1 Худайың хем-де Реб Иса Месихиң гулы болан мениң тарапымдан, ягны Якубың тарапындан дагынык он ики тайпа догайы салам болсун.
2 Эй доганлар, дүрли сынаглара учраныңызда, муны улы бегенч сайың,
3 чүнки иманыңызың барланмагының чыдам дөредйәнлигини билйәнсиңиз.
4 Кәмил хем долы болуп, хич бир етмезиңиз болмаз ялы, чыдам ишиңи кәмил этмелидир.
5 Сизиң бириңизе акылдарлык етмезлик эдйән болса, ол хеммелере җомартлык билен кәемән берйән Худайдан дилесин, оңа берлер.
6 Ол иман билен дилесин, хич хили шүбхе этмесин, себәби шүбхе эдйән адам ел билен чайкалып, эйләк-бейләк ковлуп йөрен деңиз толкуны ялыдыр.
7 Чүнки бу адам Ребден бир зат аларын дийип пикир этмесин.
8 Ол бүтин ёлларында дурнуксыз икигөвүнли адамдыр.
9 Пес доган өз белентлиги билен, дөвлетли хем өз песлиги билен магтансын,
10 чүнки байлык отуң гүли ялы гечип гидер.
11 Себәби Гүн җөвза билен догуп, оты гурадар, онуң гүли дөкүлип, гөрки гачар. Дөвлетли-де шейдип өз угруна солуп гечер.
12 Сынага чыдаян адам багтлыдыр, себәби ол сынагдан геченден соң, Реббиң Өзүни сөенлере вада эден яшайыш тәҗини алар.
13 Сыналанда хич ким: «Мен Худай тарапын сыналярын» диймесин, чүнки Худай эрбетлик билен сыналян дәлдир. Онуң өзи хем хич кими сынаян дәлдир.
14 Йөне хер кес өз хөвеслери тарапындан чекилип, алданан махалы сыналяндыр.
15 Онсоң хөвес богаз болуп, гүнәни догуряндыр; гүнә хем етишенден соң өлүми догуряндыр.
16 Эй, сөйгүли доганларым, алданмаң!
17 Әхли оңат, кәмил совгат ёкардан, нурлар Атасындан инйәндир. Онда не үйтгеме, не-де чалшык көлегеси бардыр.
18 Онуң махлукларының илкинҗи мивеси болмагымыз үчин, Ол бизи Өз ислегине гөрә, хакыкат сөзи билен яратды.
19 Эй, сөйгүли доганларым, шоңа гөрә, хер адам эшитмекде чалт, геплемекде асса, гахарланмакда асса болсун.
20 Себәби адамың гахары Худайың талап эдйән догрулыгыны эмеле гетирмез.
21 Шоңа гөрә хем хер хили хапалыгы, хер хили яманлыгың галындысыны ташлап, өзүңизде экилен, җаныңызы гутармаклыгы башарян сөзи юмшаклык билен кабул эдиң.
22 Йөне диңе өзүни алдаян диңлейҗи дәл-де, сөзи ерине етириҗи болуң.
23 Чүнки ким сөзи диңләп, оны ерине етирмесе, ол өз тебигы кешбини айнада сынлаян адама меңзешдир:
24 ол өз-өзүни сынлап гидйәр-де, нәхилидигини шобада унудяр.
25 Эмма ким кәмил кануна, азатлык канунына якындан серетсе, хушсуз диңлейҗи болман, ише амал эдиҗи болуп, онда дурса, ол өз эденлеринде багтлы болар.
26 Кимдир бири өзүни диндар сайып, дилини сакламан, гөвнүни алдаян болса, онуң диндарлыгы бидерекдир.
27 Ата Худайың янында сап, тегмилтсиз диндарлык будур: етимлери, дул хатынлары мушакгатларында идемек, өзүңи дүнйәден чирксиз сакламак.
1 Эй доганлар! Реббимиз Иса Месихиң - шөхрат Реббиниң иманыны йүз гөрме билен сакламаң.
2 Себәби үйшен ериңизе бир адам алтын йүзүк, непис эшик билен гелсе, бир гарып хем кирли эшик билен гелсе,
3 сиз непис эшик гейнен адама середип: «Сен бу ерде рахат отур», гарыба болса: «Сен ол ерде дур» я-да: «Бу ерде аяк астымда отур» дийсеңиз,
4 Онда өз араңызда парх гоймаярсыңызмы? Эрбет пикирли хөкүм чыкарыҗылар болмаярсыңызмы?
5 Эй, сөйгүли доганларым, гулак асың, Худай дүнйә гарыпларыны имана бай болмаклыга, Өзүни сөенлере вада эден Патышалыгының мирасдарлыгына сайламадымы?
6 Эмма сиз гарыплары әсгермезлик этдиңиз. Байлар сизе сүтем этмейәрми? Сизи диванлар өңүне сүйремейәрми?
7 Сизе дакылан ягшы ада дил етирмейәрми?
8 Патышалык кануныны «Гоңшыңы өзүң ялы сөй» диен Язга гөрә чындан ерине етирсеңиз, ягшы эдерсиңиз.
9 Эгер-де йүз гөрсеңиз, гүнә эдерсиңиз, канун сизи җенаятчы хөкмүнде язгарар.
10 Чүнки ким тутуш кануны берҗай эдип-де, диңе бир затда бүдресе, ол хеммесинде языклы болар.
11 Чүнки «Зына этме» диен «Адам өлдүрме» хем диендир. Инди сен зына этмән, йөне адам өлдүрсең, онда кануна гаршы җенаятчы боларсың.
12 Үстлеринден азатлык кануны боюнча хөкүм чыкарылҗаклар ялы шейле сөзләп, шейле эдиң.
13 Чүнки рехим этмедиге хөкүм рехим этмез. Рехим хөкүме гаршы магтаняндыр.
14 Эй доганлар, бириниң амаллары ёкка, иманым бар диймегиниң нәме пейдасы бар? Оны ол иман саклап билерми?
15 Бир эркек доган я бир аял доган ялаңач, гүнделик иймите зарка,
16 сизиң бириңиз олара: «Асуда гидиң-де, йылының, доюң» дийсе, йөне бедене герекли затлары бермесеңиз, нәме пейдасы бар?
17 Шейле, иман-да амаллары ёк болса, өз-өзүнден өлүдир.
18 Бири диер: «Сениң иманың бар, мениң амалларым бар. Сен иманыңы амалсыз маңа гөркез, мен-де саңа иманымы амалларым билен гөркезейин».
19 Сен Худайың бирлигине ынанярсың; ягшы эдйәрсиң; җынлар хем ынаняр, сандырашяр.
20 Эй, акылсыз адам, амалсыз иманың өлүдигини билмек ислейәрсиңми?
21 Атамыз Ыбрайым оглы Ысхагы гурбанлык эдилйән ерде багыш эдип, амаллары билен акланмадымы?
22 Ана, гөрйәрсиң, иман онуң амаллары билен ишледи, иман онуң амаллары аркалы кәмиллешди.
23 Шейлелик билен, «Ыбрайым Худая иман гетирди, бу оңа догрулык сайылды» диен Язгы-да ерине етип, оңа Худайың досты дийилди.
24 Ине, гөрйәрсиңиз, адам диңе бир иман билен дәл, амаллары билен акланяр.
25 Кемчин Рахав-да чапарлары мыхман алып, олары башга ёлдан иберип, амаллары билен акланмадымы?
26 Себәби бедениң рухсуз өли болшы ялы, иман хем амаллар болмаса өлүдир.
1 Эй доганлар! Көпүңиз мугаллым болмаң, чүнки бизиң өрән агыр хөкүм алҗакдыгымызы билйәнсиңиз.
2 Себәби хеммәмиз көп бүдрейәрис. Ким гепинде бүдремесе, кәмил адам болуп, бүтин бедени-де җылавламагы башарар.
3 Бизе атларың боюн болмагы үчин, агзына агыззырык салып, оларың бүтин гөвресини доландырярыс.
4 Ине, шейле улы хем гүйчли еллер билен ковулян гәмилер-де, бир иңңән кичи руль билен гәмичиниң ислән угруна өврүлйәр.
5 Дил хем бир кичиҗик агза болуп, улы затлар билен өвүнйәндир. Кичиҗик учгун нәхили улы җеңңели туташдырып гойберйәр!
6 Дил отдур, азгынчылык дүнйәсидир. Дил агзаларымызың арасында тутуш бедени кирледйәндир, довзахдан ловурдап, тебигатың гидишини ловурдадяндыр.
7 Чүнки хер бир тебигат, хем хайванларыңкы, хем гушларыңкы, хем сүйрениҗилериңки, хем деңиз хайванларыныңкы адамзат тебигаты аркалы элдеки эдилендир ве эдилйәндир.
8 Диле болса адамларың хич бири эрк эдип билйән дәлдир. Ол дурнуксыз эрбетликдир, өлдүриҗи авудан долудыр.
9 Биз онуң билен Ата Худая алкыш окаярыс, онуң билен Худай кешбине гөрә ярадылан адамлара-да гаргаярыс.
10 Алкыш, гаргыш бир агыздан чыкяр. Эй доганлар, бу бейле болмалы дәлдир.
11 Чешме аҗы хем сүйҗи сувы бир гөзден чыкарярмы?
12 Эй доганлар, инҗир агаҗы зейтун я бир үзүм шахасы инҗир берип билерми? Бир чешме хем шор, хем сүйҗи сув берип билмез.
13 Сизиң араңызда акылдар, дүшүнҗели ким? Ол өз амалларыны оңат яшама билен акылдарлыкдан гелен юмшаклыкда гөркезсин.
14 Эгер-де йүрегиңизде аҗы ичигаралык, игенҗеңлик бар болса, онда магтанмаң, хакыката гаршы ялан сөзлемәң.
15 Бу ёкардан инен акылдарлык дәл-де, дүнйә, тебигата, иблисе дегишли акылдарлыкдыр.
16 Чүнки ниреде ичигаралык, игенҗеңлик бар болса, ол ерде башбозарлык, хер хили эрбет иш хем бардыр.
17 Эмма Гөкден инен акылдарлык илки билен, сап, ондан соң-да парахатлык сөйүҗи, мылайым, диенэдиҗи, рехимден, оңат мивелерден долы, йүз гөрмезек ве икийүзлүликден халасдыр.
18 Парахатлык дөредйәнлер догрулык мивесини парахатлыкда экйәндир.
1 Араңыза урушлар, давалар ниреден гирйәр? Агзаларыңызда урушян хөвеслерден дәлми?
2 Сиз ислейәрсиңиз, йөне газанмаярсыңыз; өлдүрйәрсиңиз, ичигаралык эдйәрсиңиз, йөне хич бир зада етип билмейәрсиңиз; давалашярсыңыз, урушярсыңыз; газанмаярсыңыз, чүнки дилемейәрсиңиз.
3 Дилейәрсиңиз, йөне хич зат алмаярсыңыз, чүнки хөвеслериңизе сарп этмек үчин эрбет дилейәрсиңиз.
4 Эй зынахорлар, дүнйә достлугының Худая душманчылыкдыгыны билмейәрсиңизми? Дүнйәниң досты болмак ислейән адам өзүни Худая душман эдйәндир.
5 Я-да: «Бизде месген тутан Рух габанҗаңлык билен күйсейәндир» диен Язгы йөне ерден айдяндыр өйдйәрсиңизми?
6 Ол иңңән улы мерхемет берйәндир. Шонуң үчин хем: «Худай текепбирлере гаршы дуряндыр, кичигөвүнлилере болса мерхемет эдйәндир» диййәр.
7 Инди Худая боюн болуң. Иблисе гаршы дуруң, ол сизден гачар.
8 Худая якынлашың, Ол хем сизе якынлашар. Эй гүнәкәрлер, элиңизи арассалаң, эй икигөвүнлилер, йүрегиңизи саплаң.
9 Гусса чекиң, яс тутуп аглаң; гүлкиңиз яса, шатлыгыңыз гайга өврүлсин.
10 Реббиң хузурында песелиң, Ол сизи бейгелдер.
11 Эй доганлар, бири-бириңизи яманламаң. Ким доганыны яманлаян я доганына хөкүм эдйән болса, ол кануны яманлаяндыр, Мукаддес Кануна хөкүм эдйәндир. Сен кануна хөкүм этсең, онда кануны берҗай эдйән дәл, оңа хөкүм эдйәнсиң.
12 Канун чыкарыҗы, хөкүм эдиҗи бирдир, Ол гутармагы хем хеләк этмеги башаряндыр. Башга адамлара хөкүм эдер ялы, сен ким?
13 Ханы инди: «Бу гүн я эртир пылан шәхере гитҗек, бир йылы ол ерде гечирҗек, алыш-бериш этҗек, пул газанҗак» диййәнлер.
14 Эй, эртирки гүнүң нәме гетирҗегини билмейәнлер, яшайшыңыз нәме? Ол бир аз вагт гөрнүп, ондан соң йитирим болян бугдур.
15 Мунуң дерегине: «Реб ислесе, яшарыс, муны я оны эдерис» диймелисиңиз.
16 Эмма сиз өз өвүнҗеңлигиңиз билен магтанярсыңыз. Бейле магтанмаларың бары эрбетдир.
17 Ким ягшылык этмеги билип-де, этмейән болса, ол гүнәкәрдир.
1 Эй дөвлетлилер, башыңыза гелҗек кынчылыклар үчин аглаң, перят эдиң!
2 Байлыгыңыз чүйрәп, эшиклериңизи гүе иендир.
3 Алтыныңыз, күмшүңиз посландыр, оларың посы сизе гаршы гүвә гечип, этиңизи от кимин иер. Сиз ахыркы гүнлерде хазына йыгнадыңыз.
4 Ине, экинлериңизи оран ишчилере бермән саклан хакыңыз гыгыряр, оракчыларың перятлары Хөкмүрован Реббиң гулагына етди.
5 Сиз ер йүзүнде болчулыкда яшап, кейп чекдиңиз, дамак чалынян гүн үчин йүрегиңизи семретдиңиз.
6 Сизе гаршы дурмаса-да, догры адамы хөкүм эдип өлдүрдиңиз.
7 Эй доганлар, Реб гелйәнчә, сабырлы болуң. Ине, дайхан ирки ве соңкы ягшы алянча, ериң гымматлы хасылы үчин сабырлы гарашяр.
8 Сиз хем сабырлы болуң, йүрегиңизи беркидиң, чүнки Реббиң гелер вагты голайдыр.
9 Эй доганлар, өзүңиз хөкүм эдилмез ялы, бири-бириңизден шикаят этмәң. Ине, хөкүм эдиҗи гапының агзында дур.
10 Эй доганлар, гөргүде хем сабырда Реббиң адындан геплән пыгамберлери гөрелде эдиниң.
11 Биз чыдамлылык гөркезенлере багтлы диййәрис. Сиз Эйюбың чыдамлылыгыны эшитдиңиз, Реббиң ишиниң соңуны-да гөрдүңиз, чүнки Реб көп шепагатлы хем рехимдардыр.
12 Эй доганлар, хер затдан өң, хөкүм астына дүшмез ялы, Гөкден, Ерден я башга затдан касам ичмәң; диңе «хаваңыз» хава, «ёгуңыз» ёк болсун.
13 Араңызда бири гөрги гөрйәрми? Ол дога этсин. Бириниң кейпи көкми? Мезмур окасын.
14 Араңызда бири сыркавмы? Ол йыгнагың ёлбашчыларыны янына чагырсын, олар хем Реббиң адындан оңа яг чалып, онуң үчин дога этсин.
15 Иман догасы сыркава шыпа берер; Реб оны дикелдер. Эгер ол гүнә эден болса багышланар.
16 Шыпа тапар ялы, гүнәлериңизи бири-бириңизиң яныңызда боюн алып, бири-бириңиз үчин дога эдиң. Догры адамың ыхласлы догасы гаты гүйчлүдир.
17 Ыляс бизиңки ялы дуйгулары болан бир адамды. Ол ягыш ягмасын дийип, чындан дога этди. Шейлеликде, үч йыл алты айлап ер йүзүне ягыш ягмады.
18 Ол ене дога этди - Гөк ягыш берди, Ер өз мивесини гетирди.
19 Эй доганлар, араңыздан бири хакыкатдан азашса, бири оны өвүрсе,
20 онда ол муны билсин: бир гүнәкәри ялңыш ёлундан өврен бир җаны өлүмден гутарып, көп гүнәлериң үстүни басырар.