1

¹ Won Nakisima Ala nun Isa, won xaxili tima naxan na, e n tan Pɔlu tixi Ala xa Mixi Sugandixi Isa xa xɛɛra nan na.

² N na yi bataaxɛ sɛbɛfe Timote nan ma, naxan findixi n ma di yati ra a danxaniya ki ma. Baba Ala nun won Marigi Isa, Ala xa Mixi Sugandixi, e xa hinnɛ nun bɔɲɛsa fi i ma, e xa kinikini i ma.

³ N to keli sigade Masedon, n naxa i rasi i xa lu Efɛsɛ alako i xa mixi ndee yamari e naxa xaranyi gbɛtɛe masen mixie bɛ,

⁴ e naxa kiinie madɔxɔ, e man naxa bu e benbae xilie matɛngɛfe ra. Na fe mɔɔli wɔyɛnyi rawuyama nɛ, a mu Ala xa wali rasigama yare ma danxaniya kui.

⁵ N na yaamari fi nɛ alako xanunteya xa gbo, xanunteya naxan fatanxi bɔɲɛ sɛniyɛnxi ra, a nun ɲanige tinxinxi, nun danxaniya fiixɛ ra.

⁶ Mixi ndee bara gbilen danxaniya fɔxɔ ra, e fa lɔɛ, na wɔyɛnyi fufafu saabui ra.

⁷ E wama findife sɛriyɛ karamɔxɔe nan na, kɔnɔ e wɔyɛnma fahaamutareɲa nan kui. E mu soxi fee kui e naxee masenma sɛnbɛ ra.

⁸ Won a kolon Ala xa sɛriyɛ fan, xa a rawalima a sɛriyɛ ki ma.

⁹ Won man a kolon Ala mu a xa sɛriyɛ fixi tinxintɔɛe xa fe xa ra. A a fixi tinxintaree nan ma fe ra, a nun Ala matandilae. A a fixi kaafirie, yunubitɔɛe, diinɛtaree, Ala maberelae nan ma fe ra. A a fixi mixie nan ma fe ra naxee e baba nun e ngae faxama. Faxatie,

¹⁰ yɛnɛlae, xɛmɛ naxee nun xɛmɛe kafuma, mixi suxuie, wule falɛe, mixi naxee kali tima wule xun, a nun mixi birin naxee Ala xa sɛriyɛ matandima, a a fixi nee nan ma fe ra.

¹¹ Ala Xili Xungbe Kanyi xa sɛriyɛ lanxi a xa xibaaru fanyi nɔrɔxi nan ma, a naxan taxuxi n na.

¹² N bara won Marigi Isa tantu, Ala xa Mixi Sugandixi naxan bara sɛnbɛ fi n ma, a bara la n na han a naxa n naso a xa wali kui.

¹³ Singe n nu a rasɔtɔma nɛ, n a tɔɔrɔ, n a konbi. Kɔnɔ a naxa kinikini n ma, barima a a kolon n nu na birin nabama kolontareya nun danxaniyatareɲa nan kui.

¹⁴ Marigi xa hinnɛ bara gbo yɛ. A danxaniya nun xanunteya fixi n ma Isa nan saabui ra, a xa Mixi Sugandixi.

¹⁵ Nɔndi masenyi nan ya won birin lan won xa la naxan na: Ala xa Mixi Sugandixi Isa faxi duniɲa ma yunubitɔɛe nan nakiside. N tan Pɔlu nu findixi yunubitɔɛ nan na naxan dangi mixi birin na,

¹⁶ kɔnɔ Ala naxa kinikini n ma hali n findixi yunubitɔɛ ra naxan dangi birin na, alako Ala xa Mixi Sugandixi Isa xa diɲɛ gbegbe xa findi misaali ra mixie bɛ naxee danxaniyama a ma alako e xa kisi sɔtɔ naxan mu ɲɔnma abadan.

¹⁷ Mangɛ Ala Kerenyi, naxan mu faxama, naxan mu toma, binyɛ nun nɔrɛ xa lu a bɛ abadan. Amina.

¹⁸ N ma di Timote, n bara yi marasi fi i ma, naxan lanxi na namiɲɔnmɛ masenyie ma naxee nu falaxi i xa fe ra. I xa na masenyi rakamali, i xa gere fanyi so

¹⁹ danxaniya nun ɲanige tinxinxi ra. Ndee bara na rabolo, e xa danxaniya fa kana.

²⁰ Humeneyo nun Alesandire na na mixie nan ya ma. N nee soxi nɛ Sentanɛ yi ra, alako e xa a tinkan a mu lan e xa Ala rasɔtɔ.

2

¹ N ma marasi singe na yi nan na: Wo xa Ala makula, wo xa Ala maxandi, wo xa mixie xa kɔntɔfili masen Ala bɛ, wo xa Ala tantu mixi birin xa fe ra.

² Wo xa na raba mangɛe nun yarerati birin bɛ, alako won xa lu bɔɲɛsa kui, won ma duniɲɛigiri xa raxara, won xa lu Ala xa kira xɔn ma, won xa xili fanyi sɔtɔ.

³ Na nan fan, na nan lanxi won Nakisima Ala waxɔnfe ma.

⁴ Ala wama adamadie birin xa kisi, e xa nɔndi kolon.

⁵ Ala keren na a ra. Xarisa fan keren nan a ra, Ala nun adamadie tagi. Na xarisa findixi Ala xa Mixi Sugandixi Isa nan na, naxan findi adamadi ra,

⁶ a fa a yɛtɛ fi xunsare ra mixi birin bɛ. Na nu findixi seedeɲɔxɔya nan na Ala nu wama a xɔn ma tɛmui naxɛ.

⁷ A n tan nan tixi kawandila, xɛɛra, nun karamɔxɔ ra si gbɛtɛe bɛ danxaniya nun nɔndi xa fe ra. N na na nɔndi nan falafe, wule mu a ra.

⁸ Na nan a toxi, a xɔli n ma adamadie xa e bɛlɛxɛ sɛniyɛnxie itala Ala maxandi kui yire birin xɔnɛ nun sɔnxɔ mu naxan na.

⁹ N man wama nɛ ginɛe xa dugie nan so naxee e suturama. E naxa e yɛtɛ raxunma xunsɛxɛ dɛnbɛxi ra, xɛɛma ra, gɛmɛ tofanyie ra, xa na mu a ra dugie ra, naxee sare xɔrɔxɔ.

¹⁰ A lanma e xa e yɛtɛ raxunma kɛwali fanyi nan na, naxan lanma ginɛe ma naxee birama Ala fɔxɔ ra.

¹¹ Ginɛe xa nu fe xaran sabari nun magore kui.

¹² N mu a luma ginɛe xa xɛmɛe xaran, xa na mu a ra e xa e yamari. Ginɛe xa lu sabari kui,

¹³ barima Adama nan singe daa, beenun Mahawa xa daa.

¹⁴ Adama xa mu madaxu. Ginɛ nan madaxu, a fa findi yunubitɔɛ ra.

¹⁵ Kɔnɔ Ala ginɛ rakisima a xa di bari nan kui, xa a luma danxaniya, xanunteya, nun sɛniyɛnyi kui, alɔ a lanma ki naxɛ.

3

¹ Nɔndi nan ya: Mixi naxan wama findife danxaniyatɔɛ ɲama xunmati ra, a wama wali fanyi xɔn.

² A lanma danxaniyatɔɛ ɲama xunmati xa findi mixi ra mixie mu nɔma fe ɲaaxi nde yo falade naxan xun ma. A xa a li a ginɛ keren gbansan nan dɔxɔxi, a findi taxasi mixi ra, naxan a yɛtɛ xaninma xaxilimaya ra, binyɛ na naxan ma, naxan fata xɔɲɛ masuxude, naxan fata mixi xarande.

³ A mu lanma a xa findi siisila ra, a mu lanma a xa mawolen. A lanma nɛ a xa findi mixi ra naxan lanyi fenma, naxan bɔɲɛ xinbeli, naxan mu mila.

⁴ A xa fata a yɛtɛ xa denbaya raɲɛrɛde, a xa die xa lu a xa yaamari bun ma xurui kui,

⁵ barima xa mixi mu fata a yɛtɛ xa denbaya raɲɛrɛde, a fa mɛɛnima Ala xa danxaniyatɔɛ ɲama ma di?

⁶ A naxa findi danxaniyatɔɛ nɛɛnɛ ra de, alako a naxa a yɛtɛ igbo, a fa ɲaxankatɛ sɔtɔ alɔ Ibulisa a sɔtɔxi ki naxɛ.

⁷ A man xa findi xili fanyi kanyi nan na danxaniyataree tagi, alako mixie naxa yo a ma, a naxa suxu Ibulisa xa gantanyi ra.

⁸ Mixi naxee findixi danxaniyatɔɛ ɲama malie ra, e fan xa findi xili fanyi kanyie nan na. E xa e makuya filankafuiɲa ra, e naxa siisi, e naxa bira kɔbiri fɔxɔ ra yaagitareya kui.

⁹ E xa Ala xa danxaniya masenyi ragata e xaxili fanyi kui.

¹⁰ E xa mato sinden. Xa e tinxin, e nɔma findide danxaniyatɔɛ ɲama malie ra.

¹¹ Ginɛe fan xa findi xili fanyi kanyie ra. E naxa findi naafixie ra, e xa findi taxasi mixi ra, e xa tinxin fe birin kui.

¹² Danxaniyatɔɛ ɲama malie xa ginɛ keren gbansan nan dɔxɔ, e xa e xa die nun e xa fɔxɔɛ raɲɛrɛ a fanyi ra.

¹³ Mixi naxee danxaniyatɔɛ ɲama malima a fanyi ra, e binyɛ nun limaniya nan sɔtɔma e xa danxaniya kui Ala xa Mixi Sugandixi Isa ma.

¹⁴ N na yi bataaxɛ sɛbɛfe nɛ i ma, hali n to laxi a ra a gbe mu luxi n xa i yire li.

¹⁵ Xa a sa li n naxa dugundi, i xa Ala xa mixie ɲɛrɛ ki fanyi kolon. Ala naxan na na, a xa mixie lanxi a xa danxaniyatɔɛ ɲama nan ma, naxan na nɔndi xa kinki ra.

¹⁶ Fo won xa a kolon nɛ a Ala ɲɛrɛ ki sɛnbɛ gbo. A gundo makɛnɛnxi nan ya:

Ala xa Mixi Sugandixi masenxi adama fate nan na,
a xaxili nan tinxin.

A mini nɛ malekɛe ma,
a kawandixi ɲamanɛe nan tagi.

Duniɲa danxaniyaxi a tan nan ma,
a texi nɔrɛ nan kui.

4

¹ Ala Xaxili a masenma nɛ won bɛ a fiixɛ ra, a ndee fama nɛ danxaniya rabolode waxati dɔnxɔɛ kui, e fa bira ɲinnɛ wule falɛe nun e xa xaranyie fɔxɔ ra.

² Wule falɛ filankafuie mixie madaxuma. E xaxili balanxi gben.

³ E tɔnyi dɔxɔma futi xirife ra, a nun donse ndee donfe ra, Ala naxee daaxi alako danxaniyatɔɛe nun nɔndi falɛe xa e don tantui ra.

⁴ Ala se naxan birin daaxi, a fan. A mu raharamuxi mixie bɛ naxee a donma tantui ra,

⁵ barima Ala xa masenyi nun Ala maxandi na rasɛniyɛnma.

⁶ Xa i na nɔndi masen i ngaxakerenyie bɛ, i bara findi Ala xa Mixi Sugandixi Isa xa walikɛ fanyi ra, naxan i baloma danxaniya masenyi nun xaranyi fanyi ra, i birama naxan fɔxɔ ra.

⁷ I naxa fe fufafu madɔxɔ kiini ra danxaniya mu naxan kui. I xa Ala fe suxu sɔɔbɛ ra.

⁸ Mixie mɛɛnife e fate ma, na tide mu gbo alɔ e na e xaxili yaka ba. Na xaxili yaka ba nan fama findide mixie bɛ munafanyi ra duniɲa nun aligiyama.

⁹ Nɔndi masenyi nan ya won birin lan won xa la naxan na:

¹⁰ Won walima tunnabɛxi nan na, barima won xaxili tixi Ala Ɲiɲɛ ra, naxan findixi adamadi birin Nakisima ra, a gbengbenyi danxaniyatɔɛe.

¹¹ Na nan na ki, i xa na yaamari birin masen mixie bɛ, i xa e xaran na sɛriyɛe ra.

¹² Mixi yo naxa yo i xa fonikeya ma. I naxan nabama, i xa findi misaali ra danxaniyatɔɛe bɛ a lanma e xa wɔyɛn ki naxɛ, e xa ɲɛrɛ ki naxɛ, e xa e bore xanu ki naxɛ, e xa danxaniya nun e xa sɛniyɛnyi xa lu ki naxɛ.

¹³ Han n sa fama tɛmui naxɛ, i xa Kitaabui xaran mixie bɛ, i xa e ralimaniya, i xa e xaran.

¹⁴ I naxa wali bɛɲin naxan soxi i yi ra, masenyi tixi Ala xili ra i xa fe ra naxan ma, forie to e bɛlɛxɛ sa i xunyi ma.

¹⁵ I xa na rabatu sɛnbɛ ra, alako mixi birin xa i ɲɛrɛ ki to i sigama yare ki naxɛ.

¹⁶ Mɛɛni i yɛtɛ ma, nun na xaranyi ma i naxan tima tunnabɛxi ra. Xa i na raba i kisima nɛ, i tan nun naxee i xui ramɛma.

5

¹ I naxa wɔyɛn xɔrɔxɔɛ fala forie bɛ. I xa e ralimaniya alɔ i baba. I xa xɛmɛ fonikee ralimaniya alɔ i xunya xɛmɛmae.

² I xa ɲɛlɛxɛforie ralimaniya alɔ i nga. I xa fonike ginɛmae ralimaniya alɔ i maaginɛe sɛniyɛnyi kui.

³ I xa kaaɲɛ ginɛe binya, naxee na e kerenyi ma.

⁴ Xa kaaɲɛ ginɛ xa die na na, xa na mu a ra a xa mamadie, e tan xa Ala waxɔnfe matinkan e xa denbaya bɛ. Die barimixie naxan nabaxi e bɛ, e xa na sare ragbilen e ma. Ala wama na nan xɔn.

⁵ Kaaɲɛ ginɛ yati yati, naxan luxi a keren, a a xaxili tima Ala nan na. A salima, a Ala maxandima tɛmui birin.

⁶ Kɔnɔ kaaɲɛ ginɛ naxan birama a yɛtɛ waxɔnfe fɔxɔ ra, a tan bara faxa hali a ɲiɲɛ to a ra.

⁷ I xa yi yaamarie masen mixie bɛ, alako e xa lu tinxinyi kui.

⁸ Mixi naxan mu mɛɛnima a xa mixie ma, a gbengbenyi a xa denbaya ma, na kanyi bara danxaniya bɛɲin. A ɲaaxu dangife kaafiri ra.

⁹ Kaaɲɛ ginɛ naxan xili lanma a xa sɛbɛ kaaɲɛ ginɛe xilie ya ma, a lanma a xa simaya xa dangi ɲɛ tongo senni ra. A xa a li a nu dɔxɔxi xɛmɛ keren gbansan nan xɔn ma,

¹⁰ a nun man a kolonxi tinxintɔɛ ra a xa wali fanyie xa fe ra, alɔ di xurufe, xɔɲɛ rasɛnɛfe, sɛniyɛntɔɛe sanyi maxafe, tɔɔrɔmixie malife, a nun birafe fe fanyi mɔɔli birin fɔxɔ ra.

¹¹ Kɔnɔ kaaɲɛ ginɛ naxee findixi sungbutunyie ra, e xili naxa sɛbɛ, barima xa a sa li e waxɔnfee e ragbilenma nɛ Ala xa Mixi Sugandixi fɔxɔ ra, e fa dɔxɔ xɛmɛ taa,

¹² na tɛmui e bara yunubi sɔtɔ, barima e bara e xa laayidi singe kana.

¹³ Bafe na ra, e man findima tunnaxɔnɛe nan na, e nu fa lu e maɲɛrɛ ra naafixiya rabade, e mixi mafalama, e fe fala naxan mu lanma a xa fala.

¹⁴ Na kui, a xɔli n ma kaaɲɛ ginɛ sungbutunyie xa dɔxɔ xɛmɛ taa, e fa die bari, e mɛɛni e xa denbaya ma, alako won yaxuie naxa nɔ fe ɲaaxi falade e xun ma.

¹⁵ Ndee ɲan bara e kobe raso, e bira Sentanɛ fɔxɔ ra.

¹⁶ Xa danxaniyatɔɛ ginɛ bara kaaɲɛ ginɛ ndee sɔtɔ a xa mixie ya ma, a xa a yigiya alako a naxa findi kote ra danxaniyatɔɛ ɲama bɛ. Na kui, danxaniyatɔɛ ɲama nɔma nɛ kaaɲɛ ginɛe malide naxee na e kerenyi ma.

¹⁷ Danxaniyatɔɛ ɲama xa forie, naxee fee raɲɛrɛma a fanyi ra, e xa binyɛ xungbe sɔtɔ, a gbengbenyi naxee kawandi nun xaranyi tima.

¹⁸ A sɛbɛxi Kitaabui kui, «Ninge nɛ mɛngi turuxunma, wo mu lan wo xa a dɛ xiri.» A man sɛbɛxi, «Walikɛ xa a wali sare sɔtɔ.»

¹⁹ I naxa kalamui ramɛ danxaniyatɔɛ ɲama xa fori nde xa fe ra, xa seede firin, xa na mu a ra saxan, mu na fe toxi.

²⁰ Naxee bara yunubi raba, i xa i yaxaseri masa e xa fe ra, birin ya xɔri, alako booree fan xa gaaxu.

²¹ N bara yi yaamarie fi i ma, Ala, a xa Mixi Sugandixi Isa, nun malekɛ sugandixie ya xɔri. I xa yi yaamarie rabatu tinxinyi kui. I naxa mixi yo rafisa a boore bɛ.

²² I naxa gbata mixie sugandide, i fa i bɛlɛxɛ sa e ma, xa na mu a ra i fan luma nɛ e xa yunubie kui. I xa lu sɛniyɛnyi kui.

²³ I naxa ye gbansan xa min. I xa wɛni nde min seri ra i furi xa fe ra, barima i luma fura ra.

²⁴ Mixi ndee xa yunubie makɛnɛnxi beenun e xa makiitide li, kɔnɔ boore gbee mu toma fo yare.

²⁵ Wali fanyi fan makɛnɛnma na ki nɛ, wali ɲaaxi mu nɔxunma.

6

¹ Danxaniyatɔɛ naxee na konyiya kui, e xa e marigie binya, alako binyɛ yo naxa ba Ala xili ra, a nun a xa sɛriyɛ ra.

² Konyi naxee marigi findixi danxaniyatɔɛe ra, na konyie naxa yo e marigi ma, a falafe ra a e ngaxakerenyie nan e ra. A lanma e xa e xa yaamari rabatu a fanyi ra dangife a singe ra, barima e na walife e ngaxakerenyi xanuxie nan bɛ. I xa mixie xaran yi yaamarie ra.

³ Xa a sa li mixi nde xaranyi gbɛtɛ nan tima, a mu bira won Marigi Isa, Ala xa Mixi Sugandixi xa masenyi tinxinxi fɔxɔ ra, nun xaranyi naxan findixi Ala gbe ra,

⁴ na kanyi bara a yɛtɛ igbo, a mu sese kolon. A xaxili mu fan. A xa wɔyɛnyi gbo, sɔnxɔɛ rafan a ma. Na findima tɔɔnɛ, lantareya, tɔɔɲɛgɛ, siikɛ,

⁵ tinxintaree xa sɔnxɔ sɔnxɔɛ, nun nɔndi kolontareya. E diinɛ rawalima kɔbiri fe nan na.

⁶ Diinɛ nan findima geeni ra mixie bɛ, naxee e wasasoma e sɔtɔse.

⁷ Won faxi duniɲa ma won bɛlɛxɛe igeli nan na, won man sigama na ki nɛ.

⁸ Xa baloe nun sose na won yi ra, won xa won wasaso na ra.

⁹ Kɔnɔ mixi naxan wama bannafe, na kanyi tantanma nɛ, a suxu gantanyi ra, a fa mila a waxɔnfe ɲaaxie ma. Na waxɔnfe ɲaaxie nan mixie xun nakanama, e fa lɔɛ.

¹⁰ Kɔbiri xɔli findixi fe kobi birin sanke nan na. Ndee to mila kɔbiri ma, e naxa danxaniya bɛɲin, e fa tɔɔrɔ a ɲaaxi ra.

¹¹ Kɔnɔ i tan naxan findixi Ala xa mixi ra, i xa gbilen na fe mɔɔlie fɔxɔ ra. I xa bira tinxinyi, Ala fe, danxaniya, xanunteya, diɲɛ, nun bɔɲɛ bɛxiya fɔxɔ ra.

¹² Danxaniya gere fanyi so. Kisi suxu, i xilixi naxan ma, i seedeɲɔxɔya tixi naxan ma fe ra seede wuyaxi ya xɔri.

¹³ N bara i yamari Ala ya xɔri, naxan nimase birin nabaloma, n bara i yamari Ala xa Mixi Sugandixi Isa ya xɔri, naxan bara seedeɲɔxɔya fanyi ti Ponsi Pilati bɛ,

¹⁴ i xa Ala xa sɛriyɛ rabatu tinxinyi sɛniyɛnxi ra han won Marigi Isa, Ala xa Mixi Sugandixi fa tɛmui.

¹⁵ Ala nan fama Isa raminide a wama a xɔn ma waxati naxɛ.

Tantui Kanyi,

Mangɛ Sɛnbɛma,
firin mu kafuxi naxan ma,

Mangɛe xa Mangɛ,

Marigie Marigi Ala,

¹⁶ naxan keren mu faxɛ kolon,
naxan xɔnyi na naiyalanyi ra,
adamadie mu naxan toxi,
adama mu nɔma naxan tode.

Binyɛ nun sɛnbɛ na a bɛ abadan.

Amina.

¹⁷ I xa to bannamixie yamari a e naxa e yɛtɛ igbo, e man naxa e xaxili ti naafuli ra, barima naafuli mu buma. E xa e xaxili ti Ala nan na, naxan won kima se birin na alako won xa sɛɛwa.

¹⁸ E xa fe fanyi raba. E xa kɛwali fanyi nan xa findi e xa bannaya ra. E xa mixi ki e harige ra e xa fonisireya xa fe ra.

¹⁹ Na birin kui e harige sɔtɔma nɛ yare naxan findima kisi yati yati ra e bɛ.

²⁰ Timote, i xa mɛɛni fe ma naxan taxuxi i ra. I xa wɔyɛnyi fufafu nun wule matanga.

²¹ Mixi ndee na falama a lɔnni, kɔnɔ lɔnni mu a ra. Na bara a niya e xa e kobe so danxaniya ra. Ala xa hinnɛ wo ra.