1 Aꞌawa yauwedo omiu Yaubada yana tomowao huhu 12 aidiyena amlolouhagwaline na amlau ammiya taumana tupwa maudoina aidiyai. Teina yami leta yaleleyawa. Yau Yemesa, Yaubada yo yada Bada Yeisu Besinana yadi taupaihowa. Yemidi yo hanapu
2 Tahiguwao, vitaidi amlobaidi vehabadi amyaliyaya,
3 wuwuna tahanapui ebeha teina abatowoine yemidiyena tatowolo wahiyala.
4 Hauga maudoina amtowolo wahiyala na ana higa amhuna iliꞌilimani ta Yaubada yana paihowa maudoina howahowamiu.
5 Na ebe yaiyadiwo omiu Yaubada ana hanapu moiha nigele alimiyai, Yaubada ainai amꞌawanoi ta alimiyai iꞌaiyauya. Wuwuna iya Tautalam na Tauꞌaiyauya moiha.
6 Na amꞌawanoi mayami yemidi moiha na havena yami nuwatuwu bwau, wuwuna hiya mayadi nuwatuwubwau hiya dova bagodu hilasalasa niꞌu awawai, na yaumai ihivehiveyedi.
7 Taunuwatuwu bwaubwau mata nigele mumuga teya hiyalobai yada Bada ainaena.
8 Wuwuna yadi mumuga maudoina iveꞌitaei ebeha hiya taulauyabayababa. Tauwasawasao na tauwewelohewo
9 Ebe ada gelu ehebo iwewelohe iyaliyaya wuwuna Yaubada bada iꞌabihiniyaꞌo.
10 Na hinage tauwasawasa ilowoinanedi yo hiyaliyaya ebe Yaubada imwauꞌaituluwedi, ta tomowa iveꞌitaei yana wasawasao dova awahi tayadi mata hisawali.
11 Wuwuna ebe mahana ihinali aidiyai mata yana wahiyalaena tayadine hiꞌwelai na hibeꞌu na hinage adi ita namwanamwadiwa isawali. Dova taꞌi tauwasawasaone howola mata yadi wasawasaone vehabadi hipaipaihowa na yadi mwalowoi nigele iyabweda. Abatowoiwo
12 Ebe yaiya owa abatowoiwo aidiyai utowolo tamomohi, uyaliyaya vehabana, wuwuna mata ammaiha namwanamwana Yaubada ainaena ulobai. Neta yawahi miyamiyavateyaina. Teina Yaubada yana waloyemidi maudoida alidai, ebe tavelauwei.
13 Na yaiya ebe owa abatowoiwone ulobaidi, havena unuwanuwatuwu pwano, na uwalo ebeha ‘Yaubada itowotowoigau’. Nigele howahowana na Yaubada tomowa itowoi wuwuna paihowa yababadi Yaubada nigele iyaꞌawa namwanamwaei,
14 na hesi tabom yada nuwatuwu dawani aidiyena nuwatuwu yababadi iniuniuligita.
15 Na yada nuwatuwu dawaniwone aidiyena paihowa yababadi himahamahalava, na mulitai mwalowoi imahalava.
16 Yauwedowo tahiguwao, havena yami nuwatuwu ammwaumwau pwanolidi.
17 Eeta amnuwatuwu avivini ebeha velau namwanamwagaugauna yo hinage velau namwanamwadi moiha galewaena hiꞌaiꞌaituluma Yaubada ainaena, ibom taꞌi masele adi Tauꞌabiye mahalava na hinage nigele howahowana imwaugwaipiledi, dova abaꞌailogulogu hibuibuidi.
18 Na yana nuwatuwu ibom ainaena, na hinage yana walomoiha ainaena, iyemasele mugaiyegita ta ita yana yemaselewo maudoidi aidiyena tahae alili. Walo ana benali na ana paihowa
19 Tahiguwao, howahowana na walo ambenalei iliꞌilimani, na havena waloveuyo yo modiꞌini aidiyai amwahiwahiyala.
20 Wuwuna tomowa yadi modiꞌini Yaubada yana amwaha dumwadumwaluna nigele iyalowoinanei.
21 Eeta yami mumuga yo yami paihowa yababadi amtauvehuludi, na amtalamwegomiu Yaubada ainai, na hinage Yaubada walowa atemiyai iꞌuꞌumaiwa amyemidiyei, na amꞌawa abiyei ta ebe ainaena livahi amlobai.
22 Na havena ambenabenali mohili, neta amꞌoꞌoyamaegomiu, na hesi ampaihowai hinage.
23 Wuwuna ebe benali aꞌavana na nigele ana paihowa neta dova towaho ehebo gelasi ainai manina iꞌitaꞌita,
24 na mulitai ilau, na hauga ahuꞌahubalina ainai maninawa ana itawa bada inuwapwanopwanowenaꞌo.
25 Na Yaubada yana loina dumwadumwaluna ainaena yada yababao aidiyena ilivahigita. Eeta ebe yaiya loinanane vehabana inuwanuwatuwui na ipaipaihowai, na nigele iyanuwanuwapwanopwanowei, iya towahonane yana paihowa maudoina yaliyaya aꞌava.
26 Na ebe teya towaho inuwahaehae ebeha iya tautapwalolo moiha, na nigele yana walo iyaꞌita avivini, yana tapwalolone ginauli awaꞌawawa.
27 Na hesi tapwalolo masemaselena yo dumwadumwaluna Yaubada Tamada mehenai teina ebeha hiya sinasinagehedi yo hiwahiwapewo yadi miya vitai ainai tahaguidi, na hinage havena mumuga baleꞌu ainaena taꞌabiꞌabiye biꞌidi.
1 Tahiguwao, omiu yada Bada Yeisu Besinana namwanamwana ana tauyemidiwo havena yami vesinuwa ammwaumwauwi tauwasawasao aidiyai.
2 Eeta ebe tomowa bwau hiluwu yami vada tapwalolo holanai, ehebo iya tauwasawasa ana aleꞌo namwanamwana na hinage ana pasa namwanamwadi, na bwaunane wewelohena ana aleꞌo biꞌibiꞌidi.
3 Ta ebe bwauwone amiꞌitadi mata tauwasawasane amveꞌahihiyei na ainai amwalo, ‘Abamiya teina namwanamwanane ainai umiya’, na wewelohewa mata ainai amwalo, ‘Netai utowolo’ o ‘Umiya hevalai’.
4 Na ebe yami vesinuwa teina dova, ana ita nigele namwanamwana, wuwuna nuwatuwunane nigele iyadumwalu.
5 Tahiguwao, yagu walo teina ambenaledi, neta ebeha Yaubada tauwewelohe baleꞌuwai ivesinuwaedi ta ebe yemidi ainaena hivewasawasa wuwuna Yaubada yana Abaloinane iwalo yemidiyenaꞌo ta ainai himahalava, ebe ibom hiyemidiyei.
6 Na hesi tauwewelohewone nigele amyaveꞌahihiyedi. Na amnuwatuwui tauwasawasa yadi laulau, hiya hauga maudoina loina vitavitaina adiyena hiyemoyemodegomiu na lauvetala haugadi aidiyai hiveꞌewaigomiu.
7 Amnuwatuwui hinage ebeha yada Bada yehana imohegita na hiya hesi yehanane hiꞌawaꞌawa yababaei.
8 Na yada Bada yana loina mwalaꞌina Buki Veꞌahihi ainai iwalo, ‘Am geluwo uvelauwedi dova ubom amvelaune’. Teina mumuga namwanamwana.
9 Na ebe tupwadi tomowa amveꞌahihiyedi na tupwadi tomowa nigele, neta bada loinanane amloꞌeyaꞌo na ambom yami mumuga amꞌabiye yababayaꞌo.
10 Ta ebe yaiya loina ehebo iloꞌe neta bada loina maudoina hinage iloꞌediꞌo.
11 Wuwuna loina maudoina adi taumohe ehebo mohimohili taꞌi na iwalo, ‘Havena meheganawali’, na hinage iwalo, ‘Havena lauwunu’. Na ebe nigele amyameheganawali, na hesi amlauwunu neta bada yana loina amloꞌeyaꞌo.
12 Ainaena yami walo yo yami paihowa amꞌita avivinidi, wuwuna Yaubada howola abo ivesinuwa yana loinaena, na yana loinane neta tomowa yawahida ada livahi vehabana.
13 Ebe yaiya ana gelu nigele iyaꞌatemuyamuyaei, Yaubada hinage towahonane mata nigele iyaꞌatemuyamuyaei. Eena ebe yaiya tauꞌatemuyamuya Yaubada yana lauvetala mata nigele iyameheuhei. Yemidi paihowa baidana
14 Tahiguwao, hava ana namwanamwa ebe yaiya iwalo, ‘Yau yayemidiꞌo’, na nigele iyavehaguhagu, yana yemidine mata iveginauli awaꞌawawa na mata nigele hagu iyalobai.
15 Na ebe tanuwatuwui tahidao yo nuhudao vehabadi, hiya nigele adi aleꞌo yo hinage nigele adi,
16 na aidiyai tawalo velau tawalo, ‘Yauwedo ammiya namwanamwa na amꞌai iliꞌilimani’, na ebe nigele hagu tayamohemohedi, hava yada walone ana namwanamwa?
17 Teina dova yemidine ebe yemidi aꞌavana, na nigele paihowa baidana, yemidinane yemidi mwalomwalowoina.
18 Na ebe tupwadi tomowa hiwalo, ‘Owa mayam yemidi na yau mayagu paihowa’. Yau yagu maiha yawalo, ‘Yam yemidine nigele paihowa baidana? Na yau teina yagu paihowaena yagu yemidi yaveꞌitaei na owa mata vedova yam yemidine ana oleya uveꞌitaeine.’.
19 Owa uyemidi ebeha Yaubada ehebo, awa? Ehe neta ausala, eena unuwatuwu avivini ebeha Tomodulele maꞌana geluwo hiya hinage yadi yemidi dova, na hinage mayadi meheuhi.
20 Owa yauyaulem, Teina abaꞌita yamohego ebeha yemidi aꞌavana, na nigele paihowa, neta ginauli awaꞌawawa.
21 Abaꞌita ehebo teina, tubudawa Abelaham yana paihowa ainaena Yaubada iꞌawa namwanamwaei. Yana paihowane neta natuna Aisake italamwei ta ebeha ipwaoliyei Yaubada ainai.
22 Teina ainaena tahanapui ebeha Abelaham yana yemidi yo yana paihowa hipaipaihowa toyatoyawa, ainaena yana paihowaena yana yemidi moiha iꞌabiye mahalavaei.
23 Eeta Buki Veꞌahihi yana walowa imahalava iliꞌilimani iwalo, ‘Abelaham Yaubada iyemidiyei, eeta yana yemidiwa vehabana Yaubada iꞌawa dumwadumwaluwei’, yo iꞌawa augeluweine.
24 Ainaena tahanapui ebeha Yaubada iꞌawa dumwaluwegita yada paihowaena na nigele ebeha yada yemidi aꞌava ainaena.
25 Abaꞌita bwauna teina! Lehabi ibom mehemeheganawalina na yana paihowa namwanamwana ainaena Yaubada iꞌawa dumwaluwei, wuwuna Yosuwa yana tauyewasao hitau bwau ihaguidi, eeta vali amwahaena hilalaune.
26 Dova taꞌi ebe tauda nigele Aluꞌaluwana neta bada mwalomwalowoina, na ebe yemidi nigele paihowa baidana, yemidinane mwalomwalowoina.
1 Tahiguwao, havena amtowotowoi ta ebeha amvetauveꞌita bagibagilimiu, na hesi amnuwatuwui ebe taveꞌita na nigele tayapaihowai, howola abo Yaubada yana lauvetala mwalaꞌina talobai.
2 Moiha taꞌi, maudoida lauhapuli tapaipaihowai. Eena ebe yaiya iya nigele walo yababadi awanaena hiyamahamahalava, iya towaho namwanamwana na dumwadumwaluna, eeta howahowana na ibom tauna iloinaei.
3 Dova lagulagu hosi ana abaꞌeyaisi awanai tamwauwi ta ebe ainaena taꞌabiye dumwalu, na ebe nuwanuwada havaidova ilawegita, gulawane ainaena ta eyaisiyei.
4 Abaꞌita teina hinage ehebo, ebe tanuwatuwui waga vehabana, wagane mwalaꞌina na yaumai mwalaꞌina ainai isagena, na ana eyaisine habuluna taꞌi, tauyiune howahowana na wagane iloinaei ta ebe havaidova nuwanuwana ilau bada taꞌi ilau.
5 Dova memenadane yana paihowane, ginauli habuluna na howahowana yo ginauli mwalaꞌidi iloinaedi. Teina hinage ehebo abaꞌita ebe aiwa alaꞌalahina habuluna ainaena pwatula uloumohei, howahowana aiwanane pwatulane iꞌalahiveꞌovi.
6 Na memenada dova aiwa yana paihowa, wuwuna ginauli yababadi maudoina yadi abavetuwuni. Ainaena tauda maudoina taꞌabiꞌabiye yababadi memenadane habulunane ainaena. Moiha, yababa maudoina ilaolaoma Tomodulele ibom ainaena, na ginauli maudoidi awadaena iꞌabiꞌabiye yababadi.
7 Moiha taꞌi, tomowa ita howahowada na lagulagu taꞌabiye manahamdi hiya dova maheyanuꞌula yo lowolowo yo lagulagu daladaladi na hinage yamao,
8 na hesi nigele howahowada memenada taꞌabiye manaham wuwuna memenada ginauli yababa alilidi na newanewalidi himiyamiya ainaena ana abiye manahamne ivitai moiha.
9 Moiha taꞌi, hopadaena Tamada Yaubada tawalowalo vetuvehaeyei na hinage hopadaena ada geluwo taꞌawaꞌawa yababaedi, hiya Yaubada ana ita dova.
10 Ainaena tahiguwao ebeha ginauliwone teina hopa ehebo ainaena neta ginauli namwanamwadi na ginauli yababadi himahamahalavamane, ta ana ita nigele namwanamwana.
11 Na tanuwatuwui bwahi bidalaena ana lautowoi nigele teya hauga iyabuibui, ta tupwana hauga namwanamwana na tupwana hauga abelena.
12 Wuwuna yagahu ainaena nigele howahowana na bwahi namwanamwana talobai. Tahiguwao, dova hinage damaya aiwana nigele howahowana na mwagolu ainona imwauwi. Hanapu Yaubada ainaena
13 Ebe yaiya owa mayam hanapu, upaihowa namwanamwa mayam nuwa dobi ta ebe tomowa hihanapui ebeha yam mumuga dumwadumwaluna.
14 Ebe atemwai alomagili yo ꞌwaunihaniha himiyamiya, ebeha neta yababana. Ainaena havena amꞌoyaꞌoyamauyowegomiu ta amwalo, ‘Walomoiha tamulitaei’.
15 Nuwatuwuwone teina dova nigele galewaena na hesi baleꞌuwene hilaoma yo Tomodulele aidiyena.
16 Wuwuna ebe tomowa hiꞌalomagigili yo hibom vehabadi hinuwanuwatuwu, mata miya tulutuluha na mumuga yababadi maudoina himahamahalava.
17 Na ebe yaiya yana hanapu galewaena ilaoma, iya yana mumuga masemaselena na hinage nuwanuwadaumwalina wuwuna iya taumumuga hegoya, yo veꞌauꞌaugelu, yo atemuyamuya, na hinage ainona namwanamwana aidiyena himahamahalava, na nigele ana geluwo iyasosomanaedi nuwana iya oyaꞌoyamaedi.
18 Na hinage hiya tauꞌabiye nuwadaumwali yadi paihowaena mumuga namwanamwana hiꞌabiꞌabiye mahalava.
1 Hava vehabana aleha yo awapaꞌipaiꞌi himahamahalavane alimiyai? Nuwana ana wuwu teina, ehebo ehebo amnuwanuwalele dawani.
2 Tupwana hauga nuwanuwamiu na ami geluwo yadi tobwatobwa amvaidi, na nigele howahowamiu, eeta amꞌoiyemwalowoidi na ginaulidine amhaloidi. Tomowa nigele howahowana yadi tobwatobwa amvaidi ainaena manini amvetuwuni. Na ginaulidine nigele amyalobalobaidi wuwuna nigele Yaubada ainai amyaꞌawaꞌawanoi vehabadi.
3 Na ebe amꞌawaꞌawanoi vehabadi na nigele adi maiha amyalobaidi yami awanoine nigele namwanamwana, wuwuna ginaulidine vehabadi amꞌawaꞌawanoine neta ambom yami yaliyaya vehabana.
4 Omiu tauyemidi oyaꞌoyamao amhanapui ebe baleꞌu mumugana amvelauwei, Yaubada bada amꞌabiye ꞌwaunihanihayaꞌo, wuwuna ebe yaiya inuwalele baleꞌu mumugana ainai iya neta Yaubada ana aleha.
5 Ainaena havena Buki Veꞌahihi yana walomahalava amwalowalo dobidobiyei hauganane iwalo:
‘Aluꞌaluwa Yaubada imwamwauwiwa alidai nuwanuwana mwalaꞌina ita.’6 Ainaena Yaubada yana hagu alidai imwalaꞌi iꞌalili, wuwuna Buki Veꞌahihi ainai iwalo mahalava iwalo:
‘Yaubada taugagasa aidiyai iꞌauhi na hesi taunuwayababa aidiyai italam na ihaguidi.’7 Eeta Yaubada ainai amtalamwegomi na Tomodulele amsosomanaei, eena idena gabaegomiu.
8 Na amlaoma Yaubada vahalinai ta ebe iya ilaowa vahalimiyai na omiu tauyababao nimamiu amꞌuwadi yo omiu taunuwatuwu bwaubwau atemiu amꞌabiye maseledi.
9 Na yami mumuga yababadi vehabadi amdou taꞌetaꞌe mayami nuwayababa na yami maluwone amyemiya buidi ta amdou, yo hinage yami yaliyaya amyemiya buidi ta amnuwayababa.
10 Na amnuwadobi yada Bada mehenai eeta ibom iꞌabihinigomiu. Vetalapili vehabana
11 Tahiguwao, havena ami geluwo amvetavetalapiliyedi, wuwuna ebe yaiya, iya tahina ivetalapiliyei, nuwana iloinaei, iya nigele Yaubada yana loina iyamulitaei. Hinage ebe yaiya loinaone iwalo dobidobiyei neta towahone iya tauꞌawa paꞌipaꞌiꞌi na nigele tauꞌawa abi.
12 Na amhanapui ebeha Yaubada ibom loina ana taumohe, na hinage tauloina, ibom howahowana ilivahigo yo iyemwalowoigo. Ainaena omiu havena ami geluwo amꞌawaꞌawa yababaedi. Havena amwalowalo haehae
13 Ambenali iliꞌilimani, ebe yaiyadiwo omiu amwalowalo gagasa na amwalo, ‘Mata bo iꞌahubena alau vali tupwa dalava mwalaꞌidi aidiyai na nemai bolimai ehebo amiyamiya, na abom yama paihowa apaihowaidi, na ebe ayemala wasawasa’.
14 Na hesi nigele amyahanapui yawahimiu yana lau iꞌahubena vehabana, wuwuna ita tomowa dova malagau, imahalava hauga habuluna, na hinage isawaliuyo.
15 Na hesi ilowoinanegita ebe teina dova amwalo, ‘Ebe yada Bada italam, neta amiyamiya na ginaulidine nuwanuwamai apaihowaidi’.
16 Na teina mayami gagasa amwalowalo haehae, na amnuwatuwui ebeha walo haehae ginauli yababana.
17 Ainaena ebe yaiya ginauli namwanamwadi ihanapuidi na nigele iyapaihowaidi neta yana pwanoli.
1 Omiu tauwasawasao, amdou iliꞌilimani, wuwuna hauga vitaina mata vehabana amdou taꞌetaꞌe.
2 Yami wasawasao bada hipwapwaha, na hinage ami aleꞌowone bada wesoweso hiꞌaidiꞌo.
3 Yami manewowa biꞌibiꞌidi mata hiwalo mahalavaegomiu, wuwuna nigele tomowa amyamohemohedi ainaena Yaubada yana hauga lauvetala ainai yami tobwatobwaone mata hiꞌabigwaipile ta dova aiwa alaꞌalahina taumiu alonai.
4 Na yami oya adi taupaihowao nigele amyayemaiha iliꞌilimanidi. Eeta taupaihowaone yadi ulumiyai na yadi dou bada Yaubada Tauwahiwahiyala ibenalenaꞌo.
5 Na yami miya baleꞌuwai inamwanamwa alili wuwuna hauga maudoina mayami yaliyaya, na ami sinibu mwalaꞌidi oiyemwalowoi ilowoinanegomiu, dova taꞌi guyau maheyadi.
6 Wuwuna hiya dumwadumwaludi amhinahinabodaidiꞌo yo amyemwalowoidiꞌo, ta nigele howahowana na alimiyai hiyemaiha. Alamaꞌiꞌita vehabana
7 Tahiguwao, amꞌalamaꞌiꞌita ana higa yada Bada iwuyoma dova tanovi ana taupaihowa mayana alamaꞌiꞌita na ihaꞌwahaꞌwa ꞌwesu yo yaigalugalu na bolimai adi hauga ainai ta ana higa laulauꞌeli ana hauga ainai.
8 Ainaena omiu hinage amꞌalamaꞌiꞌita mayami atepatu wuwuna mata yada Badane ilau gwaipileuyoma.
9 Na tahiguwao, havena ambom amꞌuluꞌulumiyanegomiu, wuwuna mata yada Badane ilauvetalaegomiu, ta muhamuhana na imahalava.
10 Ainaena tahiguwao, amnuwatuwu avivini tauwalo mahalavao, hiya yada Bada vehabana hiwalowalo mahalava. Teina abaꞌita namwanamwana alimiyai, wuwuna tauwalo mahalavao yadi miya vitai aidiyena hiꞌalamaꞌiꞌita, na hitowotowolo wahiyala.
11 Na ebe yaiyadiwo dova hiya, tayogaedi tauyaliyaya wuwuna vitaiwone aidiyena hitowolo wahiyalaꞌo. Na teina hinage ehebo abaꞌita Yobi yana alamaꞌiꞌita vehabana. Bada amhanapuiyaꞌo ebeha Yobi yana miya vitai yana abaꞌovi ainai ana hagu ilobai yada Bada ainaena, wuwuna iya yada Bada tauvelau na tauꞌatemuyamuya.
12 Na tahiguwao, ehebo ginauli mwalaꞌina havena amꞌawaꞌawa tamada Tamada yehanaena, yo baleꞌu ginaulidi aidiyena, yo bada aiteya ginauli aidiyena ebe yami waloyemidi aidiyai. Na hesi ebe amwalo, ‘Ehe’, ebe yami nuwatuwu dova, na ebe nigele, amwalo, ‘Nigele’. Wuwuna ebe ginauli mwalaꞌidi amꞌataidi mata howola abo Yaubada ilauvetalaegomiu.
13 Ebe yaiya yana miya ivitai, howahowana iꞌawanoi taꞌi Yaubada ainai. Ebe yaiya mayana yaliyaya, waliyena Yaubada inoꞌowei.
14 Na hinage ebe teya alimiyai mayana lovala, tauyemidiwo yadi taumugaiwo iyogaedima na hiꞌawanoi vehabana, na hinage woloi ainai hihiwai yada Bada yehanaena.
15 Na ebe mayadi yemidi hiꞌawaꞌawanoi, Yaubada mata ihagui taulovalane, na iꞌabiye namwanamwa, na hinage ebe mayana pwanoli Yaubada mata inuwahamui.
16 Eeta ehebo ehebo yami pwanoliwo alimiyai vehabadi amwalo mahalavaei ta vehabadi amꞌawaꞌawanoi ta ebe yami namwanamwa amlobai. Moiha taꞌi taudumwaluwo yadi awanoi wahiwahiyalana.
17 Teina ehebo abaꞌita alidai, neta Elaitiya, ibom tomowa taꞌi dova ita na iꞌawaꞌawanoi nuwana maudoina ainaena ta ebe havena ꞌwesu italutalu bolimai tonuga matupwana aidiyai, eeta dova imamahalavane.
18 Na hinage dova iꞌawaꞌawanoiuyo ta galewaena ꞌwesu italuma na aiꞌai maudoina hiꞌini iliꞌilimaniuyone.
19 Na tahiguwao, ebe ehebo alimiyena teya amwaha namwanamwana ilauvehulu, ami gelune amlauvaiyoiyama amwaha namwanamwana ainai.
20 Teina amnuwatuwu avivini ebe teya towaho amwaha ipwanoli ta aluꞌaluwana imwalowoi na towaho teya ilauvai ta ihagui, neta mwalowoi ainaena uhaloiyaꞌo ta yana yababao Yaubada ibaꞌili vehuludiꞌo.