1

¹ Yɨ'ɨ̂ Paulo Õ'âkɨ̃hɨre da'rá ko'tegɨ Jesu Cristo bese kũú'kɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yeé kitire werê dutigɨ kũûwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ besé'kãrãre ãyuró ẽho peókã ɨa sãágɨ yɨ'ɨ̂re kũûwĩ. Tohô niikã́ naâre Õ'âkɨ̃hɨ yee, diakɨ̃hɨ́kãhasere masî dutigɨ kũûwĩ. Keoró Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho wee dutígɨ tohô kũûwĩ.

² Apêyere, naâre Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ katî nu'kuatehere e'katí yuu dutigɨ kũûwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ niî sootimi. Kɨ̃ɨ̂ a'ti nukúkã weeátoho dɨporo “Katisé pe'titiátehere o'ôgɨti”, niî tohakɨ niîwĩ.

³ Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ “Tohô weegɨ́ti” niîka tero ehâ'. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ yeé kitire werê sihase me'ra “Kɨ̃ɨ̂ tohô weegɨ́ti” niî'kere masaré masikã́ weemí. Õ'âkɨ̃hɨ marîre yɨ'rɨógɨ kɨ̃ɨ̂ dutiró me'ra yɨ'ɨ̂re tee kitíre werê dutiwĩ.

⁴ Tito, mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂ makɨ weeró noho niî'. Marî ni'kâro noho ẽho peóse kɨó'. Mɨ'ɨ̂re a'ti pũríre ohâ'. Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨ, tohô niikã́ Jesu Cristo marî yã'âro weé'kere yɨ'rɨógɨ ãyuró weeáto mɨ'ɨ̂re. Pahá yã'ato. Mɨ'ɨ̂re ãyuró ehêri põ'ratikã weeáto. Paulo Titore bu'ê duti'ke niî'

⁵ Mɨ'ɨ̂re Creta wamêtiri nɨkɨropɨ kũû wã'katiwɨ. Yɨ'ɨ̂ weé pe'oti'kere tu'â eha nɨ'ko dutigɨ tohô weewɨ́. Tohô niikã́ yɨ'ɨ̂ niîro nohota toopɨ́ niisé makarire, tee makári nɨkɨ Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharãre sɨ'orí wehê peoahãre sõróo dutiwɨ. A'tîro niîwɨ:

⁶ “Sɨ'orí wehê peorãre a'tîro niisétirãre sõróoya. ‘Naáta yã'arã́ niîma’ niî no'oya marirã́ nohore sõróoya. Naâ ni'karérã numiata nɨmôtiato. Naâ põ'rá kẽ'ra Jesu Cristore ẽho peórãta niiáto. ‘Naâ no'ó ɨaró yã'âro weemá’ niî no'orã niîtikã'ato. Tohô niikã́ yɨ'rɨ́ nɨ'kase piharã niîtikã'ato”, niîwɨ.

⁷ Ni'kɨ́ Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharãre sɨ'orí wehê peogɨ Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere ko'tegɨ́ niîmi. Tohô weégɨ “Kɨ̃ɨ́ta yã'agɨ́ niîmi” niî no'oya marigɨ́ noho niiáto. Kɨ̃ɨ̂ ɨaró di'akɨ̃ dutigɨ́ noho, uâ mɨyagɨ noho niîtikã'ato. Tohô niikã́ ke'agɨ́, kumûkã bɨkɨ no'ó yã'âro weesé me'ra niyéru wapá ta'a sĩ'rigɨ noho niîtikã'ato.

⁸ A'tîro pe'e niiáto. Masá kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ ehakã́, ãyuró põo tẽrígɨ noho niiáto. Ãyusére weegɨ́ noho niiáto. Tohô niikã́ ãyuró wãkû yuu weesétigɨ noho, ãpêrãre keoró weegɨ́ noho niiáto. Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró di'akɨ̃ weegɨ́ niiáto. Keoró weesétigɨ noho niiáto.

⁹ Õ'âkɨ̃hɨ yeere, diakɨ̃hɨ́kãhase kɨ̃ɨ̂re bu'ê'kere weé nu'kukã'ato. Tohô weégɨ ãpêrã kẽ'rare Jesu Cristo yee kiti keoró bu'esé me'ra naâre wãkû tutuakã wee masísami. Ãpêrã pe'ere teé bu'esére mehêkã uúkũrãre keoró wãkukã́ wee masísami.

¹⁰ A'tîro niî'. Pãharã́ Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'karã niîma. Naâ no'ó ɨaró uúkũ ma'a, masaré mehêkã ẽho peókã weemá. Judeu masata tohô weé yɨ'rɨ nɨ'kama.

¹¹ Naâ niyéru wapá ta'a sĩ'rirã, no'ó ɨaró bu'ê ma'akã'sama. Naâ bu'esé me'ra pãharã́ ni'kɨ́ põ'ra ni'kâ wi'ikãharãre dohórẽ' pe'okã'sama. Tohô weerã́re naâ bu'esére ka'mú ta'aya.

¹² Dɨporópɨ tii nɨkɨ́ro Cretakɨ̃hɨ oharí masɨ tií di'takãharãre ohâgɨ, a'tîro ohâkɨ niîwĩ: “A'tó Cretakãharã niî soose piharã niîma. Wa'îkɨ̃rã weeró noho tɨ'o masítirã niîma. Ba'â wãrirã, teesé piharã niîma.”

¹³ Kɨ̃ɨ̂ naâre diakɨ̃hɨ́ta ohâkɨ niîwĩ. Tohôta niîma. Tohô weégɨ tookãhárã Jesu Cristore ẽho peórã yã'âro weesétirãre tu'tîya. Naâre keoró ẽho peó dutigɨ tohô weeyá.

¹⁴ Judeu masa no'ó ɨaró wãkû boka werê ma'asere tɨ'otíkã'ato niîgɨ ãyuró bu'êya. Tohô niikã́ no'ó naâ dutî ma'asere tɨ'otíkã'ato niîgɨ tohô weeyá. Naâ Õ'âkɨ̃hɨ yeere, diakɨ̃hɨ́kãhasere ɨatíma.

¹⁵ Judeu masa apêye ba'asére ba'â dutitisama. “Teeré ba'ârã, Õ'âkɨ̃hɨ dutî'kere yɨ'rɨ́ nɨ'karã weé'”, niîsama. Tohô nií wee'. Marî niî pe'tirã bu'îri marirã́ tɨ'ó yã'arã ba'akã́, ãyú niî'. Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'karã meheta weé'. Ãpêrã Jesu Cristore ẽho peótirã niî pe'tisere yã'âro wãkûsama. A'tîro niî'. Naâ wãkusépɨta, naâ tɨ'ó yã'asepɨta yã'â sãhakã'sama. Tohô weérã naâ yã'âro weesére neê bɨhâ wetitisama.

¹⁶ Naâ “Õ'âkɨ̃hɨre masî'”, niîmima, niîrã pe'ea'. Marî pe'e naâ weesétisere ĩ'yârã, masî'. “Naâ kɨ̃ɨ̂re masîtisama”, niî no'o'. Naâ yã'â yɨ'rɨarã, Õ'âkɨ̃hɨ dutisére yɨ'rɨ́ nɨ'karã, neê kã'ró ãyuró wee masítisama.

2

¹ Mɨ'ɨ̂ bu'êgɨ, Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere diakɨ̃hɨ́ niîro nohota bu'êya.

² A'tîro bu'êya. Bɨkɨrã́ ɨmɨá wio pesáse me'ra weesétiato. Naâ wio pesáse me'ra ĩ'yâ no'oato. Ãyuró wãkû yuu weesétirã noho niiáto. Apêyere keoró ẽho peoáto. A'mêri ma'isétiato. Mehêkã wa'akã́, nɨ'ka pooáto.

³ Bɨkɨrã́ numiare meharóta bu'êya. Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã numia wee wɨáse nohore weeáto. Ãpêrãre yã'âro uukahátikã'ato. Ke'atíkã'ato. Niî pe'tise naâ ãyusé weesétise me'ra ãpêrãre weé ĩ'yoato.

⁴ Bɨkɨrã́ numia neê marâpɨtirã numiare a'tîro weeáto. Naâ marapɨ́ sɨmɨare, naâ põ'raré ma'ikã́ weeáto.

⁵ Tohô niikã́ naâre ãyuró wãkû yuu weesétikã weeáto. Yã'asé mariró niikã́ weeáto. Bɨkɨrã́ numia naâ ãyuró weesé me'ra neê marâpɨtirã numiare naa yeé wi'seripɨ ãyuró ko'tê masikã weeáto. Ma'isé me'ra ãpêrãre ãyuró weekã́ weeáto. Naâ marapɨ́ sɨmɨare ãyuró yɨ'tikã́ weeáto. Naâ tohô weekã́ ĩ'yârã, neê ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire “Tohô nií wee'”, niî masisome.

⁶ Ma'mâ pihare meharóta werêya. Naâre ãyuró wãkû yuu weesétirã niiáto niîgɨ tohô weeyá.

⁷ Mɨ'ɨ̂ basita niî pe'tise mɨ'ɨ̂ weesé me'ra niî pe'tirãre ãyusére weé ĩ'yoya. Naâre bu'êgɨ, niî pe'tisere niî sooro mariró wio pesáse me'ra bu'êya.

⁸ Keoró uúkũya. Mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, ãpêrã neê “Tohô nií wee'”, niîsome. No'ó mɨ'ɨ̂ bu'esére ɨatígɨ noho keoró mɨ'ɨ̂ bu'ekã́ tɨ'ógɨ, bopôyagɨsami. Marî bu'esére neê yã'âro uúkũsome.

⁹ Da'rá ko'terãre a'tîro werê kasaya: “Niî pe'tise mɨsâ wiôrã dutisére yɨ'tiyá. Naâre e'katíkã weeyá. Ye'sûtikã'ya”, niîya.

¹⁰ “Mɨsâ wiôrã yeere yahatíkã'ya. Tohô weeró noho o'ôrã, ãyuró weesé me'ra pe'e naâre ẽho peókã weeyá”, niîya. Tohô weesé me'ra ãpêrã Õ'âkɨ̃hɨ marîre yɨ'rɨógɨ yee bu'esére “Ãyú butia'se niî'”, niî ĩ'yârãsama.

¹¹ A'tîro niî'. Õ'âkɨ̃hɨ marîre ma'ígɨ, niî pe'tirã a'ti nukúkãkãharã naâ yã'âro weeséti'kere yɨ'rɨó sĩ'rigɨ Jesu Cristore o'ôo'kɨ niîwĩ.

¹³

¹² Jesu Cristo marî wiôgɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ, marîre yɨ'rɨógɨ niîmi. Be'ró kɨ̃ɨ̂ ãyuró asistése me'ra opâturi a'tîgɨsami. A'tóka tero kɨ̃ɨ̂ a'tiátehere yuû kueri kurare Õ'âkɨ̃hɨ marîre yã'asére, yã'âro ɨâri pehasere du'u dutími. Apêye nohore weeátoho dɨporo wãkû yuu tohaka be'ropɨ wee dutími. Tohô niikã́ keoró weeséti, ãyuró ẽho peó dutimi.

¹⁴ Jesu Cristo marî yã'âro weesére yɨ'rɨ wetíkã weégɨ, wẽrî basakɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ marîre kɨ̃ɨ yarã́ sãha dutígɨ, yã'asé moorã́ niiáto niîgɨ tohô weékɨ niîwĩ. Marîre e'katíse me'ra ãyuró weesétikã ɨasamí. Tohô weégɨ wẽrî basakɨ niîwĩ.

¹⁵ A'teréta mɨ'ɨ̂ naâre bu'êya. Naâre wãkû tutua nemokã weeyá. Naâ yã'âro weesétisere naâre masikã́ weeyá. Mɨ'ɨ̂ ãpêrãre dutigɨ́ niî yuugɨ, tohô weeyá. Neê ni'kɨ́ mɨ'ɨ̂re dutî masitigɨre weeró noho ĩ'yâtikã'ato.

3

¹ Tookãhárã Cretakãharãre a'tîro wee dutíya. “Wiôrã dutisére yɨ'tiáto. Niî pe'tise ãyuró weesé nohore weeáto.

² Neê ãpêrãre yã'âro uukahátikã'ato. Ãpêrã me'ra ũru sãátirãta, naâre ãyuró uúkũato. Ma'isé me'ra niî pe'tirãre ãyuró weeáto”, niîya naâre.

³ Too dɨpóropɨre marí kẽ'ra tɨ'o masítirã, Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'kase piharã niîwɨ. Marî bahu dutí'kãrã weeró noho niîwɨ. No'ó ɨaró niî pe'tisere ɨâri pehawɨ. Yã'âro weé nu'kuwɨ. Niî pe'tirãre ɨowɨ́. Ãpêrã marîre yabikã́, marí kẽ'ra naâre yabî a'mewɨ.

⁵

⁴ Marî tohô weesétimikã, Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ãyuró weesére, kɨ̃ɨ̂ ma'isére ĩ'yógɨ marîre yɨ'rɨówĩ. Marî ãyuró weesére ĩ'yâgɨ meheta yɨ'rɨówĩ. Kɨ̃ɨ̂ pahá yã'agɨ, marîre yɨ'rɨówĩ. Opâturi marîre wi'marã́ neê bahuárãre weeró noho weewĩ́. Kɨ̃ɨ̂ wẽrisé me'ra marî yã'âro weé'kere kõ'âgɨ yɨ'rɨówĩ. Espírito Santo marîre ãyurã́ wa'â dutigɨ dɨka yuúwĩ.

⁶ Jesu Cristo marîre yɨ'rɨó'kɨ me'ra Õ'âkɨ̃hɨ Espírito Santo tutuasére marîre o'ô yɨ'rɨ nɨ'kawĩ.

⁷ Õ'âkɨ̃hɨ ma'ígɨ kɨ̃ɨ̂ ãyuró weesé me'ra marî yã'arã́ niîmi'kãrãre ãyurã́ wa'akã́ weékɨ niîwĩ. Tohô weérã marî katî nu'kuatehere e'katíse me'ra yuû kuerã, kɨ̃ɨ̂ “O'ôgɨti” niî'kere yẽ'êrãsa'.

⁸ Teé yɨ'ɨ̂ uúkũ'ke diakɨ̃hɨ́ warota niî'. Mɨ'ɨ̂ teeré naâre bu'ê nu'kukã, ɨpɨ́tɨ ɨa sãá'. Mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã ãyusé di'akɨ̃re weerã́sama. Tohô weesé ãyusé niî'. Niî pe'tirãre ãyuró wa'akã́ weesé niî'.

⁹ Apêye, mehô waro uúkũ, a'mé tu'ti ma'asere ka'mú ta'aya. Judeu masa naâ dɨ'pôkãti mɨhati'ke uúkũ ma'asere ka'mú ta'aya. Tohô niikã́ Moisé dutî'kere a'mêri “Tohô nií wee'” niî ũru sãásere ka'mú ta'aya. Niî pe'tise teé wapa maríse, naâ uúkũ ma'ase niî'.

¹⁰ Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharãre dɨka watíkã weegɨ́ nohore “Tohô weetíkã'ya”, niîya. Mɨ'ɨ̂ ni'kâti ou pɨáti werê kumí, mɨsâ me'ra niigɨ́re kõ'â wĩroya.

¹¹ “Ẽho peógɨ niîmigɨ, dohógɨ weesamí. Kɨ̃ɨ̂ bu'îri da'rê no'oakɨhɨpɨta niîsami”, niî masî toha'. Paulo ãpêrãre wee tamú duti'ke niî'

¹² Yɨ'ɨ̂ Ártemare ou Tíquicore mɨ'ɨ̂ tiropɨ o'ôo'kã, mɨ'ɨ̂ pe'e yɨ'ɨ̂ tiropɨ dɨka yuú wã'katia. Ɨmɨ̂yaro yɨ'ɨ̂ tiropɨ ĩ'yâgɨ a'tiá. Yɨ'ɨ̂ Nicópolipɨ niîgɨsa'. Toopɨ́ “Pu'êkɨ tõ'ogɨ́ti”, niîwɨ.

¹³ Niî pe'tise mɨ'ɨ̂ wee tamúta basiósere Zena, masaré uúkũ basagɨre wee tamúya. Apolo kẽ'rare wee tamúya. Naâre dɨ'sasé nohore o'ôya. Naâ mɨ'ɨ̂ tohô weekã́, apé sia'pɨ yɨ'rɨárã, apêye nohore dɨ'sá no'osome.

¹⁴ Marî me'rakãharã Jesu Cristore ẽho peórã kẽ'ra ãyusé di'akɨ̃ weeáto. Ãpêrãre apêye noho mookã́ ĩ'yârã, wee tamuáto. Tohô weérã naâ katirí ɨmɨ̂kohore mehô waro niîsome. Paulo ãyu dutí tɨo'ke niî'

¹⁵ Niî pe'tirã yɨ'ɨ̂ me'ra niirã́ mɨ'ɨ̂re ãyu dutíma. Marî me'rakãharã Jesu Cristore ẽho peórã ãyuáto. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâ niî pe'tirãre ãyuró weeáto. Toô kã'rota ohâ'. Paulo