1

¹ Ибрахъим хъаьм Давыт токымыннан булган Гайсаь Маьсихненъ наьсел шаьжъаьраьсе.

² Ибрахъим Исхакнынъ, Исхак Ягъкубнынъ, Ягъкуб Яхъуьдненъ хъаьм анынъ агай-энелаьрененъ аьтисе,"

³ Яхъуьд Тамардан туган Перес хъаьм Зерахнынъ аьтисе, Перес Хесруннынъ, Хесрун Рамнынъ,"

⁴ Рам Амминадабнынъ, Амминадаб Нахшуннынъ, Нахшун Салмуннынъ,"

⁵ Салмун Раьхаьбтаьн туган Богазнынъ, Богаз Руттан туган Обид-ненъ, Обид Ишайнынъ,"

⁶ Ишай Давыт патшанынъ аьтисе иде. Давыт Урияненъ хатыныннан туган Соьлаьйманнынъ,"

⁷ Соьлаьй­ман Рихаьбаьмненъ, Рихаьбаьм Абияненъ, Абия Асанынъ,"

⁸ Аса Ехъо-шафатнынъ, Ехъошафат Яхъурамнынъ, Яхъурам Уззияненъ,"

⁹ Уззия Йотамнынъ, Йотам АЬхаьзненъ, АЬхаьз Хизаькыйяненъ,"

¹⁰ Хизаькыйя Менашененъ, Менаше Амоннынъ, Амон Йошияненъ аьтисе иде.

¹¹ Исраил халкы коьчлаьп Бабылга куьчерелуь даьверендаь Йошияненъ улы Ехъоякин хъаьм анынъ агай-энелаьре туды.

¹² Бабылга коьчлаьп куьчерелгаьннаьн сонъ, Ехъоякинненъ улы Шехъалтиел туды. Шехъалтиел Зеруббабелнынъ,"

¹³ Зеруббабел Аби-хъуднынъ, Абихъуд Эльякыймнынъ, Эльякыйм Азурнынъ,"

¹⁴ Азур Садыйкнынъ, Садыйк Ахимненъ, Ахим Элиуднынъ,"

¹⁵ Элиуд Элья-зарнынъ, Эльязар Маттаннынъ, Маттан Ягъкубнынъ,"

¹⁶ Ягъкуб — Маьрьямненъ ире Йосыфнынъ аьтисе иде. Маьрьямнаьн Маьсих дип аталган Гайсаь туды.

¹⁷ Ибрахъимнан Давытка кадаьр барлыгы ундуьрт буын, Давыттан алып Бабылга коьчлаьп куьчерелгаьн вакытка кадаьр ундуьрт буын хъаьм Бабылга куьчерелеп, Маьсих туганга кадаьр ундуьрт буын булды.

¹⁸ Гайсаь Маьсихненъ тууы менаь болай булган: анасы Маьрьям Йосыф белаьн яраьшелгаьн булган, аьмма алар никахлашканчы, Маьрьямненъ Изге Рухтан балага узганы ачыкланган.

¹⁹ Ире Йосыф исаь таькъва кеше буларак, Маьрьямне оятка калдырмас оьчен, яраьшуьне яшертен генаь оьзаьргаь ниятлаьгаьн.

²⁰ АЬмма ул ниятлаьгаьч, тоьшендаь анынъ янына Раббы фаьрештаьсе килде хъаьм:
— Давыт наьселеннаьн булган Йосыф! Маьрьямне хатын итеп алырга курыкма. Ул карынында йоьрткаьн бала Изге Рухтан уздырылган.

²¹ Ул ир бала тудырачак. Син Анъа Гайсаь дип исем кушарсынъ, чоьнки Ул УЬзененъ халкын гоьнахълардан коткарачак! — диде.

²² Болар барысы да Раббынынъ паьйгамбаьр аша:

²³ «Менаь, гыйффаьтле кыз балага узачак хъаьм ир бала тудырачак. Анъа Иммануил дип исем кушарлар», — дигаьн суьзлаьре гамаьлгаь ашсын оьчен булды. «Иммануил» — «Аллахъы безненъ белаьн» дигаьнне анълата.

²⁴ Йосыф йокысыннан уянгач, Раббынынъ фаьрештаьсе наьрсаь кушкан булса, шуны эшлаьде: ул Маьрьямгаь оьйлаьнде.

²⁵ АЬмма Маьрьям Улын тудырганчы Йосыф анъа якынаймады. Балага ул Гайсаь дип исем кушты.

2

¹ Гайсаь, ХЪируд патша идараь иткаьн вакытта, Яхъуьдия жъирен­даьге Баьйтлехем шаьхъаьрендаь туды. Коьнчыгыштан йолдыз­чылар Иерусалимга килделаьр

² — Янъа туган яхъуьдлаьр Патшасы кайда? — дип сорадылар алар. — Без коьнчыгыштан Анынъ йолдызын куьрдек хъаьм Анъа табыну оьчен саьжъдаь кылырга дип килдек.

³ ХЪируд патша, бу хакта ишеткаьч, хафага тоьште. ХЪаьм анынъ белаьн бергаь боьтен Иерусалим хафаланды.

⁴ Халыкнынъ барлык баш руханиларын хъаьм канунчыларын жъыеп, ул алардан Маьсих-ненъ кайда туарга тиешлеген сорады.

⁵ — Яхъуьдия жъирендаьге Баьйтлехем шаьхъаьрендаь, — диделаьр алар. — Чоьнки паьйгамбаьр аркылы Аллахъы болай дип аьйткаьн:

⁶ «ХЪаьм син, Яхъуьд жъирендаьге — Баьйтлехем! Яхъуьд жъирендаьге моьхъим шаьхъаьрлаьрдаьн инъ туьбаьне туьгелсенъ. Чоьнки синнаьн Юлбашчы чыгачак. Ул Минем Исраил халкымнынъ Коьтуьчесе булачак».

⁷ Шуннан сонъ ХЪируд, йолдызчыларны яшертен раьвештаь ча­кыртып алып, алардан йолдызнынъ тоьгаьл калыккан вакытын белеште

⁸ хъаьм, аларны Баьйтлехемгаь жъибаьреп: Барыгыз, Бала хакында барын да жъентеклаьп белешегез. Аны тапкач, минъа хаьбаьр итегез. Мин даь Анъа саьжъдаь кылырга барыр идем, - диде. 'Патшаны тынълаганнан сонъ, йолдызчылар юлга чыктылар, хъаьм алар коьнчыгышта куьргаьн йолдыз аларнынъ алларыннан барды. Бала булган урынга килеп жъиткаьч, ул шул урын оьстендаь туктады. 1» Йолдызны куьреп, алар шундый шатландылар, шун­дый соьенделаьр!

⁹

¹⁰

¹¹ Йолдызчылар, оьйгаь кергаьч, анасы Маьрьям белаьн Баланы куьрделаьр. Бала каршында саьжъдаь кылдылар, анна­ры, хаьзинаь сандыкларын ачып, Анъа алтын, ладан хъаьм мирра дигаьн хуш исле майлар буьлаьк иттелаьр.

¹² Тоьшлаьрендаь хъируд янына кире килмаьскаь дип кисаьтуь алгач, башка юл белаьн уьз иллаьренаь кайтып киттелаьр.

¹³ Алар китуь белаьн, Раббы фаьрештаьсе Йосыфнынъ тоьшендаь куьренеп: - Баланы анасы белаьн алып Мисырга кач. Мин синъа аьйт­каьнгаь кадаьр шунда кал. Чоьнки хъируд, Баланы табып, уьтерергаь ниятли, — диде.

¹⁴ Ул, торып, анасы белаьн Баланы алды хъаьм тоьнлаь белаьн Мисырга китте.

¹⁵ хъируд уьлгаьнгаь кадаьр ул анда калды. Бу исаь Раббынынъ паьйгамбаьр аша: «Мисырдан чакырып алдым Мин УЬземненъ Улымны», — дигаьннаьре гамаьлгаь ашсын оьчен булды.

¹⁶ хъируд уьзененъ йолдызчылар тарафыннан алданганын куьреп, бик ярсыды. Ул, Баьйтлехемдаь хъаьм анынъ тираьсендаь яшаьуьче ике яшькаь кадаьр булган, ягъни йолдызчылар аркылы белгаьн вакыт­та туган боьтен ир балаларны уьтерергаь боерып, гаскаьрилаьрен жъибаьрде.

¹⁷ Иремия паьйгамбаьр аша аьйтелгаьннаьр шулай гамаьлгаь ашты:

¹⁸ «Рама шаьхъаьрендаь коьчле тавыш, кычкырып хъаьм ынъгырашып елау ишетелаь. Бу — балалары оьчен Раьхилаь елый хъаьм уьзенаь юатуны телаьми, чоьнки алар юк инде».

¹⁹ хъируд уьлгаьннаьн сонъ, Мисырда Йосыфнынъ тоьшендаь Раббынынъ фаьрештаьсе куьренеп:

²⁰ — Тор, Баланы анасы белаьн алып, Исраил жъиренаь аьйлаьнеп кайт. Чоьнки Баланы уьтерергаь телаьуьчелаьр инде уьлделаьр, — диде.

²¹ Йосыф торды да, анасы белаьн Баланы алып, Исраил жъиренаь китте.

²² АЬмма Яхъуьдиядаь атасы хъируд урынына Архелай патша идараь итуьен ишетеп, Йосыф анда барырга курыкты. Тоьшендаь кисаьтуь алгач, ул Гаьлилаья оьлкаьсенаь китте хъаьм

²³ Насара шаьхъаьре­наь барып урнашты. Раббынынъ паьйгамбаьрлаьр аркылы: «Аны „Насаралы" дип атарлар», — дигаьн суьзлаьре шулай гамаьлгаь ашты.

3

¹ Ул коьннаьрдаь Яхъуьдия чуьленаь Чумдыручы Яхъя килде.

² Ул: — Таьуьбаь итегез, Куьклаьр Патшалыгы якынлашты! — дип игълан итте.

³ Ишагыйя паьйгамбаьр: «Чуьлдаь кычкыручынынъ тавышы: „Раббыга юл аьзерлаьгез, Анъа сукмакларны турайтыгыз"», — дип Яхъя турында аьйткаьн иде.

⁴ Яхъя доья йоныннан булган киемен куьн каеш белаьн буып йоьрде. Ашаган ризыгы саранча хъаьм кыр балы иде.

⁵ Анынъ яны­на Иерусалим халкы хъаьм боьтен Яхъуьдия белаьн УЬрдуьн буе тоьбаь­гендаь яшаьуьчелаьр килаь иде.

⁶ Килуьчелаьр уьзлаьрененъ гоьнахъларын икърар иттелаьр, хъаьм аларны Яхъя УЬрдуьн елгасында чумдырды.

⁷ Суга чумдырылырга дип, куьп фарисейлаьрненъ хъаьм саддукей-ларнынъ килуьен куьреп, ул аларга:
— Сез, елан токымы! Аллахъынынъ якынлашып килуьче ачуын­нан кача алырбыз, дип сезгаь кем аьйтте?

⁸ Ихлас куьнъелдаьн таьуьбаь иткаьнегезне куьрсаьтаь торган жъимеш китерегез.

⁹ «Безненъ ата­быз — Ибрахъим», — дип куьнъелегездаьн аьйтаьсе булмагыз. Сезгаь аьйтаьм: Аллахъы менаь бу ташлардан Ибрахъимга балалар булдыра ала.

¹⁰ Балта агачлар тоьбендаь ята, ул инде аьзерлаьп куелган: яхшы жъимеш бирми торган хъаьр агачны кисеп утка ташлыйлар.

¹¹ Мин, таьуьбаь итуьегезненъ билгесе итеп, сезне суга чумдырам. АЬмма артымнан Килуьче миннаьн кодраьтлераьк. Мин Анынъ аяк киемнаьрен куьтаьреп йоьреп хезмаьт куьрсаьтергаь лаексыз. Ул сезне Аллахъы Рухына хъаьм утка чумдырыр.

¹² Анынъ кулында жъилгаьр­геч; Ул ашлыкны ындырда жъилгаьреп, бодаен ашлык бурасына салыр, аь кибаьген суьнмаьс утта яндырыр, — дип аьйтте.

¹³ Шул вакытта, УЬрдуьн елгасында Яхъя тарафыннан суга чумдырылу оьчен, Гаьлилаьядаьн Гайсаь килде.

¹⁴ Яхъя исаь Аны туктатырга тырышып:
— Син мине чумдырырга тиеш, аь Син минъа килгаьнсенъ! — диде.

¹⁵ — Хаьзер шулай булсын. Аллахъы ихтыярын без шунынъ бе­лаьн уьтаьрбез, — диде анъа Гайсаь. Шуннан сонъ Яхъя риза булды.

¹⁶ Чумдырылу белаьн уьк Гайсаь судан чыкты. Шул вакытта ук куьклаьр ачылды, хъаьм Ул УЬзенаь Аллахъы Рухынынъ куьгаьрчен раьвешендаь инъуьен куьрде.

¹⁷ Куьктаьн: —Бу Минем соьекле Улым, Ул Минем куанычым, — дигаьн та­выш килде.

4

¹ Шуннан сонъ, Рух Гайсаьне иблистаьн сынатыр оьчен чуьлгаь алып китте.

² Ризык капмыйча кырык коьн хъаьм кырык тоьн уьткаьреп, Гайсаь бик нык ачыкты.

³ Сынаучы иблис, Анынъ янына килеп: —АЬгаьр Син Аллахъы Улы булсанъ, бу ташлар икмаьк булсын­нар, дип боер, — диде.

⁴ Гайсаь жъавап бирде: —«Кеше икмаьк белаьн генаь туьгел, баьлки Аллахъы аьйткаьн хъаьр суьз белаьн яшаьр», — дип язылган Изге язмада!

⁵ Шуннан сонъ, иблис Аны Иерусалимга — изге шаьхъаьргаь алып килеп, Аллахъы Норты туьбаьсененъ читенаь бастырды

⁶ хъаьм аьйтте: —АЬгаьр Син Аллахъы Улы булсанъ, туьбаьнгаь ташлан! Изге язма­да аьйтелгаьн бит: «Аллахъы УЬзененъ фаьрештаьлаьренаь Синенъ турыда кайгыртырга аьмер бирер. Алар Сине куьтаьреп алырлар, аякларынъ ташка баьрелмаьс».

⁷ — Анда: «Раббы Аллахъынъны сынама», — дип таь язылган, — дип жъавап бирде Гайсаь.

⁸ Аннары иблис Аны бик биек тауга алып менеп, доьньядагы барлык патшалыкларны хъаьм аларнынъ боьтен шоьхъраьтлаьрен куьр­саьтте

⁹ хъаьм аьйтте: —АЬгаьр Син йоьзтуьбаьн капланып, минъа табынсанъ, боларнынъ хъаьммаьсен Синъа бирермен!

¹⁰ — Кит, шайтан! — дип жъавап бирде Гайсаь. — Язылган: «Раббы Аллахъынъа табын, Анъа гына хезмаьт ит».

¹¹ Шуннан сонъ иблис Аны калдырып китте, хъаьм Гайсаь янына фаьрештаьлаьр килделаьр хъаьм Анъа хезмаьт иттелаьр.

¹² Яхъянынъ тоьрмаьгаь утыртылуы хакында белгаьннаьн сонъ, Гайсаь кире Гаьлилаьягаь кайтты.

¹³ Насараны калдырып китеп, Ул Гаьлилаья динъгезе янындагы Зебулун хъаьм Нафтали жъирендаьге Каьпаьрнаум шаьхъаьренаь барып урнашты.

¹⁴ Бу исаь, Ишагыйя паьй­гамбаьр аша аьйтелгаьннаьр гамаьлгаь ашсын оьчен булды:

¹⁵ «Зебулун жъире, Нафтали жъире! Динъгезгаь алып баручы юл, УЬрдуьн аръягындагы Гаьлилаья — маьжъуьсилаьр иле!

¹⁶ Каранъгылыкта яшаьуьче халык боьек яктылыкны куьрде. УЬлем каранъгылыгында яшаьуьчелаьр оьчен танъ атты».

¹⁷ Шул вакыттан алып Гайсаь:
— Таьуьбаь итегез! Куьклаьр Патшалыгы якынлашты! — дип игъ­лан итеп йоьрде.

¹⁸ Гаьлилаья динъгезе яныннан уьтеп барганда, Гайсаь ике бертуганнынъ — Петер дип аталган Шимун хъаьм анынъ энесе АЬндриненъ — динъгезгаь ятьмаь салуларын куьрде. Алар балыкчылар иде.

¹⁹ — Минъа иярегез! Мин сезне кешелаьр тотучы итаьрмен! — диде аларга Гайсаь.

²⁰ Алар шунда ук ятьмаьлаьрен калдырып, Анъа иярделаьр.

²¹ Аннан киткаьч, Гайсаь башка ике бертуганны — Зебедаьй улы Ягъкубны хъаьм анынъ туганы Яхъяны куьреп алды. Алар уьзлаьрененъ аталары Зебедаьй белаьн бергаь коьймаьдаь ятьмаьлаьрен тоьзаьтаьлаьр иде. Ул УЬзенаь иярергаь оьндаьде.

²² Алар шунда ук коьймаьне хъаьм аталарын калдырып, Гайсаьгаь иярделаьр.

²³ Гайсаь боьтен Гаьлилаья жъирендаь гыйбадаьтханаьлаьрдаь оьйраьтеп, Патшалык хакында Яхшы хаьбаьрне игълан итеп, халыкны тоьрле авырулардан хъаьм чирлаьрдаьн савыктырып йоьрде.

²⁴ Боьтен Сурия буйлап Анынъ хакында хаьбаьр таралды. Анынъ янына тоьрле авы­рулардан хъаьм интектергеч чирлаьрдаьн жъаьфаланганнарны, жъен-лелаьрне, оьянаьк белаьн авырганнарны хъаьм паралич сукканнарны алып килделаьр. Гайсаь аларны савыктырды.

²⁵ Анынъ артыннан Гаьлилаьядаьн, Ун каладан, Иерусалимнан, Яхъуьдиядаьн хъаьм УЬрдуьн аръягыннан килгаьн халык тоьркемнаьре йоьрде.

5

¹ Халык тоьркемнаьрен куьреп, Гайсаь тауга менде. Ул утыргач, Анынъ янына шаькертлаьре килделаьр.

² Гайсаь аларны оьйраьтаь башлады хъаьм аьйтте:

³ — Рухи яктан фаькыйрьлаьр баьхетле, чоьнки Куьклаьр Патшалыгы аларныкы.

⁴ Хаьсраьт кичеруьчелаьр баьхетле, чоьнки Аллахъы аларны юатыр.

⁵ Юашлар баьхетле, чоьнки Аллахъы аларга жъир оьстеннаьн хакимлек итаьргаь бирер.

⁶ Таькъвалыкка ачыккан хъаьм сусаган кешелаьр баьхетле, чоьнки Аллахъы аларнынъ ул телаьген уьтаьр.

⁷ Шаьфкатьлелаьр баьхетле, чоьнки аларга шаьфкать куьрсаьтелер.

⁸ Саф куьнъеллелаьр баьхетле, чоьнки алар Аллахъыны куьрерлаьр.

⁹ Татулык урнаштыручылар баьхетле, ю чоьнки Аллахъы аларны УЬзененъ балалары дип атар.

¹⁰ Таькъва булганнары оьчен эзаьрлеклаьнгаьннаьр баьхетле, чоьнки Куьклаьр Патшалыгы аларныкы.

¹¹ Кешелаьр сезне Минем аркада хурлаганда, эзаьрлеклаьгаьндаь хъаьм сезгаь каршы тоьрле явызлык эшлаьгаьндаь, сез баьхетле.

¹² Шатланыгыз хъаьм куаныгыз! Куьклаьрдаь сезненъ аьжъерегез зур булачак. Чоьнки сезгаь кадаьр яшаьгаьн паьйгамбаьрлаьрне даь шулай эзаьрлеклаьделаьр.

¹³ Сез — жъир тозы. АЬгаьр тоз уьз таьмен югалтса, анъа ничек таьм кертерсенъ? Ул, чыгарып ташланып, кешелаьрненъ таптавыннан башка хъичнаьрсаьгаь даь яраклы булмас.

¹⁴ Сез — доьнья оьчен яктылык. Тау башындагы шаьхъаьр куьренми кала алмас.

¹⁵ Шулай ук шаьмне яндыргач, аны чуьлмаьк астына куймыйлар, баьлки шаьмдаьлгаь утырталар, хъаьм ул оьйдаьгелаьрненъ барысы оьчен даь яктырта.

¹⁶ Сезненъ яхшы эшлаьрегезне куьреп, Куьктаьге Атагызны данласыннар оьчен, сезненъ яктылыгыгыз да кешелаьр алдында шулай балкысын.

¹⁷ Минем хакта, Муса канунын яки паьйгамбаьрлаьр язганнарны юкка чыгарырга килгаьн, дип уйламагыз. Мин юкка чыгарырга 5 дип туьгел, баьлки башкарырга дип килдем!

¹⁸ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: жъир хъаьм куьк юкка чыкканчы, кануннынъ бер генаь сызыгы да юкка чыкмаячак: барысы да тормышка ашырылачак!

¹⁹ Шулай итеп, кем даь кем бу инъ кечкенаь аьмерлаьрненъ даь бераьрсен бо­зып, кешелаьрне шунъа оьйраьтсаь, ул кеше Куьклаьр Патшалыгында инъ туьбаьн кеше дип аталыр. АЬ кем аларны уьтаьп, башкаларны да уьтаьргаь оьйраьтсаь, ул кеше Куьклаьр Патшалыгында боьек булыр.

²⁰ Чоьнки сезгаь аьйтаьм: таькъвалыгыгыз фарисейлаьрнекеннаьн хъаьм канунчыларныкыннан оьстен булмаса, Куьклаьр Патшалыгына кермаьячаьксез.

²¹ Сезненъ ата-бабаларыгызга: «УЬтермаь! Кеше уьтеруьче Аллахъы тарафыннан хоькем ителаьчаьк», — диелгаьнне сез ишеттегез.

²² АЬ Мин сезгаь аьйтаьм: туганына ачу тотучы хоькем ителуьгаь лаек, ту­ганына: «Яраксыз», — дип аьйтуьче исаь Югары кинъаьшмаь алдында жъавапка тартылуга, аь инде «Ахмак», — дип аьйтуьче жъаьхъаьннаьм утына лаек.

²³ Шунъа куьраь, аьгаьр Аллахъыга буьлаьк алып барганда, корбан китеруь урынында туганынънынъ синъа каршы бераьр наьр­саьсе булуы исенъаь тоьшсаь,"

²⁴ буьлаьгенъне корбан китеруь урыны ал­дында калдырып торып, башта туганынъ белаьн татулаш, аннан сонъ гына кире килеп, буьлаьгенъне бир.

²⁵ Бераьуь синенъ белаьн даьгъ­валашып, сине хакимгаь алып барса, юлда барганда, аьле вакыт бар чакта, даьгъвалы эшне жъайга сал. Югыйсаь, гаеплаьуьченъ сине хакимгаь китерер, хаким зиндан хезмаьтчесенаь тапшырыр, хъаьм сине зинданга ябарлар.

²⁶ Синъа хак суьз аьйтаьм: бурычынънынъ актык тиененаь кадаьр биреп бетермичаь, аннан чыкмассынъ.

²⁷ «Зина кылма», — дип ата-бабаларга аьйтелгаьнне сез ишетте­гез.

²⁸ АЬ Мин сезгаь аьйтаьм: хатын-кызга жъенси телаьк белаьн ка­раучы куьнъеленнаьн инде зина кылган була.

²⁹ АЬгаьр сине унъ куьзенъ гоьнахъка тоьшерсаь, аны умырып алып, читкаь ташла! Боьтен таьненъ жъаьхъаьннаьмгаь ташлануга караганда, бер аьгъзанъны югалтуынъ синенъ оьчен яхшырак булыр.

³⁰ АЬгаьр сине унъ кулынъ гоьнахъка тоь­шерсаь, аны чабып, читкаь ташла! Синенъ боьтен таьненъ жъаьхъаьннаьм­гаь ташлануга караганда, бер аьгъзанъны югалтуынъ синенъ оьчен яхшырак булыр.

³¹ Ата-бабаларыгызга: «Бераьрсе хатынын аерып жъибаьраь икаьн, анъа аерылышу каьгазе бирсен», — дип аьйтелгаьн иде.

³² АЬ Мин сезгаь аьйтаьм: аьгаьр ир кеше, хатынынынъ зина кылу саьбаьбе бул­мый торып, анынъ белаьн аерылышса, ул хатынын зина кылуга этаьраь. хъаьм аерылган хатынга оьйлаьнгаьн кеше даь зина кыла.

³³ Ата-бабаларга: «Ялган ант итмаь! Раббы каршында биргаьн антынъны уьтаь», — дип аьйтелгаьнне даь сез ишеттегез.

³⁴ АЬ Мин сезгаь аьйтаьм: боьтенлаьй даь ант итмаь! Куьк белаьн даь ант итмаь, чоьнки ул — Аллахъынынъ таьхете.

³⁵ ЖЪир белаьн даь ант итмаь, чоьнки ул — Аллахъынынъ аяк басу урыны. Иерусалим белаьн даь ант ит­маь, чоьнки ул — боьек Патшанынъ шаьхъаьре.

³⁶ Башынъ белаьн даь ант итмаь, чоьнки чаьченъненъ бер боьртеген генаь даь ак яки кара итаь алмыйсынъ.

³⁷ Сезненъ «АЬйе» дигаьн суьзегез — «АЬйе» булсын, «Юк» — «Юк» булсын. Шуннан артык хъаьммаьсе шайтаннан була.

³⁸ Ата-бабаларга: «Куьзгаь — куьз» хъаьм «тешкаь — теш» диелгаьнне сез ишеттегез.

³⁹ АЬ Мин сезгаь аьйтаьм: уьзенъаь явызлык кылучыга каршы килмаь. Унъ янъагынъа суккан кешегаь сул янъагынъны да куй.

⁴⁰ Бераьрсе сине хоькемгаь тартып, куьлмаьгенъне алырга телаьсаь, анъа оьс киеменъне даь бир.

⁴¹ Бераьрсе сине бер ара жъир уьтаьргаь маьжъбуьр итсаь, анынъ белаьн ике ара уьт.

⁴² Синнаьн сораучыга бир хъаьм бу­рычка алырга телаьуьчене буш итмаь.

⁴³ Ата-бабаларга: «Якынынъны ярат, дошманынъны наьфраьт ит!» — дип аьйтелгаьнне сез ишеттегез.

⁴⁴ АЬ Мин сезгаь аьйтаьм: дошманнарыгызны яратыгыз хъаьм сезне эзаьрлеклаьуьчелаьр оьчен дога кылыгыз.

⁴⁵ Шулай эшлаьп, сез Куьктаьге Атагызнынъ балалары булуыгызны куьрсаьтерсез. Чоьнки Аллахъы кояшын раьхимлелаьр оьчен даь, явызлар оьчен даь чыгара хъаьм янъгырын гаделлаьргаь даь, га­делсезлаьргаь даь яудыра.

⁴⁶ АЬгаьр сез уьзегезне яратучыларны гына яратсагыз, ул чакта Аллахъы сезгаь ни оьчен аьжъер бирер? Салым жъыючылар да шулай итаьлаьр туьгелме сонъ?

⁴⁷ ХЪаьм сез дусларыгыз белаьн генаь саьламлаьшсаьгез, искитаьрлек ни эшлаьгаьн буласыз? Маьжъуьсилаьр даь шулай эшлаьмиме сонъ?

⁴⁸ Шулай булгач, Куьктаьге Атагыз камил булган кебек, сез даь шулай камил булыгыз.

6

¹ Кешелаьр алдында таькъва эшлаьрегезне куьрсаьтуь максаты белаьн эшлаьуьдаьн сакланыгыз. Югыйсаь Куьктаьге Атагыздан аьжъер алмассыз.

² Шунъа куьраь, саьдака биргаьндаь, ул хакта быргы кычкыртма. Кешелаьр аларга мактау яудырсын дип, монафикълар гыйбадаьт­ханаьлаьрдаь хъаьм урамнарда шулай эшлилаьр. Сезгаь хак суьз аьйтаьм: алар тулысынча аьжъерлаьрен алдылар.

³ Лаькин син фаькыйрьгаь

⁴ ярдаьм итаьсенъ икаьн, ярдаьменъ яшертен раьвештаь эшлаьнсен оьчен, сул кулынъ унъ кулынънынъ ни эшлаьгаьнен белмаьсен, хъаьм яшертен эшлаьнгаьн хъаьммаь эшлаьрне куьруьче Атанъ синъа аьжъеренъне бирер.

⁵ Дога кылганда монафикъларча булмагыз. Алар, барысы да куьрсен дип, гыйбадаьтханаьлаьрдаь хъаьм юл чатында басып дога кы­лырга яраталар. Сезгаь хак суьз аьйтаьм: алар тулысынча аьжъерлаьрен алдылар.

⁶ АЬ син, дога кылганда, буьлмаьнъаь кереп, артынънан ише­генъне яп хъаьм куьзгаь куьренмаьгаьн Атанъа дога кыл. хъаьм яшертен эшлаьнгаьн хъаьммаь эшлаьрне куьруьче Атанъ синъа аьжъеренъне бирер.

⁷ Дога кылганда, маьжъуьсилаьр кебек, буш суьзлаьр аьйтмаьгез. Алар, догаларыбызда куьп суьзлаьр аьйтсаьк, илахъларыбыз безне ишетер, дип уйлыйлар.

⁸ Аларга охшамагыз. Сез Атагыздан со­раганчы ук, наьрсаьгаь мохтажъ булуыгызны Ул белаь бит.

⁹ АЬ сез болай дога кылыгыз: Куьктаьге Атабыз!
Исеменъ изге дип икърар ителсен

¹⁰ Синенъ Патшалыгынъ килсен,
Куьктаьге кебек, жъирдаь даь
Синенъ ихтыярынъ гамаьлгаь ашсын.

¹¹ Бу коьнгаь кираькле икмаьгебезне безгаь буьген бир. Башкаларнынъ безгаь карата эшлаьгаьн явызлыкларын без

¹²

¹³ кичергаьн кебек, безненъ даь начар эшлаьребезне Син кичер. Безне сынауга дучар итмаь, аь явыздан сакла.

¹⁴ Чоьнки кешелаьрненъ гаеп эшлаьрен кичерсаьгез, Куьктаьге Ата­гыз сезнекен даь кичерер.

¹⁵ Лаькин уьзегез кичермаьсаьгез, сезненъ даь яман эшлаьрегезне Куьктаьге Атагыз кичермаьс.

¹⁶ Ураза тотканда, монафикълар кебек каранъгы чырайлы бул­магыз. УЬзлаьрененъ ураза тотуларын кешелаьр куьрсен дип, алар шулай каранъгы чырай белаьн йоьрилаьр. Сезгаь хак суьз аьйтаьм: алар аьжъерлаьрен тулысынча алдылар.

¹⁷ АЬ син исаь, ураза тотканда, чаьчлаьренъне майла хъаьм битенъне ю:

¹⁸ синенъ ураза тотуынъны ке­шелаьр туьгел, куьзгаь куьренмаьгаьн Атанъ гына куьрсен; хъаьм яшертен эшлаьнгаьн барча эшлаьрне куьруьче Атанъ синъа аьжъеренъне бирер.

¹⁹ УЬзегезгаь байлыкны жъирдаь жъыймагыз. Анда аны коья тапый, ул тутыга, караклар урлап чыга.

²⁰ АЬмма сез хаьзинаьне куьктаь жъыегыз: анда аны коья даь тапамый, ул тутыкмый да, караклар да кереп аны урлап чыкмый.

²¹ Чоьнки хаьзинаьнъ кайда булса, куьнъеленъ даь шунда булыр.

²² Таьнненъ яктырткычы — куьзлаьр. Куьзлаьренъ яхшы булса, таь­ненъ якты булыр.

²³ Лаькин куьзлаьренъ начар булса, боьтен таьненъ каранъгы булыр. АЬгаьр синенъ эченъдаьге яктылык каранъгылык бу­ла икаьн, ул чакта бу каранъгылык нинди тираьн була!

²⁴ Бераьуь даь ике хужъага хезмаьт итаь алмас: берсен яратмас, аь икенчесен яратыр; берсенаь тугры булыр, аь икенчесен санга сукмас. Аллахъыга да, байлыкка да берьюлы хезмаьт итаь алмассыз.

²⁵ Шунъа куьраь, Мин сезгаь аьйтаьм: тормышыгыз оьчен ни белаьн тукланырга хъаьм эчаьргаь дип, таьнегез оьчен наьрсаь кияргаь дип борчылмагыз. ЖЪан ризыктан, таьн киемнаьн моьхъимраьк туьгелме сонъ?

²⁶ Кошларга карагыз: алар чаьчмилаьр даь, урмыйлар да, ашлыкны амбарларга да салмыйлар, аьмма аларны сезненъ Куьктаьге Атагыз туендыра. АЬ сез кошлардан кыйммаьтлераьк туьгелме сонъ?

²⁷ Сезненъ кайсыгыз, кайгырганга карап, гомерен бер саьгатькаь булса да озайта ала?

²⁸ ХЪаьм кием оьчен ник кайгырасыз? Кыр чаьчаьклаьренаь карагыз, алар ничек уьсаьлаьр: эшлаьмилаьр даь, эрлаьмилаьр даь.

²⁹ АЬмма сезгаь аьйтаьм: Соьлаьйман патша уьзененъ боьтен маьхъабаьтлелегендаь даь аларнынъ берсе кебек таь киенмаьгаьн.

³⁰ Буьген кырда уьсеп утырган, аь иртаьгаь утка ташланачак уьлаьнне Аллахъы шулай киендераь икаьн, сезне инде биграьк таь киендермаьсмени, аз иманлылар?

³¹ Шулай итеп: «Безгаь наьрсаь ашарга, безгаь наьрсаь эчаьргаь, безгаь наьрсаь кияргаь?» — дип кайгырмагыз.

³² Маьжъуьсилаьрненъ тоьп кайгылары — шул. АЬ сезгаь боларнынъ хъаьммаьсененъ кираьк икаьнен Куьктаьге Атагыз белаь.

³³ Барыннан да биграьк, Анынъ Патшалыгын хъаьм Ул кушканнарны ничек тормышка ашырырга икаьнен эзлаьгез, хъаьм боларнынъ барысы сезгаь бирелер.

³⁴ Иртаьгаь булачак коьн оьчен кайгырмагыз. Иртаьгаь булачак коьн уьзе хакында уьзе кайгыртыр. ХЪаьр коьнненъ уьз маьшаькатьлаьре жъитаьрлек.

7

¹ Бераьуьне даь хоькем итмаьгез, сезне даь Аллахъы хоькем итмаьс.

² Чоьнки нинди хоькем белаьн хоькем итсаьгез, сез даь шундый хоькем белаьн хоькем ителерсез; хъаьм нинди уьлчаьм белаьн уьл­чаьсаьгез, сезгаь даь шундый уьлчаьм белаьн уьлчаьп бирелер.

³ Ничек син туганынъ куьзендаьге чуьп боьртеген куьраьсенъ, аь уьз куьзенъдаьге буьраьнаьне сизмисенъ?

⁴ УЬз куьзенъдаь буьраьнаь булганда, син ничек туганынъа: «Куьзенъдаьге чуьпне алыйм аьле», — дип аьйтаь аласынъ?

⁵ Монафикъ! Элек уьз куьзенъдаьге буьраьнаьне чыгар, аннары инде куьзлаьренъ ачык куьрер хъаьм туганынънынъ куьзендаьге чуьпне ала алырсынъ.

⁶ Изге наьрсаьне этлаьргаь бирмаьгез: алар, сезгаь борылып, уьзе­гезне ботарларлар. Энжъелаьрегезне дунъгызлар алдына сипмаьгез. Алар ул энжъелаьрегезне аяклары белаьн таптарлар.

⁷ Сорагыз — сезгаь бирерлаьр, эзлаьгез — табарсыз, шакыгыз — хъаьм сезгаь ачарлар.

⁸ Чоьнки хъаьр сораучы ала, эзлаьуьче таба хъаьм шакучыга ачарлар.

⁹ Арагыздан кайсыгыз икмаьк сораучы улына таш бирер?

¹⁰ ХЪаьм ул балык сораганда, кайсыгыз елан бирер?

¹¹ АЬгаьр сез, явыз кешелаьр булып та, балаларыгызга яхшы наьрсаьлаьр бираь белаьсез икаьн, сезненъ куьктаьге Атагыз УЬзеннаьн сораучыларга биграьк таь бираьчаьк.

¹² Кешелаьрненъ сезгаь наьрсаь эшлаьуьлаьрен телаьсаьгез, уьзегез даь аларга шуны эшлаьгез. Чоьнки Муса канунынынъ хъаьм паьйгамбаьрлаьр китабында язылган таьгъ­лиматнынъ маьгънаьсе шунда.

¹³ Тар капкадан керегез, чоьнки хъаьлакаьткаь илтуьче юл жъинъел, капкасы да кинъ, хъаьм куьплаьр шул капкадан кераьлаьр.

¹⁴ АЬ тор­мышка кераь торган капка кысан, юлы тар, хъаьм аны азлар гы­на таба.

¹⁵ Яныгызга сарык тиресе ябынып килуьче ялган паьйгамбаьр­лаьрдаьн сакланыгыз: тире ябынган ерткыч буьрелаьр алар.

¹⁶ Сез аларны жъимешлаьренаь карап танырсыз. Куьгаьн куагыннан йоьзем, тигаьнаьктаьн инжъир жъыялармыни?

¹⁷ Менаь шулай, яхшы агач ях­шы жъимеш бираь, аь начар агач начар жъимеш бираь.

¹⁸ Яхшы агач начар жъимеш бираь алмый, хъаьм начар агач яхшы жъимеш бираь алмый.

¹⁹ Яхшы жъимеш бирми торган хъаьр агачны кисеп, утка ташлыйлар.

²⁰ Шулай итеп, ялган паьйгамбаьрлаьрне жъимешлаьре­наь карап танырсыз.

²¹ Куьк Патшалыгына Минъа: «Раббым! Раббым!» — дип аьйтуьче хъаьркем туьгел, аь Куьктаьге Атам ихтыярын уьтаьуьче генаь кераьчаьк.

²² Кыямаьт коьнендаь Минъа куьплаьр: «Раббым, Раббым! Без Синенъ исеменънаьн паьйгамбаьрлек итмаьдекмени? Синенъ исеменъ белаьн жъеннаьрне куып чыгармадыкмыни? Синенъ исеменъ белаьн башка куьп кодраьтле эшлаьр эшлаьмаьдекмени?» — дип аьйтерлаьр.

²³ Менаь шул вакытта Мин аларга: «Сезне, явызлык кылучыларны, Мин хъичкайчан белмаьдем, китегез янымнан!» — дип жъавап кайта­рырмын.

²⁴ Шулай итеп, Минем суьзлаьремне ишетеп, аларны уьтаьуьче хъаьркем уьзененъ йортын таш оьстенаь салган акыллы кешегаь охша­ган.

²⁵ Янъгыр явып, елгалар ташып, коьчле жъиллаьр исеп шул йортка ябырылган, аьмма ул жъимерелмаьгаьн. Чоьнки йорт таш нигез оьстенаь салынган булган.

²⁶ АЬ инде ишетеп таь, суьзлаьремне уьтаьмаьуьче кеше уьзененъ йортын ком оьстенаь тоьзегаьн акылсыз ке­шегаь охшаган.

²⁷ Янъгыр явып, елгалар ташып, коьчле жъиллаьр исеп шул йортка ябырылган. Ул йорт жъимерелеп тоьшкаьн, хъаьм анынъ жъимерелуье бик каты булган.

²⁸ Гайсаь суьзлаьрен таьмамлагач, Анынъ оьйраьтуьенаь халык хаьйран калды.

²⁹ Чоьнки Ул аларны канунчылар кебек туьгел, баьлки ха­кимлеге булган кеше кебек оьйраьтте.

8

¹ Гайсаь таудан тоьшкаьч, Анынъ артыннан куьп халык иярде.

² Менаь Анынъ янына бер махаулы кеше килеп тез чуькте хъаьм: — АЬфаьнде! АЬгаьр телаьсаьнъ, мине тазарта алыр иденъ! — диде.

³ Гайсаь, кулын сузып, анъа кагылды хъаьм: —АЬйе, телим. Тазарын! — диде. ХЪаьм шунда ук анынъ махауы тазарды.

⁴ Шуннан сонъ Гайсаь анъа аьйтте: —Кара аны, бераьуьгаь даь соьйлаьмаь, аь руханига барып уьзенъне куьрсаьт хъаьм терелуьенъне исбатлау билгесе итеп Муса кануны бу­енча талаьп ителгаьн буьлаькне таькъдим ит.

⁵ Гайсаь Каьпаьрнаумга килгаьч, Аннан ярдаьм сорап, йоьзбашы килде:

⁶ — АЬфаьнде! Минем хезмаьтчем оьйдаь параличтан бик нык га­запланып ята.

⁷ — Мин барып, аны савыктырырмын, — диде Гайсаь.

⁸ — АЬфаьнде! Сине уьз йортымда кабул итаьргаь мин лаеклы туь­гелмен, — дип жъавап бирде Анъа йоьзбашы. — Тик суьз генаь аьйт, хъаьм минем хезмаьтчем савыгачак.

⁹ Мин — уьзем даь буйсынудагы кеше, хъаьм минем кул астымда гаскаьрилаьр бар. Аларнынъ берсе­наь: «Кит», — дисаьм, китаь, икенчесенаь: «Кил», — дисаьм, килаь, хезмаьтчемаь: «Моны эшлаь», — дисаьм, эшли.

¹⁰ Моны ишетеп, Гайсаь хаьйран калды хъаьм артыннан ияреп баручыларга аьйтте: - Сезгаь хак суьз аьйтаьм: Исраилдаь Мин мондый ышануны хъичкемдаь куьрмаьгаьн идем.

¹¹ Мин сезгаь аьйтаьм: коьнчыгыштан хъаьм коьнбатыштан куьплаьр килерлаьр хъаьм Куьк Патшалыгында Ибрахъим, Исхак хъаьм Ягъкуб белаьн бергаь маьжълес оьстаьле артын­да утырырлар.

¹² АЬ кемгаь Патшалык алдан билгелаьнгаьн иде, алар тышкы каранъгылыкка куылырлар: анда елау хъаьм тешлаьр шыкырдату булыр.

¹³ Йоьзбашына Гайсаь:
- ОЬенъаь кайт, хъаьм синъа иманынъ буенча булсын, - диде. хъаьм анынъ хезмаьтчесе шул саьгатьтаь уьк савыкты.

¹⁴ Гайсаь Петерненъ оьенаь килде хъаьм анынъ каенанасынынъ кызышып авырып ятуын куьрде.

¹⁵ Гайсаь бу хатыннынъ кулына кагылгач, кызышуы шунда ук бетте, хъаьм ул, торып, Гайсаь хоьрмаьтенаь табын аьзерли башлады.

¹⁶ АЬ инде кич жъиткаьч, Гайсаь янына жъенле булган куьп кешелаьрне китерделаьр. Ул УЬзененъ суьзе белаьн явыз рухларны куып чыгарды хъаьм боьтен авыруларны савык­тырды.

¹⁷ Чоьнки Ишагыйя паьйгамбаьр аша: «Ул безненъ сырхау­ларыбызны УЬзенаь алды хъаьм авыруларыбызны куьтаьреп алып китте», - дип аьйтелгаьннаьр тормышка ашырга тиеш иде.

¹⁸ Тираь-ягындагы халык тоьркемнаьрен куьреп, Гайсаь шаькерт­лаьренаь динъгез аръягына кичеп чыгарга кушты.

¹⁹ Шуннан сонъ Анынъ янына бер канунчы килеп:
- Остаз, Син кая гына барсанъ да, мин Синенъ артынънан ба­рырмын, - диде.

²⁰ - Тоьлкелаьрненъ оьннаьре, кошларнынъ оялары бар, аь Адаьм Улынынъ баш тоьртер урыны да юк, - дип жъавап бирде Гайсаь.

²¹ Икенче берсе - Анынъ шаькертлаьреннаьн бераьуь - Анъа аьйтте:
- АЬфаьнде! ОЬемаь кайтып, башта атамны куьмеп килергаь роьх­саьт ит.

²² Лаькин Гайсаь анъа:
- Минъа ияр! УЬлелаьрне уьле кешелаьр уьзлаьре куьмсен, - диде.

²³ Гайсаь коьймаьгаь керде. Анынъ артыннан шаькертлаьре даь керде.

²⁴ Кинаьт динъгез оьстендаь коьчле давыл куьтаьрелде. Дулкыннар коьймаьгаь бик каты итеп баьрделаьр, хъаьм анъа су керде. АЬ Гайсаь йоклап ята иде.

²⁵ Шаькертлаьре килеп, Аны уяттылар хъаьм:
— Раббыбыз, коткар! Батабыз! — дип кычкырдылар.

²⁶ — Ни оьчен сез шундый куркак, аз иманлылар? — диде Ул аларга.
Гайсаь, торып, жъиллаьрне хъаьм динъгезне тыйды. ХЪаьм тынлык урнашты.

²⁷ — Кем сонъ Ул? ЖЪиллаьр даь, динъгез даь буйсына Анъа! — дип кешелаьр танъ калды.

²⁸ Гайсаь аргы як ярдагы Гаьдара жъиренаь килгаьч, каберлаьр арасыннан Анъа каршы жъенле ике кеше килеп чыкты. Алар шундый усал булган ки, хаьтта ул юлдан хъичкем уьтаь алмаган.

²⁹ — Аллахъы Улы, Синъа бездаьн наьрсаь кираьк? Син монда безне вакытыннан элек жъаьфаларга килденъме? — дип кычкырдылар алар.

³⁰ АЬ ерак туьгел зур дунъгыз коьтуье утлап йоьри иде.

³¹ ЖЪеннаьр: —АЬгаьр безне куып чыгарсанъ, дунъгыз коьтуьенаь жъибаьрче! — дип уьтенделаьр Аннан.

³² — Барыгыз, — дип жъавап бирде Гайсаь. ЖЪеннаьр чыгып, дунъгызлар эченаь керделаьр. Шунда ук боьтен коьтуь текаь ярдан динъгезгаь атылып, суга батып уьлде.

³³ АЬ коьтуьче­лаьр исаь торып чаптылар. Алар шаьхъаьргаь йоьгереп кайтып, бары­сы хакында соьйлаьделаьр. ЖЪенле кешелаьр белаьн даь ни булганын хаьбаьр иттелаьр.

³⁴ ХЪаьм менаь боьтен шаьхъаьр халкы Гайсаьненъ кар-шысына килде. Аны куьреп, алар Аннан уьзлаьрененъ жъиреннаьн китуьен уьтенделаьр.

9

¹ Гайсаь, коьймаьгаь кереп, динъгезне кичте хъаьм УЬзе яшаьгаьн шаьхъаьргаь килде.

² Берничаь кеше паралич суккан авыруны ятагы белаьн куьтаьреп, Анъа китерделаьр. Гайсаь, аларнынъ ыша­нуларын куьреп авыруга аьйтте: —Кыю бул, бала! Синенъ гоьнахъларынъ кичерелде!

³ Шул вакытта канунчылар эчлаьреннаьн генаь: «Бу кеше коьфер соьйли!» — диделаьр.

⁴ Гайсаь аларнынъ ни уйлауларын белеп со­рады: —Ни оьчен сезненъ куьнъелегездаь шундый начар уйлар?

⁵ Ничек дип аьйтергаь жъинъелраьк: «Синенъ гоьнахъларынъ кичерелде», — дип­ме, аьллаь: «Тор да йоьр», — дипме?

⁶ Лаькин сез хаьзер Адаьм Улынынъ жъирдаь гоьнахъларны кичерергаь хакимлеге барлыгын белерсез! ХЪаьм Гайсаь паралич суккан кешегаь: —Тор, уьзенъненъ ятагынъны алып, оьенъаь кит! — диде.

⁷ Тегесе, торып, оьенаь кайтып китте.

⁸ Моны куьреп торган халык куркышып калды хъаьм кешелаьргаь шундый хакимлек бир­гаьн Аллахъыны данлады.

⁹ Шул урыннан китеп барганда, Гайсаь салым жъыю урынында утыручы Маттай исемле кешене куьрде хъаьм: —Минем артымнан бар, — диде. Маттай, торып, Анынъ артыннан китте.

¹⁰ Гайсаь анынъ оьенаь ашка килгаьч, анда куьп кенаь салым жъыючылар хъаьм башка гоьнахълылар жъыелды. Алар Гайсаь хъаьм Анынъ шаькертлаьре белаьн бер аш оьстаьле артында утырдылар.

¹¹ Фари- сейлаьр, моны куьреп, шаькертлаьргаь аьйттелаьр: —Ни оьчен сезненъ Остазыгыз салым жъыючылар хъаьм башка гоьнахълылар белаьн бергаь ашый?

¹² Гайсаь моны ишетеп жъавап бирде: —Табиб саьламаьт кешелаьргаь туьгел, аь авыруларга кираьк.

¹³ Ба­рыгыз хъаьм «Мин корбанны туьгел, шаьфкатьлекне телим» дигаьн суьзлаьрненъ маьгънаьсен оьйраьнегез. Мин бит таькъва кешелаьрне туьгел, баьлки гоьнахълыларны чакырырга дип килдем.

¹⁴ Шуннан сонъ Анынъ янына Яхъянынъ шаькертлаьре килеп: —Ни оьчен без хъаьм фарисейлаьрненъ шаькертлаьре еш ураза то­табыз, аь Синекелаьр ураза тотмыйлар? — дип сорадылар.

¹⁵ Гайсаь аларга жъавап бирде: —Кияуь егете уьзлаьре белаьн бергаь булганда, туйдагы кунаклар кайгыра алырлармы? АЬмма килер бер коьн: алар яныннан кияуь алыныр, хъаьм шул чакта алар ураза тотарлар.

¹⁶ Иске киемгаь янъа тукымадан ямаулык салмыйлар, чоьнки ул, иске тукыманы ба­сып тоьшеп, тишекне тагын да зурайтыр.

¹⁷ ХЪаьм янъа шаьрабны иске турсыкка салмыйлар, югыйсаь иске турсык тишелер даь, шаьраб та агып бетаьр, турсык та аьраьм булыр. Юк, янъа шаьрабны янъа турсыкка салалар. Шул вакытта шаьраб та, турсык та сакла­нып калыр.

¹⁸ Гайсаь шулай соьйлаьп торганда, Анынъ янына яхъуьд башлык-ларынынъ берсе килеп тез чуькте хъаьм Анъа аьйтте: —Хаьзер генаь минем кызым уьлде. АЬ Син анынъ янына килеп, оьстенаь кулларынъны куйчы, хъаьм ул яшаьячаьк!

¹⁹ Гайсаь торды хъаьм шаькертлаьре белаьн анынъ артыннан китте.

²⁰ Шул вакыт унике ел буе кан китуьдаьн интеккаьн хатын, арттан килеп, Анынъ киемененъ чабуына кагылды.

²¹ Чоьнки ул: «Анынъ киеменаь генаь кагылсам да савыгыр идем», — дип эченнаьн генаь уйлаган иде.

²² Гайсаь борылып карады хъаьм, аны куьреп: —Кыю бул, кызым! Сине ышануынъ савыктырды, — диде. хъаьм шул вакытта ук хатын савыктырылды.

²³ Башлыкнынъ оьенаь кергаьч, Гайсаь анда матаьм коьйлаьрен уйнаучыларны хъаьм елаучылар тоьркемен куьрде хъаьм:

²⁴ — Китегез моннан! Кыз бала уьлмаьгаьн, ул йоклый! — диде. Аннан коьлаь башладылар.

²⁵ Лаькин халык оьйдаьн чыгарылгач, Гайсаь, буьлмаьгаь кереп, кызнынъ кулыннан тотты, хъаьм кыз торып басты.

²⁶ Бу хактагы хаьбаьр шундагы боьтен тираь-як жъирлаьргаь таралды.

²⁷ Гайсаь аннан киткаьндаь, артыннан ике сукыр иярде.
— Давыт Улы, безгаь шаьфкать куьрсаьтче! — дип кычкырдылар алар.

²⁸ Ул оьйгаь кергаьч, бу сукырлар Анынъ янына килделаьр. хъаьм Гайсаь:
— Минем ярдаьм итаь алуыма сез ышанасызмы? — дип сорады.
— АЬйе, АЬфаьнде, — дип жъавап бирделаьр алар.

²⁹ Гайсаь аларнынъ куьзлаьренаь кагылды хъаьм:
— Ышануыгыз буенча булсын сезгаь, — диде.

³⁰ хъаьм алар куьраь башладылар. Гайсаь аларга:
— Карагыз аны, бу хакта беркем даь белмаьсен, — дип каты кисаьтеп аьйтте.

³¹ АЬмма алар, киткаьч, Анынъ хакында шундагы боьтен тираь-як жъирлаьрдаь соьйлаьп йоьрделаьр.

³² Алар китаьм дигаьндаь, Гайсаь янына жъенле телсез кешене китерделаьр.

³³ Гайсаь жъенне куып чыгаргач, телсез кеше соьйлаьшаь башлады. Монъа халык хаьйран калды хъаьм аьйтте: —Исраилдаь беркайчан да мондый хаьлне куьргаьнебез булмады.

³⁴ Лаькин фарисейлаьр: —Ул жъеннаьрне жъеннаьр башлыгы коьче белаьн куып чыгара, — дип каршы соьйлаьделаьр.

³⁵ Гайсаь гыйбадаьтханаьлаьрдаь оьйраьтеп, боьтен шаьхъаьрлаьр хъаьм авыллар буйлап Патшалык хакындагы Яхшы хаьбаьрне игълан итеп, халыкны тоьрле авырулардан хъаьм чирлаьрдаьн савыктырып йоьрде.

³⁶ Ул халык тоьркемнаьрен куьреп кызганды: алар, коьтуьче­лаьре булмаган сарыклар кебек, борчылган хъаьм таралган иделаьр.

³⁷ Шул чакта Гайсаь шаькертлаьренаь аьйтте:
— Урасы ашлык куьп, аь уракчылар аз.

³⁸ Шунъа куьраь ашлык Ху­жъасына ялварыгыз: ашлык урырга эшчелаьр жъибаьрсен.

10

¹ Гайсаь УЬзененъ янына унике шаькертен чакырып алып, аларга шакшы рухларны куып чыгару хъаьм тоьрле авыру­лардан, тоьрле чирлаьрдаьн савыктыру ваькалаьте бирде.

² Менаь ул унике раьсуьлненъ исеме: беренчесе — Петер дип атал­ган Шимун хъаьм анынъ энесе АЬндри, Зебедаьй улы Ягъкуб хъаьм анынъ энесе Яхъя,"

³ Филип хъаьм Бартулумай, Томас хъаьм салым жъыючы Маттай, хъалфай улы Ягъкуб, Таддай,"

⁴ Коьраьшуьче Шимун хъаьм Гайсаьгаь хыянаьт итаьчаьк Яхъуьд Искариот.

⁵ Гайсаь менаь шушы уникене наьсыйхаьт биреп жъибаьрде: —Башка халыкларга бармагыз хъаьм Самареяненъ бер шаьхъаьре­наь даь кермаьгез.

⁶ Биграьк таь Исраил халкынынъ югалган сарык­лары янына барыгыз.

⁷ Барганда исаь: «Куьклаьр Патшалыгы якынлашты!» — дип хаьбаьр итегез.

⁸ Авыруларны савыктырыгыз, уьлгаьннаьрне терелтегез, махаулыларны тазартыгыз, жъеннаьрне куып чыгарыгыз. Бушлай алдыгыз — бушлай бирегез.

⁹ Пута­гызга салырга дип, уьзегез белаьн алтын да, коьмеш таь, бакыр акча да алмагыз.

¹⁰ Биштаьр даь, алмаш куьлмаьк таь, аяк киеме даь, юл таягы да алмагыз — эшче уьзенаь ризык бирелуьгаь лаек.

¹¹ Бераьр шаьхъаьр яки авылга килгаьч, анда кем лаеклы булуын табып, уьзегез киткаьнгаь кадаьр анынъ оьендаь калыгыз.

¹² ОЬйгаь кер­гаьндаь, иминлек телаьген аьйтеп керегез.

¹³ АЬгаьр оьй лаеклы булса, анда сез телаьгаьн иминлек булсын, аь лаексыз булса, сезненъ иминлегегез уьзегезгаь кире кайтсын.

¹⁴ АЬ бераьр йорт яки шаьхъаьр сезне кабул итмаьсаь, суьзлаьрегезне тынъламаса, ул чакта бу йорт­тан яки бу шаьхъаьрдаьн киткаьндаь, аякларыгыздагы тузанны кагып тоьшерегез.

¹⁵ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: хоькем коьнендаь Саьдуьм белаьн Гамура шаьхъаьрлаьренаь бу шаьхъаьргаь караганда жъинъелраьк булыр.

¹⁶ Мин сезне буьрелаьр арасына сарыкларны жъибаьргаьн кебек жъибаьраьм. Шунъа куьраь, еланнар кебек сакланучан булыгыз хъаьм куьгаьрченнаьр кебек эчкерсез булыгыз.

¹⁷ Кешелаьрдаьн сакланыгыз. Алар сезне маьхкаьмаьлаьргаь тапшырырлар, гыйбадаьтханаьлаьрендаь камчыларлар.

¹⁸ Сезне Минем аркада идараьчелаьр, патшалар алдына китерерлаьр. Бу — сез аларга хъаьм халыкларга Минем хакта шахъитлек итсен оьчен булыр.

¹⁹ Сезне хоькем итаьргаь китер­гаьн чакта, наьрсаь хъаьм ничек соьйлаьргаь дип хафаланмагыз: сезгаь ул саьгатьтаь наьрсаь соьйлаьргаь кираьклеге белдерелер.

²⁰ Чоьнки аьйткаьн суьзлаьрегез сезнеке булмас, баьлки сезненъ аша Атагыз­нынъ Рухы соьйлаьр.

²¹ Туган туганын, ата баласын уьлемгаь тапшырыр, аь балалар ата-аналарына каршы чыгып, аларны уьтертерлаьр.

²² Минем оьчен барысы да сезне наьфраьт итаьр. Лаькин ахырга кадаьр чы­даган кеше котылыр.

²³ Бер шаьхъаьрдаь эзаьрлекли башласалар, башкасына качыгыз. Сезгаь хак суьз аьйтаьм: сез Исраилненъ барлык шаьхъаьрлаьрен аьйлаьнеп чыгарга оьлгергаьнче, Адаьм Улы килаьчаьк.

²⁴ Шаькерт уьзененъ остазыннан оьстен булмый, хъаьм хезмаьтче даь уьзененъ хужъасыннан оьстен булмый.

²⁵ Шаькерт исаь остазы кебек булса, аь хезмаьтче хужъасы кебек булса, шул жъитаь. Йорт хужъасын Белзебул дип атыйлар икаьн, оьйдаьгелаьрен инде биграьк таь шу­лай дип атарлар.

²⁶ Шунъа куьраь, алардан курыкмагыз! Ачылмый калачак бер­нинди капланган наьрсаь хъаьм беленми калачак бернинди яшерен наьрсаь юк.

²⁷ Мин сезгаь каранъгылыкта соьйлаьгаьннаьрне коьн як­тысында соьйлаьгез, пышылдап аьйткаьннаьрне оьй туьбаьлаьреннаьн игълан итегез.

²⁸ Таьнне уьтереп таь, жъанны уьтераь алмаучылардан курыкмагыз. Баьлки куьбраьк жъаьхъаьннаьмдаь жъанны да, таьнне даь хъаьлак итаь алучы Аллахъыдан куркыгыз!

²⁹ Ике чыпчык бер бакыр таьнъкаьгаь сатыла туьгелме сонъ? АЬмма аларнынъ берсе даь Атагызнынъ ихтыярыннан башка жъиргаь егылып тоьшмаьс.

³⁰ АЬ сезненъ хаьтта башыгыздагы хъаьр чаьч боьрте­гегез даь санаулы.

³¹ Шулай итеп, курыкмагыз: сез куьп чыпчык­ларга караганда кыйммаьтлераьк.

³² Шулай итеп, Мине кешелаьр алдында икърар иткаьн кешене Мин даь Куьктаьге Атам алдында икърар итаьрмен.

³³ АЬ инде бе­раьрсе кешелаьр каршында Миннаьн ваз кичсаь, Мин даь Куьктаьге Атам каршында аннан ваз кичаьрмен.

³⁴ Мине жъиргаь тынычлык китерергаь килде дип уйламагыз. Мин тынычлык китерергаь дип килмаьдем, аьмма кылыч алып килдем.

³⁵ Чоьнки Мин улы белаьн атаны, кызы белаьн ананы, ки­лен белаьн каенананы аерырга дип килдем.

³⁶ ХЪаьм кеше оьчен оьй-даьгелаьре дошман булыр.

³⁷ УЬзененъ атасын яки анасын Минъа караганда куьбраьк яратучы кеше Минъа лаек туьгел. УЬзененъ улын яки кызын Минъа кара­ганда куьбраьк яратучы кеше Минъа лаек туьгел.

³⁸ УЬзененъ хачын алмаган хъаьм Минъа ияреп бармаган кеше Минъа лаек туьгел.

³⁹ Тормышын уьзе оьчен сакларга тырышучы кеше аны югалтыр. АЬ Минем оьчен тормышын югалткан кеше аны табар.

⁴⁰ Сезне кабул итуьче Мине кабул итаь. АЬ Мине кабул итуьче Мине ЖЪибаьруьчене кабул итаь.

⁴¹ Паьйгамбаьрне паьйгамбаьр булга­ны оьчен кабул итуьче, паьйгамбаьрненъ аьжъерен алыр. Таькъваны таькъва булганы оьчен кабул итуьче таькъванынъ аьжъерен алыр.

⁴² Кем шушы инъ туьбаьннаьрненъ берсенаь Минем шаькертем булга­ны оьчен эчаьргаь дип бер чынаяк салкын су бираь, хак суьз аьйтаьм: аьжъереннаьн маьхруьм калмаячак.

11

¹ Гайсаь, УЬзененъ унике шаькертенаь наьсыйхаьт биреп бетер­гаьч, башка шаьхъаьрлаьрдаь оьйраьтеп хъаьм ваьгазьлаьп йоьрергаь дип, аннан китте.

² Яхъя исаь, тоьрмаьдаь чакта Маьсихненъ кылган гамаьллаьре ха­кында ишеткаьч: «Килергаь тиеш булган Зат Синме, аьллаь башка бераьуьне коьтикме?» — дип сорарга уьзененъ шаькертлаьрен жъибаьр­де.

³

⁴ Гайсаь аларга жъавап бирде: —Барыгыз, куьргаьннаьрегезне хъаьм ишеткаьннаьрегезне Яхъяга кайтып соьйлаьгез:

⁵ Сукырлар янаь куьраь, аксаклар йоьри, махау-лылар тазарына, чукраклар ишетаь, уьлгаьннаьр терелеп тора хъаьм фаькыйрьлаьргаь Яхшы хаьбаьр игълан ителаь.

⁶ Кем Минем хакта шиклаьнми, шул баьхетле.

⁷ Яхъя шаькертлаьре киткаьндаь, Гайсаь халыкка Яхъя хакында соьйли башлады: —Сез чуьлгаь наьрсаь карарга бардыгыз? ЖЪилдаь тирбаьлгаьн ка­мышны карарга дипме?

⁸ Наьрсаь карарга бардыгыз сонъ? Купшы кием кигаьн кешенеме? АЬ бит купшы кием кигаьннаьр сарайларда яшилаьр.

⁹ Ул чакта наьрсаь карарга бардыгыз? Паьйгамбаьрнеме? АЬйе! Мин сезгаь аьйтаьм, ул паьйгамбаьрдаьн даь боьеграьк!

¹⁰ Изге язмада: «Мин Синенъ алдынънан хаьбаьрчемне жъибаьраьм, ул Синенъ алдынънан Синъа юл аьзерлаьр», — дип язылган суьзлаьр анынъ турында.

¹¹ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: хатын-кыздан туган кешелаьр ара­сында Чумдыручы Яхъядан боьеграьк хъичкем булмады. АЬмма Куьклаьр Патшалыгында инъ кечкенаьсе даь аннан оьстенраьктер.

¹² Чумдыручы Яхъя коьннаьреннаьн алып буьгенгаь хаьтле Куьклаьр Патшалыгы оьчен коьраьш бара хъаьм коьч куючылар аны кулга тоь­шераьлаьр.

¹³ Чоьнки барлык паьйгамбаьрлаьр хъаьм боьтен канун Яхъяга кадаьр паьйгамбаьрлек иттелаьр.

¹⁴ ХЪаьм аьгаьр кабул итаьргаь телисез икаьн, белегез: ул - килергаь тиешле Ильяс.

¹⁵ Колак­лары булган ишетсен!

¹⁶ Хаьзерге заман кешелаьрен наьрсаь белаьн чагыштырырга икаьн? Алар: «Без сезгаь куьнъелле коьйлаьр уйнадык, аь сез биемаьдегез.
Без кайгылы жъырлар жъырладык,
аь сез кайгырып еламадыгыз», -
дип, базар маьйданында бер-берсенаь кычкырып утыручы бала­ларга охшый.

¹⁷

¹⁸ Чоьнки Яхъя килде, ашамый да, шаьраб та эчми, хъаьм кешелаьр: «Ул жъенле», - дилаьр.

¹⁹ Адаьм Улы килде, ашый хъаьм эчаь. Алар: «Куьрегез аьле, бираьн, эчкече, салым жъыючы­ларнынъ хъаьм гоьнахълыларнынъ дусты!» - дилаьр. АЬ Аллахъынынъ зираьклеге уьзененъ эшлаьре белаьн хак дип исбат ителде.

²⁰ Аннан сонъ Гайсаь могжъизаларынынъ куьбесе эшлаьнгаьн шаьхъаьрлаьрне таьуьбаьгаь килмаьгаьннаьре оьчен шелтаьли башлады:

²¹ - Кайгы синъа, Хоразин! Кайгы синъа, Баьйтсайда! АЬгаьр сездаь эшлаьнгаьн могжъизалар Тур хъаьм Сидун шаьхъаьрлаьрендаь куьрсаьтелгаьн булса, алар куьптаьн инде тупас киемнаьр киеп хъаьм коьлгаь утырып таьуьбаь итаьрлаьр иде.

²² Лаькин сезгаь аьйтаьм, хоькем коьнен­даь Тур белаьн Сидунга сезгаь караганда жъинъелраьк булыр.

²³ АЬй, Каьпаьрнаум, аьллаь сине куьккаь кадаьр куьтаьрерлаьр дип уйлый­сынъмы? Юк, уьлем патшалыгына кадаьр тоьшерелерсенъ. АЬгаьр синдаь эшлаьнгаьн могжъизалар Саьдуьмдаь эшлаьнсаь, ул хаьзерге коьнгаь кадаьр торган булыр иде.

²⁴ Лаькин сезгаь аьйтаьм: хоькем коь­нендаь Саьдуьм жъиренаь синъа караганда жъинъелраьк булыр.

²⁵ Шул вакытта Гайсаь аьйтте: - Атам, куькненъ хъаьм жъирненъ Хужъасы! Зираьклаьрдаьн хъаьм акыл иялаьреннаьн яшерелгаьнне балаларга ачып бируьенъ оьчен Синъа шоькрана итаьм!

²⁶ АЬйе, Атам, шулай эшлаьуьне Син яхшы дип тап­тынъ!

²⁷ Атам боьтенесен даь Минъа тапшырды. Улын Атасыннан башка хъичкем белми. Улыннан башка Атасын хъичкем белми, хъаьм Улы Аны кемнаьргаь ачарга тели, шул кешелаьрдаьн башка Атаны хъичкем белми.

²⁸ Авырлыктан жъаьфа чигуьчелаьр, хъаьммаьгез даь Минъа килегез. Мин сезгаь тынычлык бирермен.

²⁹ Минем камытымны уьзегезгаь киегез хъаьм Миннаьн оьйраьнегез, чоьнки Мин - юаш, басынкы куьнъелле; хъаьм сез тынычлык табарсыз.

³⁰ Чоьнки Минем камы­тым унъайлы хъаьм йоьгем жъинъел!

12

¹ Бервакыт, шимбаь коьнне, Гайсаь иген кырлары аркылы уьтте. Анынъ шаькертлаьре, ачыкканлыктан, башаклар оьзеп ашый башладылар.

² Фарисейлаьр, моны куьреп, Гайсаьгаь аьйттелаьр: - Кара, Синенъ шаькертлаьренъ шимбаь коьн эшлаьргаь ярамаган­ны эшлилаьр!

³ - Давыт хъаьм анынъ белаьн булган кешелаьр ачыккач, анынъ наьрсаь эшлаьгаьне хакында укымадыгызмыни: ул Изге йортка кер­гаьн хъаьм Аллахъыга багышланган икмаьклаьрне ашаган, аь аларны исаь руханилардан башка хъичкемгаь даь ашарга роьхсаьт ителмаьгаьн, - диде Гайсаь. -

⁴

⁵ Аллахъы Йортында руханиларнынъ шимбаь коьн канунын бозуларын, аьмма монынъ аларга гаепкаь саналмавын канун китабыннан укымадыгызмы аьллаь?

⁶ Сезгаь аьйтаьм: монда Аллахъы Йортына караганда боьеграьге бар.

⁷ АЬгаьр сез Аллахъы-нынъ: «Мин корбанны туьгел, шаьфкатьлекне телим», - дигаьн суьзлаьрененъ маьгънаьсен анъласагыз, гаепсезлаьрне хоькем итмаьс идегез.

⁸ Чоьнки Адаьм Улы - шимбаь коьнененъ Хужъасы.

⁹ Аннан китеп, Гайсаь гыйбадаьтханаьгаь килде.

¹⁰ Анда кулы корышкан кеше бар иде. - Шимбаь коьнне савыктыру роьхсаьт ителаьме? - дип, кайберлаь­ре Гайсаьдаьн сорадылар. Чынлыкта исаь алар Гайсаьне гаеплаьргаь саьбаьп эзлилаьр иде.

¹¹ - Сезненъ арагыздагы бераьуьненъ бердаьнбер сарыгы булып, ул сарыгы шимбаь коьнне чокырга егылып тоьшсаь, аны чыгармас иде микаьн? - диде Гайсаь. -

¹² АЬ кеше исаь сарыктан куьпкаь ка­дерлераьк бит. Шулай булгач, шимбаь коьнне яхшылык эшлаьуь роьхсаьт ителаь.

¹³ Шуннан сонъ Ул теге кешегаь: - Кулынъны суз! - диде. Ул кулын сузды, хъаьм кулы савыкты; икенчесе кебек уьк исаьн булды.

¹⁴ Фарисейлаьр исаь, гыйбадаьтханаьдаьн китеп, Гайсаьне ничек хъаьлак итуь хакында бергаьлаьшеп кинъаьш кордылар.

¹⁵ Гайсаь, бу хакта белеп, аннан китте. Артыннан куьп халык иярде. Ул авыруларнынъ барысын да савыктырды.

¹⁶ АЬмма УЬзе­ненъ кем булуы хакында беркемгаь даь соьйлаьмаьскаь кушты.

¹⁷ Бу вакыйгалар Ишагыйя паьйгамбаьр аша аьйтелгаьн суьзлаьр гамаьлгаь ашсын оьчен булды:

¹⁸ «Менаь Мин сайлаган Минем Хезмаьтчем,
Минем соьеклем, Минем жъанымнынъ шатлыгы.
Мин Аны УЬземненъ Рухым белаьн сугарырмын,
хъаьм Ул Минем хоькемемне халыкларга игълан итаьр.

¹⁹ Ул баьхаьслаьшмаьс, кычкырмас,
урамнарда Анынъ тавышын хъичкем ишетмаьс.

²⁰ Гаделлекне жъинъуьгаь ирештергаьнгаь кадаьр,
чатнаган камышны сындырып тоьшермаьс
, пыскып яткан филтаьне суьндермаьс.

²¹ Анынъ исеменаь халыклар оьметлаьрен багларлар».

²² Аннары Гайсаь янына жъенле кешене китерделаьр; ул сукыр хъаьм телсез иде. Гайсаь аны савыктырды. Ул соьйлаьшаь хъаьм куьраь башлады.

²³ Кешелаьр шаккаттылар хъаьм: - Давыт Улы була аламы Ул? - дип, алар бер-береннаьн со­радылар.

²⁴ Моны фарисейлаьр ишетеп: - Анъа жъеннаьр башлыгы Белзебул коьч биргаьнгаь куьраь генаь Ул жъеннаьрне куып чыгара, - диделаьр.

²⁵ Гайсаь, аларнынъ уйларын белеп: - АЬгаьр патшалык эчендаь буьленуь булса, ул жъимерелер. Шулай ук эчендаь ызгыш-талаш булган шаьхъаьр яки йорт тора алмас.

²⁶ АЬгаьр шайтан шайтанны куып чыгара икаьн, димаьк, ул уьзен-уьзе тарката. Анынъ патшалыгы ничек торыр икаьн?

²⁷ АЬ ин­де Мин жъеннаьрне Белзебул коьче белаьн куып чыгарам икаьн, сезненъ иярченнаьрегез кемненъ коьче белаьн куып чыгара сонъ? Шунлыктан, сезненъ хаклы булмавыгызны алар уьзлаьре куьрсаь­терлаьр.

²⁸ АЬ инде Мин Аллахъы Рухы белаьн жъеннаьрне куып чыгарам икаьн, димаьк, сезгаь Аллахъы Патшалыгы инде килеп жъитте, - диде.

²⁹ - Кем даь булса коьчле кешененъ оьенаь кереп, башта аны баьйлаьп куймыйча, анынъ малын талый алыр микаьн? Шулай эшлаьгаьннаьн сонъ гына ул анынъ оьен талап чыгар.

³⁰ Кем Минем белаьн туьгел, ул Минъа каршы. Кем Минем белаьн жъыймый, ул тарката.

³¹ Шунъа куьраь, Мин сезгаь аьйтаьм: кешелаьрненъ боьтен гоьнахълары хъаьм коьферлеклаьре кичерелер, аьмма Аллахъы Рухына каршы коьферлаьнуь кичерелмаьс.

³² Адаьм Улына каршы бераьр наьрсаь аьйтуьче кичерелер, аьмма Аллахъы Ру­хына каршы бераьр наьрсаь аьйтуьче хаьзерге заманда да, килаьчаьктаь даь кичерелмаьс.

³³ Яхшы жъимеш китерер оьчен агачнынъ яхшы булуы кираьк. АЬгаьр агач начар икаьн, жъимешлаьре даь начар булыр. ЖЪимешенаь карап, агачы беленаь.

³⁴ Елан кавеме! Явыз була торып, сез ни­чек яхшы соьйлаьшаь аласыз? Кешененъ куьнъеленнаьн наьрсаь ташый, анынъ телендаь даь шул була.

³⁵ Яхшы кеше уьзененъ яхшылык хаь­зинаьсеннаьн яхшылык чыгара, аь явыз кеше уьзененъ явызлык хаьзинаьсеннаьн явызлык чыгара.

³⁶ Сезгаь аьйтаьм: аьйтелгаьн хъаьр буш суьз оьчен кешелаьр кыямаьт коьнендаь жъавап бираьчаьклаьр.

³⁷ Чоьнки аьйткаьн суьзлаьренъаь карап сине акларлар, аьйткаьн суьзлаь­ренъаь карап хоькем итаьрлаьр.

³⁸ Шуннан сонъ канунчылар хъаьм фарисейлаьр арасыннан берничаьсе Анъа аьйттелаьр:
- Остаз, без Синенъ илахъи билге куьрсаьтуьенъне телибез.

³⁹ Лаькин Гайсаь аларга жъавап бирде:
-Явыз хъаьм Аллахъыга иман итмаьуьче буын билге талаьп итаь, аьмма аларга Юныс паьйгамбаьр галаьмаьтеннаьн башка билге би­релмаьс.

⁴⁰ Чоьнки Юныс паьйгамбаьр динъгез жъанварынынъ кары­нында оьч коьн хъаьм оьч тоьн уьткаьргаьн кебек, Адаьм Улы да жъир тираьнлегендаь оьч коьн хъаьм оьч тоьн уьткаьрер.

⁴¹ Нинаьвилелаьр хоькем коьнендаь бу буын кешелаьре белаьн бергаь торып, аларны гаеплаья­чаьклаьр, чоьнки алар Юныс паьйгамбаьрненъ ваьгазен ишетеп таьуьбаь иткаьннаьр. АЬ Мондагы - Юныстан боьеграьк.

⁴² Коьньякнынъ пат­шабикаьсе хоькем коьнендаь, бу буын кешелаьре белаьн бергаь то­рып, аларны гаеплаьячаьк, чоьнки ул Соьлаьйман патшанынъ зираьк суьзлаьрен тынълау оьчен жъир читеннаьн килгаьн булган. АЬ Мондагы - Соьлаьйманнан боьеграьк.

⁴³ Шакшы рух, кеше эченнаьн чыкканнан сонъ, сусыз урыннарда уьзенаь сыеныр урын эзлаьп йоьри, аьмма таба алмый.

⁴⁴ хъаьм ул: «Элекке йортыма аьйлаьнеп кайтыйм аьле», - ди. Кире кайткач, ул аны иясез, себерелгаьн хъаьм жъыештырылган хаьлдаь таба.

⁴⁵ Ан­нары ул уьзеннаьн даь явызрак жъиде рухны ияртеп кайта, хъаьм алар шунда яши башлыйлар. хъаьм ул кешененъ бу хаьле элеккегаь кара­ганда да начаррак була. Бу явыз буын белаьн даь шулай булыр.

⁴⁶ Гайсаь халыкка соьйлаьгаьн вакытта, Анынъ анасы хъаьм энелаьре тышта тордылар: алар Гайсаь белаьн соьйлаьшергаь телаьделаьр.

⁴⁷ Ниндидер бер кеше Гайсаьгаь аьйтте:
- Синенъ аьниенъ белаьн энелаьренъ тышта басып торалар. Алар Синенъ белаьн соьйлаьшергаь телилаьр.

⁴⁸ Гайсаь исаь бу кешегаь жъавап бирде:
- Кем Минем анам хъаьм кем туганнарым?

⁴⁹ хъаьм кулы белаьн шаькертлаьренаь куьрсаьтеп:
- Менаь Минем анам хъаьм туганнарым! - диде. –

⁵⁰ Чоьнки Куьктаьге Атамнынъ ихтыярын уьтаьуьче кеше Минъа ир туганым да, кыз туганым да, анам да була.

13

¹ Гайсаь шул коьнне оьйдаьн чыкты хъаьм динъгез ярына барып утырды.

² Анынъ тираьсенаь куьп халык жъыелды. Шунлык­тан Анъа коьймаьгаь утырырга туры килде, аь боьтен халык яр буенда басып торды.

³ хъаьм Гайсаь гыйбраьтле хикаьялаьр аша аларга куьп наьрсаь хакында соьйлаьде: - Менаь, чаьчуьче чаьчаьргаь чыккан. -

⁴ Ул чаьчкаьндаь орлыкларнынъ бер оьлеше юл буена тоьшкаьн. Кошлар очып килеп, аларны чуьп­лаьп бетергаьн. -

⁵ Икенче бер оьлеше туфрагы аз булган ташлы урынга тоьшкаьн. Тираьн ятмаганга куьраь, алар тиз шытып чыккан­нар. -

⁶ АЬ инде кояш чыгып кыздыргач, тамырлары булмаганлык-тан, уьсентелаьр шинъеп тоьшкаьннаьр. -

⁷ Орлыкларнынъ башкалары куьгаьнлеккаь тоьшкаьн. Куьгаьн куаклары уьсеп, аларны басып кит­каьн. -

⁸ АЬ башка орлыклар исаь унъдырышлы жъиргаь тоьшкаьн хъаьм йоьзлаьтаь, алтмышлата, утызлата унъыш биргаьн. -

⁹ Колаклары бул­ганнар - ишетсеннаьр!

¹⁰ Шаькертлаьре Анынъ янына килеп, сорадылар: - Син ни оьчен халык белаьн кинаяле хикаьялаьр кулланып соьйлаьшаьсенъ?

¹¹ - Сезгаь Куьклаьр Патшалыгынынъ серлаьрен белуь бирелгаьн, аь аларга бирелмаьгаьн, - диде Ул. -

¹² Кемненъ бар, шунъа бирелер хъаьм анъарда артыгы белаьн булыр. АЬ кемненъ юк, анъардан булганы да тартып алыныр.

¹³ Менаь шунъа куьраь Мин аларга кинаяле хикаьялаьр кулланып соьйлим: алар бит карыйлар, аьмма куьрмилаьр, тынълыйлар, аьмма ишетмилаьр хъаьм тоьшенмилаьр.

¹⁴ Шулай Ишагыйяненъ паьйгамбаьрлек суьзлаьре аларда тормышка ашты: «Тынълап-тынълап та, анъламассыз,
Карап-карап та, куьрмаьссез.

¹⁵ Чоьнки бу халыкнынъ йоьраьген май баскан.
Коьчкаь генаь ишетаь колаклар,
Куьзлаьрен даь алар йомганнар.
АЬгаьр шулай булмаса,
Куьзлаьре белаьн куьрерлаьр,
Колаклары белаьн ишетерлаьр иде.
Йоьраьклаьре белаьн анъларлар,
Минъа таба борылырлар
хъаьм Мин аларны савыктырыр идем».

¹⁶ Лаькин сезненъ куьзлаьрегез баьхетле, чоьнки алар куьраьлаьр, колакларыгыз баьхетле, чоьнки алар ишетаьлаьр.

¹⁷ Ышаныгыз: сез куьраь торган наьрсаьлаьрне куьп паьйгамбаьрлаьр хъаьм таькъвалар куь­рергаь телаьделаьр, аьмма куьрмаьделаьр; сез хаьзер ишеткаьн наьрсаь­лаьрне ишетергаь телаьделаьр, аьмма ишетмаьделаьр.

¹⁸ Шулай итеп, чаьчуьче хакындагы кинаяле хикаьяненъ наьрсаь анълатканын тынълагыз.

¹⁹ Патшалык хакындагы суьзне тынълаучы хъаьм аны анъламаучы хъаьркемненъ йоьраьгенаь чаьчелгаьнне шайтан килеп алып китаь. Бу – юл буена чаьчелгаьн орлык.

²⁰ Ташлы урынга чаьчелгаьн орлык исаь, суьзне ишетуь белаьн, аны шунда ук шатланып кабул итуьче кеше ул.

²¹ АЬмма анынъ тамыры булма- ганлыктан, ул суьзне вакытлыча гына тота. Суьз аркасында кайгы яки эзаьрлеклаьуьлаьр булса, ул бик тиз чигенаь.

²² Куьгаьнлеккаь чаь­челгаьне исаь - ул суьзне ишетуьче кеше, аьмма тормыш маьшаь­катьлаьре хъаьм байлыкка кызыгу суьзне басып китаь хъаьм ул унъыш бирми.

²³ Унъдырышлы жъиргаь чаьчелгаьне – суьзне ишетеп, аны анълаучы кеше, ул жъимеш бираь хъаьм унъышы йоьзлаьтаь, алтмышла­та хъаьм утызлата була.

²⁴ Гайсаь аларга тагын бер гыйбраьтле хикаья соьйлаьде: - Куьклаьр Патшалыгы наьрсаьгаь охшаган? Куьз алдыгызга ките­регез: кеше уьзененъ басуына инъ яхшы орлыгын чаьчкаьн.

²⁵ АЬмма тоьнлаь, хъаьммаьсе йоклаган чакта, анынъ дошманы килеп, иген ара­сына тиле бодай чаьчеп киткаьн.

²⁶ УЬсентелаьр куьтаьрелеп, башак­лары куьренгаьн вакытта, тиле бодай да куьренаь башлаган.

²⁷ Йорт хужъасынынъ хезмаьтчелаьре анъа килеп: «АЬфаьнде, син бит уьзенъненъ басуынъа орлыкнынъ инъ яхшыларын чаьчтенъ. Тиле бодай каян ки­леп чыккан сонъ?» - дип сорадылар.

²⁸ «Бу дошман эше», - дип жъавап бирде хужъалары. Алар аьйттелаьр: «Телаьсаьнъ, без барып утыйк аларны!»

²⁹ Лаькин ул аьйтте: «Кираькми, югыйсаь утаган ва­кытта тиле бодай белаьн бергаь игенне даь йолкуыгыз бар.

³⁰ Аны­сы да, монысы да унъыш урганга кадаьр уьссеннаьр. АЬ инде урак оьстендаь Мин уручыларга аьйтермен: „Инъ элек яндыру оьчен, тиле бодай коьлтаьлаьрен жъыегыз, аь игенне келаьткаь илтеп салыгыз"».

³¹ Гайсаь аларга тагын бер гыйбраьтле хикаья соьйлаьде:
- Куьклаьр Патшалыгы наьрсаьгаь охшаган? Куьз алдыгызга ките­регез: менаь бер кеше уьз басуына горчица орлыгын чаьчкаьн.

³² Ул 13 боьтен орлыклардан да кечкенаьраьк, аь инде уьсеп жъиткаьч, бакча­дагы хъаьммаь уьсемлеклаьрдаьн даь зуррак, агач кебек була. хъаьм кошлар, очып килеп, анынъ ботакларында оя ясыйлар.

³³ Гайсаь аларга тагын бер гыйбраьтле хикаья соьйлаьде:
- Куьклаьр Патшалыгы наьрсаьгаь охшаган? Куьз алдыгызга ките­регез: менаь бер хатын чуьпраь белаьн бер капчык оннан камыр басып куйган хъаьм берникадаьр вакыттан сонъ боьтен камыр ка­барган.

³⁴ Боларнынъ барысын Гайсаь халыкка кинаяле хикаья итеп соьйлаьде. Ул аларга кинаяле хикаья кулланмыйча бернаьрсаь даь соьйлаьмаьде.

³⁵ Бу - паьйгамбаьр аьйткаьннаьр гамаьлгаь ашсын оьчен булды: «Мин аларга кинаяле хикаьялаьр аша соьйлаьрмен, Доьнья яратылган коьннаьрдаьн бирле билгеле булмаганны соьйлаьрмен».

³⁶ Аннары, халыкны жъибаьреп, Гайсаь оьйгаь керде. Шаькертлаьре Анынъ янына килеп:

³⁷ Басудагы тиле бодай хакындагы гыйбраьтле хикаьяненъ маьгъ­наьсен безгаь анълатып бирче! - диделаьр. Яхшы орлык чаьчуьче - ул Адаьм Улы, - диде Гайсаь.

³⁸ Басу - доьнья ул, яхшы орлыклар - Патшалык кешелаьре, тиле бодай - шайтан кешелаьре,"

³⁹ хъаьм аны чаьчуьче дошман - иблис. Урак оьсте - доьнья бетуь ул, аь уручылар - фаьрештаьлаьр.

⁴⁰ Тиле бодайны жъыеп, утта яндырган кебек, доьнья беткаьндаь даь шулай булачак.

⁴¹ Адаьм Улы УЬзененъ фаьрештаьлаьрен жъибаьрер, алар Анынъ Патшалыгыннан гоьнахъка тартучыларнынъ хъаьм явызлык эшлаьуьчелаьрненъ хъаьммаьсен жъыеп,"

⁴² янып торган утлы мичкаь ташларлар. Анда елау хъаьм теш шыкырдату булыр.

⁴³ АЬ таькъва кешелаьр Аталарынынъ Патшалыгында кояштай балкып торыр­лар. Колаклары булганнар ишетсеннаьр!

⁴⁴ Куьклаьр Патшалыгы наьрсаьгаь охшаган? Куьз алдыгызга китерегез: бераьуь кырда куьмеп куелган хаьзинаьне тапкан, ди. Ул аны янъадан куьмеп куйган хъаьм, шатланып, боьтен булган наьрсаьсен сатып, шул кырны сатып алган.

⁴⁵ Куьклаьр Патшалыгы тагын наьрсаьгаь охшаган? Куьз алдыгызга китерегез: саьуьдаьгаьр яхшы энжъелаьр эзли, ди.

⁴⁶ Менаь ул искиткеч матур энжъе тапкан. Кайтып, бар булган наьрсаьсен саткан хъаьм аны сатып алган.

⁴⁷ Куьклаьр Патшалыгы тагын наьрсаьгаь охшаган? Куьз алдыгызга китерегез: балыкчылар динъгездаь ятьмаь салганнар хъаьм анъа тоьрле балыклар элаьккаьн, ди.

⁴⁸ Ятьмаь балык белаьн тулгач, алар ять­маьне ярга тартып чыгарганнар да, утырып, балыкларны сайлый башлаганнар. Яхшыларын каьрзингаь салганнар, аь ашарга ярак­сызларын исаь читкаь ташлаганнар.

⁴⁹ Доьнья беткаьндаь даь шулай булачак: фаьрештаьлаьр килеп, таькъвалардан яман кешелаьрне аерырлар.

⁵⁰ Аларны янып торган утлы мичкаь ташларлар. Анда елау хъаьм теш шыкырдату булыр.

⁵¹ Сез боларнынъ барысын да анъладыгызмы? —АЬйе, — дип жъавап бирделаьр шаькертлаьре.

⁵² — Менаь шунъа куьраь, — диде аларга Гайсаь, — Куьклаьр Патшалыгынынъ шаькерте булган хъаьр канунчы уьзененъ келаьтеннаьн иске аьйберлаьрен даь, янъаларын да чыгаручы йорт хужъасы белаьн охшаш.

⁵³ Шушы гыйбраьтле хикаьялаьрне соьйлаьп бетергаьч, Гайсаь аннан китте.

⁵⁴ УЬз шаьхъаьренаь кайткач, Ул аларнынъ гыйбадаьтханаьлаьрендаь оьйраьтте. Тынълаучыларнынъ хъаьммаьсе танъ калды. —Шундый тираьн акыл хъаьм кодраьтле эшлаьр Анъарда кайдан икаьн? — диделаьр алар.

⁵⁵ Ул балта остасынынъ улы туьгелме сонъ? Анынъ анасы — Маьрьям, энелаьре — Ягъкуб, Йосыф, Ши­мун хъаьм Яхъуьд туьгелме сонъ?

⁵⁶ ХЪаьм Анынъ боьтен сенъеллаьре мон­да яшаьмимени? Шулай булгач, монынъ барысы Анъа кайдан килгаьн?

⁵⁷ ХЪаьм Аны кире кактылар. —Паьйгамбаьр хъаьр жъирдаь ихтирам ителаь, фаькать уьзененъ вата­нында хъаьм оьендаь генаь хоьрмаьт куьрми, — диде аларга Гайсаь.

⁵⁸ Аларнынъ ышанмаулары аркасында, Ул анда куьп могжъизалар эшлаьмаьде.

14

¹ Шушы вакытта идараьче ХЪируд Гайсаь хакында ишетте.

² Ул уьзененъ кешелаьренаь: «Ул — уьледаьн терелеп торган Чумдыручы Яхъя. Шунъа куьраь, Анынъ кодраьтле эшлаьр куьр­саьтергаь куаьте бар», — диде.

³ Чоьнки ХЪируд, анынъ абыйсы Фи-липненъ ХЪирудия исемле хатыны аркасында, Яхъяны богаулап, тоьрмаьгаь япкан иде.

⁴ Чоьнки Яхъя: «Синъа анынъ белаьн яшаьргаь ярамый», — дигаьн иде.

⁵ ХЪируд аны уьтерер иде, аьмма Яхъяны паьйгамбаьр дип исаьплаьгаьн халыктан курыкты.

⁶ «хъируднынъ туган коьнендаь хъирудияненъ кызы кунаклар ал­дында биеде хъаьм хъирудка шулкадаьр охшады ки,"

⁷ ул ни генаь сорамасын, барын да бирергаь ант итте.

⁸ Кыз исаь, анасы оьйраьт­каьнчаь:
- Хаьзер уьк Чумдыручы Яхъянынъ башын таьлинкаьгаь салып китер, - дип аьйтте.

⁹ Патша кайгыга тоьште, аьмма кунаклар алдында аьйтелгаьн ант хакына кызнынъ телаьген уьтаьргаь

¹⁰ хъаьм, тоьрмаьдаь Яхъянынъ башын кистерергаь, дип аьмер бирде.

¹¹ Башны таьлинкаьгаь са­лып китерделаьр хъаьм кызга бирделаьр, аь ул анасына илтеп бирде.

¹² Яхъянынъ шаькертлаьре килеп, анынъ гаьуьдаьсен алып кабергаь салдылар, аннары китеп, бу хакта Гайсаьгаь хаьбаьр ит­телаьр.

¹³ Гайсаь исаь бу хакта ишеткаьч, ялгызы гына коьймаьгаь утырып, аулак урынга китте. АЬмма кешелаьр бу турыда ишеткаьч, шаьхъаьр­лаьреннаьн чыгып, Анынъ артыннан жъаьяуьлаьп киттелаьр.

¹⁴ Ярга чыккач, Гайсаь зур халык тоьркемен куьреп алды. Ул аларны кыз­ганды хъаьм авыру булганнарын савыктырды.

¹⁵ Кич жъиткаьндаь, Анынъ янына шаькертлаьре килделаьр хъаьм:
- Бу кеше йоьрми торган урын, аь вакыт сонъ инде. Халыкны жъибаьр; авылларга барып, уьзлаьренаь ризык сатып алсыннар, диделаьр.

¹⁶ - Аларга китеп торасы туьгел. Сез аларны уьзегез ашатыгыз, - диде Гайсаь.

¹⁷ - Безненъ монда бары тик биш икмаьк хъаьм ике балык кына бар, - диделаьр тегелаьр Гайсаьгаь.

¹⁸ - Аларны Минъа монда китерегез, - диде Гайсаь.

¹⁹ Ул кешелаьргаь чираьмгаь утырырга кушып, биш икмаькне хъаьм ике балыкны алды да, куьккаь карап, шоькрана кылды хъаьм, икмаьклаьрне сындыргалап, шаькертлаьренаь бирде, аь алар исаь ха­лыкка оьлаьштелаьр.

²⁰ Барысы да ашадылар хъаьм туйдылар. Шаь­кертлаьре калган сыныклардан тулы унике каьрзин жъыйдылар.

²¹ Барлык ашаучыларнынъ саны исаь, хатыннарны хъаьм балаларны исаьпкаь алмаганда, биш менъгаь якын иде.

²² УЬзененъ халыкны жъибаьруьен коьтмичаь, шаькертлаьренаь, хаьзер уьк коьймаьгаь утырып, УЬзеннаьн алданрак аргы якка чыгарга куш­ты.

²³ Халыкны жъибаьргаьч, аулакта дога кылырга дип, Гайсаь тау­га менде. Кич жъиткаьч, Ул анда ялгызы булды.

²⁴ АЬ коьймаь исаь ярдан еракта иде, хъаьм, жъил каршы булганлыктан, анъа коьчле дулкыннар баьраь иде.

²⁵ Иртаьнге оьч белаьн алты арасында Гай­саь, динъгез оьстеннаьн атлап, алар янына китте.

²⁶ Шаькертлаьре Гайсаьненъ динъгез оьстеннаьн килуьен куьреп, куркыштылар:
- Бу оьраьк! - диделаьр. хъаьм куркуларыннан кычкырып жъи­баьрделаьр.

²⁷ - Кыю булыгыз, бу - Мин! Курыкмагыз! - диде шунда ук аларга Гайсаь.

²⁸ Шуннан сонъ Петер Анъа эндаьште: - Раббым! АЬгаьр Син булсанъ, янынъа су оьстеннаьн килергаь аьмер бирче минъа.

²⁹ - Кил, - диде анъа Гайсаь. Петер, коьймаьдаьн чыгып, су оьстеннаьн Гайсаьгаь таба китте.

³⁰ АЬмма жъилненъ коьчле булуын тоеп, куркып китте хъаьм бата башлады. - Коткар мине, Раббым! - дип кычкырып жъибаьрде ул.

³¹ Гайсаь шунда ук кулын сузып, аны элаьктереп алды хъаьм аьйтте: - Аз иманлы син, нигаь икелаьнденъ?

³² Алар коьймаьгаь кергаьч, жъил тынды.

³³ Коьймаьдаьге шаькертлаьре Гайсаь каршында йоьзтуьбаьн капландылар. - Син чыннан да Аллахъы Улы! - диделаьр алар.

³⁴ Алар, динъгезне кичеп, Геннисарет ярына чыктылар.

³⁵ ЖЪирле халык, Гайсаьне танып, бу хакта шундагы боьтен аьйлаьнаь-тираьгаь таратты хъаьм Анъа барлык авыруларны алып килде.

³⁶ Алар Анынъ киемененъ чабуына гына булса да кагылырга роьхсаьт бируьен уьтенделаьр. хъаьм кем генаь кагылмасын, барысы да савыкты.

15

¹ Шуннан сонъ Иерусалимнан Гайсаь янына фарисейлаьр хъаьм канунчылар килделаьр.

² Ни оьчен Синенъ шаькертлаьренъ ата-бабалардан килгаьн йолаларны бозалар: ашар алдыннан кулларын юмыйлар? - дип сорадылар.

³ - АЬ сез ни оьчен уьзегезненъ йолаларыгыз хакына Аллахъы аьмерен бозасыз? - дип каршы тоьште Гайсаь. -

⁴ Аллахъы: «Атанъны хъаьм ананъны хоьрмаьт ит» хъаьм «Атасын хъаьм анасын хурлаган кеше уьтерелергаь тиеш», - дип аьйткаьн.

⁵ АЬ сез: «Бераьр­се атасына яки анасына: „Мин синъа бирергаь тиеш булган буь­лаькне Аллахъыга ваьгъдаь иттем", - дип аьйтсаь,"

⁶ анъа инде атасын хоьрмаьтлаьмаьсаь даь ярый», - дип оьйраьтаьсез. Монынъ белаьн сез уьзегезненъ йолагыз хакына Аллахъы суьзен юкка чыгарасыз.

⁷ Монафикълар! Сезненъ хакта Ишагыйя паьйгамбаьр алдан куьреп доьрес аьйткаьн:

⁸ «Бу халык Мине теле белаьн хоьрмаьт итаь, аь куьнъеллаьре исаь Миннаьн еракта.

⁹ Аларнынъ Минъа табынулары бушка: алар кеше уйлап чыгарган кагыйдаьлаьргаь оьйраьтаьлаьр».

¹⁰ Гайсаь халыкны УЬзе янына чакырып аьйтте: - Тынълагыз хъаьм тоьшенергаь тырышыгыз.

¹¹ Аллахъы алдында кешене авызына кергаьн наьрсаь туьгел, аь авызыннан чыккан наьрсаь пычрата.

¹² Шуннан сонъ, шаькертлаьре Анынъ янына килеп: - Синенъ суьзлаьренъне ишетеп, фарисейлаьрненъ раьнжъуьлаьрен белаьсенъме? - диделаьр.

¹³ - Куьктаьге Атам тарафыннан утыртылмаган хъаьр уьсенте тамыры белаьн йолкыначак, - диде Ул. -

¹⁴ Калдырыгыз аларны! Сукырларны жъитаьклаьп йоьруьче сукырлар алар. Сукыр сукырны жъитаьклаьп бара икаьн, чокырга икесе даь егылып тоьшаьчаьк.

¹⁵ - Безгаь бу суьзлаьрне анълатып бирче, - дип моьраьжъаьгать итте Анъа Петер.

¹⁶ - АЬллаь сез даь хъаман анъламыйсызмы? - диде Гайсаь.

¹⁷ Авызга кергаьн наьрсаьненъ карынга керуье, аь аннан тышка чы­гарылып ташлануы сезгаь анълашылмыймыни?

¹⁸ Кешененъ авызыннан чыкканы йоьраьгеннаьн чыга. Аны шул пычрата.

¹⁹ Явыз ниятлаьр, кеше уьтеруь, зиначылык, фаьхешлек, урлашу, ялган шахъитлек итуь, хурлау кешененъ йоьраьгеннаьн чыга.

²⁰ Ке­шене менаь шулар пычрата. АЬ юмаган куллар белаьн ашау кеше­не пычратмый.

²¹ Гайсаь ул урыннан Тур хъаьм Сидун жъирлаьренаь китте.

²² Анынъ янына шул жъирлаьрдаь яшаьуьче каьнганлы хатын килде. - АЬфаьнде, Давыт Улы! Кызган мине: минем кызым жъенле хъаьм бик нык газаплана! - дип кычкырды ул.

²³ АЬмма Гайсаь анъа бер суьз белаьн даь жъавап кайтармады. Шаькертлаьре, янына килеп, Аннан уьтенаь башладылар: - ЖЪибаьр аны. Югыйсаь ул кычкырып безненъ арттан килаь.

²⁴ - Мин Исраил халкынынъ югалган сарыкларына гына жъибаьрелгаьн идем, - дип жъавап бирде Гайсаь.

²⁵ АЬмма хатын якын килде хъаьм Анынъ каршында йоьзтуьбаьн капланып: - АЬфаьнде, минъа ярдаьм итче! - диде.

²⁶ - Икмаькне балалардан алып, коьчеклаьргаь ташлау яхшы туьгел, - диде Гайсаь.

²⁷ - АЬйе, АЬфаьнде. Лаькин коьчеклаьр даь хужъаларынынъ оьстаьленнаьн коелган валчыкларны ашый бит, - дип жъавап кайтарды хатын.

²⁸ Гайсаь анъа: - АЬй, хатын! Синенъ иманынъ нык! Синъа телаьгаьненъчаь бул­сын, - диде. ХЪаьм шул ук вакытта анынъ кызы савыкты.

²⁹ Аннан киткаьч, Гайсаь Гаьлилаья динъгезе яры буйлап барды. Ул тауга менеп утырды.

³⁰ Анынъ янына халык тоьркемнаьре аксакларны, сукырларны, гариплаьрне, телсезлаьрне хъаьм башка куьп тоьрле авыру кешелаьрне алып килделаьр. Алар авыруларны Анынъ аяклары янына салдылар, хъаьм Гайсаь аларны савыктырды.

³¹ Телсезлаьрненъ соьйлаьшуьен, гариплаьрненъ савыгуын, аксакларнынъ йоьруьен хъаьм сукырларнынъ куьруьен куьреп, халык танъ калды. ХЪаьм алар Исраил Аллахъысын данладылар.

³² Гайсаь шаькертлаьрен чакырып, аларга: - Кешелаьрне кызганам. Алар Минем белаьн инде оьч коьн буе, аь ашарларына хъичнаьрсаьлаьре юк. Минем аларны ач килеш жъи­баьраьсем килми: юлда хаьлсезлаьнерлаьр, - дип аьйтте.

³³ - Шундый тоьркемне туендырырлык икмаькне монда, чуьлдаь, кайдан алырга? - диделаьр Анъа шаькертлаьре.

³⁴ - Сездаь ничаь икмаьк бар? - дип сорады Гайсаь. - ЖЪиде икмаьк хъаьм берничаь кечкенаь балык, - дип жъавап бирделаьр алар.

³⁵ Гайсаь халыкка жъиргаь утырырга кушты хъаьм,"

³⁶ жъиде икмаькне хъаьм балыкларны алып, шоькрана кылды. Аларны сындыргалап, шаькертлаьренаь бирде, аь шаькертлаьре халыкка оьлаьште.

³⁷ Барысы да ашап туйдылар. Шаькертлаьре калган сыныкларны жъиде каьрзин тутырып жъыйдылар.

³⁸ АЬ ашаучылар исаь, хатыннарны хъаьм балаларны исаьпкаь алмаганда, дуьрт менъ кеше иде.

³⁹ Халыкны жъибаьргаьч, Гайсаь коьймаьгаь утырды хъаьм Маьгедаьн жъирлаьренаь юл тотты.

16

¹ Аннан сонъ, Гайсаь янына фарисейлаьр хъаьм саддукейлар килделаьр. Аны сынарга телаьп, Аннан куьктаьн илахъи бил­ге куьрсаьтуьен уьтенделаьр.

² АЬмма Ул: - Кич белаьн сез: «Куьк йоьзе кызыл, шунъа куьраь хъава торышы яхшы булыр», - дисез.

³ АЬ иртаьн иртуьк: «Буьген давыл булачак, 16 чоьнки куьк йоьзе кып-кызыл хъаьм хаьвефле», - дисез. Куьккаь карап, сез хъава торышын алдан аьйтаь аласыз, аь вакытларнынъ билгелаьрен аера белмисез.

⁴ Явыз хъаьм иман итмаьуьче буын кешелаьре! Сез илахъи билгелаьр талаьп итаьсез, аьмма сезгаь Юныс галаьмаьтеннаьн башка билге бирелмаьс, - дип жъавап бирде. ХЪаьм Гайсаь аларны калдырып китте.

⁵ Шаькертлаьре башка ярга килеп жъиттелаьр. Алар уьзлаьре белаьн икмаьк алырга онытканнар икаьн.

⁶ - Карагыз, фарисейлаьр хъаьм саддукейлар ачыткысыннан сак булыгыз! - диде аларга Гайсаь.

⁷ Алар исаь уьзара: «Ул, безненъ икмаьгебез булмаганга, шулай аьйтаь», - диештелаьр.

⁸ Гайсаь, моны белеп, аларга:
- Аз иманлылар! Сез ни оьчен икмаьгегез юклыгы турында соьйлаьшаьсез?

⁹ Сез берни даь анъламышсызмыни? Биш менъ кеше­гаь оьлаьшкаьн биш икмаькне оныттыгызмы? Сез ул вакытта ничаь каьрзин жъыеп алдыгыз?

¹⁰ АЬ жъиде икмаькне дуьрт менъгаь оьлаьшуь хакында? Сез ул вакытта ничаь каьрзин жъыеп алдыгыз?

¹¹ Минем икмаьк хакында аьйтмаьвем сезгаь анълашылмыймы? Фарисейлаьр хъаьм саддукейлар ачыткысыннан сак булыгыз! - диде.

¹² Шунда алар Гайсаьненъ икмаьк ачыткысыннан туьгел, аь фари- сейлаьр хъаьм саддукейлар таьгълиматыннан сакланырга кушуын анъладылар.

¹³ Филип Кайсариясе шаьхъаьре янындагы жъиргаь килгаьч, Гайсаь УЬзененъ шаькертлаьреннаьн сорады:
- Кешелаьр Адаьм Улын кем дип белаь?

¹⁴ - Бераьуьлаьр Аны - Чумдыручы Яхъя, ди, икенчелаьре Ильяс, аь кайберлаьре исаь Иремия яки башка паьйгамбаьрлаьрненъ берсе дип исаьплилаьр, - диделаьр.

¹⁵ - АЬ сез, сез Мине кем дип белаьсез? - дип сорады алардан Гайсаь.

¹⁶ - Син - Маьсих, тере Аллахъынынъ Улы, - дип жъавап бирде Шимун Петер.

¹⁷ - Яхъя улы Шимун, син баьхетле, чоьнки моны синъа кеше туьгел, аь Минем Куьктаьге Атам ачып бирде, - диде Гайсаь.

¹⁸ - Шунъа куьраь Мин синъа аьйтаьм: син - Петер хъаьм бу кыяда Мин УЬземаь иман итуьчелаьр бердаьмлеген тоьзиячаькмен. Аны уьлем патшалыгы жъинъаь алмас.

¹⁹ Мин синъа Куьклаьр Патшалыгынынъ ачкычларын бирермен. Син жъирдаь тыйганны Аллахъы куьклаьрдаь тыячак, аь жъирдаь роьхсаьт иткаьнне Аллахъы куьклаьрдаь роьхсаьт итаьчаьк.

²⁰ Аннан сонъ, шаькертлаьренаь УЬзененъ Маьсих булуын хъичкемгаь даь аьйтмаьскаь кушты.

²¹ Шул вакыттан алып, Гайсаь шаькертлаьренаь УЬзененъ Иерусалимга барырга хъаьм анда аксакаллар, баш руханилар хъаьм канунчылар тарафыннан куьп газапларга дучар ителергаь, анда уьтерелергаь, аьмма оьченче коьнне терелтеп торгызылырга тиешлеге хакында ачык итеп соьйли башлады.

²² Петер исаь, Аны читкаьраьк чакырып, каршы аьйтаь башлады:
- Сине Аллахъы сакласын, Раббым! Синенъ белаьн мондый хаьл була куьрмаьсен!

²³ АЬмма Гайсаь, борылып, Петергаь аьйтте:
- Кит янымнан, шайтан! Син Мине ваьсваьсаьлисенъ, синдаь Аллахъы уйлары туьгел, аь кешенеке.

²⁴ Аннары Гайсаь шаькертлаьренаь аьйтте:
- Кем Минем арттан барырга тели, уьз-уьзеннаьн баш тартсын, уьзененъ хачын алып, Минем арттан барсын.

²⁵ Чоьнки кем уьзененъ тормышын саклап калырга тели, ул аны югалтыр. АЬ кем уьзененъ тормышын Минем хакка югалтса, ул аны табар.

²⁶ Боьтен доьнья милкен уьзенаь алып, жъанын хъаьлак итсаь, кешегаь моннан ни файда? Ул, уьзененъ жъанын кире кайтарып алыр оьчен, наьрсаь таькъдим итаь алыр икаьн сонъ?

²⁷ Чоьнки Адаьм Улы Атасынынъ балкып торган шоьхъраьте хъаьм УЬзененъ фаьрештаьлаьре белаьн килер хъаьм хъаьркемгаь анынъ гамаьленаь карап бирер.

²⁸ Сезгаь хак суьз аьй­таьм: монда басып торучыларнынъ кайберлаьре Адаьм Улынынъ Патша булып килуьен куьргаьнче уьлемне татымаячаклар.

17

¹ Гайсаь, алты коьннаьн сонъ, Петерне, Ягъкубны хъаьм анынъ I / энесе Яхъяны УЬзе белаьн алып, биек тауга менде. Алар анда уьзлаьре генаь иделаьр.

² Гайсаьненъ тышкы кыяфаьте аларнынъ куьз алдында уьзгаьреп китте: йоьзе кояш кебек балкыды, аь киемнаьре яктылык кебек ап-ак булды.

³ Менаь алар каршында Муса белаьн Ильяс паьйгамбаьрлаьр паьйда булдылар хъаьм алар Гайсаь белаьн соьйлаьштелаьр.

⁴ Петер Гайсаьгаь аьйтте:
- Раббыбыз! Безненъ монда булуыбыз нинди яхшы! Телисенъме, оьч чатыр корам: берсен Синъа, берсен Мусага, берсен Ильяска?

⁵ Петер соьйлаьгаьн вакытта балкып торган болыт тоьшеп, аларны каплады. хъаьм болыт эченнаьн: «Бу — Минем соьекле Улым, Ул Минем куанычым. Аны тынълагыз!» — дигаьн суьзлаьр ишетелде.

⁶ Бу тавышны ишетеп, шаькертлаьр йоьзтуьбаьн капландылар хъаьм нык куркыттылар.

⁷ Гайсаь, яннарына килеп, аларга кагылды хъаьм:
-Торыгыз, курыкмагыз! — диде.

⁸ Шаькертлаьр, куьтаьрелеп карагач, Гайсаьдаьн башка беркемне даь куьрмаьделаьр.

⁹ Таудан тоьшкаьндаь Гайсаь аларга боерып аьйтте:
-Адаьм Улы терелтеп торгызылганга кадаьр, куьргаьнегез ха­кында беркемгаь даь соьйлаьмаьгез.

¹⁰ — АЬ канунчылар ни оьчен, башта Ильяс килергаь тиеш, дип аьйтаьлаьр? — дип сорадылар шаькертлаьре.

¹¹ — Чыннан да, башта Ильяс килеп, барын да уьз урынына урнаштырачак, — дип жъавап бирде Гайсаь. —

¹² Сезгаь аьйтаьм: Ильяс килде инде, лаькин кешелаьр аны танымадылар хъаьм анынъ белаьн ни телаьсаьлаьр, шуны эшлаьделаьр. Шулай ук Адаьм Улы да алар аркасында куьп газаплар кичераьчаьк.

¹³ Шунда шаькертлаьре Гайсаьненъ Чумдыручы Яхъя хакында соьйлаьгаьнен анъладылар.

¹⁴ Алар халык тоьркеме янына аьйлаьнеп кайткач, Гайсаь алдына бер кеше килде хъаьм тезлаьренаь егылып:

¹⁵ — АЬфаьндем, улымны кызганчы! Анъарда оьянаьк авыруы, ул бик газаплана. Еш кына аьле утка, аьле суга ташлана.

¹⁶ Мин аны шаькертлаьренъаь китергаьн идем, аьмма алар аны савыктыра алмадылар, — диде.

¹⁷ — АЬй, имансыз хъаьм бозык буын! Минъа куьпме сезненъ белаьн булырга? Сезне куьпме туьзеп торырга? Малайны Минем янга китерегез! — диде Гайсаь.

¹⁸ Гайсаь жъенгаь чыгарга аьмер бирде. ЖЪен чыкты, малай исаь шул ук мизгелдаь савыкты.

¹⁹ Шаькертлаьре Гайсаь белаьн ялгыз гына калгач, Анынъ янына килделаьр хъаьм:
-Ни оьчен без аны куып чыгара алмадык? — дип сорадылар.

²⁰ Гайсаь жъавап бирде:
-Чоьнки инануыгыз аз. Сезгаь хак суьз аьйтаьм: сезненъ горчица орлыгы кадаьр генаь инануыгыз булса хъаьм менаь бу тауга: «Мон­нан тегендаь куьчеп кит», — дип аьйтсаьгез, ул урыныннан куьчаьр иде; сезгаь моьмкин булмаган хъичнаьрсаь булмас иде.

²¹

²² Алар Гаьлилаьядаь бергаь жъыелгач, Гайсаь аларга аьйтте:
- Адаьм Улы кешелаьр кулына тотып бирелергаь

²³ хъаьм уьтере­лергаь тиеш, аьмма оьченче коьнне Ул терелтеп торгызылачак. Шаькертлаьр бик зур хафага тоьштелаьр.

²⁴ Алар Каьпаьрнаумга килеп жъиткаьч, Аллахъы Йортына салым жъыючылар Петер янына килделаьр.
- Остазыгыз салым туьлаьмиме? — дип сорадылар алар.

²⁵ — АЬйе, туьли — дип жъавап бирде Петер. Петер оьйгаь кергаьч, беренче булып суьзне Гайсаь башлады:
-Петер, син ничек уйлыйсынъ: жъирдаьге патшалар салымны хъаьм ясакны кемнаьн туьлаьтаьлаьр? УЬз халкыннанмы, аьллаь чит жъир кешелаьреннаьнме?

²⁶ Петер:
- Чит жъир кешелаьреннаьн, — дип жъавап бирде.
- Алай булгач, уьзенекелаьре туьлаьуьдаьн ирекле, — диде Гайсаь. —

²⁷ АЬмма аларны раьнжъетмик. Динъгезгаь барып кармак сал. Берен­че элаьккаьн балыкны алып, анынъ авызын ач хъаьм анда коьмеш таьнъкаь табарсынъ. Аны алып, Минем оьчен даь, уьзенъ оьчен даь са­лым жъыючыларга бир.

18

¹ Шуннан сонъ Гайсаь янына шаькертлаьре килделаьр хъаьм: — Куьклаьр Патшалыгында кем инъ боьеге? — дип сора­дылар.

² Гайсаь бер баланы чакырып алып, алар каршына бастырды

³ хъаьм:
- Сезгаь хак суьз аьйтаьм: аьгаьр сез уьзгаьреп, шушындый балалар кебек булмасагыз, Куьклаьр Патшалыгына кермаьячаьксез, — диде.

⁴ — Кем шушы бала кебек уьзен кече итеп тота, шул Куьклаьр Пат­шалыгында инъ боьеге булыр.

⁵ хъаьм Минем хакка шушындый бер баланы кабул иткаьн кеше Мине кабул итаь.

⁶ АЬмма Минъа иман итуьче шушындый кечкенаьлаьрненъ берсен юлдан яздыручыны, муенына тегермаьн ташын асып, тираьн динъгез суында батырса­лар, анынъ оьчен яхшырак булыр иде.

⁷ Доьньяга кайгы, чоьнки юлдан яздырырдай наьрсаьлаьр куьп! Ваьсваьсаьлаьрненъ килуье котылгысыз, аьмма алар кем аркылы килаь, шунъа кайгы!

⁸ АЬгаьр сине кулынъ яки аягынъ ваьсваьсаьгаь тоьшерсаь, 18 аны чабып, читкаь ташла! Ике кулынъ хъаьм ике аягынъ белаьн маьнъ­гелек утка ташлануга караганда, тормышка бер кулынъ белаьн яки аксак килеш керуьенъ синенъ оьчен яхшырак.

⁹ АЬгаьр куьзенъ сине ваьсваьсаьгаь тоьшерсаь, аны суырып алып, читкаь ташла! Ике куьзенъ белаьн жъаьхъаьннаьм утына ташлануга караганда, тормышка бер куьзенъ белаьн керуьенъ яхшырак.

¹⁰ Карагыз, бала кебек иман итуьчелаьрненъ берсен даь туьбаьнсет­маьгез. Сезгаь аьйтаьм: аларнынъ фаьрештаьлаьре хъаьрвакыт Куьктаьге Атамнынъ йоьзен куьреп торалар.

¹¹

¹² Сез ничек уйлыйсыз? АЬгаьр бераьуьненъ йоьз сарыгы булып, анынъ берсе югалса, ул кеше, туксан тугыз сарыгын тауларда калдырып, югалганын эзлаьп китмаьсме икаьн сонъ?

¹³ АЬ инде тап­кач, сезгаь хак суьз аьйтаьм: югалмаган туксан тугызга караганда, табылганына куьбраьк куаныр.

¹⁴ Сезненъ Куьктаьге Атагыз да шулай: кечкенаьлаьрненъ берсененъ даь хъаьлак булуын телаьми.

¹⁵ АЬгаьр туганынъ синъа каршы гоьнахъ кылса, барып, гаебен уьзенаь генаь фаш ит. Ул тынъласа, син туганынъны уьзенъаь кайтарган бу­лырсынъ.

¹⁶ Лаькин тынъламаса, хъаьр очрак ике яки оьч шахъит белаьн раслансын оьчен, уьзенъ белаьн бер яки ике кешене ал.

¹⁷ АЬгаьр алар-ны да тынъламаса, иман итуьчелаьр бердаьмлегендаь соьйлаь, аь инде бердаьмлек аьгъзаларын да тынъламаса, ул чакта анынъ белаьн моьга­маьлаьнъ маьжъуьси, яки салым жъыючы белаьн булган кебек булсын.

¹⁸ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: жъирдаь наьрсаьне тыйсагыз, шуны куьктаь Аллахъы тыяр хъаьм наьрсаьне роьхсаьт итсаьгез, куьктаь Аллахъы да роьхсаьт итаьр.

¹⁹ Тагын сезгаь аьйтаьм: сезненъ икегез жъирдаь, уьзара килешеп, Куьктаьге Атамнан наьрсаь генаь сорасагыз да, Ул аны эшлаьячаьк.

²⁰ Чоьнки икаьуь яки оьчаьуь Минем хакка жъыелса, Мин даь алар бе­лаьн булачакмын.

²¹ Шуннан сонъ Анынъ янына Петер килде хъаьм:
— Раббым, туганымны, аьгаьр ул минъа каршы гоьнахъ кылса, ничаь тапкыр кичерергаь тиешмен? ЖЪидегаь кадаьрме?

²² — Юк, жъидегаь кадаьр туьгел, аь жъитмеш тапкыр жъидегаь кадаьр, — диде анъа Гайсаь. —

²³ Куьклаьр Патшалыгы менаь наьрсаьгаь охшаулы. Куьз алдына китерегез: бер патша уьзененъ хезмаьтчелаьреннаьн хи­сап эшен талаьп иткаьн.

²⁴ Акча хисабы эше башлангач, анъа ун менъ талант бурычлы бер кешене китергаьннаьр.

²⁵ Ул акчаларны кайтарып бираь алмагач, бурычын туьлаьтер оьчен, патша анынъ уьзен даь, хатынын да, балаларын да, милкен даь сатырга аьмер биргаьн.

²⁶ Бу хезмаьтче патша каршында йоьзтуьбаьн капланып аьйткаьн: «Бурычымны коьтче! Мин синъа барын да кайтарып би­раьчаькмен!»

²⁷ Хужъасы, аны кызганып, бурычын баьхиллаьгаьн хъаьм хезмаьтчесен жъибаьргаьн.

²⁸ Лаькин бу хезмаьтчесе, киткаьч, уьзенаь бары тик йоьз динар тиешле хезмаьттаьшлаьрененъ берсен очраткан. Ул анынъ бугазына ябышып, буа башлаган. «Минъа бурычынъны туьлаь!» — дип талаьп иткаьн.

²⁹ Тегесе, тезлаьренаь егылып, анъа: «Бурычымны коьтче, мин кайтарып бираьчаькмен!» — дигаьн.

³⁰ АЬмма тегесе, риза бул­мыйча, бурычын туьлаьгаьнгаь кадаьр, аны тоьрмаьгаь утырткан.

³¹ Патшанынъ башка хезмаьтчелаьре, моны куьреп, бик кайгырганнар хъаьм бар булган хаьлне хужъаларына соьйлаьп биргаьннаьр.

³² Шуннан сонъ хужъасы аны чакырып аьйткаьн: «Яраксыз кол! УЬтенгаьч, мин синенъ боьтен бурычынъны баьхиллаьдем.

³³ Мин раьхимлек куьрсаьткаьн кебек, хезмаьттаьшенъаь син даь раьхимлек куьрсаьтергаь тиеш иденъ бит!»

³⁴ ХЪаьм ачуы чыккан патша, хезмаьтчесе боьтен бурычын туьлаьп бетергаьнгаь кадаьр, аны газаплаучылар кулына тапшырган.

³⁵ АЬгаьр туганыгызны ихлас куьнъелдаьн кичермаьсаьгез, Куьктаьге Атам да сезненъ белаьн шулай эшлаьячаьк.

19

¹ Гайсаь УЬзененъ суьзен таьмамлагач, Гаьлилаьядаьн китеп, УЬрдуьн аръягындагы Яхъуьдия жъиренаь юнаьлде.

² Артыннан халык тоьркемнаьре барды, хъаьм Ул алар арасындагы авы­руларны савыктырды.

³ Гайсаь янына фарисейлаьр килгаьч, Аны сынарга телаьп, сорадылар:
— Ир кешегаь хатынын хъаьртоьрле саьбаьптаьн аерып жъибаьрергаь канун роьхсаьт итаьме?

⁴ — Кешелаьрне бар иткаьндаь, Булдыручы баштан ук «аларны ир хъаьм хатын итеп бар итте», — дигаьнне сез укымадыгызмыни? — дип сорады Гайсаь. —

⁵ ХЪаьм Аллахъы аьйткаьн: «Шунъа куьраь, ир кеше, атасын хъаьм анасын калдырып, хатынына кушылыр хъаьм икесе даь бер таьн булыр». «Шулай итеп, алар инде ике кеше туьгел, аь бер боьтен. Аллахъы кушылдырганны кеше аермасын.

⁶

⁷ - АЬ нигаь сонъ Муса, кеше хатынын аерып жъибаьргаьндаь, анъа аерылышу каьгазен бирергаь тиеш, дип боерган?

⁸ - Ул сезгаь куьнъеллаьрегез каты булганга куьраь аерылышырга роьхсаьт биргаьн. Башта алай туьгел иде, - диде Гайсаь. -

⁹ Сезгаь аьйтаьм: ир кеше, зина кылу саьбаьбе булмый торып, хатыны бе­лаьн аерылыша хъаьм башкага оьйлаьнаь икаьн, ул зина кыла.

¹⁰ Шаькертлаьре Анъа:
- Ирненъ хатынга карата моьнаьсаьбаьте шундый була икаьн, ул чакта оьйлаьнмаьве яхшырак, - диделаьр.

¹¹ - Мин аьйткаьннаьрне барысы да кабул итаь алмыйлар, аь бары тик кемгаь бирелгаьн булса, шул кабул итаьр, - дип жъавап бирде Гайсаь. -

¹² Чоьнки кешелаьр тоьрле саьбаьплаьр аркасында оьйлаьнми: бераьуьлаьр ана карыныннан шундый булып туалар, икенчелаьрен кешелаьр шундый итаьлаьр, хъаьм оьченчелаьре исаь Куьклаьр Патшалыгы хакына уьзлаьре оьйлаьнмилаьр. Моны кем ка­бул итаь ала, шул кабул итсен!

¹³ Шуннан сонъ, кулларын куеп дога кылсын дип, кешелаьр Гайсаь янына балаларны алып килделаьр. Шаькертлаьре исаь алар- ны шелтаьлаьделаьр.

¹⁴ АЬмма Гайсаь:
- Балаларга ирек бирегез, аларга Минем янга килергаь ко­мачауламагыз! Чоьнки Куьклаьр Патшалыгы менаь шундыйлар­ныкы, - диде.

¹⁵ Алар оьстенаь фатихалау оьчен кулларын куйгач, Гайсаь аннан китте.

¹⁶ Бервакыт Гайсаь янына бер кеше килде:
- Остаз, маьнъгелек тормышны алыр оьчен мин нинди игелекле эш эшлаьргаь тиеш? - дип сорады ул.

¹⁷ - Син игелек хакында ник Миннаьн сорыйсынъ? Бераьуь генаь игелекле. Маьнъгелек тормышка кераьсенъ килаь икаьн, Анынъ аьмерлаьрен уьтаь, - диде Гайсаь.

¹⁸ - Ниндилаьрен? - дип сорады тегесе. Гайсаь жъавап бирде:
- Кеше уьтермаь, зина кылма, урлама, ялган шахъитлек итмаь,"

¹⁹ атанъны хъаьм ананъны хоьрмаьт ит хъаьм якынынъны уьзенъне яраткан кебек ярат.

²⁰ - Мин боларны уьтаьп килдем. Минъа тагын наьрсаь жъитми? - дип сорады егет.

²¹ - Камил булырга телаьсаьнъ, бар да, булган милкенъне сатып, фаькыйрьлаьргаь оьлаьш. Шулай эшлаьсаьнъ, куьктаьге хаьзинаьгаь ия булырсынъ. Аннары яныма кил даь Минъа ияр, - диде Гайсаь.

²² Егет исаь, бу суьзлаьрне ишетеп, борчуга тоьште хъаьм китеп барды. Чоьнки ул бик бай кеше иде.

²³ АЬ Гайсаь шаькертлаьренаь аьйтте:
- Сезгаь хак суьз аьйтаьм: бай кешегаь Куьклаьр Патшалыгына ке­руье кыен шул.

²⁴ Тагын сезгаь аьйтаьм: бай кешегаь Аллахъы Патша­лыгына керуьгаь караганда, доьягаь энаь куьзе аша уьтуь жъинъелраьк.

²⁵ Шаькертлаьре, моны ишетеп, бик аптырадылар.
- Алай булгач, кем генаь котыла алыр сонъ? - дип сорадылар алар.

²⁶ Гайсаь аларга карап:
- Бу - кешелаьргаь моьмкин туьгел, аьмма Аллахъыга барысы да моьмкин, - диде.

²⁷ Шуннан сонъ Петер Гайсаьгаь моьраьжъаьгать итте: - Менаь без, боьтен наьрсаьбезне калдырып, Синъа иярдек. Монынъ оьчен безгаь наьрсаь була?

²⁸ - Сезгаь хак суьз аьйтаьм: боьтен доьнья янъаргач, Адаьм Улы шоьхъраьтле таьхетенаь утырганнан сонъ, сез даь, Минъа ияруьчелаьр, Исраилненъ унике кабилаьсе оьстеннаьн хакимлек итеп, унике таьхеткаь утырачаксыз.

²⁹ Йортларын яки агай-энелаьрен яки апа-сенъеллаьрен яки ата-анасын яки балаларын яки басуларын Минем хакка калдырган хъаьркем йоьз тапкыр куьбраьк алачак хъаьм анъа маьнъгелек тормыш бирелаьчаьк.

³⁰ АЬмма беренче булганнарнынъ куьбесе ахыргы булырлар, аь ахыргылары исаь беренче булырлар.

20

¹ Куьклаьр Патшалыгы наьрсаьгаь охшаш? Куьз алдыгызга китерегез: иртаьн иртуьк хужъа уьзененъ йоьзем бакчасына эшчелаьр ялларга барган.

² Ялчылар белаьн коьненаь бер динардан килешкаьч, ул аларны йоьзем бакчасына жъибаьргаьн.

³ Иртаьнге саьгать тугызда оьеннаьн чыгып, базар маьйданына кил­гаьч, ул анда эшсез торган башка кешелаьрне куьреп

⁴ аьйткаьн: «Сез даь йоьзем бакчасына барыгыз. Мин сезгаь тиешенчаь туьлаьр­мен». Алар киткаьннаьр.

⁵ АЬ хужъа унике саьгатьтаь даь, коьндезге саьгать оьчтаь даь шулай ук эшлаьгаьн.

⁶ Саьгать бишлаьр тираьсендаь хужъа тагын чыгып, басып торган кешелаьрне куьреп аьйткаьн: «Сез нигаь монда коьне буе эшсез торасыз?» - дип.

⁷ «Безне беркем даь ялламады», - дип жъавап кайтарганнар алар. Ул аларга: «Сез даь йоьзем бакчасына барыгыз», - дип аьйткаьн.

⁸ Кич жъиткаьч, хужъа идараьчесенаь: «Эшчелаьрне чакырып, аларга туьлаь. Сонъгы ялланганнарыннан башлап, беренчелаьре белаьн таьмамла», - дигаьн.

⁹ Кичке биштаь ялланганнар килеп, хъаьрберсе бер динар акча алган.

¹⁰ Шунъа карап, беренчелаьре: «Куьбраьк алырбыз», - дип уйлаганнар. АЬмма алар да бераьр ди­нар акча алганнар.

¹¹ АЬ алгач, хужъага зарлана башлаганнар:

¹² «Бу сонъ килгаьннаьре бары тик бер саьгать эшлаьделаьр, аь син аларны безненъ белаьн тинълаьденъ. Без бит бу коьнненъ авырлыгын хъаьм эсселеген кичердек».

¹³ АЬмма ул аларнынъ берсенаь жъавап биргаьн: «Дустым, мин синъа карата гаделсезлек эшлаьмаьдем. Син минем белаьн бер динарга килештенъ туьгелме сонъ?

¹⁴ УЬзенъаь тиешлесен ал да кит. АЬ мин бу сонъгысына да синъа биргаьн хаьтле бираьсем килаь.

¹⁵ УЬземненъ ак­чам белаьн уьзем телаьгаьнчаь эшлаьргаь минем хокукым юкмыни? АЬллаь син минем юмартлыгымнан коьнлаьшаьсенъме?»

¹⁶ Шулай, сонъгылар беренче булырлар, аь беренчелаьр исаь сонъгы булырлар, - диде Гайсаь.

¹⁷ Иерусалимга таба барганда, Гайсаь унике шаькертен читкаь чакырып, аларнынъ уьзлаьренаь генаь аьйтте:

¹⁸ - Без Иерусалимга барабыз. Адаьм Улы баш руханилар хъаьм канунчылар кулына тотып бирелаьчаьк, Аны уьлемгаь хоькем итаьчаьклаьр

¹⁹ хъаьм, мыскыллау, камчылату хъаьм хачка кадаклату оьчен, маьжъуьсилаьр кулына тапшырачаклар. АЬмма оьченче коьндаь Ул уьледаьн терелтеп торгызылачак.

²⁰ Шуннан сонъ Зебедаьйненъ хатыны, уллары белаьн Гайсаь янына килеп, Анынъ алдында тезлаьнде. Ул Аннан наьрсаьдер сорарга телаьде.

²¹ - Син наьрсаь телисенъ? - дип сорады Гайсаь. - Минем бу ике улым Синенъ Патшалыгынъда берсе унъ ягынъа, икенчесе сул ягынъа утырачак, дип ваьгъдаь итсаьнъ иде, - диде хатын.

²² - Сез наьрсаь сораганыгызны белмисез, - диде Гайсаь. - Мин эчаьчаьк касаьдаьн эчаь алырсызмы? - Алырбыз, - диделаьр алар.

²³ - Сез Минем касаьмнаьн эчаьрсез, аь унъ ягыма яки сул ягыма утырырга роьхсаьт бируь Минем кулда туьгел. Анда Атам тарафын­нан билгелаьнгаьннаьр утырачак.

²⁴ Бу хакта ишеткаьч, калган ун шаькертненъ бу туганнарына каршы ачулары чыкты.

²⁵ АЬ Гайсаь аларны чакырып алып: —Сез белаьсез: халык жъитаькчелаьре халыклар оьстеннаьн ха­кимлек итаьлаьр хъаьм боьеклаьр халыкларны уьз куллары астында тоталар.

²⁶ Лаькин сездаь алай булмасын! Сезненъ арагызда боьек булырга телаьуьче башкаларга хезмаьтче булсын,"

²⁷ хъаьм арагызда беренче булырга телаьуьче сезненъ оьчен кол булсын.

²⁸ Адаьм Улы да бит УЬзенаь хезмаьт итсеннаьр оьчен дип килмаьде, аь УЬзе, хезмаьт итеп, куьплаьрне йолып алу оьчен УЬзененъ тормышын бирергаь дип килде, — диде.

²⁹ Гайсаь шаькертлаьре белаьн АЬрихаь шаьхъаьрен калдырып кит­каьндаь, Анынъ артыннан зур тоьркем барды.

³⁰ Юл читендаь ике сукыр утыра иде. Алар Гайсаьненъ уьтеп баруын ишеткаьч, кычкы­рып жъибаьрделаьр: —АЬфаьнде, Давыт Улы! Безне кызган!

³¹ Халык, ачуланып, аларнынъ даьшмаьвен талаьп итте, аьмма алар тагын да коьчлераьк итеп: —АЬфаьнде, Давыт Улы! Безне кызган! — дип кычкырдылар.

³² Гайсаь, туктап, аларны чакырды хъаьм: —Сезненъ оьчен наьрсаь эшлаьвемне телисез? — дип сорады.

³³ — АЬфаьнде! Безненъ куьзлаьребез ачылсын иде! — диделаьр алар.

³⁴ Гайсаь, аларны кызганып, куьзлаьренаь кулын тидерде: алар шунда ук куьраь башладылар хъаьм Анъа ияреп киттелаьр.

21

¹ Алар Иерусалимга якынлашканда, Заьйтуьн тавындагы Баьйтфаьги авылына килгаьч, Гайсаь ике шаькертен жъибаьр­де

² хъаьм:
— Алда куьренеп торган авылга барыгыз. Шунда ук баьйдаьге ана ишаьк белаьн яшь ишаькне куьрерсез. Аларны баьйдаьн ычкын­дырып, Минъа китерегез.

³ Кем даь булса бераьр наьрсаь аьйтсаь, анъа: «Алар Хужъага кираьк», — дип аьйтегез. ХЪаьм ул ишаьклаьрне шунда ук жъибаьрер, — диде.

⁴ Бу — паьйгамбаьр аша аьйтелгаьн суьзлаьр гамаьлгаь ашсын оьчен булды:

⁵ «Сион кызына аьйтегез: „Менаь Патшанъ синъа килаь. Ул юаш; ишаьккаь хъаьм тайга, камыт кигезелгаьн ишаьк баласына атланган"».

⁶ Шаькертлаьре, барып, барын да Гайсаь кушканча эшлаьделаьр.

⁷ Баласы белаьн ишаькне алып китерделаьр. ОЬс киемнаьрен ишаьклаьр оьстенаь салдылар хъаьм Гайсаь аларга атланды.

⁸ Зур халык тоьрке­ме киемнаьрен юл оьстенаь жъаьйделаьр, башкалары исаь агач ботак­ларын сындырып юлга салдылар.

⁹ Гайсаьненъ алдыннан хъаьм ар­тыннан килуьче зур халык тоьркемнаьре:
— Давыт Улына ХЪошанна! Раббы исеме белаьн Килуьче моьбараьк! Югарыда ХЪошанна! — дип кычкырдылар.

¹⁰ Гайсаь Иерусалимга килеп кергаьч, боьтен шаьхъаьр кузгалды. — Кем бу? — дип сораштылар кешелаьр.

¹¹ Бу — Гайсаь, Гаьлилаьядаьге Насарадан паьйгамбаьр, жъавап бирде халык.

¹² Гайсаь, Аллахъы Йортына кереп, барлык сатучыларны хъаьм сатып алучыларны куып чыгарды, акча алмаштыручыларнынъ оьстаьллаьрен хъаьм куьгаьрчен сатучыларнынъ утыргычларын аударып ташлады.

¹³ Гайсаь аларга аьйтте: —Изге язмада: «Минем Йортым дога кылу йорты дип ата­лыр», — дип язылган, аь сез аны юлбасарлар оясына аьйлаьнде­раьсез!

¹⁴ Аллахъы Йортында Гайсаь янына сукырлар хъаьм аксаклар килде хъаьм Ул аларны савыктырды.

¹⁵ Лаькин баш руханиларнынъ хъаьм канунчыларнынъ, Ул эшлаьгаьн искиткеч эшлаьрне хъаьм бала­ларнынъ Аллахъы Йортында: «Давыт Улына ХЪошанна!» — дип кычкыруларын куьреп, ачулары чыкты.

¹⁶ Алар Анъа аьйттелаьр: —Аларнынъ наьрсаь аьйтуьлаьрен ишетаьсенъме? —АЬйе, — дип жъавап бирде Гайсаь. — Сез: «Балалар хъаьм на­расыйлар авызыннан Син УЬзенъаь мактау чыгарттынъ», — дип язылганны аьллаь укымадыгызмы?

¹⁷ Гайсаь, аларны калдырып, шаьхъаьрдаьн Баьйтаьниягаь китте хъаьм тоьнне анда уьткаьрде.

¹⁸ Иртаь белаьн шаьхъаьргаь таба юл тотканда, Гайсаьненъ карыны ачты.

¹⁹ Юл буендагы инжъир агачын куьреп, Ул анынъ янына килде, аьмма яфрактан башка берни тапмагач, анъа: —Беркайчан да жъимешенъ булмасын! — диде. ХЪаьм шунда ук инжъир агачы корып тоьште.

²⁰ Моны куьреп, шаькертлаьрененъ ислаьре китте. —Ничек алай кинаьт кенаь инжъир агачы корып тоьште сонъ? — дип сорадылар алар.

²¹ — Сезгаь хак суьз аьйтаьм: ышансагыз хъаьм икелаьнмаьсаьгез, сез Мин инжъир агачы белаьн эшлаьгаьнне генаь эшлаьп калмассыз, аьмма бу тауга: «Куьтаьрелеп, динъгезгаь ташлан!» — дип аьйтсаьгез даь шулай булачак.

²² хъаьм догагызда ни генаь сорасагыз да, аьгаьр ышансагыз, алырсыз, — диде Гайсаь.

²³ Гайсаь Аллахъы Йортына кереп, анда оьйраьткаьн вакытта, янына баш руханилар белаьн халык аксакаллары килде. —Син боларны нинди ваькалаьт белаьн эшлисенъ? Андый хо­кукны Синъа кем бирде? — дип сорадылар алар.

²⁴ — Мин даь сезгаь бер сорау бираьм, — диде аларга Гайсаь. — АЬгаьр сез жъавап бирсаьгез, Мин даь боларны нинди ваькалаьт белаьн эшлаьвемне аьйтермен.

²⁵ Яхъянынъ суга чумдыруы кемнаьн бул­ды? Куьктаьнме, аьллаь кешелаьрдаьнме? Алар уьзара: —АЬгаьр: «Куьктаьн», — дип аьйтсаьк, Ул: «АЬ ни оьчен сез анъа ышанмадыгыз?» — дип сораячак.

²⁶ АЬ инде: «Кешелаьрдаьн», — дип аьйтсаьк, халык безне нишлаьтер? Алар бит барысы да Яхъяны паьйгамбаьр дип исаьпли, — диештелаьр.

²⁷ Шунъа куьраь алар Гайсаьгаь: —Белмибез, — дип жъавап кайтардылар. —Алай булгач, Мин даь сезгаь боларны нинди ваькалаьт белаьн эшлаьвемне аьйтмим.

²⁸ АЬ менаь бу хакта сез ни диярсез? Бер кешененъ ике улы булган. Беренчесе янына килеп, ул аьйткаьн: «Улым, буьген йоь- зем бакчасына барып эшлаь аьле».

²⁹ Тегесе: «Телаьмим», — дип аьйткаьн, аьмма бераздан кире уйлап, киткаьн.

³⁰ Атасы икенче улы янына килеп, шуны ук аьйткаьн. Анысы исаь: «Барам, аьфаьн­дем», — дип аьйткаьн, аьмма бармаган.

³¹ Аталарынынъ ихтыярын кайсысы уьтаьгаьн? —Беренчесе, — дип жъавап бирделаьр тегелаьр. —Ышаныгыз: Аллахъы Патшалыгына салым жъыючылар хъаьм фахишаьлаьр сездаьн алда кераьчаьклаьр.

³² Чоьнки Яхъя сезгаь таькъ­валык юлын куьрсаьтергаь дип килгаьн иде, аьмма сез анъа ышанма­дыгыз. АЬ салым жъыючылар хъаьм фахишаьлаьр анъа ышандылар. Сез, моны куьреп таь, барыбер таьуьбаь итмаьдегез хъаьм анъа ышан­мадыгыз.

³³ Хаьзер икенче гыйбраьтле хикаьяне тынълагыз. ЖЪир билаьуьче бер кеше булган. Ул йоьзем бакчасы утырткан, аны койма белаьн аьйлаьндереп алган, йоьзем изуь оьчен чокыр ка­зыган, бакчаны саклау оьчен манара торгызган хъаьм бакчаны йоь­зем уьстеруьчелаьргаь куллану оьчен биреп, уьзе чит якларга китеп барган.

³⁴ Унъыш жъыяр вакыт жъиткаьч, уьз оьлешен алырга дип, уьзененъ хезмаьтчелаьрен жъибаьргаьн.

³⁵ АЬмма йоьзем уьстеруьчелаьр хезмаьтчелаьрен тотып, берсен кыйнаганнар, башкасын уьтер­гаьннаьр, оьченчесен ташлар атып уьтергаьннаьр.

³⁶ Хужъа тагын да куьбраьк хезмаьтчелаьрен жъибаьргаьн, аьмма алар белаьн даь шулай ук эшлаьгаьннаьр.

³⁷ Нихъаять, «Улыма хоьрмаьт куьрсаьтерлаьр», — дип уйлап, улын жъибаьргаьн.

³⁸ АЬмма йоьзем уьстеруьчелаьр хужъанынъ улын куьреп, бер-беренаь: «Бу — варис. АЬйдаьгез, аны уьтерик хъаьм анъа каласы мирас безнеке булыр», — диешкаьннаьр.

³⁹ Алар аны тотып, йоьзем бакчасыннан алып чыгып уьтергаьннаьр.

⁴⁰ Шулай итеп, йоьзем бакчасынынъ хужъасы аьйлаьнеп кайткач, бу йоьзем уьстеруьчелаьр белаьн наьрсаь эшлаьр?

⁴¹ — Ул явыз кешелаьрне коточкыч раьвештаь уьтерер хъаьм йоьзем бакчасын башка йоьзем уьстеруьчелаьргаь кулланырга биреп торыр. Болар хужъага тиешле оьлешне вакытында бирерлаьр, — дип жъавап бирделаьр алар.

⁴² — АЬ сез Изге язмада: «Тоьзуьчелаьр яраксыз дип кире каккан таш инъ моьхъим почмак ташы булды. Бу Раббы тарафыннан эшлаьнде хъаьм безненъ алда гажъаьп наьрсаь», — дигаьнне укымадыгызмыни? — диде Гайсаь. —

⁴³ Шунъа куьраь, Мин сезгаь аьйтаьм: Аллахъы Патшалыгы сездаьн алынып, анынъ жъиме­шен китеруьче халыкка бирелаьчаьк.

⁴⁴ Бу таш оьстенаь егылган хъаьркем челпаьраьмаь килаьчаьк, аь ул таш кемненъ даь булса оьстенаь тоьшсаь, аны сытачак.

⁴⁵ Баш руханилар хъаьм фарисейлаьр Гайсаьненъ гыйбраьтле хикаь­ялаьрен ишетеп, Анынъ уьзлаьре хакында соьйлаьвен анъладылар.

⁴⁶ Алар Гайсаьне кулга алырга телаьделаьр, лаькин Аны паьйгамбаьр дип исаьплаьгаьн халыктан курыктылар.

22

¹ Гайсаь, алар белаьн соьйлаьшкаьндаь, тагын гыйбраьтле хи­каьялаьр соьйлаьде:

² — Куьклаьр Патшалыгы наьрсаьгаь охшаган? Куьз алды­гызга китерегез: патша уьзененъ улы оьчен туй маьжълесе уьткаьр­гаьн.

³ Ул, чакырылган кунакларны маьжълескаь жъыярга ниятлаьп хезмаьтчелаьрен жъибаьргаьн, лаькин кунаклар килергаь телаьмаьгаьннаьр.

⁴ «Маьжълесем инде аьзер: уьгезлаьрем хъаьм симертелгаьн мал суелган, боьтен наьрсаь аьзер, кунакка килегез», — дип тагын хезмаьтчелаьрен чакырылган кешелаьргаь аьйтергаь жъибаьргаьн.

⁵ АЬмма, чакыруны санга сукмыйча, аларнынъ хъаьрберсе уьз эшлаьре белаьн таралыш­каннар: берсе басуына киткаьн, берсе уьзененъ саьуьдаь эшенаь киткаьн,"

⁶ аь калганнары исаь хезмаьтчелаьрне тотып кыйнаганнар хъаьм уьтер­гаьннаьр.

⁷ Патша, ярсып, ул уьтеруьчелаьрне юк итаьргаь, аь аларнынъ шаьхъаьрлаьрен яндырырга аьмер биреп, гаскаьрен жъибаьргаьн.

⁸ АЬ ан­нан сонъ патша хезмаьтчелаьренаь аьйткаьн: «Маьжълес аьзер, аь чакы­рылган кунаклар лаеклы булмадылар.

⁹ Юл чатларына барыгыз, кемне генаь куьрсаьгез даь, маьжълескаь чакырыгыз».

¹⁰ Хезмаьтчелаьр, урамнарга чыгып, очраган бар кешене — яхшысын да, яманын да алып килгаьннаьр. Боьтен маьжълес буьлмаьсе кунаклар белаьн тулган.

¹¹ Лаькин патша, кунакларны карарга чыккач, анда баьйраьм киеменаь киенмаьгаьн бер кешене куьреп алган.

¹² Патша анъа аьйт­каьн: «Дус, син ничек монда баьйраьм киеме кимичаь килденъ?» Тегесе эндаьшмаьгаьн.

¹³ Шуннан сонъ патша хезмаьтчелаьренаь: «Анынъ аяк-кулларын баьйлаьп, каранъгылыкка чыгарып ташла­гыз. Анда елау хъаьм теш шыкырдату булыр», — дигаьн.

¹⁴ Чоьнки чакырылганнар куьп, лаькин сайланганнар аз.

¹⁵ Шуннан сонъ фарисейлаьр, китеп, Гайсаьне ничек суьздаь элаьк­терергаь икаьн дип кинъаьшлаьштелаьр.

¹⁶ Алар уьзлаьрененъ шаькертлаь­рен хъируд тарафдарлары белаьн бергаь Гайсаь янына жъибаьрделаьр.
— Остаз, — диделаьр алар, — Синенъ доьрес Кеше булуынъны хъаьм Аллахъы юлына хакыйкать буенча оьйраьтуьенъне без белаьбез. Кешелаьрненъ Синенъ хакта наьрсаь уйлаганнары Синъа моьхъим туь­гел, чоьнки Син кешене кешедаьн аермыйсынъ.

¹⁷ Шунъа куьраь, аьйтче безгаь, Син ничек уйлыйсынъ: кайсарга салым туьлаьуьне канун роьхсаьт итаьме, аьллаь юкмы?

¹⁸ АЬмма Гайсаь аларнынъ явыз ниятлаьрен белеп, жъавап бирде: —Сез нигаь Мине сыныйсыз, монафикълар?

¹⁹ Салымны нинди акча белаьн туьлисез, аны минъа куьрсаьтегез! Алар Анъа динар бирделаьр.

²⁰ — Монда кемненъ сураьте хъаьм кемненъ исеме? — дип сорады алардан Гайсаь.

²¹ — Кайсарныкы, — дип жъавап бирделаьр тегелаьр. —Димаьк, кайсарныкын кайсарга, аь Аллахъыныкын Аллахъыга бирегез, — диде шуннан сонъ аларга Гайсаь.

²² Бу суьзлаьрне ишетеп, алар хаьйран калдылар. хъаьм Аны калдырып киттелаьр.

²³ Шул ук коьнне Гайсаь янына саддукейлар килделаьр. Алар исаь уьлгаьн кешелаьрненъ терелуьен инкяр итаьлаьр иде. Алар Гайсаь-гаь мондый сорау бирделаьр:

²⁴ — Остаз, Муса канунда аьйткаьн: «АЬгаьр бераьуь, бала тудырмыйча, уьлеп китсаь, анынъ тол хатынына бертуганы оьйлаьнсен хъаьм уьлгаьн бертуганынынъ буынын даьвам иттерсен».

²⁵ Менаь безненъ арабызда жъиде туган бар иде. Беренчесе оьйлаьнгаьн; бала тудырмыйча, хатынын туганына хатынлыкка калдырып, уьлеп киткаьн.

²⁶ Икенчесе даь, оьченчесе даь хъаьм барлык жъидесе белаьн даь шулай булган.

²⁷ АЬ ахырда хатын уьлеп киткаьн.

²⁸ Шулай бул­гач, уьлелаьр терелгаьн вакытта, ул аларнынъ кайсысынынъ хатыны булачак? ЖЪидесе даь анынъ ире булган бит!

²⁹ — Сез ялгышасыз, чоьнки Изге язманы да, Аллахъы кодраьтен даь белмисез, — дип жъавап бирде Гайсаь.

³⁰ — УЬлгаьннаьр терелеп торганда, алар оьйлаьнмаьячаьклаьр даь, кияуьгаь даь чыкмаячаклар. Алар куьктаьге фаьрештаьлаьрдаьй булачаклар.

³¹ АЬ уьлгаьннаьрненъ те­релеп тору маьсьаьлаьсенаь кагылсак, Аллахъынынъ аьйткаьннаьрен сез укымадыгызмыни?

³² Ул аьйткаьн: «Мин — Ибрахъим Аллахъысы, Исхак Аллахъысы хъаьм Ягъкуб Аллахъысы». Аллахъы — уьлелаьр Аллахъысы туьгел, баьлки терелаьр Аллахъысы.

³³ Гайсаьне тынълаган халык Анынъ таьгълиматына танъ калды.

³⁴ Гайсаьненъ саддукейларны эндаьшмаьслек итуьен ишеткаьч, фарисейлаьр бергаь жъыелдылар.

³⁵ Аларнынъ берсе, канунчы, Аны суьзендаь элаьктеруь нияте белаьн сорады:

³⁶ — Остаз, канунда кайсы аьмер инъ моьхъиме?

³⁷ — «Раббы Аллахъынъны боьтен йоьраьгенъ, боьтен жъанынъ хъаьм боьтен акылынъ белаьн ярат», — диде Гайсаь. —

³⁸ Бу — беренче хъаьм инъ моьхъим аьмер.

³⁹ Икенчесе даь шундый ук: «Якынынъны уьзенъне яраткан кебек ярат».

⁴⁰ Боьтен Муса кануны хъаьм паьйгамбаьрлаьр шушы ике аьмергаь нигезлаьнгаьннаьр.

⁴¹ Фарисейлаьр исаь бергаь жъыелгач, Гайсаь алардан сорады:

⁴² — Сез Маьсих хакында наьрсаь уйлыйсыз? Чыгышы буенча, Ул — кем Улы?
— Давыт Улы, — дип жъавап бирделаьр алар.

⁴³ — АЬ ни оьчен Давыт, Изге Рух белаьн илхъамланып, Маьсихне Раббы дип атый? Ул бит:

⁴⁴ «Раббы Аллахъы минем Раббыма аьйтте: Мин дошманнарынъны салганчы Синенъ аякларынъ астына Утыр Минем унъ ягымда», — диде.

⁴⁵ Шулай итеп, Давыт Аны Раббы дип атый икаьн, ничек инде Ул анынъ Улы була ала?

⁴⁶ Беркем даь Анъа жъавап кайтара алмады. Шушы коьннаьн алып, бер кеше даь Гайсаьдаьн наьрсаь даь булса сорарга батырчылык итмаьде.

23

¹ Шуннан сонъ Гайсаь халыкка хъаьм УЬзененъ шаькертлаьре­наь моьраьжъаьгать итте:

² — Хокук буенча Муса урынын фарисейлаьр хъаьм канун­чылар алдылар.

³ Шунъа куьраь, аларнынъ сезгаь кушканнарын тынъ­лагыз хъаьм уьтаьгез, аьмма алар кебек эшлаьмаьгез, чоьнки алар уьзлаьре оьйраьткаьннаьре буенча гамаьл кылмыйлар.

⁴ Алар кешелаьр жъилкаь­сенаь авыр йоьклаьр салалар, аь уьзлаьре бармаклары белаьн даь кый­мылдатырга телаьмилаьр.

⁵ Наьрсаь генаь эшлаьсаьлаьр даь, аны кешелаьр куьрсен дип эшлилаьр. Алар манъгайларындагы хъаьм кулларындагы догалар салган тартмачыкларын кинъаьйтаьлаьр, куьлмаьк чукларын озынайталар.

⁶ Маьжълеслаьрдаь алар инъ туьрдаь, гыйбадаьтханаьлаьрдаь инъ яхшы урыннарга утырырга яраталар,"

⁷ жъыелыш маьйданнарын­да уьзлаьрен ихтирам итеп саьламлаьуьне хъаьм кешелаьрненъ аларны «остаз» дип атауларын яраталар.

⁸ АЬ сезне «остаз» дип атамасын­нар, чоьнки сезненъ тик бер Остазыгыз бар хъаьм сез бер-берегезгаь туганнар.

⁹ ЖЪирдаь «ата» дип беркемне даь атамагыз — сезненъ тик бер Куьктаьге Атагыз бар.

¹⁰ Сезне «наьсыйхаьтче» дип таь атамасын­нар, чоьнки сезненъ бердаьнбер Наьсыйхаьтчегез — Маьсих.

¹¹ АЬ ара­гыздагы инъ боьеге сезненъ оьчен хезмаьтче булсын.

¹² УЬзен-уьзе куьтаь­руьчене Аллахъы туьбаьнсетер, аь уьзен туьбаьнсеткаьнне Аллахъы куьтаьрер.

¹³ Кайгы сезгаь, фарисейлаьр хъаьм канунчылар! Монафикълар! Сез кешелаьрдаьн Куьклаьр Патшалыгын биклаьп куясыз, уьзегез даь кермисез, керергаь телаьуьчелаьрне даь кертмисез.

¹⁴ "

¹⁵ Кайгы сезгаь, канунчылар хъаьм фарисейлаьр! Монафикълар! Тик бераьуьне генаь булса да иманыгызга китерер оьчен, сез динъгез­лаьр хъаьм коры жъирлаьр аша уьтаьсез. АЬ инде бераьрсен китерсаьгез, аны, уьзегезгаь караганда да, жъаьхъаьннаьмгаь икелаьтаь лаеклы итаьсез.

¹⁶ Кайгы сезгаь, сукыр юлбашчылар! Сез: «Аллахъы Йорты белаьн ант иткаьнненъ анты бернигаь даь тормый, аь Аллахъы Йортынынъ алтыны белаьн ант итсаь, ул аны уьтаьргаь тиеш», — дип оьйраьтаьсез.

¹⁷ Сукыр ахмаклар! Кайсысы моьхъимраьк: алтынмы аьллаь алтын­ны изге итуьче Аллахъы Йортымы?

¹⁸ хъаьм тагын аьйтаьсез: «Кор­бан китеруь урыны белаьн ант иткаьнненъ анты бернигаь даь тормый, аь корбан китеруь урынындагы буьлаьк белаьн ант итсаь, ул аны уьтаьргаь тиеш».

¹⁹ Сукырлар! Кайсысы моьхъимраьк: буьлаькме, аьллаь буьлаькне изге итуьче корбан китеруь урынымы?

²⁰ Шунъа куьраь, кор­бан китеруь урыны белаьн ант итуьче кеше анынъ белаьн даь, анынъ оьстендаьге боьтен наьрсаь белаьн даь ант иткаьн була.

²¹ хъаьм Аллахъы Йорты белаьн ант итуьче кеше анынъ белаьн даь, анынъ эчендаь Яшаьуьче белаьн даь ант иткаьн була.

²² Куьк белаьн ант иткаьн кеше Аллахъы таьхете белаьн хъаьм анда Утыручы белаьн ант иткаьн була.

²³ Кайгы сезгаь, канунчылар хъаьм фарисейлаьр! Монафикълар! Сез боьтнекненъ, укропнынъ, ак аьнисненъ уннан бер оьлешен бираь­сез, аь канундагы инъ моьхъим наьрсаьне: гаделлекне, шаьфкатьлекне хъаьм тугрылыкны читтаь калдыргансыз. Менаь боларны уьтаьргаь хъаьм кануннынъ калган оьлешлаьрен даь онытмаска кираьк иде.

²⁴ Сукыр юлбашчылар! Сез черкине соьзеп аласыз, аь доьяне йотасыз!

²⁵ Кайгы сезгаь, канунчылар хъаьм фарисейлаьр! Монафикълар! Касаьлаьрненъ хъаьм савытларнынъ тышкы ягын чистартасыз, аь эче исаь урлашу хъаьм комсызлык белаьн тулы.

²⁶ Сукыр фарисей! Элек касаьлаьрненъ эчен чистарт, шуннан сонъ анынъ тышы да чиста булыр!

²⁷ Кайгы сезгаь, канунчылар хъаьм фарисейлаьр! Монафикълар! Сез агартылган тоьрбаьлаьр кебек: тыштан алар матур булып куь­ренаьлаьр, аь эчлаьре исаь маьет соьяклаьре хъаьм тоьрле шакшылык бе­лаьн тулы!

²⁸ Сез даь шулай ук: тыштан кешелаьргаь таькъва булып куьренаьсез, аь эчегез тулы икейоьзлелек хъаьм канунсызлык.

²⁹ Кайгы сезгаь, канунчылар хъаьм фарисейлаьр! Монафикълар! Сез паьйгамбаьрлаьр оьчен тоьрбаьлаьр тоьзисез хъаьм таькъваларнынъ кабер хъаьйкаьллаьрен бизисез.

³⁰ Сез: «Ата-бабаларыбыз чорында яшаьгаьн булсак, алар белаьн бергаь паьйгамбаьрлаьрненъ канын туьгуь­даь катнашмаган булыр идек», — дисез.

³¹ Шулай итеп, уьзегезгаь каршы уьзегез шахъитлек итаьсез: сез — паьйгамбаьрлаьрне уьтеруьче ата-бабаларыгызнынъ уллары.

³² Шулай ата-бабаларыгыз башла­ганны таьмамлагыз.

³³ Сез — еланнар хъаьм елан токымы! Сез хоь­кемнаьн хъаьм жъаьхъаьннаьмнаьн ничек качарга уйлыйсыз?

³⁴ Шунъа куьраь Мин сезгаь паьйгамбаьрлаьрне, акыл иялаьрен хъаьм остазларны жъибаьраьм. Бераьуьлаьрен сез уьтерерсез, хачка кадакларсыз, башка­ларын гыйбадаьтханаьлаьрдаь камчылатып, шаьхъаьрдаьн шаьхъаьргаь куарсыз.

³⁵ Шулай итеп, жъирдаь туьгелгаьн боьтен таькъваларнынъ каны сезненъ башка тоьшаьчаьк: таькъва ХЪабил каныннан алып, корбан китеруь урыны белаьн Изге йорт арасында сез уьтергаьн Берехия улы Заькаьрия канына кадаьр.

³⁶ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: боларнынъ хъаьммаьсе шушы буын кешелаьренаь тоьшаьчаьк!

³⁷ Иерусалим! Паьйгамбаьрлаьрне уьтеруьче хъаьм уьзенъаь жъибаьрел­гаьннаьрне ташлар атып уьтеруьче Иерусалим! Кош уьзененъ балала­рын канаты астына жъыйган кебек, Мин даь синенъ кешелаьренъне ничаь тапкыр шулай бергаь жъыярга телаьдем, аьмма сез телаьмаьде­гез!

³⁸ Инде тынълагыз: сезненъ Изге йортыгыз ташландык хаьлдаь калдырылыр.

³⁹ Чоьнки сезгаь аьйтаьм: «Раббы исеме белаьн Килуьче моьбараьк!» — дип сез аьйтаьчаьк вакыт жъитми торып, Мине куьр­маьссез!

24

¹ Гайсаь Аллахъы Йортыннан чыгып киткаьндаь, Анынъ игътибарын Аллахъы Йортынынъ биналарына юнаьлтер оьчен, янына шаькертлаьре килделаьр.

² АЬ Гайсаь: —Боларнынъ хъаьммаьсен да куьраьсезме? — диде. — Шуны белегез: монда таш оьстендаь таш калмаячак, барысы да жъимерелаьчаьк!

³ Ул УЬзе генаь Заьйтуьн тавында утырганда, янына шаькертлаьре килде. —Бу кайчан булыр икаьн, безгаь аьйтче. Без Синенъ килуьенъне хъаьм бу доьньянынъ бетаьчаьген нинди билге аша белаьчаькбез? — дип сорадылар алар.

⁴ Гайсаь жъавап бирде: —Сак булыгыз, сезне алдамасыннар!

⁵ Чоьнки куьплаьр, Минем исемем белаьн килеп: «Мин — Маьсих», — дип аьйтерлаьр хъаьм куьплаьрне алдарлар.

⁶ Сез якындагы сугышлар тавышын хъаьм ерак­тагы сугышлар хакында хаьбаьрлаьр ишетерсез — карагыз, курык-магыз! Шулай булырга тиеш. АЬмма бу аьле ахыры туьгел.

⁷ Халык халыкка хъаьм патшалык патшалыкка каршы чыгар, урыны-уры-ны белаьн ачлык хъаьм жъир тетраьуьлаьр булыр,"

⁸ аьмма боларнынъ барысы — тулгак тоту газапларынынъ башлануы гына аьле.

⁹ Шушы вакытта сезне газаплауга бирерлаьр хъаьм уьлемгаь тар­тырлар, боьтен халыклар да Минем оьчен сезне наьфраьт итаьр.

¹⁰ Шул вакытта куьплаьр иманнан ваз кичаьр, бер-беренаь хыянаьт итаьр хъаьм бер-берсен наьфраьт итаьр.

¹¹ хъаьм куьп ялган паьйгам­баьрлаьр килеп, куьплаьрне алдар.

¹² Явызлык коьчаьйгаьнлектаьн, куьплаьрненъ маьхаьббаьте суыныр.

¹³ АЬмма ахырга тикле чыдаган кеше котылыр.

¹⁴ Барча халыклар да ишетсен оьчен, Патшалык хакындагы бу Яхшы хаьбаьрне боьтен жъихъанда таратырлар. Менаь шуннан сонъ ахыры килер.

¹⁵ Шунъа куьраь, сез Данил паьйгамбаьр язган «ташландык хаьлдаь калдыручы чирканыч наьрсаьненъ» изге урында торуын куьргаьч (бу суьзлаьрне укыган кеше анъласын),"

¹⁶ Яхъуьдия жъирендаь булганнар тауларга качсыннар,"

¹⁷ оьй туьбаьсендаь булганнар аьйберлаьрен алырга дип, оьйгаь тоьшеп тормасын,"

¹⁸ кырда булганнар исаь оьс киеме артыннан оьенаь кайтмасын.

¹⁹ Ул коьннаьрдаь йоькле хатын­нарга хъаьм бала имезуьчелаьргаь кайгы!

²⁰ Качуыгыз кышка хъаьм шимбаь коьненаь туры килмаьсен иде дип, дога кылыгыз.

²¹ Чоьнки, ул вакытта, доьнья яратылганнан бирле буьгенге коьнгаь кадаьр булмаган хъаьм булмаячак зур афаьт килер.

²² АЬгаьр ул коьннаьр кыскартылмаса, хъичкем исаьн кала алмас иде. АЬмма сайланган­нар хакына ул коьннаьр кыскартылачак.

²³ АЬгаьр сезгаь шул вакытта: «Кара, Маьсих менаь монда!» яки «Ул тегендаь!» — дип аьйтсаьлаьр, ышанмагыз.

²⁴ Чоьнки ялган маь- сихлаьр хъаьм ялган паьйгамбаьрлаьр килерлаьр, аьгаьр килеп чыкса, хаьтта сайланганнарны да алдау оьчен, искиткеч галаьмаьтлаьр хъаьм могжъизалар куьрсаьтерлаьр.

²⁵ Менаь Мин сезгаь барысы хакында алдан аьйттем.

²⁶ Шулай итеп, аьгаьр: «Кара, Ул чуьлдаь», — дисаьлаьр, анда барма­гыз яки: «Менаь Ул эчке буьлмаьлаьрдаь», — дисаьлаьр, ышанмагыз.

²⁷ Чоьнки Адаьм Улынынъ килуье куькне коьнчыгыштан коьнбатышка кадаьр яшен ярып уьткаьн кебек булыр.

²⁸ Кайда маьет булса, уьлаьк­саь кошлары шунда жъыелыр.

²⁹ хъаьм шунда ук, ул коьннаьрдаьге афаьттаьн сонъ, «Кояш каралыр, ай яктыртмас, Куьклаьрдаьн йолдызлар коелыр хъаьм Куьк кодраьтлаьре селкетелер».

³⁰ Шуннан сонъ куьктаь Адаьм Улынынъ билгесе куьренер хъаьм, Анынъ куьк болытлары оьстендаь кодраьт хъаьм балкып торган боьек дан белаьн килуьен куьреп, жъирненъ боьтен халыклары кычкырып, бик нык кайгырырлар.

³¹ Адаьм Улы УЬзененъ фаьрештаьлаьрен коьч­ле быргы тавышы белаьн жъибаьрер. хъаьм алар жъирненъ дуьрт поч­магыннан, доьньянынъ бер читеннаьн алып икенче читенаь кадаьр, Анынъ сайланганнарын жъыярлар.

³² Инжъир агачыннан гыйбраьт алыгыз. Анынъ ботаклары боьре­лаьнеп, яфрак ярган чакта, сез тиздаьн жъаьйненъ жъитаьчаьген белаь­сез.

³³ Шулай ук, сез даь боларнынъ хъаьммаьсен куьргаьндаь, шуны белерсез: ул вакыт якын, инде ишек тоьбендаь.

³⁴ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: бу буын алышынырга оьлгермаьс, болар хъаьммаьсе даь гамаьл­гаь ашыр.

³⁵ Куьк хъаьм жъир юкка чыгачак, аьмма Минем суьзлаьрем хъичкайчан юкка чыкмаячак.

³⁶ Ул коьнненъ хъаьм саьгатьненъ кайчан булуы хакында хъичкем белми: куьктаьге фаьрештаьлаьр даь, Угыл да. Бу турыда бары тик Ата гына белаь.

³⁷ Нух коьннаьрендаь ничек булган булса, Адаьм Улы килгаьн вакытта да шулай булачак.

³⁸ Чоьнки ул коьннаьрдаь кешелаьр, туфан килгаьнче, ашаганнар, эчкаьннаьр, оьйлаьнгаьннаьр хъаьм кияуьгаь чыкканнар. Нух коьймаьгаь кергаьн коьнгаь кадаьр шулай булган.

³⁹ Туфан килеп, барын да агызып киткаьнгаь кадаьр, алар тоьшенмаьгаьннаьр. Адаьм Улы килгаьн вакытта да наькъ шулай булачак.

⁴⁰ Ул вакытта кырда ике кеше булыр: берсе алыныр, икенчесе калдырылыр.

⁴¹ Бер кул тегермаьнендаь тартучы ике хатыннынъ берсе алыныр, икенчесе калдырылыр.

⁴² Шунъа куьраь, уяу булыгыз! Раббыгыз кайсы коьндаь килаьчаьген сез белмисез бит.

⁴³ Шуны анълагыз: йорт хужъасы каракнынъ тоьн­лаь белаьн кайсы саьгатьтаь килаьсен белсаь, ул йокламаган булыр иде хъаьм анъа уьз йортына керергаь ирек бирмаьгаьн булыр иде.

⁴⁴ Шунъа куьраь, сез даь аьзер булыгыз: Адаьм Улы сез коьтмаьгаьн саь­гатьтаь килаьчаьк.

⁴⁵ Шулай итеп, ышанычлы хъаьм акыллы хезмаьтче нинди була сонъ? Ризыкны уьз вакытында оьлаьшуь оьчен, аны хужъасы барлык хезмаьтчелаьре оьстеннаьн куйган.

⁴⁶ Хужъасы кайткач, анынъ шулай эшлаьвен куьрсаь, менаь шул хезмаьтче саьгадаьтле.

⁴⁷ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: хужъасы аны боьтен милке оьстеннаьн башлык итеп куяр.

⁴⁸ Лаькин ул хезмаьтче начар булса хъаьм: «Хужъам тиз генаь кайтмас аьле», — дип уйлап,"

⁴⁹ башка хезмаьтчелаьрне кыйный башласа, аь уьзе эчкечелаьр белаьн ашап-эчаь башласа,"

⁵⁰ хужъасы ул коьтмаьгаьн коьндаь хъаьм уйламаган саьгатьтаь кайтып керер даь

⁵¹ аны жъаьзага тартыр хъаьм монафикълар белаьн бер язмышка дучар итаьр: анда елау хъаьм теш шыкырдату булыр.

25

¹ Куьклаьр Патшалыгы ул вакытта менаь наьрсаьгаь охшар. Куьз алдыгызга китерегез: ун кыз, кулларына яктырт­кычлар алып, кияуь каршыларга чыккан.

² Аларнынъ бишесе — ахмак, аь бишесе исаь акыллы булган.

³ Ахмаклары яктырткычларын алганнар, аь уьзлаьре белаьн май алмаганнар.

⁴ Акыллылары исаь, яктырткычлар белаьн бергаь чуьлмаьклаьрдаь май да алганнар.

⁵ Кияуь тоткарланганлыктан, кызлар йокымсырый башлаган хъаьм йоклап киткаьннаьр.

⁶ Тоьн уртасында: «Кияуь килаь, аны каршыларга чыгыгыз!» — дип кычкырган тавыш ишетелгаьн.

⁷ Шул вакытта боьтен кызлар уянып китеп, яктырткычлары яхшырак янсын оьчен, аларны раьтлаьгаьннаьр.

⁸ Ахмаклары акыллыларга: «Безненъ яктырткыч­ларыбыз суьнаь, безгаь май бирегезче», — дип аьйткаьннаьр.

⁹ АЬ акыллылары: «Юк, безненъ май боьтенебезгаь даь жъитмаьс. Алай булмасын оьчен, сатучыларга барып, май сатып алыгыз», — ди­гаьннаьр.

¹⁰ АЬмма алар сатып алырга дип киткаьн арада, кияуь килеп жъиткаьн. Кияуьне каршылау оьчен барын да аьзерлаьп куйган кызлар анынъ белаьн бергаь туй маьжълесенаь киткаьннаьр, хъаьм алар артыннан ишек ябылган.

¹¹ Аннан сонъ калган кызлар да килгаьннаьр. «АЬфаьнде, безгаь ач!» — дип аьйткаьннаьр алар.

¹² Лаькин ул: «Хак суьз сезгаь аьйтаьм: мин сезне белмим», — дип жъавап кайтарган.

¹³ Шунъа куьраь уяу булыгыз: сез бит коьнен даь, саьгатен даь белмисез, — диде Гайсаь.

¹⁴ — Чоьнки ул менаь монъа охшаш булыр: бер кеше, чит иллаьргаь киткаьндаь, хезмаьтчелаьрен чакырып алып, аларга уьзененъ милкен ышанып калдырган.

¹⁵ хъаьркайсына саьлаьтенаь карап: берсенаь ул биш талант, икенчесенаь ике талант хъаьм оьченчесенаь бер та­лант куьлаьмендаь акча калдырган. АЬ уьзе китеп барган.

¹⁶ Биш талант алганы, шунда ук эшкаь керешеп, тагын биш талант ка­занган.

¹⁷ Ике талант алганы да, шулай ук, тагын ике талант казанган.

¹⁸ АЬ бер талант алганы исаь, китеп, хужъасынынъ акча­ларын яшереп жъиргаь куьмеп куйган.

¹⁹ Куьп вакыт уьткаьннаьн сонъ, хезмаьтчелаьрненъ хужъалары аьйлаь­неп кайткан хъаьм алардан хисаплашуларын талаьп иткаьн.

²⁰ Биш талант алганы тагын бишне китергаьн. «Хужъам, — дигаьн ул, — син минъа биш талант бирденъ. Кара, мин тагын бишне эшлаьп таптым».

²¹ Хужъасы анъа аьйткаьн: «Яхшы эшлаьгаьнсенъ, син — яхшы хъаьм тугры хезмаьтче. Кечкенаь эштаь син тугры булдынъ, мин синъа зурысын йоьклаьрмен. Килеп, минем шатлыгымны уртаклаш».

²² Ике талант алганы да килгаьн хъаьм аьйткаьн: «Хужъам, син минъа ике талант бирденъ. Менаь, мин тагын ике талант эшлаьп таптым».

²³ Хужъасы анъа аьйткаьн: «Яхшы эшлаьгаьнсенъ, син — ях­шы хъаьм тугры хезмаьтче. Кечкенаь эштаь син тугры булдынъ, мин синъа зурысын йоьклаьрмен. Килеп, минем шатлыгымны уртаклаш».

²⁴ Инде бер талант алганы килгаьн хъаьм аьйткаьн: «Хужъам, мин синенъ каты баьгырьле кеше икаьненъне белдем: уьзенъ чаьчмаьгаьн жъирдаь урасынъ, утыртмаган жъирдаь жъыясынъ.

²⁵ Мин синнаьн ку­рыктым хъаьм акчанъны жъиргаь куьмдем. Менаь алар, ал уьзенъненъ ак­чаларынъны».

²⁶ АЬ хужъасы жъавап кайтарган: «Яраксыз хъаьм ялкау хезмаьтче! УЬзем чаьчмаьгаьн жъирдаь уруымны, утыртмаган жъирдаь жъыюымны белденъ!

²⁷ Шунъа куьраь синъа минем акчаларымны аьйлаьнешкаь кертергаь кираьк иде — мин аьйлаьнеп кайткач, уьземнекен табышы белаьн алган булыр идем.

²⁸ Шулай итеп, аннан бер талантны алыгыз да ун таланты булганга бирегез.

²⁹ Чоьнки кемненъ бар, анъа тагын бирелер, хъаьм анынъ артыгы белаьн булыр, аь кемненъ юк, анынъ булган наьрсаьсе даь тартып алыныр.

³⁰ АЬ бу булдыксыз хезмаьтчене тышкы каранъгылыкка чыгарып ташлагыз: анда елау хъаьм теш шыкырдату булыр».

³¹ Адаьм Улы УЬзененъ даны белаьн хъаьм УЬзененъ барлык фаьреш­таьлаьре белаьн килгаьч, шоьхъраьтле таьхетенаь утырачак.

³² хъаьм Анынъ каршына барча халыклар китерелаьчаьк. Ул, коьтуьче сарыкларны каьжъаьлаьрдаьн аерган кебек, кешелаьрне икегаь аерачак.

³³ Сарык­ларны УЬзененъ унъ ягына, аь каьжъаьлаьрне исаь сул ягына бастырыр.

³⁴ Шунда унъ ягында торучыларга Патша: «Килегез, Минем Атамнан фатиха алганнар! Доьнья яратылган коьннаьн бирле сез­ненъ оьчен аьзерлаьп куелган патшалыкны мирас итеп алыгыз.

³⁵ Чоьнки ач идем, сез Мине ашаттыгыз; сусаган идем, сез Мине эчерттегез; Мин — чит илдаьн килдем, сез Мине оьегездаь кабул иттегез;

³⁶ ялангач идем, сез Мине киендердегез; авырган идем, сез Мине кайгырттыгыз; тоьрмаьдаь идем, сез Минем яныма кил­дегез», — дип аьйтер.

³⁷ Шунда таькъвалар: «Раббыбыз! Синенъ ач булуынъны куьреп, без кайчан ашаттык; сусаганынъны куьреп, кайчан эчерттек?

³⁸ Синенъ чит илдаьн килгаьненъне куьреп, кайчан сыеныр урын бирдек; ялангач булуынъны куьреп, кайчан киендердек?

³⁹ Авыр­ганынъны хъаьм тоьрмаьдаь утырганынъны куьреп, кайчан Синенъ яны­нъа бардык?» — дип сорарлар.

⁴⁰ хъаьм Патша аларга жъавабында: «Сезгаь хак суьз аьйтаьм: Минем кечкенаь туганнарымнынъ берсенаь наьрсаь генаь эшлаьгаьн булсагыз да, Минъа эшлаьгаьн буласыз», — дип аьйтер.

⁴¹ Аннан сонъ Ул УЬзененъ сул ягында торучыларга аьйтер: «Ки­тегез Минем янымнан, лаьгънаьт тоьшкаьннаьр! Иблискаь хъаьм анынъ фаьрештаьлаьренаь билгелаьп куелган маьнъгелек утка барыгыз!

⁴² Чоьнки Мин ач идем, сез ашатмадыгыз; сусаган идем, сез эчертмаьдегез;

⁴³ чит илдаьн килгаьн идем, сез Мине оьегездаь кабул итмаьдегез; ялангач идем, сез Мине киендермаьдегез; авыру ча­гымда хъаьм тоьрмаьдаь утырганда сез яныма килмаьдегез».

⁴⁴ Шунда тегелаьре даь: «Раббыбыз! Кайчан без Синенъ ач бу­луынъны, сусавынъны, чит илдаьн килгаьненъне, ялангач, авыру булуынъны, тоьрмаьдаь утыруынъны куьреп, Синъа ярдаьм итмаьдек?» — дип сорарлар.

⁴⁵ хъаьм шул чакта Ул: «Сезгаь хак суьз аьйтаьм: бу кечкенаь туганнарымнынъ берсенаь эшлаьмаьгаьн наьрсаьне Минъа да эшлаьмаьдегез».

⁴⁶ хъаьм алар маьнъгелек жъаьзага, аь таькъвалар маьнъгелек тормышка барачак.

26

¹ Гайсаь бу суьзлаьрен таьмамлагач, шаькертлаьренаь аьйтте:

² — Ике коьннаьн Коткарылу баьйраьме буласын сез белаь­сез. Ул коьннаьрдаь Адаьм Улын хачка кадакларга тапшы­рачаклар.

³ Шул вакытта баш руханилар хъаьм Исраил халкынынъ акса­каллары Каьяфаьс исемле инъ баш руханинынъ сараенда жъыелдылар

⁴ хъаьм Гайсаьне хаьйлаь белаьн кулга алып уьтерергаь суьз куештылар.

⁵ — Лаькин, халык арасында фетнаь килеп чыкмасын оьчен, баьйраьм вакытында булмасын, — диделаьр алар.

⁶ Гайсаь Баьйтаьниядаь махаулы Шимуннынъ оьендаь иде.

⁷ Ул анда ашаган вакытта, Анынъ янына бик кыйммаьтле хуш исле май са­лынган алебастр савыт тотып бер хатын килде хъаьм майны Гай-саьненъ башына койды.

⁸ АЬ моны куьргаьн шаькертлаьре ачуланып: —Хуш исле майны нигаь алай аьраьм итаьргаь? — диделаьр.

⁹ Ул майны зур баьягаь сатып, акчасын фаькыйрьлаьргаь оьлаьшергаь була иде бит!

¹⁰ АЬмма шаькертлаьрененъ канаьгатьсезлеген белгаьн Гайсаь: —Ник сез бу хатынга суьз аьйтаьсез? Минем оьчен ул яхшы эш эшлаьде.

¹¹ Фаькыйрьлаьр сезненъ белаьн хъаьрвакыт булалар, аь Мин исаь сезненъ белаьн хъаьрвакыт булмам.

¹² Ул хатын Минем таьнемаь май коеп, Мине куьмаьргаь аьзерлаьде.

¹³ Сезгаь хак суьз аьйтаьм: бу Яхшы хаьбаьр доьньянынъ кайсы гына почмагында таратылмасын, бу хатынны искаь алып, анынъ наьрсаь эшлаьгаьне хакында соьйлаья­чаьклаьр, — диде.

¹⁴ Шуннан сонъ, унике шаькертненъ берсе, Яхъуьд Искариот исемлесе, баш руханилар янына барып:

¹⁵ — АЬгаьр сезгаь Гайсаьне тапшырсам, минъа наьрсаь бирерсез? — диде. Алар анъа утыз коьмеш таьнъкаь санап бирделаьр.

¹⁶ Шушы вакыт­тан алып, ул Гайсаьне аларнынъ кулларына тапшыру оьчен унъай вакыт эзли башлады. к шаькертлаьре

¹⁷ Тоьче куьмаьч баьйраьмененъ беренче коьнендаь Гайсаь янына килеп: —Коткарылу баьйраьме ашын Синенъ оьчен кайда аьзерлаьвебез­не телисенъ? — дип сорадылар.

¹⁸ Гайсаь аларга шаьхъаьрдаьге бер кешегаь барып, анъа: «Безненъ Остазыбыз: „Минем билгелаьгаьн саьгатем якынлашты. УЬземненъ шаькертлаьрем белаьн Коткарылу баьйраьме ашын синдаь ашар­мын"», — дип аьйтергаь кушты.

¹⁹ Шаькертлаьре Гайсаь кушканны уьтаьделаьр хъаьм Коткарылу баьйраьме ашын аьзерлаьделаьр.

²⁰ Кич жъиткаьч, Гайсаь унике шаькерте белаьн бергаь оьстаьл артына утырды.

²¹ Алар ашап утырган чакта Гайсаь: —Мин сезгаь хак суьз аьйтаьм: сезненъ берегез Минъа хыянаьт итаь­чаьк, — диде.

²² Алар, хафага тоьшеп, берсе артыннан берсе: —Раббым, мин туьгелдер бит? — дип сорый башладылар.

²³ АЬ Ул аларга аьйтте: —Минем белаьн бергаь бер савытта икмаьк манучы кеше Минъа хыянаьт итаьчаьк.

²⁴ Изге язмада язылганча, Адаьм Улы китаь. АЬмма Адаьм Улына хыянаьт итуьче кешегаь кайгы! Ул кеше боьтенлаьй даь тумаган булса, Анынъ оьчен яхшырак булыр иде!

²⁵ Шуннан сонъ, хыянаьт итаьчаьк Яхъуьд Аннан: —Остаз, мин туьгелдер бит? — дип сорады. —Моны син уьзенъ аьйттенъ! — дип жъавап бирде Гайсаь.

²⁶ Алар ашаган чакта Гайсаь, икмаьк алып, шоькрана итте хъаьм аны, сындырып, шаькертлаьренаь бирде. —Алып ашагыз, бу — Минем таьнем, — диде Ул.

²⁷ хъаьм, касаьне алып, шоькрана итте хъаьм аны аларга бирде.

²⁸ — Шунъардан эчегез. Барыгыз да эчегез. Бу — гоьнахълар кичерелсен оьчен, куьплаьр оьчен туьгелаь торган Минем каным. Ул — Аллахъы килешуьен раслый торган кан.

²⁹ Мин сезгаь аьйтаьм: буьгеннаьн алып, Атам Патшалыгында сезненъ белаьн бергаь янъа шаьраб эчаь­чаьк коьн жъитми торып, Мин йоьзем жъимеше шаьрабын эчмаьячаьк­мен, — диде Гайсаь.

³⁰ Маьдхия жъырлаганнан сонъ алар Заьйтуьн тавына киттелаьр.

³¹ Шунда Гайсаь аларга: —Изге язмада: «Коьтуьчене хъаьлак итаьрмен хъаьм сарыклар таралышырлар», — дип язылганча, сез барыгыз да бу тоьндаь Минем аркада ышаны­чыгызны югалтачаксыз.

³² АЬмма, Мине терелтеп торгызылганнан сонъ, Мин Гаьлилаьягаь сездаьн алда барырмын, — дип аьйтте.

³³ Петер исаь:
— Синенъ аркада барысы да ышанычларын югалтсалар да, мин хъичкайчан югалтмам! — дип каршы тоьште.

³⁴ Лаькин Гайсаь анъа аьйтте: Синъа хак суьз аьйтаьм: бу тоьнне, аьтаьч кычкырганчы, син Миннаьн оьч тапкыр ваз кичаьчаьксенъ.

³⁵ — Синенъ белаьн уьлаьргаь туры килсаь даь, мин Синнаьн хъич- кайчан ваз кичмаьячаькмен! — диде Петер. Башка шаькертлаьре даь шулай диделаьр.

³⁶ Шуннан сонъ Гайсаь шаькертлаьре белаьн Гетсимаьни дип аталган урынга китте. Килеп жъиткаьч, Ул шаькертлаьренаь аьйтте: —Мин анда барып дога кылыйм. Сез монда утырып то­рыгыз.

³⁷ Ул УЬзе белаьн Петерне хъаьм Зебедаьйненъ ике улын алды. Гайсаьне авыр кичерешлаьр хъаьм жъан сыкрануы били башлады.

³⁸ Ул аларга: —Минем жъаным чиктаьн тыш газап кичераь, монда коьтегез хъаьм Минем белаьн бергаь уяу булыгыз! — диде.

³⁹ Ул читкаьраьк китте хъаьм жъиргаь йоьзтуьбаьн капланып дога кылды: —Атам! АЬгаьр моьмкин булса, Мине бу газаплар касаьсеннаьн арындырчы! Хаьер, Мин телаьгаьнчаь туьгел, аь Син телаьгаьнчаь булсын.

⁴⁰ Гайсаь шаькертлаьре янына аьйлаьнеп килгаьндаь, алар йоклый иде. —Ничек сез Минем белаьн бергаь бер саьгать таь йокламыйча туьзаь алмадыгыз? — диде Ул Петергаь.

⁴¹ Уяу булыгыз, ваьсваьсаь- гаь дучар булмас оьчен, дога кылыгыз. Рух коьчле, аь таьн хаьлсез!

⁴² Гайсаь тагын, икенче тапкыр читкаь китеп, дога кылды: —Атам, Минъа бу касаьне эчмичаь уьткаьрергаь моьмкин булмаса, Синенъ ихтыярынъ буенча булсын!

⁴³ АЬйлаьнеп килгаьч, аларнынъ тагын йоклауларын куьрде: аларнынъ куьзлаьрен йокы баскан иде.

⁴⁴ Аларны калдырып, Гайсаь тагын читкаьраьк китте хъаьм оьченче тапкыр шул ук суьзлаьрне аьйтеп дога кылды.

⁴⁵ Шуннан сонъ, шаькертлаьре янына аьйлаьнеп килеп, аларга: —Сез хъаман йоклыйсызмы, ял итаьсезме? Менаь Адаьм Улы гоьнахълылар кулына тапшырылачак вакыт жъитте.

⁴⁶ Торыгыз, киттек! Карагыз, Минъа хыянаьт итуьче килаь, — дип аьйтте.

⁴⁷ Гайсаь аьле аьйтеп таь бетермаьде, унике шаькертененъ берсе — Яхъуьд килеп чыкты. Анынъ белаьн бергаь баш руханилар хъаьм ак­сакаллар жъибаьргаьн куьпсанлы халык тоьркеме кылычлар хъаьм чукмарлар куьтаьреп килделаьр.

⁴⁸ Хыянаьтче: «Мин кемне уьпсаьм, шул Гайсаь булыр. Аны кулга алыгыз», — дип алар белаьн алдан ук суьз куешкан иде.

⁴⁹ Яхъуьд шунда ук Гайсаь янына килде. —Исаьнме, Остаз! — диде ул хъаьм Гайсаьне уьбеп алды.

⁵⁰ АЬмма Гайсаь анъа аьйтте:
— Син наьрсаь оьчен килгаьн булсанъ, шуны эшлаь, дустым! Шуннан сонъ Яхъуьд белаьн булган кешелаьр алга чыктылар хъаьм Гайсаьне кулга алып, сак астына куйдылар.

⁵¹ Гайсаь белаьн бул­ганнарнынъ берсе, кулын сузып, кылычын чыгарды хъаьм, инъ баш рухани хезмаьтчесенаь селтаьнеп, анынъ колагын чабып оьзде.

⁵² Шунда Гайсаь анъа: —Кылычынъны кынына тыгып куй! Кылыч алучы хъаьркем кылычтан хъаьлак булыр!

⁵³ АЬллаь Мин Атама моьраьжъаьгать итаь ал­мыйм, дип уйлыйсынъмы? Ул шунда ук Минъа унике гаскаьрдаьн даь артыграк фаьрештаьлаьрен жъибаьргаьн булыр иде!

⁵⁴ АЬмма Изге язмаларда болар булырга тиеш дип язылганнар ничек гамаьлгаь ашсын? — дип аьйтте.

⁵⁵ Шуннан сонъ Гайсаь халык тоьркеменаь аьйтте: —Юлбасар тотарга чыккан кебек, сез Мине тотарга кылыч­лар хъаьм чукмарлар куьтаьреп килгаьнсез! Мин хъаьркоьнне Аллахъы Йортында утырып оьйраьттем, хъаьм сез Мине кулга алмадыгыз.

⁵⁶ АЬмма болар хъаьммаьсе паьйгамбаьрлаьрненъ язганнары гамаьлгаь ашсын оьчен булды. Шуннан сонъ барлык шаькертлаьре Аны калдырып, качып кит­телаьр.

⁵⁷ Гайсаьне кулга алган кешелаьр Аны инъ баш рухани Каьяфаьс янына китерделаьр. Анда канунчылар хъаьм аксакаллар жъыелган иде инде.

⁵⁸ АЬ Петер исаь, арттарак калып, инъ баш руханинынъ ишегалдына кадаьр Гайсаь артыннан барды хъаьм, эчкаь кереп, боларнынъ хъаьммаьсененъ наьрсаь белаьн бетуьен куьрергаь телаьп, сакчылар белаьн бергаь утырды.

⁵⁹ АЬ баш руханилар хъаьм боьтен Югары кинъаьшмаь, Гайсаьне уьтертуь оьчен, Анъа каршы ялган шахъитлек табарга тырыштылар.

⁶⁰ АЬмма куьп ялган шахъитлаьр килеп ялганласалар да, бернинди гаеп таба алмадылар. Нихъа­ять, шахъитлек куьрсаьтеп, ике кеше чыкты.

⁶¹ Алар: - Бу кеше: «Мин Аллахъы Йортын жъимереп, оьч коьн эчендаь янъадан тоьзи алам», - дип аьйтте, - диделаьр.

⁶² Инъ баш рухани торып, Гайсаьгаь: - Боларнынъ гаеплаьуьлаьренаь берничек таь жъавап кайтармый­сынъмы? - дип аьйтте.

⁶³ АЬмма Гайсаь эндаьшмаьде. Шуннан сонъ инъ баш рухани Анъа: - Сине тере Аллахъы исеме белаьн аьйтергаь оьндимен, аьйт безгаь: Син - Маьсих, Аллахъы Улымы? - диде.

⁶⁴ Гайсаь анъа: - Моны син уьзенъ аьйттенъ. Хаьтта Мин сезгаь аьйтаьм: Адаьм Улынынъ Кодраьт Иясененъ унъ ягында утыруын хъаьм куьк болыт­лары оьстендаь килуьен куьрерсез, - дип аьйтте.

⁶⁵ Шунда инъ баш рухани, оьс киемнаьрен ертып: - Коьферлаьнуь бу! Нигаь безгаь тагын шахъитлаьр кираьк? Хаьзер генаь уьзегез коьфер суьзлаьрне ишеттегез!

⁶⁶ Сез нинди карар чыга­расыз? - диде. - Ул гаепле хъаьм уьлаьргаь тиеш, - дип жъавап бирделаьр кал­ганнар.

⁶⁷ Шуннан сонъ алар Гайсаьненъ битенаь тоькерделаьр хъаьм кыйнадылар; башкалар суктылар хъаьм:

⁶⁸ - АЬй, Маьсих, паьйгамбаьрлек итеп аьйт безгаь: Синъа кем сукты? - диделаьр.

⁶⁹ Петер исаь тышта, ишегалдында утыра иде. Анынъ янына хезмаьтче кыз килде. - Син даь бит гаьлилаьяле Гайсаь белаьн булдынъ, - диде ул.

⁷⁰ АЬмма Петер, аларнынъ барысы алдында ваз кичеп: - Мин синенъ наьрсаь хакында соьйлаьвенъне белмим, - диде.

⁷¹ Ул капка янына килгаьч, аны икенче хезмаьтче кыз куьреп, анда торучыларга: - Менаь бу кеше даь насаралы Гайсаь белаьн булган, - дип аьйтте.

⁷² Петер тагын, ант итеп, ваз кичте: - Мин ул Кешене белмим!

⁷³ Бераздан анда торучы кешелаьр анынъ янына килделаьр. - Син чыннан да аларнынъ берсе бит. Чоьнки ничек соьйлаьшуь­енънаьн беленеп тора, - диделаьр алар.

⁷⁴ Петер ялганламавын тагын ант итеп аьйтте: - Мин ул Кешене белмим! АЬгаьр суьзлаьрем доьрес булмаса, мине кахъаьр суксын! Наькъ шул вакыт аьтаьч кычкырды.

⁷⁵ Гайсаьненъ: «АЬтаьч кычкыр­ганчы, син Миннаьн оьч тапкыр ваз кичаьчаьксенъ», - дип аьйткаьн суьзлаьре Петерненъ исенаь тоьште. ХЪаьм ул, урам якка чыгып, бик каты елады.

27

¹ Иртаьн иртуьк, барлык баш руханилар хъаьм халык акса­каллары, кинъаьшлаьшеп, Гайсаьне ничек уьтеруь турында суьз куештылар.

² Аны баьйлаьп, идараьче Пилатка алып барып тапшырдылар.

³ Гайсаьгаь хыянаьт иткаьн Яхъуьд, Анынъ уьлемгаь тартылганын бел­гаьч, эшлаьгаьн эшенаь уькенеп, баш руханиларга хъаьм аксакалларга утыз коьмеш таьнъкаьне кайтарып бирде хъаьм:

⁴ - Гоьнахъ кылдым мин, гоьнахъсызга хыянаьт иттем, - диде. - Безгаь ни, ул - синенъ эшенъ, - дип жъавап бирделаьр тегелаьр.

⁵ ХЪаьм ул таьнъкаьлаьрне Аллахъы Йортында атып баьрде даь, китеп, асылынды.

⁶ Баш руханилар таьнъкаьлаьрне алдылар хъаьм: - Боларны саьдака сандыгына салу канунсыз: бу - канлы таьнъкаьлаьр, - диделаьр.

⁷ Алар, кинъаьшлаьшеп, бу таьнъкаьлаьргаь, уьлгаьн чит ил кешелаьрен куьмаьр оьчен, чуьлмаькче жъирен сатып алырга, дигаьн карар чыгар­дылар.

⁸ Шунъа куьраь бу жъир Кан жъире дип атала башлады хъаьм хаьзерге коьнгаь кадаьр шулай атала.

⁹ Шул вакытта Иремия паьй­гамбаьр аша аьйтелгаьн суьзлаьр гамаьлгаь ашты: «Алар Исраил хал­кы тарафыннан Анынъ оьчен билгелаьнгаьн баьяне - утыз коьмеш таьнъкаьне - алдылар,"

¹⁰ хъаьм, Раббы минъа кушканча, ул акча бе­лаьн чуьлмаькче жъирен сатып алдылар».

¹¹ Гайсаь идараьче каршына бастырылды.
- Син яхъуьдлаьр Патшасымы? - дип сорады Аннан Пилат.
- Моны син уьзенъ аьйтаьсенъ, - дип жъавап бирде Гайсаь.

¹² Баш руханилар хъаьм аксакаллар Аны гаепли башлагач, Ул аларга жъавап бирмаьде.

¹³ Шуннан сонъ Пилат:
- УЬзенъаь каршы шулкадаьр куьп гаеплаьуьлаьрне ишетмисенъме аьллаь Син? - дип сорады.

¹⁴ АЬмма Гайсаь жъавап итеп бер суьз даь аьйтмаьде, монынъ белаьн Ул идараьчене бик нык гажъаьплаьндерде.

¹⁵ Гадаьттаьгечаь, идараьче, баьйраьм унъае белаьн, халык сораган бер тоткынны азат итаь торган иде.

¹⁶ Ул вакытта даны кинъ та­ралган Бараб исемле бер тоткын бар иде.

¹⁷ Шунъа куьраь, халык жъыелгач, Пилат алардан сорады:
- Кемне сезгаь азат итуьемне телисез: Барабнымы, аьллаь Маьсих дип аталган Гайсаьнеме?

¹⁸ Чоьнки Пилат яхъуьд башлыкларынынъ Гайсаьне коьнлаьшуь ар­касында тотып биргаьннаьрен белаь иде.

¹⁹ Ул хоькем итуь урынын­да утырган чакта, анынъ хатыны анъа: «Бу таькъва Кешегаь каршы бернаьрсаь даь эшлаьмаь! Буьген тоьшемдаь Анынъ аркасында бик нык газапландым», - дип хаьбаьр иттерде.

²⁰ АЬ баш руханилар хъаьм аксакаллар исаь Барабны азат итуьен, аь Гайсаьне жъаьзага тартуын талаьп итаьргаь дип халыкны котырт­тылар.

²¹ Идараьче халык тоьркеменнаьн:
- Сез кемне телисез? Сезгаь икененъ кайсысын азат итим? -дип сорады.
- Барабны, - дип жъавап бирделаьр алар.

²² - АЬ Маьсих дип аталган Гайсаь белаьн наьрсаь эшлим? - дип сорады Пилат.
- Аны хачка кадакларга! - дип жъавап бирде аларнынъ бары­сы да.

²³ - Ул нинди начарлык эшлаьгаьн сонъ? - дип сорады ул.
- Аны хачка кадакларга! - дип тагын да коьчлераьк тавыш белаьн кычкырды жъыелган халык.

²⁴ Пилат бернаьрсаь даь эшли алмавын, хаьтта чуалыш чыгу моьмкинлеген куьреп, су китерергаь кушты хъаьм халык алдында кулларын юды.
- Бу Кешененъ уьлемендаь минем гаебем юк, монъа сез жъавап­лы! - диде ул.

²⁵ - Анынъ каны безненъ хъаьм безненъ балаларыбыз оьстендаь булсын! - дип жъавап бирде боьтен халык.

²⁶ Шунда Пилат аларга Барабны азат итте. АЬ Гайсаьне исаь камчылаткач хачка кадаклатырга тапшырды.

²⁷ Шуннан сонъ гаскаьрилаьр Гайсаьне идараьчененъ сараена алып киттелаьр. Аларнынъ боьтен гаскаьре Гайсаь тираьли жъыелды.

²⁸ Алар Гайсаьненъ киемнаьрен салдырып, Анъа жъете кызыл тоьс­таьге япанча кидерделаьр,"

²⁹ чаьнечкеле ботаклардан тажъ уьреп, Анынъ башына кидерделаьр, унъ кулына таяк тоттырдылар хъаьм Анынъ каршында тез чуьгеп: «Яшаьсен яхъуьдлаьр Патшасы!» - дип мыскылладылар.

³⁰ Аннары Гайсаьгаь тоькерделаьр, таяк алып, анынъ белаьн башына сугып кыйнадылар.

³¹ Маьсхаьраьлаьуьлаьрен таьмамлагач, алар Гайсаьдаьн япанчаны салдырып, Анъа УЬз кием­наьрен кидерделаьр хъаьм хачка кадакларга алып киттелаьр.

³² Алар, чыгып барганда, Куьринидаьн булган Шимун исемле бер кешене очраттылар. Аны Гайсаьненъ хачын куьтаьреп барырга маьжъбуьр иттелаьр.

³³ Гоьлгетаь, ягъни «Баш соьяге» дип аталган урынга килеп жъиткаьч,"

³⁴ алар Гайсаьгаь уьт катыш шаьраб бирде­лаьр. АЬмма Ул, татып карагач, эчаьргаь телаьмаьде.

³⁵ Гайсаьне хачка кадаклагач, алар, жираьбаь салышып, Анынъ киемнаьрен буьлеш­телаьр

³⁶ хъаьм Аны анда утырып сакладылар.

³⁷ Гайсаьненъ баш оьс­тенаь Анынъ гаебен куьрсаьтуьче «Бу - Гайсаь, яхъуьдлаьр Патшасы» дигаьн язма беркетеп куйдылар.

³⁸ Шул вакытта Анынъ белаьн бергаь ике юлбасарны да кадакладылар: берсен Анынъ унъ ягына, берсен сул ягына.

³⁹ УЬтеп баручылар башларын чайкый-чайкый Аны хурладылар.

⁴⁰ - Син, Аллахъы Йортын жъимеруьче хъаьм аны оьч коьндаь тоьзуьче, УЬзенъне коткар! Аллахъы Улы булсанъ, тоьш хачтан! - диделаьр алар.

⁴¹ Шулай ук, баш руханилар белаьн бергаь, канунчылар хъаьм аксакаллар да Аны мыскылладылар:

⁴² - Башкаларны коткарды, аь УЬзен коткара алмый! АЬ УЬзе Ис- раил Патшасы! Тоьшсен хачтан - шунда без Анъа ышанырбыз!

⁴³ Ул Аллахъыга ышана хъаьм УЬзен Аллахъы Улы дип атый. АЬгаьр Ул Аллахъыга яраклы булса, ул чакта Аны Аллахъы коткарсын!

⁴⁴ Анынъ белаьн бергаь кадакланган юлбасарлар да Аны шундый ук суьзлаьр белаьн маьсхаьраьлаьделаьр.

⁴⁵ Коьн уртасында боьтен жъир оьстен каранъгылык каплап алды, хъаьм коьндезге саьгать оьчкаь кадаьр шулай булды.

⁴⁶ АЬ саьгать оьчлаьр тираьсендаь Гайсаь каты тавыш белаьн: - Эли, Эли, лема сабахтани? - ягъни: «АЬй, Аллахъым, аьй, Аллахъым! Нигаь Син Мине ташладынъ?» - дип кычкырды.

⁴⁷ Анда торучыларнынъ кайберлаьре, Аны ишетеп: - Ильясны чакыра, - диделаьр.

⁴⁸ Шунда аларнынъ берсе йоьгереп килеп, губка кисаьген шаьраб серкаьсенаь манчып, аны таякка элде хъаьм Гайсаьгаь эчаьргаь бирде.

⁴⁹ Калган кешелаьр анъа:
- Тукта! АЬйдаь карыйк: Ильяс Аны коткарырга килерме икаьн? - диделаьр.

⁵⁰ АЬ Гайсаь, тагын бер тапкыр коьчле итеп кычкырып, жъан бирде.

⁵¹ ХЪаьм менаь, Аллахъы Йортындагы паьрдаь оьстаьн аска кадаьр урталай ертылды. ЖЪир тетраьде, таш кыялар ярылдылар,"

⁵² каберлаьр ачылып китеп, уьлгаьн изгелаьр арасыннан куьбесе терелтеп торгызылдылар.

⁵³ Бу изгелаьр каберлаьрдаьн чыктылар, аь Гайсаь терелгаьч, алар изге шаьхъаьргаь, Иерусалимга керделаьр; хъаьм куьплаьр аларны куьрде.

⁵⁴ Йоьзбашы хъаьм анынъ белаьн Гайсаьне саклаучы гаскаьрилаьр, жъир тетраьуьне хъаьм башка вакыйгаларны куьреп, бик нык курыктылар.
— Ул чыннан да Аллахъы Улы булган икаьн, — диделаьр.

⁵⁵ Анда ерактан карап торучы куьп хатыннар да бар иде (алар Гайсаьгаь Гаьлилаьядаьн ияреп килгаьн хъаьм Анъа хезмаьт иткаьн иделаьр).

⁵⁶ Алар арасында Магдалалы Маьрьям, Ягъкуб белаьн Йосыфнынъ анасы Маьрьям хъаьм Зебедаьй улларынынъ анасы бар иде.

⁵⁷ Кич белаьн, Ариматайдан булган Йосыф исемле бай кеше килде; ул да Гайсаьненъ шаькерте иде.

⁵⁸ Пилат янына килеп, ул Гайсаьненъ гаьуьдаьсен алырга роьхсаьт сорады. Шунда Пилат Анынъ гаьуьдаьсен Йосыфка бирергаь кушты.

⁵⁹ Гаьуьдаьне алып, Йосыф аны чиста жъитен тукымага тоьрде

⁶⁰ хъаьм куьптаьн туьгел таш тауны тишеп ясалган кабергаь салды. Зур таш таьгаьраьтеп алып килеп, кабер авызын каплап куйды хъаьм китеп барды.

⁶¹ АЬ Магдалалы Маьрьям белаьн икенче Маьрьям исаь, кабер каршында утыра иделаьр.

⁶² Икенче коьнне — ул шимбаь коьн иде — Пилат янына баш руханилар хъаьм фарисейлаьр килделаьр.

⁶³ — АЬфаьнде, бу ялганчынынъ исаьн чагында: «Мин оьч коьннаьн сонъ терелтелеп торгызышачакмын», — дип аьйткаьнен хаьтерлибез, — диделаьр алар.

⁶⁴ — ОЬченче коьнгаь кадаьр каберне сакларга аьмер бир, югыйсаь Анынъ шаькертлаьре килеп, гаьуьдаьсен урлап китуьлаьре моьмкин. АЬ сонъыннан халыкка: «Ул уьледаьн терелтеп торгызылды», — дип аьйтерлаьр. ХЪаьм бу сонъгы ялган беренчесеннаьн даь яманрак булыр.

⁶⁵ — Сакчыларны алыгыз хъаьм, барып, белгаьнегезчаь каберне саклагыз, — диде Пилат.

⁶⁶ Алар, китеп, куркынычтан саклар оьчен, кабер авызын каплаган ташка моьхъер сугып, каберне сакларга гаскаьрилаьрен куйдылар.

28

¹ Шимбаь коьн уьтеп, атнанынъ беренче коьнененъ танъында Магдалалы Маьрьям белаьн икенче Маьрьям каберне ка­рарга бардылар.

² Кинаьт бик каты жъир тетраьде, чоьнки Раббы фаьрештаьсе куьктаьн тоьште хъаьм, кабер янына килеп, та­шын аударып ташлады хъаьм шул таш оьстенаь утырды.

³ Анынъ килуье яшендаьй иде, аь киемнаьре кар кебек ак иде.

⁴ Сакчылар куркуларыннан калтырадылар хъаьм уьле кебек катып калдылар.

⁵ Фаьрештаь исаь хатыннарга аьйтте:
- Курыкмагыз! Мин сезненъ хачка кадакланган Гайсаьне эзлаь­вегезне белаьм.

⁶ Ул монда юк. Ул, аьйткаьненчаь, уьледаьн терелтеп торгызылды. Килегез монда, Ул монда яткан иде, карагыз.

⁷ Тизраьк барып, шаькертлаьренаь: «Гайсаь уьледаьн терелтеп торгы-зылды! Ул сездаьн алда Гаьлилаьягаь бара. Сез Аны шунда куьрер­сез», — дип аьйтегез. Мин сезгаь моны аьйтер оьчен килдем.

⁸ Хатыннар ашыгып кабер яныннан киттелаьр; куркып хъаьм бик нык шатланып, Анынъ шаькертлаьренаь соьйлаьргаь дип йоьгер­делаьр.

⁹ Кинаьт алар алдына Гайсаь УЬзе килеп чыкты. —Иминлек сезгаь! — диде Ул. Алар Гайсаь янына килеп, Анынъ аякларын кочаклап, Анынъ алдында тезлаьнделаьр.

¹⁰ Шунда:
- Курыкмагыз! — диде аларга Гайсаь. — Барыгыз, Минем шаькертлаьремаь Гаьлилаьягаь барырга кушыгыз. Алар Мине шунда куьрерлаьр.

¹¹ Хатыннар киткаьч, кайбер сакчылар, шаьхъаьргаь барып, баш руханиларга булган боьтен хаьлне соьйлаьп бирделаьр.

¹² Баш рухани­лар аксакаллар белаьн жъыелышып кинъаьшлаьшкаьч, гаскаьрилаьргаь куьп итеп акча бирделаьр

¹³ хъаьм аларга:
- «Без йоклаган вакытта Анынъ шаькертлаьре, тоьнлаь килеп, гаьуьдаьсен урлап киткаьннаьр», — дип аьйтегез.

¹⁴ Бу хаьбаьр идараьче­гаь барып жъитсаь, борчылмагыз, сезненъ гаебегез юк, дип без аны куьндераь алырбыз, — диделаьр.

¹⁵ Сакчылар акчаларны алып, ничек кушылган булса, шулай эшлаьделаьр. Бу хаьбаьр яхъуьдлаьр арасында хаьзерге коьнгаь кадаьр кинъ таралды.

¹⁶ АЬ Анынъ унбер шаькерте исаь Гаьлилаьягаь, Гайсаь барырга кушкан тауга китте.

¹⁷ Аны куьреп, алар Анынъ каршында тез чуьктелаьр, аьмма кайберлаьре шиклаьнделаьр.

¹⁸ Гайсаь алар янына килеп:
— Куьктаь даь, жъирдаь даь боьтен хакимлек Минъа бирелде.

¹⁹ Шунъа куьраь, барыгыз хъаьм боьтен халыклар арасыннан Минъа шаькерт­лаьр булдырыгыз. Аларны Ата, Угыл хъаьм Изге Рух исеме белаьн суга чумдырыгыз

²⁰ хъаьм Мин сезгаь кушканнарнынъ барын да уьтаьргаь оьйраьтегез. хъаьм белегез: Мин, доьнья беткаьнгаь тикле, хъаьрвакыт сезненъ белаьн булам, — дип аьйтте.