1

¹ Аллахъы борынгы заманда паьйгамбаьрлаьр аша ата-бабала-рыбызга куьп маьртаьбаьлаьр хъаьм куьп тоьрле соьйлаьде.

² Шушы сонъгы коьннаьрдаь Ул безгаь боьтен наьрсаьненъ варисы итеп куйган Улы аша соьйлаьде. Аллахъы галаьмне Улы аша барлыкка китерде.

³ Анынъ Улы — Аллахъынынъ даны чаьчкаьн яктылык ваь Аллахъынынъ тоьп-тоьгаьл чагылышы. Ул хъаьммаь наьрсаьне УЬзененъ кодраьтле суьзе белаьн тотып тора. Кешелаьрне гоьнахъларыннан чистарткач, Ул куьктаь Маьхъабаьт Аллахъынынъ унъ ягына утырды.

⁴ Ул фаьрештаьлаьрдаьн никадаьр оьлкаьнраьк булса, Анынъ исеме алар исеменнаьн шулкадаьр югарырак тора.

⁵ Чоьнки фаьрештаьлаьрненъ бераьрсенаь кайчан да булса: «Син — Минем Улым,
буьген Мин Сине тудырдым», — дип аьйткаьнме Аллахъы? ХЪаьм тагын фаьрештаьлаьрненъ кайсы ту­рында да булса: «Мин — Анынъ Атасы булачакмын, аь Ул Минем Улым булачак», — дип аьйткаьнме Аллахъы?

⁶ Доьньяга УЬзененъ беренче туган Улын китергаьндаь, Аллахъы: «Барлык Аллахъы фаьрештаьлаьре Анъарга табынсын», — ди.

⁷ Фаьрештаьлаьр турында Аллахъы: «Аллахъы УЬзененъ фаьрештаьлаьрен жъиллаьр итаь, хезмаьтчелаьрен янып торган ялкын итаь», — ди.

⁸ Улы турында исаь: «Йа Аллахъым, Патшалыгынъ маьнъгелек;
Синенъ хакимлегенъ гадел, — ди.

⁹ — Син хаклыкны соьйденъ, канунсызлыкны куьралмадынъ. Шунъа куьраь Аллахъы, Синенъ Аллахъынъ, Синъа иптаьшлаьренъаь караганда зуррак шатлык буьлаьк итте».

¹⁰ Аллахъы тагын болай ди: «Йа Раббым, башта Син жъирненъ нигезлаьрен,
кулларынъ белаьн куьклаьрне бар иттенъ.

¹¹ Алар бетаьр, аь Син исаь маьнъге калырсынъ.
Алар хъаьммаьсе даь кием кебек тузып бетаьчаьк.

¹² Син аларны оьс киеме кебек итеп тоьреп алачаксынъ, алар кием кебек алыштырылачак, Син исаь гел бер тоьрле калачаксынъ, Синенъ гомеренъ маьнъге бетмаьячаьк».

¹³ Фаьрештаьлаьрненъ бераьрсенаь Аллахъы кайчан да булса: «Дошманнарынъны Синенъ аяк астынъа баскыч итеп салганчы, утыр Минем унъ ягымда», — дигаьнмени?

¹⁴ Фаьрештаьлаьр — котылуны мирас итеп алачак зат­ларга хезмаьт итуь оьчен жъибаьрелгаьн рухлар туьгелмени?

2

¹ Шунъа куьраь, туры юлдан чыкмас оьчен, ишеткаьннаьребезгаь аеруча игътибарлы булырга тиешбез.

² Чоьнки фаьрештаьлаьр аша жъиткерелгаьн суьз доьрес булып, хъаьртоьрле жъинаять ваь тынълаусызлык тиешле жъаьзасын алган икаьн,"

³ шундый боьек коткарылу белаьн исаьплаьшмаьсаьк, жъаьзадан без ничек котылып калырбыз сонъ? Раббы УЬзе кешелаьргаь бу хакта беренче булып хаьбаьр жъиткерде. ХЪаьм Раббы аьйткаьнне ишеткаьн кешелаьр бу кот­карылунынъ чын булуын безгаь исбат иттелаьр.

⁴ Аллахъы УЬзе даь моны безгаь галаьмаьтлаьр, могжъизалар ваь тоьрле кодраьтле гамаьллаьр кылып, Изге Рухтан килгаьн буьлаьклаьрне УЬз ихтыяры буенча буь­леп бируь юлы белаьн исбат итте.

⁵ Аллахъы без хаьзер соьйли торган килаьчаьк доьньяны фаьрештаь­лаьр кулына тапшырмады.

⁶ АЬмма кемдер кайдадыр Изге язмада аьйткаьн: «Син ни оьчен кеше турында кайгыртасынъ? Син нигаь адаьм улы турында уйлыйсынъ?

⁷ Син аны беркадаьр вакытка фаьрештаьлаьрдаьн туьбаьнраьк куйдынъ; Син анынъ башына дан ваь кадер-хоьрмаьт тажъын кидерденъ,"

⁸ хъаьммаьсен даь анынъ кулына тапшырдынъ». Бар наьрсаьне анъа буйсындыргач, хъаьммаьсе даь анынъ ихтыярына буйсына торган булды. Лаькин аьле без хъаьммаь наьрсаьненъ анъарга буйсынганын куьрмибез.

⁹ АЬмма без, Аллахъы маьрхаьмаьте аркасын­да, хъаьр кеше оьчен уьлсен дип, беркадаьр вакытка фаьрештаьлаьрдаьн туьбаьнраьк куелган Гайсаьне куьраьбез. Хаьзер без Аны газап чиккаьне хъаьм уьлгаьне аркасында дан ваь кадер-хоьрмаьт тажъы кигаьн хаьлдаь куьраьбез.

¹⁰ Аллахъы хъаьммаь наьрсаьне бар итаь хъаьм саклый. УЬзенаь ияруьче куьплаьгаьн кешене данга илткаьн чагында Анынъ Гайсаьне газаплар аша камиллеккаь ирештеруье урынлы булды. Чоьнки коткарылуга аларны Гайсаь илтаь.

¹¹ Кешелаьрне изге итуьче Гайсаь хъаьм Ул изге иткаьн кешелаьр — икесе даь бер уьк Атадан. Менаь ни оьчен Гайсаь аларны туганнарым дип атаудан тартынмый.

¹² Гайсаь: «Синенъ исеменъне туганнарыма игълан итаьрмен, гыйбадаьт кылырга жъыелган халык алдында Синъа дан жъырлармын», — ди.

¹³ Ул тагын:
«Мин Аллахъыга ышаныч баглыйм», — ди.
Ул шулай ук:
«Менаь Мин УЬзем хъаьм Минъа Аллахъы биргаьн балаларым», — ди.

¹⁴ Бу балаларнынъ каны ваь таьне бар. Гайсаь, УЬз уьлеме аша, уьлемгаь баш булган иблисненъ хакимлеген юк итаьр оьчен,"

¹⁵ гомере буена уьлемнаьн куркып, кол булып яшаьгаьн кешелаьрне азат итаьр оьчен, УЬзе даь кешелаьр кебек булды.

¹⁶ Чоьнки Ул, аьлбаьттаь, фаьреш­таьлаьргаь туьгел, аь Ибрахъим токымына ярдаьм итаь.

¹⁷ Шунъа куьраь, УЬзен корбан итеп, халыкнынъ гоьнахъларын йолар оьчен, Аллахъы-га хезмаьт итуьдаь раьхим-шаьфкатьле ваь тугрылыклы Баш Рухани булыр оьчен, Гайсаь бар наьрсаьдаь УЬзененъ туганнарына охшарга тиеш булды.

¹⁸ Чоьнки Ул УЬзе даь, ваьсваьсаьлаьндерелеп, газап чик­каьнгаь куьраь, ваьсваьсаьгаь дучар булганнарга ярдаьм итаь ала.

3

¹ Изге туганнар, сезне даь Аллахъы чакырып алган. Шунъа куьраь уйларыгызда Гайсаьне — без тоткан иманнынъ Алла-хъы жъибаьргаьн Баш Руханиен саклагыз.

² Ул, Муса Аллахъы йортындагы эшлаьрдаь тугры булган кебек уьк, УЬзен билгелаьгаьн Аллахъыга тугры булды.

³ Йортны тоьзуьчегаь йортнынъ уьзенаь кара­ганда куьбраьк хоьрмаьт куьрсаьтелгаьн кебек, Гайсаь Мусага караганда олырак хоьрмаьткаь лаек дип саналды.

⁴ АЬлбаьттаь, хъаьрбер йортны кем даь булса бераьуь сала, аь хъаьммаь наьрсаьне Аллахъы бар кылган.

⁵ Муса Аллахъы йортында тугры хезмаьтче иде хъаьм Мусанынъ эш­лаьре Аллахъы килаьчаьктаь аьйтаьчаьк наьрсаьлаьргаь шахъитлек булды.

⁶ АЬ Маьсих Аллахъы йорты оьчен жъаваплы Угыл буларак тугры­лыклы; Анынъ йорты исаь — без, аьгаьр даь инде кыюлыкны ваь оьметкаь ышанычыбызны ахырга кадаьр сакласак.

⁷ Шулай итеп, Изге Рух аьйткаьнчаь,
«Буьген Аллахъынынъ тавышын ишетаьсез икаьн,"

⁸ чуьлдаьге сынау коьнендаь Аллахъыга каршы чыккандагы кебек,
уьжъаьтлаьнмаьгез,"

⁹ анда сезненъ ата-бабаларыгыз Мине сынадылар
ваь Минем кырык ел буена наьрсаь эшлаьгаьнемне куьрделаьр.

¹⁰ Шунынъ оьчен Минем бу кешелаьргаь ачуым чыкты
хъаьм Мин: „Аларнынъ куьнъеллаьре хъаьрвакыт ялгыш уйлый, алар
Мин куьрсаьткаьн юлларны белмаьделаьр", — дидем.

¹¹ Шунынъ оьчен Мин, ачуым чыгып:
„Алар беркайчан да Минем тынычлыгыма кермаьячаьклаьр", — дип ант иттем».

¹² Сак булыгыз, имандашлар, берегездаь даь тере Аллахъыдан баш тарткан, явыз, ышанмый торган йоьраьк булмасын.

¹³ Кире­сенчаь, «буьген» дигаьн суьз аьле гамаьлдаь булганда, сезненъ берегез даь, гоьнахъ алдауларына бирелеп, кирелаьнмаьсен оьчен, бер-бере­гезне хъаьр коьнне даьртлаьндереп торыгыз.

¹⁴ Чоьнки без барыбыз да, аьгаьр даь ахырга кадаьр баштагы ышанычыбызга нык тотын­сак, Гайсаь белаьн бер уьк юлдан барачакбыз.

¹⁵ Изге язмада аьй­телгаьнчаь: «АЬгаьр даь сез буьген Аллахъынынъ тавышын ишетаьсез икаьн, Аллахъыга каршы чыккандагы кебек уьжъаьтлаьнмаьгез».

¹⁶ Аллахъы тавышын ишетеп, Анъа каршы баш куьтаьргаьн кеше­лаьр кемнаьр иде сонъ? Муса Мисырдан алып чыккан кешелаьр туьгел идемени алар?

¹⁷ Аллахъы кырык ел буена кемгаь ачулы булды сонъ? Гоьнахъ кылып, чуьлдаь уьлеп калган кешелаьргаь туьгел­ме?

¹⁸ Алар Минем тынычлыгыма беркайчан да кермаьячаьк, дип кем турында ант итте сонъ Аллахъы? Суьз тынъламаучылар хакында туьгелмени?

¹⁹ Шулай итеп, ышанмаулары оьчен, аларнынъ Алла-хъынынъ ял итуь урынына кераь алмаганын куьраьбез.

4

¹ Шулай итеп, Аллахъынынъ безгаь тынычлык, ял бируь ха­кындагы ваьгъдаьсе аьле уьз коьчендаь калганга куьраь, бераьребез аны алудан маьхруьм ителаь дип табылмасын оьчен, сак бу­лыйк.

² Исраиллелаьргаь жъиткерелгаьн кебек, Яхшы хаьбаьр безгаь даь жъиткерелде, лаькин алар ул хаьбаьрне ишетсаьлаьр даь, файдасы булмады, чоьнки алар хаьбаьрне тынълаучыларнынъ ышануын ур­таклашмадылар.

³ Без исаь, ышануыбыз аркасында, Аллахъынынъ тынычлыгын кабул итаьбез. Аллахъы: «Ачуым чыгып, Мин ант иттем: алар беркайчан да Минем тынычлыгымны кабул итмаьячаьк», — диде. Гаьрчаь, доьньяны бар иткаьннаьн сонъ, Анынъ эшлаьре инде таьмамланган булса да, Ул шулай дип аьйтте.

⁴ Бер урында атна­нынъ жъиденче коьне турында болай дип язылган бит: «ЖЪиденче коьнне Аллахъы УЬзененъ барлык эшлаьреннаьн ял итте».

⁵ Шунда ук тагын: «Бу кешелаьр беркайчан да Минем тынычлыгымны кабул итмаьячаьк», — дип язылган.

⁶ Яхшы хаьбаьрне элеграьк ишеткаьн кешелаьр, тынълаусызлык-лары оьчен, Аллахъынынъ тынычлыгын кабул итмаьделаьр. Лаькин кайбераьуьлаьрненъ аны кабул итаьчаьклаьре доьрес булганлыктан,"

⁷ Аллахъы тагын билгеле бер коьнне — «буьгенге коьн»не билгелаьде. Куьп еллар узганнан сонъ бу хакта Ул Давыт аша белдерде, инде аьйтелгаьнчаь: «Сез буьген Аллахъынынъ тавышын ишетаьсез икаьн, уьжъаьтлаьнмаьгез».

⁸ Чоьнки халыкка тынычлыкны Ешуа китергаьн булса, Аллахъы буьтаьн коьн хакында аьйтмаьс иде.

⁹ Алай булгач, Аллахъы халкы оьчен шимбаь коьн ял булачак.

¹⁰ Чоьнки Аллахъынынъ тынычлыгын кабул иткаьн кеше, Аллахъы УЬзененъ эшлаьреннаьн ял иткаьн кебек, уьз эшлаьреннаьн сонъ ял итаьчаьк.

¹¹ Шунъа куьраь, Анынъ тынычлыгын алу оьчен бар коьчебезне куйыйк, тынълаусызлар уьрнаьгенаь ияргаьн оьчен беркем даь аннан маьхруьм калмасын.

¹² Чоьнки Аллахъынынъ суьзе тере ваь куаьтле; ул ике ягы да уьткен телаьсаь нинди кылычтан да уьткенраьк. Ул безненъ эчебезгаь шул­кадаьр тираьн уьтеп кераь ки, жъанны рухтан, буыннарны соьяк жъелегеннаьн аера. Ул безненъ йоьраьгебездаьге уй-фикерлаьребезне хоькем итаь.

¹³ Аллахъынынъ куьзеннаьн кача алырлык берни даь юк, Анынъ алдында бар наьрсаь ачык ваь ничек булса шулай куьренаь. Без Анъа хисап бираьчаькбез.

¹⁴ Безненъ куьклаьр аша узган боьек Баш Руханиебыз — Аллахъы Улы Гайсаьбез бар, шунъа куьраь, уьзебез тоткан иманга тугрылык­лы булып калыйк.

¹⁵ Безненъ Баш Руханиебыз безненъ жъитешмаь­гаьн якларыбызны анъламаучы, безгаь телаьктаьшлек итаь белмаьуьче Зат туьгел. Ул безненъ кебек уьк сыналды, лаькин хъич кенаь даь гоьнахъ кылмады.

¹⁶ Шулай итеп, ярдаьм кираьк булганда шаьфкать алу хъаьм маьрхаьмаьт табу оьчен, ышаныч белаьн маьрхаьмаьт таьхете янына барыйк.

5

¹ ХЪаьр баш рухани, кешелаьр арасыннан сайланып, Аллахъыга хезмаьт итуь оьчен кешелаьрненъ ваькиле итеп куела; хъаьм ул, ке­шелаьрненъ гоьнахълары оьчен, Аллахъыга буьлаьк ваь корбаннар бираь.

² Андый баш рухани белмаьуьчелаьрне даь, туры юлдан тай­пылучыларны да анълый ала, чоьнки ул уьзе даь коьчсез бер баьндаь генаьдер.

³ Шунъа куьраь ул уьз гоьнахълары оьчен даь, халыкнынъ гоь­нахълары оьчен даь корбан китерергаь тиеш.

⁴ Мондый хоьрмаьтле бурычны кеше уьз оьстенаь уьзе йоькли ал­мый, аны, уьз вакытында ХЪарунны сайлаган кебек, Аллахъы УЬзе билгелаьп куя.

⁵ Шулай итеп, Баш Рухани булу хоьрмаьтен Гайсаь УЬз оьстенаь УЬзе алмады, киресенчаь, Аллахъы Анъарга: «Син — Минем Улым, буьген Мин Сине тудырдым», — диде.

⁶ Аннары тагын Изге язмадагы икенче бер урында Аллахъы: «Маьлик-Садыйк ничек рухани булса, Син даь маьнъгегаь Рухани буласынъ», — диде.

⁷ ЖЪирдаь яшаьгаьн чагында Гайсаь, куьз яшьлаьре белаьн кычкы­рып елап, УЬзен уьлемнаьн коткара алачак Аллахъыга дога кылды хъаьм ялварды, Аллахъы ихтыярына буйсынучы буларак, Анынъ ял­варуы Аллахъыга барып иреште.

⁸ Аллахъы Улы булса да, Ул УЬз газаплары аша тынълаучан булырга оьйраьнде хъаьм,"

⁹ камиллеккаь ирешкаьннаьн сонъ, УЬзенаь тынълаучан булган хъаьркем оьчен маьнъге­лек котылу чыганагы булды.

¹⁰ Ул, Маьлик-Садыйк ничек рухани булса, шулай Аллахъы тарафыннан Баш Рухани итеп билгелаьнде.

¹¹ Бу хакта куьп соьйлаьргаь кираьк иде, лаькин сезгаь анълатуы бик кыен, чоьнки сез соьйлаьгаьнне бик авыр анълый башладыгыз.

¹² Уз­ган вакытка карасак, сез инде уьзегез оьйраьтуьче булырга тиеш идегез, лаькин аьлегаь сезненъ уьзегезне Аллахъы таьгълиматынынъ инъ беренче даьреслаьренаь оьйраьтергаь кираьк. Сезгаь каты азык туьгел, соьт бирергаь кираьк.

¹³ Соьт белаьн туенучы кеше хак белаьн ялганарасындагы аерманы сизаь алмый.

¹⁴ Каты азык исаь оьлкаьннаьр оьчен; алар тормыш итуь таьжърибаьсе аша яхшылык белаьн яман­лыкны аерырга оьйраьнаьлаьр.

6

¹ Шунъа куьраь, Маьсих таьгълиматынынъ инъ башлангыч оьлешен калдырып, камилраьгенаь куьчик. УЬлемгаь китеруьче эшлаьрдаьн таьуьбаь итуьгаь, Аллахъыга инануга, шулай ук суга чумдырылу йолалары, кулларны кую, уьлгаьннаьрненъ терелуье ваь маьнъгелек хоькем турындагы таьгълиматка янаь нигез сала башла­мыйк инде." 650,6,2

³ Аллахъы УЬзе роьхсаьт итсаь, без алга таба китик.

⁴ Инде бер маьртаьбаь Аллахъы хаьбаьрен хак дип таныган, куьк буьлаьгененъ таьмен татыган, Изге Рухта катнашкан,"

⁵ Аллахъынынъ яхшы суьзен ваь килаьчаьк доьнья коьчлаьрененъ таьэсирен татыган,"

⁶ аь аннары доьрес юлдан читкаь тайпылган кешелаьрне янъадан таьуь­баьгаь китерергаь моьмкин туьгел, чоьнки Аллахъы Улын алар уьзлаьре янъадан хачка кадаклыйлар, Аны боьтен халык алдында маьсхаь­раьлилаьр.

⁷ Янъгыр мул итеп сугарган жъир, дымны уьзенаь сенъдереп, жъир кем оьчен эшкаьртелсаь, шул кешегаь файдалы унъыш бирсаь, Алла­хъынынъ фатихасын ала.

⁸ Лаькин аьгаьр бу жъирдаь шайтан таягы ваь чаьнечкеле куаклар уьсаь торган булса, анынъ бернинди даь файда­сы юк. Аны каргыш коьтаь, ахыр килеп, ул жъирне яндырырлар.

⁹ Лаькин, соьеклелаьрем минем, шулай дип аьйтсаьк таь, сезненъ хаьлегез аьйбаьтраьк ваь ул сезне коткарылуга илтаь дип ышанабыз.

¹⁰ Аллахъы гаделсез туьгел. Ул сезненъ хезмаьтлаьрегезне даь, иман-дашларыгызга ярдаьм кылганыгыз ваь ярдаьм кылуны даьвам итуьегез аша Анъа булган маьхаьббаьтегезне куьрсаьткаьнегезне даь онытмаячак.

¹¹ Без сезненъ хъаьрберегезненъ ахырга кадаьр, оьметегезненъ ту-лысынча тормышка ашуына кадаьр, тырышлык куюын телибез.

¹² Ялкау булмагыз, баьлки, иманлы ваь туьземле булулары белаьн уьзлаьренаь ваьгъдаь ителгаьнне алучы кешелаьр уьрнаьгенаь иярегез.

¹³ Ибрахъимга ваьгъдаьсен биргаьндаь Аллахъы, ант итаьрлек юга­рырак хъичкем булмаганлыктан, УЬз-УЬзе белаьн ант итте.

¹⁴ Ул: «Мин синъа фатиха оьстенаь фатиха бираьм. Мин синенъ токымынъ­ны ишаьйткаьннаьн-ишаьйтаьчаькмен», — диде.

¹⁵ ХЪаьм Ибрахъим, сабырлык белаьн коьткаьннаьн сонъ, ваьгъдаь ителгаьнне алды.

¹⁶ Ке­шелаьр уьзлаьреннаьн югарырак зат белаьн ант итаьлаьр, ул ант аьй­телгаьнне раслый ваь хъаьртоьрле баьхаьслаьргаь чик куя.

¹⁷ Шунъа куьраь Аллахъы УЬз максатынынъ уьзгаьрешсез булуын Аллахъы ваьгъдаь ит­каьнне алачак кешелаьр анъласын оьчен, аны ант биреп раслады.

¹⁸ Ике уьзгаьрешсез наьрсаь — ваьгъдаь хъаьм ант турында Аллахъы хъич таь ялганлый алмый. Алар безне, Аллахъыга сыенганнарны, алдыбызда торган оьметкаь нык тотынырга даьртлаьндераь.

¹⁹ Бу оьмет безненъ жъаныбызнынъ ышанычлы ваь ныклы якоре сыман. Ул паьрдаь артындагы Инъ изге урынга кераь.

²⁰ Гайсаь анда, безненъ хакка, бездаьн алдарак керде. Маьлик-Садыйк ничек баш рухани булса, Гайсаь даь маьнъгегаь Баш Рухани булды.

7

¹ Бу Маьлик-Садыйк, Шалим патшасы, Аллахъы Таьгалаьненъ рухание иде, ул, патшаларны тар-мар итеп кайтып кил­гаьн Ибрахъимны очратып, анъа фатихасын бирде.

² Ибрахъим анъарга сугышта тапкан байлыгынынъ уннан бер оьлешен бирде. Анынъ «Маьлик-Садыйк» дигаьн исеме «хаклык патшасы» дигаьн­не, аь «Шалим патшасы» — «иминлек патшасы» дигаьнне анълата.

³ Маьлик-Садыйкнынъ аьти-аьнисе даь, ата-бабалары да билгесез. Анынъ гомерененъ башы ваь ахыры турында да берни маьгълуьм туьгел, ул, Аллахъы Улы кебек, маьнъге рухани булып кала.

⁴ Анынъ никадаьр боьек икаьнлеген куьрдегезме инде! Хаьтта ыруг башлыгы Ибрахъим да анъа сугышта тапкан байлыгынынъ инъ ях­шысыннан уннан бер оьлешен бирде.

⁵ Сонъыннан рухани булган Леви токымы угыллары, канун кушуы буенча, туганнарыннан, алар да Ибрахъим токымыннан булсалар да, табышынынъ уннан бер оьлешен алырга тиеш.

⁶ Маьлик-Садыйк рухани исаь, Леви токымыннан булмаса да, Ибрахъим табышынынъ уннан бер оьле­шен кабул итте хъаьм анъа, Аллахъынынъ ваьгъдаьсен кабул иткаьн кешегаь, фатихасын бирде.

⁷ Фатиханы бируьче кеше хъичшик­сез аны кабул итуьчедаьн оьстенраьк була.

⁸ Беренче очракта та­бышнынъ уннан бер оьлешен уьлаьсе руханилар жъыйды, аь икенче очракта уннан бер оьлешен, Изге язма шахъитлек иткаьнчаь, маьнъге яшаьуьче кеше алды.

⁹ Куьпмедер маьгънаьдаь, Леви хаьтта уьзе даь та­бышынынъ уннан бер оьлешен Ибрахъим аша Маьлик-Садыйкка туьлаьгаьн, дип аьйтергаь була.

¹⁰ Чоьнки Маьлик-Садыйк Ибрахъим­ны очраткан вакытта Леви аьле тумаган булса да, ул инде уьзененъ ата-бабасы Ибрахъимнынъ таьнендаь иде.

¹¹ АЬгаьр даь левиле руханилар хезмаьте аша камиллеккаь иреше-лергаь моьмкин булса (чоьнки Муса кануны левиле руханилык белаьн тыгыз баьйлаьнештаь бирелгаьн булган), ХЪарун кебек туьгел, аь Маьлик-Садыйк кебек икенче Руханинынъ килуьенаь ихтыяжъ тумас иде.

¹² Чоьнки руханилык уьзгаьрсаь, канун да хъичшиксез уьзгаьраь.

¹³ АЬ без соьйлаьгаьн Зат икенче бер ырудан иде, ул ырудан беркем даь корбан китеруь урыны янында хезмаьт итмаьде.

¹⁴ Без­ненъ Раббыбыз бит Яхъуьд ыруыннан чыкты, аь Муса, руханилар турында соьйлаьгаьндаь, бу ыру турында берни даь аьйтмаьгаьн.

¹⁵ Монынъ шулай икаьнлеге Маьлик-Садыйк кебек янъа Рухани килгаьч тагын да ачыграк, анълаешлырак булды.

¹⁶ Ул кешененъ чы­гышына кагылышлы канун аьмере буенча туьгел, аь маьнъге бетми торган яшаьуь коьче буенча Рухани булды.

¹⁷ Анынъ хакында Изге язмада: «Маьлик-Садыйк ничек рухани булса, Син даь маьнъгегаь Рухани буласынъ», — диелгаьн.

¹⁸ Шунъа куьраь, заьгыйфь ваь файдасыз булуы саьбаьпле, элеккеге канун аьмере уьз коьчен югалтты.

¹⁹ Муса кануны бернине даь камиллаьштермаьде, аь анынъ урынына безне Аллахъыга ныграк якынайткан зуррак оьмет барлыкка китерелде.

²⁰ ОЬстаьвенаь, бу Затны Рухани итеп билгелаьвен Аллахъы УЬзененъ анты белаьн раслады. Калган руханилар антсыз руханилар булды,"

²¹ лаькин Гайсаь исаь Аллахъынынъ анты аркылы, ягъни Аллахъы Анъа: «Раббы ант итте, Ул УЬзененъ карарын уьзгаьртмаьячаьк: „Син — маьнъгелек Рухани!"» — дигаьндаь Рухани булды.

²² Шул раьвешле, Аллахъы тоьзегаьн аьйбаьт­раьк килешуьненъ ышанычлысы Гайсаь булды.

²³ Башка руханилар куьп иде, лаькин алар хезмаьтлаьрен даьвам итаь алмадылар, чоьнки уьлаь тордылар.

²⁴ АЬ Гайсаь маьнъге тере, Анынъ руханилыгы да уьзгаьрешсез.

²⁵ Шунъа куьраь даь Ул уьзе аркы­лы Аллахъыга килуьче кешелаьрне тулысынча коткара ала. Чоьнки Ул, алар турында Аллахъыга моьраьжъаьгать итеп, алар турында ял­вару оьчен хъаьрвакыт яши.

²⁶ Безгаь наькъ менаь шундый Баш Рухани кираьк: Ул изге, гаеп­сез, саф, гоьнахълылардан аерып куелган ваь куьктаьн даь югары куь­таьрелгаьн.

²⁷ Ул, буьтаьн баш руханилар сыман, коьн саен башта УЬзененъ гоьнахълары, аннары халыкнынъ гоьнахълары оьчен корбан китеруьгаь мохтажъ туьгел. Ул УЬзен корбан итеп, бер тапкыр хъаьм маьнъгелек корбан китерде.

²⁸ Муса кануны баш рухани итеп ке­шелаьрне билгели, аь кеше ул заьгыйфь. АЬ инде кануннан сонъ би­релгаьн ант буенча, Аллахъы Улы Баш Рухани итеп билгелаьнде. Ул — маьнъгелек камиллеккаь ирешкаьн Зат.

8

¹ Без сезгаь соьйлаьгаьннаьрдаь инъ моьхъиме — куьктаь Маьхъабаьт Аллахъынынъ унъ ягында утыручы Баш Руханиебыз бар.

² Ул Изге йортта — кешелаьр туьгел, аь Раббы УЬзе корган чын гыйбадаьт кылу чатырында хезмаьт итаь.

³ ХЪаьр баш рухани буьлаьк ваь корбаннар китеруь оьчен билгелаьнаь. Шунъа куьраь безненъ Баш Руханиебызнынъ да корбан китеруь оьчен наьрсаьседер булырга тиеш иде.

⁴ АЬгаьр жъирдаь булса, Ул рухани булмас иде, чоьнки Муса кануны буенча корбан китеруьчелаьр инде бар.

⁵ ЖЪирдаьге руханилар куьктаьге йорт уьрнаьгенаь ияреп тоьзелгаьн Изге йортта хезмаьт итаьлаьр, аь ул куьктаьге Изге йортнынъ фаькать куьлаьгаьсе генаь. Менаь шунъа куьраь Мусага гыйбадаьт кылу чатыры корыр алдын­нан кисаьтеп куелды: «Кара аны, хъаьммаьсен даь тауда куьрсаьтелгаьн уьрнаьк буенча эшлаь», — диде Аллахъы.

⁶ Иске килешуьгаь караган­да Гайсаь Арадашчы булган янъа килешуь аьйбаьтраьк булган кебек, Анъа тапшырылган хезмаьт жъирдаьге руханилар хезмаьтеннаьн аьй­баьтраьк. Янъа килешуь аьйбаьтраьк, чоьнки ул аьйбаьтраьк ваьгъдаьлаьргаь нигезлаьнгаьн.

⁷ Чоьнки беренче килешуь кимчелексез булган булса, икенчесе­наь ихтыяжъ да булмас иде.

⁸ Лаькин Аллахъы, УЬз халкыннан гаеп табып, болай дип аьйтаь: «Шундый коьннаьр килаьчаьк, ди Раббы, Мин Исраил халкы ваь Яхъуьд халкы белаьн янъа килешуь тоьзиячаькмен.

⁹ Бу килешуь Мин аларнынъ ата-бабаларын Мисырдан жъитаьклаьп чыгарганда тоьзегаьн килешуьгаь охшамаган. Алар Минем килешуьемаь тугрылыклы булмадылар, хъаьм Минем алардан гайраьтем чикте, ди Раббы.

¹⁰ Исраил халкы белаьн Мин килаьчаьк коьннаьрдаь тоьзиячаьк килешуь шушы: УЬз кануннарымны Мин аларнынъ зихъеннаьренаь салачакмын, куьнъеллаьренаь язып куячакмын. Мин — аларнынъ Аллахъысы, аь алар Минем халкым булачак.

¹¹ Инде беркем даь икенче бераьуьне, уьзененъ туганын: „Раббыны танып бел", — дип оьйраьтмаьячаьк. Чоьнки Мине кечесеннаьн башлап олысына кадаьр белаьчаьк.

¹² Чоьнки Мин аларнынъ явыз эшлаьрен кичераьчаькмен, кылган гоьнахъларын инде беркайчан да искаь алмаячакмын».

¹³ Бу килешуьне Ул «янъа» дип атап, искесен гамаьлдаьн чыгарды, аь гамаьлдаьн чыгарылган хъаьм искергаьн хъаьр наьрсаь тиздаьн юкка чыгачак.

9

¹ Беренче килешуьненъ гыйбадаьт кылу хакында куьрсаьтмаь­лаьре хъаьм жъирдаьге Изге йорты бар иде.

² Гыйбадаьт кылу чатыры корылды, анынъ алгы оьлешендаь шаьмдаьл хъаьм Алла-хъыга багышланган икмаьклаьр куелган оьстаьл урнаштырылды. Бу оьлешне «Изге урын» дип атадылар.

³ Икенче паьрдаь артында ча­тырнынъ «Инъ изге урын» дип аталган оьлеше бар иде.

⁴ Анда хуш исле сумала яндыру оьчен алтыннан ясалган изге оьстаьл ваь алтын белаьн капланган килешуь сандыгы бар иде. Сандыкка манна салынган алтын савыт, ХЪаруннынъ чаьчаьк аткан таягы хъаьм Аллахъы аьмерлаьре язылган таш такталар урнаштырылган иде.

⁵ АЬ сандык оьстенаь, Аллахъынынъ шунда булуын сураьтлаьгаьн, куьктаьге канатлы затларнынъ сыннары куелган иде, аларнынъ канатларыннан тоьш­каьн куьлаьгаь гоьнахъларны йолу урынын каплап торды. Лаькин без хаьзер хъаьммаьсен даь жъентеклаьп соьйлаьп тормыйбыз.

⁶ Бу аьйберлаьр менаь болай урнаштырылган иде. Чатырнынъ ал­гы оьлешенаь руханилар, Аллахъыга гыйбадаьт кылганда, хъаьркоьн кераьлаьр.

⁷ АЬ икенче оьлешкаь баш рухани гына елга бер маьртаьбаь кераь. Ул уьзе белаьн кан алырга тиеш, ул уьзе оьчен даь, белмичаь гоьнахъ кылган халык оьчен даь Аллахъыга корбан итеп кан китераь.

⁸ Шунынъ белаьн Изге Рух аьле чатырнынъ алгы оьлеше булганда Инъ изге урынга юлнынъ аьлегаь ачык булмавын куьрсаьтаь.

⁹ Монынъ буьгенге коьн оьчен даь маьгънаьсе бар: буьлаьклаьр ваь корбаннар ките­релуь белаьн Аллахъыга гыйбадаьт кылучынынъ воьжъданы сафлана ал­мый.

¹⁰ Бу йолалар ашау-эчуь, тоьрле юыну йолаларын гына куьздаь тотты. Болар тышкы якны гына куьздаь тотучы кагыйдаьлаьр иде, хъаьм алар янъа таьртип урнаштырылганчы гына уьз коьчендаь була.

¹¹ Хаьзер инде Маьсих монда булган яхшы наьрсаьлаьрненъ Баш Рухание булып килде. Ул боьеграьк ваь камилраьк, кеше кулы сал­маган хъаьм бу фани доьньяныкы булмаган чатыр аркылы барды.

¹² Инъ изге урынга Маьсих каьжъаь ваь бозау каны белаьн туьгел, аь ба­ры бер маьртаьбаь УЬз каны белаьн керде, кешелаьргаь маьнъгелек ко­тылу таьэмин итте.

¹³ Чоьнки аьгаьр даь уьгез хъаьм каьжъаь каны яисаь корбан итеп яндырылган яшь бозау коьле, хаьраьм булганнар оьс­тенаь сибелеп, таьнне тышкы яктан чистарта икаьн,"

¹⁴ Маьсих каны безне чагыштырып булмаслык даьраьжъаьдаь куьбраьк чистартачак бит! Ул маьнъгелек Рух аркылы УЬзен УЬзе кимчелексез корбан раьве­шендаь тапшырды, хъаьм, без тере Аллахъыга хезмаьт итаь алсын оьчен, Анынъ каны безненъ воьжъданнарыбызны уьлемгаь китеруьче гамаьллаьрдаьн чистартыр.

¹⁵ Шунъа куьраь Маьсих, иске килешуь вакытында кылынган гоь­нахълардан кешелаьрне УЬз уьлеме белаьн коткарып, Аллахъы тара­фыннан чакырылганнар ваьгъдаь ителгаьн маьнъгелек мирасны ала алсыннар оьчен, янъа килешуьне Урнаштыручы булды.

¹⁶ АЬгаьр даь васыять бар икаьн, аны язган кешененъ уьлгаьнен исбатларга кираьк.

¹⁷ Чоьнки васыять, аны язган кеше исаьн чагында, бернин­ди даь коьчкаь ия булмый. Васыять аны язган кеше уьлгаьч кенаь коьченаь кераь.

¹⁸ Шунынъ оьчен беренче килешуь каннан башка гамаьлгаь кераь алмады.

¹⁹ Муса канун куьрсаьтмаьлаьрененъ барысын да халык алдында укып чыккач, кызыл йон ваь хъуьссоьп чыбык­ларын алып, бар халыкка хъаьм канун язылган тоьргаькненъ уьзенаь бозау, каьжъаь каны белаьн су сибеп чыкты.

²⁰ Ул: «Бу — килешуьне раслаучы кан. Аллахъы сезгаь ул килешуьне уьтаьргаь аьмер бирде», — диде.

²¹ Ул шулай ук чатырга хъаьм анда булган, Аллахъыга гыйба­даьт кылганда кулланылган барлык аьйберлаьргаь кан сибеп чык­ты.

²² Канун бар наьрсаьненъ диярлек кан белаьн пакьлаьндерелуьен талаьп итаь, хъаьм кан туьгелмичаь ярлыкау булмый.

²³ Куьктаьге уьрнаьк буенча жъирдаь тоьзелгаьн наьрсаьлаьр шул раь­вешле чистартылырга тиеш иде, лаькин куькнеке яхшырак кор­баннар белаьн пакьлаьндеруьне талаьп итаь.

²⁴ Чоьнки Маьсих кеше кулы белаьн тоьзелгаьн ваь чын Изге йортнынъ нибары куьчермаьсе генаь булган Изге йортка кермаьде. Ул, безненъ оьчен Аллахъы ал­дына барып басарга дип, куькненъ уьзенаь керде.

²⁵ Ул, баш рухани хъаьр елны Инъ изге урынга уьз каны булмаган кан алып кергаьн сыман, УЬзен кабат-кабат корбан итаьр оьчен кермаьде.

²⁶ АЬгаьр даь шулай булса, Маьсих, доьнья яратылганнан бирле, УЬзен корбан итеп, кабат-кабат газап чигаьргаь тиеш булыр иде. Лаькин Ул УЬзен корбан итуь аша гоьнахъны бетерер оьчен, сонъгы даьвердаь ба­ры тик бер маьртаьбаь килде.

²⁷ ХЪаьркем кайчан да булса бер уьлеп, аннары хоькем алдына басарга тиеш булган кебек,"

²⁸ Маьсих, куьплаьгаьн кешененъ гоьнахъларын УЬз оьстенаь алыр оьчен, бер маьр­таьбаь корбан ителде, хъаьм Ул аьле икенче тапкыр килаьчаьк, лаькин инде кешелаьрненъ гоьнахъларын йолу оьчен туьгел, аь УЬзен коьтеп торучыларны коткару оьчен килаьчаьк.

10

¹ Канун — килаьсе яхшы наьрсаьлаьрненъ тоьгаьл чагылышы туьгел, аь аларнынъ куьлаьгаьсе генаь. Шунъа куьраь ул, ел саен бер уьк корбаннар китереп, Аллахъы алдына килгаьн кеше­лаьрне беркайчан да камил итаь алмый.

² АЬгаьр даь канун моны эшли алса, корбаннар китеруьдаьн туктамаслар идемени? Чоьнки, бер тапкыр чистарынгач, гыйбадаьт кылучылар уьзлаьрен гоьнахълы дип хис итми башларлар иде.

³ АЬмма лаькин корбаннар ел саен гоьнахъ турында искаь тоьшереп тора,"

⁴ чоьнки уьгез каны белаьн каь­жъаь каны кешененъ гоьнахъын юа алмый.

⁵ Шунъа куьраь, доьньяга килгаьч, Маьсих:
«Син корбан китеруьне даь, буьлаьк бируьне даь телаьмаьденъ, лаькин Син Минем оьчен таьн аьзерлаьденъ, — диде.

⁶ — Сине яндырылган хайван корбаннары да,
гоьнахълар оьчен китерелгаьн корбаннар да соьендермаьде.

⁷ Шунда Мин: „Йа Аллахъы, менаь Мин,
Изге язма тоьргаьгендаь Минем хакта язылганча,
Синенъ ихтыярынъны жъиренаь жъиткеруь оьчен килдем!" —
дидем».

⁸ Шулай итеп, башта Ул: «Син корбаннар да, буьлаьклаьр даь, яндырылган корбаннар да, гоьнахъ оьчен корбаннар да ките­руьне телаьмаьденъ, алар Сине соьендермаьде», — диде. Бу корбан­нар канун буенча талаьп ителуьгаь даь карамастан, Ул шулай диде.

⁹ Аннары Ул: «Менаь Мин, Синенъ ихтыярынъны жъиренаь жъитке­рер оьчен килдем», — дип оьстаьде. Ул иске килешуьне гамаьлдаьн чыгарып, икенчесен — Аллахъы ихтыярын уьтаьуьне гамаьлгаь керт­те.

¹⁰ Аллахъы ихтыяры буенча без Гайсаь Маьсихненъ УЬз таьнен бер маьртаьбаь хъаьм маьнъгелек коьчкаь ия булган корбан итуье белаьн изге ителдек.

¹¹ ХЪаьр рухани, коьн саен гыйбадаьт кылып, куьп тапкырлар шул ук корбаннарны китераь, аьмма алар кешене хъичкайчан гоьнахъ­лардан арындыра алмый.

¹² Лаькин бу Баш Рухани, гоьнахълар оьчен маьнъгелек коьчкаь ия булган корбанны бер маьртаьбаь китер­гаьч, Аллахъынынъ унъ ягына утырды.

¹³ Шул вакыттан алып Ул дошманнарынынъ УЬз аягы астына баскыч итеп салынуын коьтаь.

¹⁴ Чоьнки бер корбан белаьн Ул изге ителуьчелаьрне маьнъгегаь камил кылды.

¹⁵ Бу хакта безгаь Изге Рух та шахъитлек кыла. Башта Ул бо-лай ди:

¹⁶ «Килаьчаьк коьннаьрдаь Мин алар белаьн тоьзиячаьк килешуь шушы, — ди Аллахъы.
— Мин УЬз кануннарымны аларнынъ куьнъеллаьренаь салачакмын, зихъеннаьренаь язып куячакмын».

¹⁷ Аннары Ул болай дип оьсти: «Аларнынъ гоьнахъларын ваь явыз эшлаьрен Мин инде беркайчан да искаь алмам».

¹⁸ Болар киче­релгаьн икаьн, гоьнахъ оьчен корбан бируьненъ инде кираьге юк.

¹⁹ Шулай итеп, имандаш туганнар, Гайсаь каны белаьн без Инъ изге урынга ышаныч белаьн кераь алабыз,"

²⁰ Ул безгаь янъа ваь тере юлны ачкан. Бу юл паьрдаь, ягъни Анынъ таьне аша бара.

²¹ Безненъ Аллахъы йорты башында торучы боьек Руханиебыз бар.

²² Шунъа куьраь, аьйдаьгез, Аллахъыга ихлас куьнъел ваь иман ышанычлылыгы белаьн, куьнъеллаьребез гоьнахълы воьжъданнан чистарынган, таьн­наьребез чиста су белаьн юылган хаьлдаь Аллахъыга якынайыйк.

²³ УЬзебез икърар иткаьн оьметкаь нык тотыныйк, чоьнки безгаь ваьгъдаь биргаьн Зат тугрылыклы.

²⁴ АЬйдаьгез, бер-беребезгаь игъ­тибарлы булыйк, бер-беребезне маьхаьббаьт ваь изге эшлаьргаь даьртлаьндерик.

²⁵ Кайбераьуьлаьр кебек, гыйбадаьт кылу оьчен бергаь жъыелудан баш тартмыйк, киресенчаь, бер-беребезгаь коьч биреп, тагын да ныграк даьртлаьндереп торыйк, чоьнки Раббы коьнененъ якынлашуын куьреп торасыз.

²⁶ АЬгаьр даь без, хакыйкатьне танып белгаьннаьн сонъ, анълы раь­вештаь гоьнахъ кылуыбызны даьвам итаьбез икаьн, гоьнахълар оьчен инде бернинди корбан да калмый.

²⁷ АЬ ул чагында инде хоькемне хъаьм Аллахъынынъ дошманнарын яндырачак, бернине даь кызга­нып тормаячак утны куркынып коьтеп торасы гына кала.

²⁸ Муса кануныннан баш тарткан кеше, ике яисаь оьч шахъит куьрсаьтуье нигезендаь, хъич кызганусыз уьлемгаь дучар ителаь.

²⁹ Алай булгач, Аллахъы Улын аяк астына салып таптаган, Аллахъы килешуьененъ аны изгелаьндергаьн канын наьжъес дип санаучы, маьрхаьмаьт Рухын кимсетуьче кеше ни даьраьжъаьдаь каты жъаьзага лаек сонъ?

³⁰ Без: «УЬч алу Минем эш, УЬзем кайтарып бираьчаькмен», — дигаьн хъаьм: «Ал-лахъы УЬз халкын УЬзе хоькем итаьчаьк», — дигаьн Затны белаьбез.

³¹ Тере Аллахъы кулына элаьгуь коточкыч эш!

³² Сез Аллахъы яктылыгы сезне янъа гына яктыртканнан сонъ бу­лып уьткаьн коьннаьрне исегезгаь тоьшерегез. Ул чагында сез газап­ларга каршы коьраьшуьдаь нык тора идегез.

³³ Кайвакыт сезне бар ха­лык алдында маьсхаьраьлаьделаьр, сезне эзаьрлеклаьделаьр, кайвакыт сез боларны уьз башыннан кичергаьн кешелаьр янаьшаьсендаь булды­гыз.

³⁴ Сез тоткынлыктагы кешелаьргаь телаьктаьшлек иттегез, мил­кегездаьн маьхруьм иткаьндаь сез соьендегез даь, чоьнки уьзегезненъ аьй­баьтраьк, маьнъгелек байлыгыгыз барын белаь идегез.

³⁵ Кыю булудан туктамагыз, монынъ аьжъере зур булачак.

³⁶ Лаькин Аллахъы ихтыя­рын уьтаьр оьчен сезгаь сабырлык кираьк, аны уьтаьгаьннаьн сонъ Алла-хъы ваьгъдаь иткаьнне алырсыз.

³⁷ Чоьнки, Изге язмада язылганча, «Инде куьп калмады, хъаьм килергаь тиешле Зат озак коьттерми килаьчаьк.

³⁸ Минем таькъва кешем уьзененъ инануы белаьн яшаьячаьк,
лаькин аьгаьр чигенсаь,
ул Минъа яраклы булмаячак».

³⁹ Лаькин без иманнан баш тартып хъаьлак булучылардан туьгел, юк, без иманда торабыз хъаьм коткарылачакбыз.

11

¹ Иман ул — без оьметлаьнеп коьткаьннаьрненъ тормышка ашуына ышану, куьренмаьгаьн наьрсаьлаьргаь инанган булу.

² Безненъ борынгы ата-бабаларыбыз шундый иман арка­сында Аллахъыдан хуплау алган.

³ Галаьмненъ Аллахъы суьзе белаьн булдырылганын хъаьм куьзгаь куь­ренуьче наьрсаьненъ куьзгаь куьренми торган наьрсаьдаьн барлыкка килгаьнен без иман аркылы анълыйбыз.

⁴ ХЪабил Аллахъыга, иман белаьн, Кабилныкына караганда аьйбаьтраьк корбан китергаьн. Иманы оьчен Аллахъы анынъ корбаннарын хуплады хъаьм аны хак кеше дип раслады. Иманы аркылы ХЪабил, уьзе исаьн булмаса да, безгаь аьле хъаман соьйли.

⁵ Иман аркасында Ханух, уьлемне кичер­мичаь, бу доьньядан алынган. Аны бер жъирдаьн даь таба алмады­лар, чоьнки Аллахъы аны УЬз янына алган иде. Анынъ турында, ул доьньядан алынганчы Аллахъыга ярый алган, дип аьйтелаь Изге язмада.

⁶ Иман китерми торып Аллахъыга ярап булмый, чоьнки Анъа килуьче хъаьркем Аллахъынынъ барлыгына ваь Аны ихластан эз­лаьгаьн кешелаьргаь аьжъерен бирми калмаячагына инанырга тиеш.

⁷ Иман аркасында Нух, наьрсаьлаьр буласы турында Аллахъыдан кисаьтуь алгач, лаькин аьле аны куьрмаьс борын, Анъа буйсынып, гаилаьсен коткару оьчен коьймаь тоьзегаьн. Анынъ иманы доьньяны хоькем иткаьн, хъаьм иманы аркасында Аллахъы аны хак дип игъ­лан иткаьн.

⁸ Иман аркылы Ибрахъим, Аллахъы чакыргач, буйсынып, ки­лаьчаьктаь уьзенаь мирас дип ваьгъдаь ителгаьн жъиргаь киткаьн, гаьрчаь кая барганын белмаьсаь даь.

⁹ Иман белаьн ул ваьгъдаь ителгаьн илдаь килмешаьк булып яшаьгаьн. Исхак ваь Ягъкуб кебек уьк, ул да ча­тырларда яшаьгаьн, алар да анынъ белаьн бергаь, Аллахъы ваьгъдаь ит­каьнне алырга тиеш булган.

¹⁰ Чоьнки ул раьссамы ваь тоьзуьчесе Аллахъы булган, маьнъгелек нигезле шаьхъаьрне коьткаьн.

¹¹ Иманы аркасында Ибрахъимнынъ хатыны Сара уьзе даь, инде карт булса да, балага уза алган, чоьнки ул уьзенаь ваьгъдаь биргаьн Аллахъыны ышанычлы дип исаьплаьгаьн.

¹² Шулай итеп, таьне инде картайган Ибрахъим куьктаьге йолдызлар кадаьр куьп санлы ваь динъгез ярындагы исаьпсез-хисапсыз ком боьртеклаьре кадаьр токым бирде.

¹³ Барлык бу кешелаьр иманнарын саклап уьлгаьннаьр. Алар уьз­лаьренаь ваьгъдаь ителгаьннаьрне, кабул итмичаь, ерактан гына куьргаьннаьр хъаьм саьламлаьгаьннаьр. Алар бу доьньяда уьзлаьрененъ килмешаьк ваь юлчылар гына икаьнлеклаьрен таныганнар.

¹⁴ Бо-лай дип аьйтуьче кешелаьр уьзлаьрененъ чын ватаннарын эзлаьуьлаьрен куьрсаьтаьлаьр.

¹⁵ АЬгаьр даь алар уьзлаьре калдырып киткаьн ил турын­да хаьтерлаьренаь тоьшереп уйлаган булсалар, анда кире кайту моьмкинлеге даь булган булыр иде.

¹⁶ Юк, алар аьйбаьтраьк илгаь -куьк иленаь омтылганнар. Шунъа куьраь аларнынъ Аллахъыны уьз Аллахъысы дип тануы Аллахъыга оят туьгел; чоьнки Ул алар оьчен шаьхъаьр аьзерлаьп куйган.

¹⁷ Ибрахъим, Аллахъы тарафыннан сыналганда, иманы ар­касында Исхакны корбанга таькъдим итте. Ул Аллахъынынъ ваьгъдаьсен алган булса да хъаьм анъа: «Синенъ наьселенъ Исхак аша килаь», - дип аьйтелгаьн булса да, ул уьзененъ бердаьнбер улын кор­бан итаьргаь аьзер торды." 650,11,18

¹⁹ Ибрахъим Аллахъынынъ уьледаьн терелтаь алуына исаьп тотты, хъаьм Исхак, уьледаьн терелтелуьне алдан куьр­саьтуьче билге буларак, аьтисенаь кире кайтарылды.

²⁰ Килаьчаьккаь иман белаьн караучы Исхак Ягъкуб белаьн Эсау-га фатихасын бирде.

²¹ Иман аркылы Ягъкуб уьлаьр алдыннан Йосыфнынъ ике улына да фатиха бирде хъаьм, таягына таянган килеш, Аллахъыга табынып баш иде.

²² Иман аркылы Йосыф го­мерененъ ахырында Исраил халкынынъ Мисырдан чыгачагы ту­рында соьйлаьде хъаьм уьз соьяклаьрен наьрсаь эшлаьтергаь икаьнен аьйтте.

²³ Иман аркылы Мусанынъ ата-анасы Муса туганнан сонъ оьч ай буена аны яшереп сакладылар, чоьнки анынъ гадаьттаьн тыш матур бала булуын куьрделаьр, аларны патша фаьрманы куркыт­мады.

²⁴ Иман аркылы Муса, олы кеше булгач, фиргавен кызы­нынъ угылы дип йоьртелуьдаьн ваз кичте.

²⁵ Гоьнахътан кыска вакыт­лы лаьззаьт алуга караганда Аллахъы халкы белаьн бергаь газаплар кичеруьне маьгъкульраьк куьрде.

²⁶ Ул булачак аьжъерне карап торды хъаьм, шунъа куьраь, Маьсих хакына хурлык кичеруьне Мисыр бай- лыкларыннан кадерлераьк исаьплаьде.

²⁷ Иман аркылы Муса, пат­шанынъ ачуыннан курыкмыйча, Мисырдан чыкты. УЬз алдында куьзгаь куьренми торган Аллахъыны куьргаьн кебек булганлыктан, ул туьзде.

²⁸ Иман аркылы ул, беренче булып туганнарны хъаьлак итуьче фаьрештаь Исраил халкынынъ балаларына кагылмасын оьчен, ишеклаьргаь кан сибуь хъаьм Коткарылу баьйраьме уьткаьрде.

²⁹ Иман аркылы Исраил халкы Кызыл динъгезне коры жъирдаьн баргандай атлап чыкты, аь мисырлылар шуны ук эшлаьп карагач, хъаьммаьсе даь батып уьлде.

³⁰ Иман аркылы Исраил кешелаьре шаьхъаьрне тышкы яктан жъиде коьн раьттаьн аьйлаьнеп чыккач, АЬрихаьне аьйлаьндереп алган таш диварлар ишелеп тоьште.

³¹ Иман аркылы бозык хатын Раьхаьб, Исраил шымчыларын дус дип кабул иткаьнгаь куьраь, Аллахъыны тынъламаучылар белаьн бергаь хъаьлак ителмичаь, котылып калды.

³² Шуннан да артыгын соьйлаьп торырга кираькме икаьн? Гиде-он, Барак, Шимшон, Ифтах, Давыт, Шамуил ваь паьйгамбаьрлаьр турында соьйлаьп торырга вакытым жъитмаьс иде.

³³ Алар иман белаьн патшалыкларны буйсындырдылар, гаделлек урнаштыр­дылар, ваьгъдаь ителгаьнгаь ирештелаьр. Арысланнарнынъ авызла­рын яптылар,"

³⁴ ярсулы утны суьндерделаьр, кылычтан котылып калдылар. Аларнынъ коьчсезлеге коьчкаь аьйлаьнде, сугышта алар куаьтле булдылар хъаьм чит ил гаскаьрлаьрен качарга маьжъбуьр итте­лаьр.

³⁵ Кайбер хатыннар уьлгаьн якыннарын тере килеш кире ал­дылар. Буьтаьннаьре, уьледаьн аьйбаьтраьк терелуьгаь ирешуь оьчен, азат ителуьдаьн баш тартып, жъаьзаландылар.

³⁶ Кайбераьуьлаьрне мыскыл иттелаьр, аларны камчы белаьн кыйнадылар, кайберлаьренаь хаьтта богау кигезелде, алар тоьрмаьлаьргаь ябылды.

³⁷ Аларны ташлар атып уьтерделаьр, гаьуьдаьлаьрен пычкы белаьн урталай кистелаьр, кылычтан уьткаьрделаьр. Алар сарык ваь каьжъаь тирелаьренаь тоьренеп йоьрделаьр, башлары мохтажълыктан чыкмады, аларны эзаьрлек­лаьделаьр, кыйнадылар.

³⁸ Доьнья бу затларга лаек туьгел иде. Алар чуьллаьрдаь, тауларда, маьгараьлаьрдаь, упкыннарда канъгырып йоьрде.

³⁹ Алар хъаьммаьсе даь иманнары оьчен Изге язмада аьйбаьт баья алдылар, лаькин берсе даь, жъирдаь яшаьгаьн чагында, уьзлаьренаь ваьгъдаь ителгаьнне алмады.

⁴⁰ Бу кешелаьр бары тик безненъ белаьн генаь камиллеккаь ирешсен оьчен, Аллахъы безненъ оьчен аьйбаьтраьк бер наьрсаь ниятлаьде.

12

¹ Безненъ тираь-ягыбызда шахъитлаьр шулкадаьр куьп! Шунъа куьраь, аьйдаьгез, юлыбызда торган бар киртаьне алып ташлыйк, безне жъинъел генаь алдап йоьртуьче гоьнахъларны калдырыйк хъаьм уьзебезгаь билгелаьнгаьн ярыш юлын сабырлык ваь ныклык белаьн йоьгереп уьтик.

² Гайсаьдаьн — иманны Барлык­ка китеруьче ваь Камиллаьштеруьчедаьн куьзебезне хъаьрдаим алмый торыйк. УЬзен килаьчаьктаь коьткаьн шатлык хакына хачка кадакла­ну хурлыгына игътибар итмичаь, Ул хачта уьлуьне кичерде, хаьзер менаь Аллахъы таьхетененъ унъ ягында утыра.

³ Гоьнахълылар тарафын­нан шундый каршылыкны кичергаьн Гайсаь турында уйлагыз; бу куьнъелегезне тоьшермаьскаь хъаьм Аллахъыга ышанудан туктамаска ярдаьм итаьр.

⁴ Сезненъ аьле гоьнахъка каршы сугышта кан туьккаьнче каршы­лык куьрсаьткаьнегез булмады.

⁵ Ата кеше уьз балаларына эндаьшкаьн сыман, Аллахъы сезгаь: «Улым Минем, Раббынъ шулай таьрбиялаьгаьнгаь гамьсез карама, гаебенъне куьрсаьткаьндаь куьнъеленъне тоьшермаь.

⁶ Раббы УЬзе яраткан кешелаьрне уьгетлаьп тоьзаьтаь ваь улы дип кабул иткаьн хъаьр кешене таьрбияли», -дигаьн даьртлаьндеруь суьзлаьрен оныткансыз.

⁷ Сезненъ газап чигуье­гез таьрбиялаьнуьгаь алып килаь. Бу - Аллахъы сезгаь УЬз балалары итеп карый дигаьн суьз. Атасы таьрбия бирмаьгаьн бала бармыни?

⁸ АЬгаьр даь сез хъаьркем уьтаьргаь тиешле таьрбияне уьтмисез икаьн, ди­маьк, сез чын угыллар туьгел, аь жъилдаьн туган балалар. "Моннан тыш, безненъ хъаьммаьбезненъ даь жъирдаь безне таьрбиялаьгаьн аталары булды хъаьм без аларны ихтирам итаь идек. АЬ рухларыбызнынъ Атасына без тагын да ныграк буйсынырга тиеш туьгелмени? Анъа колак салу безгаь яшаьуь бираь бит!" 650,12,9

¹⁰ Безненъ аталарыбыз безне беркадаьр вакыт буена, уьзлаьре инъ яхшы дип тапкан, лаькин бик уьк камил булмаган чаралар белаьн таьрбиялилаьр, лаькин Аллахъы безне, Анынъ изгелегенаь катнаша алсыннар дип, уьз иминлегебез хакына таьрбияли.

¹¹ Безне таьрбиялаьгаьндаь бу гамаьл шатлык туьгел, аь авырту китеруьче чара булып куьренаь. Лаькин сонърак таьрбия узган кешелаьргаь ул унъыш китераь: имин ваь Аллахъыга маьгъкуль тормыш бираь.

¹² Шунъа куьраь хаьлсез кулларыгызны, калтыранган коьчсез тез­лаьрегезне ныгытыгыз.

¹³ Аксаучы аяк таьмам имгаьнмаьсен, кире­сенчаь, саьламаьт булсын оьчен, туры юлдан йоьрегез.

¹⁴ Барлык кеше белаьн тынычлыкта яшаьргаь хъаьм изге булырга омтылыгыз, чоьнки изге булып яшаьмаьсаь, беркем даь Аллахъыны куьрмаьячаьк.

¹⁵ Карагыз аны, беркем даь Аллахъынынъ маьрхаьмаьтен­наьн маьхруьм калмасын; ачы тамырлы уьлаьн уьсеп чыгып, беркемгаь даь баьла-каза китерерлек булмасын хъаьм куьплаьрне наьжъеслаьмаьсен.

¹⁶ Карагыз аны, беркем даь жъенси йоьгаьнсезлеккаь бирелмаьсен, бер ашарлык аш оьчен, олы угыл буларак бирелергаь тиешле хо­кукларны саткан Эсау кебек, аьхлаксыз тормыш белаьн яшаьмаьсен.

¹⁷ Белгаьнегезчаь, сонъыннан ул фатиха алырга телаьгаьн, лаькин кире кагылган. Бу хакта куьз яшьлаьре белаьн сораса да, булган хаьлне берничек таь уьзгаьртаь алмаган.

¹⁸ Сез кагылырга моьмкин булган, доьрлаьп янган Синай тавы­на — каранъгыга да, давылга да килмаьдегез.

¹⁹ Сез быргы тавышы­на да, тынълаучылар буьтаьн ишетергаь телаьмаьгаьн суьзлаьр соьйлаьуьче тавышка да килмаьдегез. Ул суьзлаьрне ишеткаьн кешелаьр болар-ны буьтаьн соьйлаьмаьуьне уьтенгаьннаьр,"

²⁰ чоьнки алар: «Хаьтта бу тауга хайван кагылса да, аны ташлар атып уьтерергаь тиешле», — дигаьн боеру суьзлаьренаь туьзаь алмаганнар.

²¹ Бу куьренеш шундый кур­кыныч булган, хаьтта Муса да: «Мин куркуымнан тетраьнаьм», — дигаьн.

²² Юк! Сез Сион тавына, куьктаьге Иерусалимга — тере Аллахъы шаьхъаьренаь килдегез! Сез шатлыклы тантанага жъыелган менълаьгаьн фаьрештаьлаьр янына килдегез.

²³ Сез исемнаьре куьккаь язып куелган беренче туган балалар жъыенына килдегез. Сез Аллахъыга, бар кешене Хоькем кылучы янына, камиллаьштерел-гаьн таькъва кешелаьрненъ рухлары янына килдегез.

²⁴ Сез янъа килешуьне Урнаштыручы булган Гайсаь янына ваь Анынъ ХЪабил каныннан аьйбаьтраьк соьйлаьуьче сибелгаьн каны янына килдегез.

²⁵ Карагыз аны, уьзегезгаь соьйлаьуьче Аллахъыны кире какмагыз. ЖЪирдаь соьйлаьгаьн чагында кешелаьр Аны тынъламаган оьчен жъаьза­сыз калмаган икаьн, куьктаьн торып кисаьткаьндаь Анъардан баш тарт­сак, без тагын да зуррак жъаьзага дучар булачакбыз.

²⁶ Ул чагында Анынъ тавышы жъирне дер селкетте, лаькин Ул хаьзер: «Мин жъирне тагын бер тапкыр тетраьтаьм, хъаьм жъирне генаь туьгел, куькне даь», — дип ваьгъдаь итаь.

²⁷ «Тагын бер тапкыр» дигаьн суьзлаьр шуны бел­дераь: тотрыклы наьрсаьлаьр генаь калсын оьчен, хъаьр тотрыксыз, ягъни, бар ителгаьн наьрсаь юкка чыгарылачак.

²⁸ Безгаь какшамас патшалык бирелаь, шунъа куьраь, аьйдаьгез, раьхмаьтле булыйк хъаьм Аллахъыга маьгъкуль раьвештаь тираьн ихтирам белаьн, куркынып Анъарга табыныйк,"

²⁹ чоьнки безненъ Аллахъыбыз — йота торган ут.

13

¹ Бер-берегезне туганнар кебек яратудан туктамагыз.

² Кунакчыллык куьрсаьтергаь онытмагыз; болай эшлаьп, кайбераьуьлаьр, уьзлаьре даь белмичаь, фаьрештаьлаьрне кунак иткаьннаьр.

³ Тоьрмаьдаьге кешелаьрне, алар белаьн уьзегез даь тоткын­лыкта булган кебек, исегездаь тотыгыз. Газап чигуьче кешелаьр­не, уьзегез даь алар белаьн газап чиккаьн сыман, исегездаь тотыгыз.

⁴ Никахны хъаьрьяклап югары баьялаьгез, никахыгыз чиста булыр­га тиеш, чоьнки иренаь яисаь хатынына хыянаьт иткаьн ваь бозык тормыш белаьн яшаьгаьн кешене Аллахъы хоькем итаьчаьк.

⁵ Байлык яратмагыз, булганына канаьгать булып яшаьгез, чоьнки Аллахъы: «Сезне беркайчан да калдырмам ваь беркайчан да ташламам», -дигаьн.

⁶ Шунъа куьраь кыю булыйк, чоьнки без:
«Аллахъы - минем Ярдаьмчем, мин курыкмам.
Кеше минъа наьрсаь эшли алсын?» -дип аьйтаь алабыз.

⁷ Сезгаь Аллахъы суьзен жъиткергаьн жъитаькчелаьрегезне исегездаь тотыгыз, аларнынъ гомер наьтижъаьлаьре турында уйлап, иманна­рын уьрнаьк итеп, аларга иярегез.

⁸ Гайсаь Маьсих кичаь даь, буьген даь хъаьм маьнъгегаь шундый ук.

⁹ хъаьртоьрле чит-ят таьгълиматлар сезне туры юлдан читкаь алып китмаьсен. Йоьраьклаьрегезне ризык ашау турындагы кагыйдаьлаьр­не тоту белаьн туьгел, аь Аллахъынынъ маьрхаьмаьте белаьн ныгытырга кираьк. Мондый кагыйдаьлаьр аларны уьтаьуьчелаьргаь файда китер­маьгаьн.

¹⁰ Безненъ корбан китеруь урыныбыз бар, чатырдагы хез­маьтчелаьрненъ андагы корбанны ашарга хакы юк.

¹¹ Баш рухани хайван канын Инъ изге урынга гоьнахълар баьрабаьренаь корбан ките­рергаь алып кераь, аь хайван туьшкаьлаьре исраиллелаьрненъ вакытлы торак урынынынъ тышында яндырыла.

¹² Шунынъ аркасында Гай- саь даь, халыкны УЬзененъ каны белаьн изгелаьндерер оьчен, шаьхъаьр капкасы тышында газап чикте.

¹³ Шунъа куьраь, аьйдаьгез, без, Ул кичергаьн хурлыкны кичереп, вакытлы торак урынынынъ тышкы ягына Анынъ янына чыгыйк.

¹⁴ Чоьнки биредаь, жъирдаь, безненъ даи­ми тора торган урыныбыз юк, лаькин без килергаь тиешле шаьхъаьр­не коьтаьбез.

¹⁵ Шунъа куьраь Гайсаь аркылы Аллахъыга даими раьвештаь данлау корбаны китерик, Анынъ исемен телебез белаьн мактыйк.

¹⁶ Кешелаьргаь игелек эшлаьуьне, уьзегездаь булганны бер-берегез белаьн буьлешуьне онытмагыз - бу Аллахъы ярата торган корбан.

¹⁷ ЖЪитаькчелаьрегезне тынълагыз ваь аларга буйсыныгыз. Алар, хисап бирергаь тиешле кешелаьр буларак, сезненъ жъаннарыгыз турында кайгырталар. АЬгаьр аларны тынълыйсыз икаьн, алар шатланып эшлаьрлаьр, тынъламасагыз, кайгырып эшлаьрлаьр, хъаьм бу сезненъ оьчен файдалы булмас.

¹⁸ Безненъ оьчен дога кылыгыз. Без намусыбызнынъ чиста булуына ышанабыз, чоьнки бар наьрсаьдаь доьрес гамаьл кылырга телибез.

¹⁹ Мин сездаьн, Аллахъы сине безненъ янга тизраьк кайтарсын иде, дип дога кылуыгызны аеруча уьтенаьм.

²⁰ Маьнъгелек килешуьне раслаучы кан аркасында Раббыбыз Гайсаьне, сарыкларнынъ боьек Коьтуьчесен, тынычлык Аллахъысы уьледаьн терелтте.

²¹ УЬзененъ ихтыярын уьтаьр оьчен Аллахъы сезне хъаьр яхшы наьрсаь белаьн таьэмин итсен, хъаьм Гайсаь Маьсих аша безгаь УЬзенаь маьгъкуль булганны эшлаьсен. Маьнъгелек дан Маь-сихкаь. Амин.

²² Имандашларым, сездаьн бу хатымда биргаьн кинъаьшлаьремаь туьземлелек белаьн колак салуыгызны уьтенеп сорыйм, чоьнки мин бит кыска гына итеп яздым.

²³ Безненъ туганыбыз Тимутененъ азат ителгаьнен сезгаь белдерергаь телим. АЬгаьр даь ул тиздаьн ми­нем янга килсаь, мин аны уьзем белаьн бергаь алып, сезне куьрергаь килермен.

²⁴ Барлык башлыкларыгызга ваь Аллахъынынъ барлык изгелаь­ренаь саьлам. Италиядаьн булган имандашларыбыз сезгаь саьлам юллый.

²⁵ Барыгызга да Аллахъынынъ маьрхаьмаьте булсын.