1 Hauga yana abavetuwuni mayamayauni ainai Walo imiyamiya. Na Walonane iya Besinana Yaubada baidana yo iya taꞌi Yaubadanane.
2 Abavetuwuni ainai Walone iya Yaubada baidana himiyamiya,
3 na Walonane iya Besinana Yaubada baidana galewa yo baleꞌu yo ginauli maudoidi hiyeyemaseledine na nigele teya tauyemasele.
4 Na Walonane iya yawahi moiha. Na yawahi moiha ainaena masele ivaivaiyama tomowa maudoida alidai.
5 Na masele ihinali guguyou badobadona ainai na guguyou badobadona nigele howahowana na maselene ihuma.
6 Yaubada yana tauyewasa ivetamalenama, towaho yehana Yoni iya tauꞌabiye bapitaiso.
7 Iya ilaoma na tomowa nuwadiyai habi mwauwina maselene vehabana na ebe tomowa maudoidi hibenalei ta maselene ainai hiyemidi.
8 Iya Yoni nigele maselene, na hesi ilaoma na ebeha maselene iwalo mahalavaei.
9 Teina maselene masele moiha, na taumiya baleꞌu maudoida ihinayayahigita.
10 Walowa ilaomaꞌo baleꞌuwai, na iya baleꞌu ana tauyemasele, na hesi taumiya baleꞌu nigele hiyahanapui.
11 Ilaoma ibom yana tomowa aidiyai na hiya hitaꞌwataꞌwataei.
12 Tomowa tupwadi hiyemidiyei ebeha iya taulivahi na italam yo hiya Yaubada natunao.
13 Eeta tomowa teina tawalowedi ebeha hiya bada hitubuiuyoꞌo tubuiuyone nigele dova tomowa ꞌwahinadiyena yo yadi nuwatuwuwena na hesi tubuiuyo Yaubada ainaena.
14 Walonane bada ilaomaꞌo ta iyemala tomowa alidai yo hinage baidada tamiyamiya teina haugane ainai. Na taꞌitayaꞌo yana wasawasa wuwuna iya Yaubada Natuna moiha, na hinage iya tauvelau yo mumugana dumwadumwaluna.
15 Mugai Yoni Yeisu iwalo mahalavaei alinana mwalaꞌina ainaena iwalo, ‘Teina iya towahowa yawalowaloweine vehabana hauganane yawalo mahalava neta ehebo towaho tuluhaguwena ilalaoma iya imwalaꞌi gabaegau, wuwuna mulitai abo hilalabahigaune iya mugai imiyamiya’.
16 Iya tauꞌaiyauya namwanamwana yo yana veꞌiꞌila ainaena iꞌoiye mwaugita.
17 Mosese yana aiyauya namwanamwana, neta loinadine Buki Veꞌahihi ainai, na hesi Yeisu Besinana yana aiyauya inamwanamwa alili, wuwuna veꞌiꞌila yo mumuga namwanamwana imohegitaꞌo.
18 Nigele teya hauga tomowa Yaubada ana oleya hiyaꞌita, na hesi Natuna moihanane iya vahalinai imiyamiya ta Tamanane iya ana ita bada iveꞌitagitaꞌo. Yoni Yeisu vehabana iyewasa
19 Hauganane tenem ainai Yudeyaone yadi taumugaiwo Yelusalem ainai himiyamiya, ta tupwadi taupwaoliwone yo tupwadi Livai yana huhuwo hivetamaledi Yoni ainai, habi panivilaeina ebeha iya yaiya.
20 Na Yoni nigele iyauvala yadi panivilane vehabana na hesi yemaiha masemaselena yo namwanamwana imohedi iwalo, ‘Yau nigele Besinana towahona’.
21 Eena hinage hipanivilauyo, hiwalo, ‘Yaiya yede owa? Owa ebeha Elaitiya awa?’ Na Yoni iwalo, ‘Yau nigele’. Na hinage hipanivilauyoi, ‘Nuwana owa tauwalo mahalavanaede Mosese vehabana iwalowalowa?’ Yo hinage Yoni iyemaiha iwalo, ‘Yau nigele’.
22 Na hiya hinage hiwalo, ‘Owa yede yaiya? Hava yam walo vehabam, ta ebe awuyo na ama tauvetamalewone aidiyai awalowei.’
23 Na Yoni yadi panivilane iyemaiha ta iwalo mahalava iwalo, ‘Mwalona tauwalo mahalava Aisaya yana buki ainai vehabagu iwalo mahalava tenem dova, Tomowa ehebo nuꞌula awawai tupwanane ainai ibwaleni ta iyogayoga yo iwalowalo, “Bada yana amwaha amsepa yo amꞌabiye dumwadumwalu”.’
24 Na Palisiwone yadi tauyewasaone Yoni hipanivilaei hiwalo, ‘Ebe owa nigele Besinana towahona, bo nigele Elaitiya, bo nigele teya vali tauwalo mahalava, hava wuwuna tomowa uꞌabiꞌabiye bapitaisowedine?’
26 Na Yoni iwawalone aidiyai iwalo, ‘Yau weꞌahaena tomowa yaꞌabiꞌabiye bapitaisowedi, na ehebo towaho nigele amyahanapui ahipumiyai teina taꞌi itotowolo,
27 iya tuluhaguwena ilalaoma, ta yau nigele iyalowoinanaegau na aenane ana huma yalivahi, wuwuna iya imwalaꞌi gabaegau’.
28 Teina ginauliwone maudoidi neta Betani ainai himamahalavane, Yoni yana abaꞌabiye bapitaiso tupwanane ainai, weꞌaha Yolidani vali geyoꞌawai. Yaubada yana pwaoli
29 Iꞌahubenama na Yoni Yeisu iꞌita ilaolaoma ainai, ta Yoni tomowaone aidiyai iwawalone, ‘Tenem towahone iya Yaubada yana Lami taumiya baleꞌu maudoida vehabada mata imwalowoi na mumugada yababadi ihoꞌevehuludi.
30 Mwalona teina towahone vehabana yawalowalone, hauganane yawalo alimiyai neta towaho tuluhaguwena ilalaoma na iya imwalaꞌi gabaegau, wuwuna mulitai abo yau yalaoma na hesi iya bada mwalona imiyamiya.
31 Mwalona nigele yayahanapui ebeha yaiya iya, na yau weꞌahaena yaꞌabiye bapitaisogomiu, ta ebe omiu Isileliwone yadi Yaubada yana Besinana amhanapui.’
32 Walone teina Yoni iwalo mahalava Yeisu vehabana, ta aidiyai iwalo, ‘Aluꞌaluwa Veꞌahihi yaꞌiꞌitane ana itane dova gabubu galewaena iꞌaituluma ta Yeisu ainai itotowone.
33 Mwalona nigele yayahanapui iya yaiya, na Yaubada iya ivetamalegauma ta bapitaiso weꞌahaena yapaihowaidi, na aliguwai iwalo mahalavaeine, iwalo, “Howola abo Aluꞌaluwagu uꞌita mata iꞌaituluma ta towaho ainai itowa, iya mata Aluꞌaluwa Veꞌahihi ainaena iꞌabiye bapitaiso tomowa aidiyai”.’
34 Na hinage Yoni aidiyai iwalo, ‘Yau towahonane meheguwena bada yaꞌitayaꞌo, ainaena teina yawalowalo mahalavane ebeha iya Yaubada Natuna moiha’. Yeisu ana taumulitao mugamugaidi
35 Iꞌahubenama, ta Yoni yo ana taumulitao hitau bwau baidanao hitowotowolo,
36 na Yeisu hiꞌiꞌitane vahalidiyena ilaulau. Ainaena Yoni ana taumulitaone aidiyai iwalo, ‘Tenem towahone iya Yaubada yana Lami’.
37 Tenem ainai hitau bwauwone Yoni yana walo hibenalei ta Yeisu himumulitaeine.
38 Na Yeisu tuluhanaena hilaulau na iꞌita gwaipile ta iꞌiꞌitadine. Ta ipanivilaedine iwalo, ‘Hava nuwanuwamiu?’ Na hiya hiwalo, ‘Labai, haidova umiyamiyane?’ (Labai ana bui neta tauveꞌita.)
39 Na Yeisu aidiyai iwawalone iwalo, ‘Ammulitaegau na yagu abamiyane yaveꞌitagomiu’. Ta lavilaviyena hibwabwalenine tupwanane ainai na nemai himimiya yebonine.
40 Taumulitaone hitau bwaune aidiyena ehebo yehanaede Andulu, iya Saimoni Pita tahina.
41 Andulu, imwayamwayau ta tuwanane ilobai na iwawalone iwalo, ‘Saimoni, Yaubada yana Besinana towahona bada alobaiyaꞌo’. (Besinana towahona ana bui neta Keliso.)
42 Na Saimoni ilauvai ta Yeisu ainai ilauvaiyamane. Tenem ainai Yeisu Saimoni iꞌiꞌitane na iwalo auli iwalo, ‘Owa yeham Saimoni, Yoni natuna, na yeham vauvauna yamwauwi Pita, ana bui Gaima’.
43 Ainaena iꞌahubenama Yeisu nuwanuwana ilau Galili, eeta ilau ta nemai Pilipi ilolobaine, na iwawalone ainai iwalo, ‘Umulitaegau’.
44 Pilipi iya yana dalava Bedesaida, neta Andulu yo Pita yadi dalava hinage.
45 Na Pilipi Nataniyela ilobai na iwawalone ainai, iwalo, ‘Bada Besinana towahonawa alobaiyaꞌo, iya mwalona Mosese yana Buki loinao aidiyai yo hinage tauwalo mahalavaone yadi laulelewone aidiyai hiwalo mahalavaewa, iya Nasaleti towahona, Yosepa natuna, yehanaede Yeisu’.
46 Na Nataniyela Pilipi ainai iwalo, ‘Moiha mata Nasaleti hava namwanamwana ainaena ibwalenine?’ Eeta Pilipi iwalo, ‘Ulaoma na towahonane uꞌita’. Ta Yeisu ainai hilalaomane.
47 Hauganane Yeisu Nataniyela iꞌita ta tomowaone aidiyai iwawalone Nataniyela vehabana, iwalo, ‘Tenem towahone iya Isileli towahona moiha na nigele teya lauhapuli ainai’.
48 Na Nataniyela ipanivila Yeisu ainai iwalo, ‘Vedova ta uhahanapuigaune?’ Na Yeisu iwalo, ‘Mulitai abo Pilipi iyoyogaegone yau bada yaꞌita mugaiyegoꞌo damaya wuwunai umiyamiya’.
49 Tenem hauganane ainai Nataniyela aluwana igavai ta Yeisu ainai iwalo, ‘Bada moiha taꞌi owa Yaubada Natuna, na owa Isileli yama Tauwasawasa’.
50 Na Yeisu iwawalone ainai iwalo, ‘Uyemidiyegau wuwuna alimwai yawalo owa damayane wuwunai yaꞌiꞌitagone, awa? Teina bada abaꞌita iuꞌiuna na howola abo ginauli mwalaꞌidi uꞌitadi.’
51 Na Yeisu hinage iwalo, ‘Yawalo moiha alimwai howola abo galewa ilotahoꞌe na Yaubada yana tausagenawasao mata amꞌitadi hihaehae yo hiꞌaiꞌaitulu yau Tomowa Moihagu aliguwena’.
1 Ahubena bwau hiꞌovi ta tawahola guyauna hipaihowai Kena dalavanai, Galili tupwanane ainai. Na Yeisu hinanane guyaune holanai.
2 Yeisu hinage mayana taumulitao guyaunane ainai hiyogaedi ta baidadiyao hiluwu ta hiꞌaꞌaine.
3 Hauganane yadi aine holanai adi waini hinuma veꞌovidi, ta Yeisu hinana iwalo, ‘Natugu, wainine maudoina bada iꞌoviꞌo’.
4 Na Yeisu iwalo, ‘Hinagu, hava vehabana ebeha uyepaihowagau? Howola nigele yayavetuwuni.’
5 Eena Yeisu hinanane taupaihowaone aidiyai iwawalone, ‘Ebe hava nuwanuwana na ampaihowaidi, ampaihowaidi taꞌi’.
6 Hauganane ainai Yudeyaone mumugadi neta, weꞌaha abahiwa hipaihowaidi gaima ainaena abaꞌuwa vehabana. Na tenem guyaune hauganane ainai abahiwa 6 himiyamiya, ovaꞌovaꞌaꞌavadi na mwalaꞌidi, howahowana weꞌaha mwalaꞌi alilina aidiyai hihiwai.
7 Ainaena Yeisu iwalo taupaihowaone aidiyai ta abahiwaone hiꞌoꞌoiye mwaudine weꞌahaena.
8 Na Yeisu aidiyai iwalo ta weꞌahane iuꞌiuna higoini abahiwaone holadiyena ta hilalaweine guyaune taniwaganane ainai.
9 Ta guyaune taniwaganane weꞌahawa ilautowoi ta ana lautowoine vagana, nigele dova weꞌaha na hesi dova waini ana lautowoi namwanamwana. Na guyaunane taniwaganane nigele iyahanapui havaena waininane hivavaine, na hesi taupaihowaone hibom hihahanapuine. Eeta guyaune taniwaganane tautawaholane towahonane iyogaei,
10 ta ainai iwawalone, iwalo, ‘Ita mumugada neta waini namwanamwana tomowa tamohe mugaiyedi abo mulitai waini yababana tamohedi. Na owa hava wuwuna ta wainine namwanamwa alilinane umwau dawani ta uvemulitaeine?’
11 Teina ainai Yeisu yana paihowa wahiwahiyalana yo mugamugaina ana veꞌiveꞌilala iꞌabiye mahalavaeine Kena dalavanai, Galili tupwanane ainai, na yana wahiyalane iveꞌitaei tomowaone aidiyai ta ana taumulitaone hiyemidiyeine.
12 Guyaune iꞌovi ta Yeisu hinanane yo tahinaone yo hinage ana taumulitaone baidanao hidodobine Kapaneum, ta tenem ainai ahubena tupwadi aidiyai himiyamiya. Yeisu taugimwala iheusilidi vada tapwalolo ainaena
13 Hauga bada ilautebitebiniyaꞌo na Yudeyaone yadi Buidiꞌwa guyauna. Hauganane ainai Yeisu ihahaene Yelusalem.
14 Ta iluwu vada tapwalolo mwalaꞌina holanai na taugimwalaone iꞌiꞌitadine hiya bulumakau yo sipi yo gabubu adi tauvegimwalao, na hinage mane ana tauvesaugelasi vada tapwalolo holanai hidabadabalala.
15 Ainaena balavai veiveina ivai ta tomowaone yo lagulaguwone vada tapwalolo ainaena iheheusilidine, na hinage mane ana tauvesaugelasiwo yadi vatavata iꞌoipeiyedi ta yadi manewone ibudeyanaedi,
16 na tauvegimwalao gabubuwone aidiyai iwalo, ‘Yami lowolowo maudoidi teinaena amhiwa bwalenedi na havena Tamagu yana Vadane amyebiyebiꞌi yo ebeha yami abavegimwala’.
17 Na ana taumulitaone walowa Buki Veꞌahihi holanai hinuwatuwu avivinine iwalo, ‘Aee Yaubada, yam vadane inamwanamwa alili ainaena nuwagune ivai’.
18 Eena Yudeyaone adi taumugaiwone hilaoma ta Yeisu hipanivilaei, hiwalo, ‘Teya veꞌiveꞌilala uveꞌitagai ta ebe ahanapui yaiya yana loinaena teina ginauliwone upaipaihowaidine?’
19 Na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Teina Yaubada yana vadane ebe amloꞌe, ahubena tonuga ainai mata yavetowolouyoi’.
20 Na hiya hinage hiwalo, ‘Ebeha teina, vadane ahubena tonuga ainai uꞌabiuyoi? Na unuwatuwu avivini ebeha vadane teina, bolimai 46 holanai hiꞌabiꞌabi abo hiveveꞌovine.’
21 Na Yeisu nigele vadanane vehabana iya walowalo na hesi yana mwalowoi yo yana towolouyo vehabana.
22 Eena hauganane Yeisu mwalowoiyena itowolouyo ta ana taumulitaone Buki Veꞌahihi yana walo yo hinage Yeisu yana walo aidiyena hinuwatuwu avivini ta hiyemidi moiha. Yeisu tomowa maudoidi yadi nuwatuwu ihanapuidiꞌo
23 Yeisu haugana Buidiꞌwa guyaunane holanai imiyamiya tomowa maudoidi yana paihowa wahiwahiyaladi hiꞌiꞌitadine, eeta yehana hiyemidiyei.
24 Na Yeisu nigele iyaꞌawa moihaedi, wuwuna maudoidi yadi nuwatuwu ihanapu mugaiyediꞌo.
25 Nigele howahowana na tomowa tupwadi hiꞌaubabadaneuyowedi Yeisu ainai, wuwuna hava yadi nuwatuwu atediyai bada ihanapu iliꞌilimanidiꞌo.
1 Ehebo towaho yehana Nikodimo, iya teya Palisi yo hinage Yudeyaone adi taumugai,
2 na boniyaiyena ilaoma Yeisu ainai ta iwawalone, iwalo, ‘Bada yahanapuigoꞌo ebeha owa tauveꞌita Yaubada ainaena, wuwuna nigele teya yaiya yana paihowa wahiwahiyalana dova owa ebe Yaubada nigele baidana’.
3 Na Yeisu iyemaiha iwalo, ‘Yawalo moiha alimwai, ebe nigele uyatubuiuyo, nigele howahowana Yaubada yana Abaloina uꞌita’.
4 Ta Nikodimo Yeisu ipanivilaei, iwalo, ‘Vedova ta yau towaho mwalaꞌigu na ebeha yatubuiuyo? Moiha nigele howahowana na hinagu diyanaena yaluwuyo na yatubuiuyo.’
5 Na Yeisu iwawalouyone, ‘Yawalo moiha alimwai ebe nigele weꞌahaena yo Aluꞌaluwa Veꞌahihi ainaena uyatubuiuyo, nigele howahowana Yaubada yana Abaloina ainai uluwu.
6 Hinadaone aidiyena tatubuima tomowa mohili. Na Aluꞌaluwa yana tubuiuyo Yaubada Aluꞌaluwana ainaena.
7 Havena unuwanuwapwanopwano wuwuna yawalo alimwai ebeha utubuiuyo.
8 Dova bada yaumai yana towa tupwa vagana yo vagana ainai daguguna tabenabenalei, na nigele tayahanapui havaena yaumai ilaolaomane yo havaidova ilalau. Dova hinage hiya Aluꞌaluwa ainaena hitubuiuyo.’
9 Na Nikodimo Yeisu ipanivilaei, iwalo, ‘Teina yam walone vedova ana nuwamaselene?’
10 Na Yeisu iwalo, ‘Owa Isileli yadi tauveꞌita mwalaꞌina, na teina yagu walone vehabana nigele uyanuwamasele.
11 Yawalo moiha alimwai neta ginauliwone bada yaꞌitadiꞌo yo yahanapuidiꞌo ainaena yawalowalo mahalavaedine alimwai, na nigele yagu walowone uyayemidiyedi.
12 Ebe baleꞌu ginaulidi alimiyai vehabadi yawalowalo mahalavaedi na nigele amyayemidiyedi, vedova mata ginauliwone galewa vehabana yaveꞌitaei amhanapuine.
13 Wuwuna nigele teya iyahae galewai, na hesi yau Tomowa Moihagu, wuwuna yau galewaena yaꞌaꞌaitulumane.
14 Dova mwalona hauganane Isileliwone hilaulau balabala awawai, ta Mosese weso pwawati ainaena ipaihowai ta aiwa ainai iꞌabiye patu na iꞌaꞌabihinine, dova yau mata hiꞌabihinigau.
15 Ta ebe yaiyadiwo hiyemidi aliguwai, yawahidi miyamiya vateyaina hilobai.
16 ‘Yaubada tomowa maudoidi baleꞌuwai ivelauwedi ta Natuna ibom italamwei ta ebe yaiyadiwo hiyemidiyei mata nigele hiyamwalowoi na hesi yawahidi miyamiya vateyaina hilobai.
17 Na Yaubada Natunane baleꞌuwai ivetamalenama nigele ebeha omiu taumiya baleꞌu iyaveꞌewaigomiu na hesi habi lauyeyawahaigomiu.
18 Ebe yaiya Yaubada Natuna iyemidiyei nigele howahowana lauvetala ilobai, na ebe yaiya nigele iyayemidiyei, iya bada lauvetala ainai iluwuꞌo. Wuwuna nigele Yaubada Natuna moiha ainai iyayemidi.
19 Tomowa yadi lauvetala wuwuna teina maselene bada baleꞌuwai ilaomaꞌo na yadi paihowa yababadi imiya mahalava na hesi tomowaone guguyoune nuwanuwadi, ta maselene hitaꞌwataꞌwataei wuwuna mumugadine hiyababa.
20 Ainaena yaiyadiwo ebe mumugadi yababadi, tomowadine maselene hitaꞌwataꞌwataei ta nigele ainai hiyalaoma, ta mata maselene iꞌabiye mahalavaedi ebeha hiya mumugadi yababadi.
21 Na ebe yaiyadiwo hiya mumugadi dumwadumwaludi howahowana maselene ainai hibwaleni ta ebe maselene iꞌabiye mahalavadi ebeha hiya yadi paihowa namwanamwana Yaubada ainaena.’ Yoni yana walomahalava Yeisu vehabana
22 Mulitai Yeisu mayana taumulitao hilau dalava mwalaꞌina Yudeya ainai, ta nemai tupwana ahubena himiyamiya, na Yeisu tomowa iꞌabiꞌabiye bapitaisowedi.
23 Yoni hinage tomowaone iꞌabiꞌabiye bapitaisowedi Ainoni tupwanane ainai neta Salim vahalinai, wuwuna tupwanane ainai weꞌaha mwalaꞌina. Ainaena tomowa maudoidi hilaulau ainai na iꞌabiꞌabiye bapitaisowedi.
24 Tenem hauganane ainai Yoni nigele vada abapaiyai hiyamwauwi.
25 Na Yoni ana taumulitaone yo ehebo Yudeya towahona baidadi walowena hiꞌawa paꞌipaꞌiꞌi abiye bapitaiso vehabana, ebeha yaiya yana abiye bapitaiso namwanamwana ta tomowaone iꞌabiye maseledi.
26 Eeta tauꞌawa paꞌipaꞌiꞌiwone hilau ta Yoni ainai hiwawalone, hiwalo, ‘Taubada, unuwatuwu avivini towahowa mwalona Yolidani vali geyoꞌwanai baidam, eena alimaiyai uwawalo mahalavane towahonane vehabana, iya bada teina haugane tomowa iꞌabiꞌabiye bapitaisowedi, na maudoidi yana abiye bapitaisone nuwanuwadi, ta ainai hilaulau’.
27 Ta Yoni aidiyai iwawalone, iwalo, ‘Nigele teya yaiya howahowana iyemala towaho mwalaꞌina, ebe nigele Yaubada ainai iyatalam, wuwuna ginauli maudoina Yaubada ibom ainaena hilalaomane.
28 Omiu bada alimiyai yawaloꞌo ta ambenalenaꞌo ebeha yau nigele Yaubada yana Besinana towahona, na hesi yau Yaubada ivetamale mugaiyegauma abo Besinana towahona imulitama.
29 Yeisu bada iya dova tautawahola towahona na ita ana geluwo, ainaena wasanane yabenalei ta mayagu yaliyaya mwalaꞌina. Dova bada tautawaholane towahonane mwanena ilobai, yo ebe tautawaholane alinana teya ana gelune ibenalei, ana gelune vehabana iyaliyaya.
30 Ainaena Yeisu mata imwalaꞌi na yau mata yaꞌiuꞌiu.’ Iya galewaena ilalaomane
31 Towahonane galewaena ilaoma, tomowa maudoida imwalaꞌi gabaegita, na hesi yaiya iya baleꞌuwena ilaoma iya baleꞌu tomowana, yo baleꞌu ginaulinao vehabadi iꞌauꞌaubabada. Na towahonane galewaena iꞌaꞌaitulumane tomowa maudoida imwalaꞌi gabaegita.
32 Ginaulidine bada iꞌitadiꞌo, vehabadi iwalowalo mahalava na nigele teya yaiya iyabenaledi na iyayemidiyei yana walomahalavaone vehabadi.
33 Na ebe yaiyadiwo yana walomahalavane hiyemidiyei tenem ainai hiꞌawa moiha ebeha Yaubada iya taudumwalu.
34 Towahonane iya Yaubada ivetamalenama iya Yaubada yana walo iwalowalo mahalavaei, wuwuna Yaubada Aluꞌaluwana iꞌoiye mwau moiha.
35 Badane Natunane ivelauwei eeta ginauli maudoina nimanai imwamwauwine,
36 ta ebe yaiya iya iyemidiyei yawahina miyamiya vateyaina ilobai, na ebe yaiya iya itaꞌwataꞌwataei mata nigele yawahina miyamiya vateyaina iyalobai, na hesi Yaubada yana modiꞌini ainai mata nigele iyaꞌovi.’
1 Yeisu yana abiye bapitaisowena ana taumulitao bagibagilidi ilolobaidine na Yoni ana taumulitaone nigele bagibagilidi.
2 Na Yeisu nigele iyaꞌabiꞌabiye bapitaiso, na ana taumulitaone hibom hipaipaihowaine.
3 Eeta Yeisu bada ihanapuiyaꞌo ebeha Palisiwone bada Yeisu yana paihowaone wasana hibenalenaꞌo, ta Yudeya ilaugabaei habi wuyouyo Galili ainai.
4 Na yana hauga wuyouyo ainai, Sameliya dalavanaone ahiꞌahipudiyena ilalaune,
5 ta Sameliya dalavana ehebo yehanaede Saika ainai ibwabwalenine. Saika ainaena baleꞌuwa mwalona Yakobo natuna Yosepa imomoheiwa nigele amwaha daodao.
6 Dalavane ainai ehebo weꞌaha eli imiyamiya, iya Yakobo ana eliꞌeli, na Yeisu ilau ta mahana alaꞌalapwahiyai ibwabwalenine tupwanane ainai, na amnanane hiyababa ta imiya gabaei habi aiyawasi.
7 Hauga muhamuhana ainai na ehebo Sameliya waihiuna ibwabwalenine habi weꞌaha goi na Yeisu waihiunane iꞌita ta ainai iꞌaꞌawanoine iwalo, ꞌWaihiu weꞌaha umohegau ta yanumaꞌ.
8 Tenem hauganane ainai Yeisu ibom imiyamiya wuwuna ana taumulitaone bada hilaoꞌo dalava mwalaꞌina ainai adi tamahina habi gimwala.
9 Tenem ainai waihiune iwawalone Yeisu ainai, iwalo, ‘Uꞌita, owa Yudeya towahona na yau Sameliya waihiuna na hava wuwuna ta uꞌaꞌawa weꞌahane aliguwai?’ (Wuwuna Yudeya na Sameliya nigele hiyaꞌawa heliheliyam.)
10 Eeta Yeisu iwawalone waihiune Sameliyaenane ainai iwalo, ‘Ebe uhanapui Yaubada yana velaune alimwai yo hinage ebe uhanapuiyaꞌo ebeha yau yaiya ilowoinanego na uꞌawanoiyegau ta weꞌaha yawahim vehabana yamohego’.
11 Ainaena waihinane iwalo, ‘Taubada nigele yam vedigolo na hinage weꞌaha eline idobi alili. Na havaena mata weꞌahane umohegaune yawahi vehabana?
12 Moiha owa tubudane Yakobo umwalaꞌi gabaei? Yakobo iya weꞌaha eline teina ipapaihowaine ta mwalona natunaone yo yadi lagulaguwone weꞌahanane yadi abanuma.’
13 Na Yeisu iwawalone waihiune ainai iwalo, ‘Ebe yaiya teina weꞌahane ainaena inuma mata gadona imaguniuyo,
14 na ebe yaiya teina weꞌahane aliguwena inuma nigele howahowana mata gadonane iyamaguniuyo. Wuwuna ebe weꞌahanane yamohei iya atenai ivebidala ta ebe yawahi miyamiya vateyaina ilobai ainaena.’
15 Na waihiune Yeisu ainai iwalo, ‘Taubada, weꞌahanane umohegau, ta ebe havena gadogune imagumaguni yo havena yawuyouyoma teina weꞌahane ainai habi goiuyo’.
16 Na Yeisu iwalo, ‘Ulau, mwanemne ulauvaiyama’.
17 Na waihiune iwalo, ‘Yau nigele teya mwanegu’. Yeisu hinage iwalouyo, iwalo, ‘Neta walo moiha ebeha nigele teya mwanem,
18 na hesi owa mwanemwone adi bagibagili 5, na towahone utatawaholaine ta baidam ammiyamiyane dalavai nigele mwanem moiha. Na hava uwawaloweine neta walo moiha.’
19 Tenem ainai waihiune Yeisu yana walo iyemaiha ta iwalo, ‘Taubada bada yahanapuigoꞌo owa teya tauwalo mahalava.
20 Eeta uwalo moiha aliguwai aiteya tupwa ainai Yaubada ana walovetuvehae ilowoinaneine? Wuwuna ai tubumaiyaone aidiyena ta wau teina, Sameliya oyanane ainai atapwatapwalolone, na omiu Yudeyaone amwalo ebeha Yelusalem abatapwalolo moiha.’
21 Eeta Yeisu waihiune yana walone iyemaiha iwalo, ‘Waihiu, yagu walone uyemidiyei wuwuna hauga ilalaoma ainai mata tomowao nigele howahowana Yaubada ainai hitapwalolo teina Sameliya oyanane ainai bo Yelusalem ainai.
22 Howahowana uhanapui ebeha omiu Sameliyaone nigele amyahanapui yaiya ainai amtapwatapwalolone, na ai Yudeyaone hesi ahanahanapui yaiya ainai atapwatapwalolone wuwuna Taulivahine alimaiyena ibwabwalenimane.
23 Na hauga teina bada ibwalenimaꞌo ta hiya Tamadane ana tautapwalolo moihadi ainai hitapwalolo ta yadi tapwalolone aluꞌaluwadi maudoina ainaena yo hinage walomoiha ainaena. Yaubada tomowa teina dova ibehabehaedi.
24 Yaubada iya aluꞌaluwa na yaiyadiwo hiya ainai hitapwalolo, aluꞌaluwadi maudoina yo hinage walomoiha ainaena hitapwalolo.’
25 Na waihiune Yeisu ainai iwalo, ‘Bada yahanapuiyaꞌo ebeha howola mata Besinana towahona ilaoma, iya hiyoyogaeine Keliso, na ebe ilaoma iya hanapu maudoina mata iwalo mahalavae alidai’.
26 Na Yeisu waihiune ainai iwalo, ‘Yau Besinanaede teina yawalowalowane’.
27 Tenem hauganane ainai Yeisu ana taumulitaone hiwuyoma ta yadi taubadane hiꞌiꞌitane waihiu baidana hiꞌauꞌaubabada, ta aluwadine igagavaine, na hesi nigele teya yaiya iyawalo, ‘Hava nuwanuwam?’ bo ‘Hava wuwuna waihiune baidam amꞌauꞌaubabadane?’
28 Eeta waihiunane yana abagoi ilaugabai ta ilau dalavai ta tomowaone aidiyai iwawalone,
29 iwalo, ‘Amlaoma na towahonane amꞌita, iya mumugagune maudoina vehabana aliguwai iwalo mahalavediꞌo. Eeta teina iya Besinana towahona.’
30 Ta tomowaone dalava mwalaꞌina ainaena hibwalenima ta Yeisu ainai ilalaomane.
31 Hauganane ainai Yeisu ana taumulitaone hiveveꞌiꞌimanei hiwalo, ‘Tauveꞌita, teina aiꞌaine uꞌai’.
32 Ta yadi walone iyemaiha na iwalo, ‘Agune nigele amyahanapui.’
33 Ta ana taumulitaone hibom hiꞌauꞌaubabada, hiwalo, ‘Nuwana yaiya ana ilawenamaꞌo?’,
34 Na Yeisu aidiyai iwalouyo na iwalo, ‘Agu wede neta agu tauvetamalene yana nuwatuwu yaꞌabigabaedi’.
35 Na hinage aidiyai iwalo, ‘Yami walo ehebo imiyamiya ebeha waiꞌena vehopali hiꞌovi na abo laulau eli, na yawalo moiha alimiyai amꞌita gwaipile na tanovine ana itane amꞌita bada aiꞌaine ihunaꞌo ta ana lowoinane laulau eli ana hauga.
36 Yaiyadiwo hiya hilaulauꞌeli adi maiha hilobai, na laulauꞌeline tomowa yawahidi miyamiya vateyaina vehabana. Eeta yaiyadiwo hiya hilalaupeliwa na yaiyadiwo hiya hilalauꞌeline hiyaliyaya oviꞌovi.
37 Teina walone walo moiha ebeha towaho ehebo taulaupeli na towaho ehebo taulauꞌeli.
38 Yau yavetamalegomiu laulauꞌeli vehabana ta tomowa amtanoidi. Tomowa tupwadi mwalona hilaupeli na hiꞌabiye masele na omiu amlauꞌeli.’
39 Tenem dalavanane ainai Sameliyaone bagibagilidi Yeisu hiyemidiyei wuwuna waihiunane aidiyai iwalo mahalava iwalo, ‘Mumugagu maudoina iwalo mahalavaedi’.
40 Eeta Sameliyaone hilaoma Yeisu ainai ta hiꞌawanoiyei ebeha baidadi himiyamiya ta Yeisu nemai ahubena bwau aidiyai imiyamiya.
41 Na hinage tomowa bagibagilidi Yeisu hiyemidiyei yana walone vehabana.
42 Na waihiunane ainai hiwalo, ‘Yam walone ainaena aꞌawa moihaꞌo, nigele ebeha yam walo aꞌava vehabadi na hesi ai ibom yana walone abenalenaꞌo na ainaena ahanapui iliꞌilimaniyaꞌo ebeha iya Taulivahinaede taumiya baleꞌu maudoida vehabada’. Yeisu ehebo tauloina natuna iꞌabiye namwanamwa
43 Ahubena bwau hiꞌovi ta Yeisu tenem tupwane ilaugabaei ta ilalaune Galili.
44 Ta Yeisu yana aubabada tenem dova iwalo, ‘Tauwalo mahalavaone nigele teya adi veꞌahihi ebe hibom yadi tupwai higuguguguya’.
45 Hauganane ibwaleni Galili ainai, Galiliwone hiyaliyaya yana bwalenine vehabana, wuwuna Buidiꞌwa guyauna Yelusalem ainai hilau ta Yeisu yana paihowa bada hiꞌitayaꞌo guyaune holanai ipapaihowaidine.
46 Ta ainaena Yeisu iwuwuyone Kena dalavanane holanai neta Galili tupwanane ainai. Mwalona tupwanane ainai weꞌaha mohili ipaihowai ta iyemala wainine. Tenem ainai ehebo tauloina mwalaꞌina natuna towahona ilovala Kapaneum ainai.
47 Hauganane ibenalei ebeha Yeisu tupwa Yudeyaena ilaoma ta Galili ainai imiyamiya, tauloinanane ilau na Yeisu ainai iꞌawanoi iwalo, ‘Howahowana talau Kapaneum na natugu ilovala uꞌabiye namwanamwa, wuwuna muhamuhana na yana hauga iꞌovi’.
48 Na Yeisu towahonane ainai iwalo, ‘Omiu alimiyena nigele teya towaho iya yemidiyegau na ebe yagu paihowa wahiwahiyalana ana veꞌiveꞌilala amꞌita, abo amyemidiyegau’.
49 Na tauloinane Yeisu ainai iwalo ‘Bada, umwayamwayau ta talau mata dova ta natugune imwalowoi’.
50 Na Yeisu iwalo, ‘Uwuyouyo yam vadai ta natumne uꞌita bada inamwanamwaꞌo’. Na towahonane Yeisu yana walone iyemidiyei ta ilau gwaipileuyone.
51 Hauganane yana laugwaipilene ainai yana taupaihowaone ilobaidi ta wasa himomoheine, hiwalo, ‘Natumwa bada ana lovala iꞌoviꞌo’.
52 Ta aidiyai ipapanivilane mahana viha ainai natunane ana lovalane iꞌoꞌovine. Na hiya hiwalo, ‘Lavi mahana alaꞌalapwahiyai ana alaꞌalawowoline isasawaline’.
53 Ta tauloinawa inuwatuwui tenem hauganane ainai Yeisu iwalo, ‘Natumne bada inamwanamwaꞌo’. Eeta towahonane yana huhuwone baidanao Yeisu hiyeyemidiyeine.
54 Teina Yeisu yana paihowa wahiwahiyalana ana veꞌiveꞌilala bwauna hauganane Yudeyaena ilaoma ta Galili ainai ipaipaihowa.
1 Hauga teina tuluhanai Yudeyaone ehebo abanuwatuwu avivini hipaihowai Yelusalem ainai, eeta Yeisu ihahaene Yelusalem guyaune vehabana.
2 Na Yelusalem ainai neta sipiwone yadi awaꞌedane ainai ehebo weꞌaha niꞌuniꞌuna imiyamiya. Weꞌahanane Yudeyaone alinadiyena hiwalo Bedesaida. Na tupwanane ainai vada abaꞌaiyawasi 5 hiꞌabidi ta himiyamiya weꞌahane papalinai.
3 Na vadaone aidiyai taulovala bagibagilidi himiyamiya, taumehe gibugibu yo daladaladi yo tapitapiyadi na hihaꞌwahaꞌwa weꞌahane yana mwahali vehabana.
4 Wuwuna hauga maudoina Yaubada yana tausagenawasa ilaolaoma na weꞌahanane inuꞌunuꞌuvi na ebe yaiya taulovala teya imwayamwayau na idalahugu mugai mata ana lovalane iꞌovi ainaena.
5 Na taulovalaone aidiyena ehebo towaho ilovalovala neta bolimai 38.
6 Na Yeisu ibwaleni ta towahonane iꞌiꞌitane na hinage ihanapuiyaꞌo ebeha bolimai bagibagilidi lovala ainai imiyamiya, eeta Yeisu towahonane ipanivilaei, iwalo, ‘Nuwanuwam unamwanamwa?’
7 Na taulovalane iwalo, ‘Taubada, nigele teya agu tauhagu ta teina weꞌahane ainai imwau aituluwegau ebe weꞌahane yana hauga mwahali. Hauga maudoina yatowoi ebeha yabom yaꞌaitulu na nigele howahowagu, vali taulovalao hilaoma ta hiꞌaitulu ta hinamwanamwa na yau bada agu itaede.’
8 Na Yeisu towahonane ainai iwalo, ‘Utowolo na yam halabine uꞌavalai ta ulau’.
9 Tenem ainai towahone inamwanamwa ta yana halabine iꞌavalai ta ilalaune. Tenem hauganane ainai tapwalolo ana ahubena.
10 Na Yudeyaone adi taumugaiwone towahonane hiꞌita ta ainai hiwawalone, hiwalo, ‘Hava wuwuna tapwalolo udiꞌwai na yam halabine uꞌavaꞌavalauheine?’
11 Na yadi walone iyemaiha iwalo, ‘Towahone agu tauꞌabiye namwanamwane aliguwai iwalo, “Yam halabine uꞌavalai ta ulau” ’.
12 Na hinage hipanivilaei hiwalo, ‘Aiteya towaho neta dova alimwai iwawalone?’
13 Eeta towahowa lovalaena inamwanamwawa nigele iyahanapui yaiya towaho. Wuwuna Yeisu bada ilaoꞌo tomowa alodiyai ta nigele iyaꞌita lobai.
14 Hauga mulitai Yeisu towahonane ilolobaine vada tapwalolo mwalaꞌina holanai, ta ainai iwawalone iwalo, ‘Uꞌita bada unamwanamwaꞌo, na havena hinage yababana upaipaihowai, mata dova ta ginauli yababa alilina ibwaleni alimwai’.
15 Na towahonane ilau ta Yudeyaone aidiyai iwalo mahalavane ebeha ana tauꞌabiye namwanamwane iya Yeisu.
16 Teina ainaena Yudeyaone Yeisu hiveꞌalehaeine wuwuna paihowanane ahubena tapwalolo ainai ipapaihowaine.
17 Tenem ainai Yeisu Yudeyaone aidiyai iwawalone iwalo, ‘Tamagu ahubena maudoidi aidiyai ipaipaihowa ainaena yau hinage dova’.
18 Yudeyaone yana walone hibenalei ta hitowotowoi vedova na hiꞌoiye mwalowoi. Wuwuna tapwalolo ana loina idiꞌwai yo hinage iwalo ebeha iya Yaubada Tamana moihana, yo ebeha Yaubada baidana hivetoyatoyawa. Yaubada Natuna yana loina
19 Yeisu tomowaone aidiyai iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai, yau nigele howahowagu yabom paihowa hava yapaihowai. Na Tamagu yana paihowa, yaꞌitadi ta dova hinage yapaipaihowaidine.
20 Tamagu ivelauwegau mwalaꞌina ainaena yana paihowa maudoidi ipaipaihowaidi iveꞌitagau, ta yana paihowa yapaihowaidi. Na mata aluwamiu higavai wuwuna paihowa mwalaꞌi alilidi iveꞌiveꞌitagau.
21 Dova Tamagu taumwalowoiwone iꞌabiye towolodi ta yawahidine imohemohedine, yau hinage dova yawahi vauvauna yamohe tomowa aidiyai, yaiyadiwo hiya ivesinuwaidiꞌo.
22 Nigele hinage teya Tamagu yana loina tomowa adi lauvetala vehabana, wuwuna lauvetala ana loina maudoina bada imohegauꞌo ta yabom yapaihowaidi.
23 Eeta maudoimiu amveꞌahihiyegau bada dova Tamagu amveꞌaveꞌahihiyeine. Na yaiyadiwo hiya nigele hiyaveꞌahihiyegau, hiya hinage Tamagu tauvetamalegaumane nigele hiyaveꞌahihiyei.
24 ‘Yawalo moiha alimiyai ebe yaiyadiwo yagu walowone hibenaledi na iya ivetamalegaumane hiyemidiyei yawahi miyamiyavateyaina hilobai. Na ebe lauvetala ana hauga ainai omiu mata nigele loina amyalobai, wuwuna bada mwalowoi yana tupwa amlaugabainaꞌo ta amgeyoꞌawaꞌo yawahi vauvauna ainai.
25 Na hinage yawalo moiha alimiyai ebeha hauga ilalaoma na bada teina ilaomaꞌo ta ebe taumwalowoiwo Yaubada Natuna alinana hibenalei, neta yau alinagu. Na ebe yaiyadiwo alinagu hibenalenaꞌo yawahidi vauvauna hilobai.
26 Tamagu iya yawahi moiha wuwuna, italamꞌo aliguwai na yau hinage yawahi wuwuna.
27 Na hinage lauvetala ana loina imohegauꞌo ta yau yapaihowaidi wuwuna yau Tomowa Moihagu.
28 ‘Eena havena amꞌaluꞌaluwagavai teina ginauliwone vehabadi. Hauga ilalaoma ainai taumwalowoi maudoidi alinagune mata hibenalei,
29 na magaiyena hibwalenima, ta hiya mumugadi namwanamwadi yawahi namwanamwana hilobai, na hiya mumugadi yababadi lauvetala hilobai.
30 Yau nigele howahowagu yabom paihowa yapaihowaidi, wuwuna yagu loina lauvetala vehabana Yaubada iveꞌitagauꞌo, ainaena yagu loina dumwaluna. Wuwuna yau nigele yatowotowoi na yagu nuwatuwu yabom yapaihowaidi, na hava dova iya ivetamalegaumane yana nuwatuwu yapaihowaidi.’ Yeisu ana tauwalo mahalavao
31 ‘Ebe yabom vehabagu yawalo mahalava neta nigele walomahalava moiha.
32 Na hesi vali tomowa iya vehabagu bada iwalo mahalavaꞌo ta yahanapuiyaꞌo hava dova yana walomahalavane vehabagu neta walo moiha.
33 Mwalona omiu tauyewasa tupwadi amvetamaledi towahonane Yoni ainai, ta iya walomoiha ainaena vehabagu iwawalone, ta alimiyai hiwalo mahalavane.’
34 Hinage Yeisu aidiyai iwalo, ‘Yau nigele tomowa yadi walomahalava vehabana yayanuwanuwatuwu, na vehabamiu yawalowalo mahalava Yoni yana aubabada vehabana, ta ebeha amnuwamasele ta livahi amlobai.
35 Yoni dova lampa masemaselena, ta omiu mwalona hauga iuꞌiuna ainai nuwanuwamiu, ta yana maselene ainaena amyaliyaliyaya.
36 ‘Yoni yana walomahalavane vehabagu neta ginauli mwalaꞌina, na hesi ehebo ginauli mwalaꞌi alilina imiyamiya, neta abaꞌitao teina Tamagu ainaena yapaipaihowaidine. Ebe paihowadine vehabadi amnuwatuwu iliꞌilimani mata amnuwamasele ebeha Tamagu iya ivetamalegaumane.
37 Na Tamagu hinage iya iwalo mahalavaegau, na omiu nigele teya hauga alinanane amyabenalei bo maninane amyaꞌita.
38 Na hinage yana walowone alimiyai nigele atemiyai hiyamiya. Wuwuna nigele amyayemidiyegau ebeha yau Yaubada ainaena yalalaomane.
39 Hauga maudoina Buki Veꞌahihi amvahivahili na yami nuwatuwu ebeha howola mata yawahi miyamiya vateyaina amlobai, na nigele amyanuwamasele ebeha Buki Veꞌahihine iwalowalo mahalavaegau.
40 Ainaena nigele nuwanuwamiu yawahi miyamiya vateyaina vehabana amlaoma aliguwai.
41 ‘Yau nigele yayanuwanuwatuwu yabom agu walo vetuvehae vehabana tomowa aidiyena.
42 Na omiu bada yahanapuiyaꞌo ebeha nigele teya Yaubada ana velau atemiyai iyamiyamiya.
43 Am ita yau Tamagu yehanaena yalalaomane na nigele vehabagu amyayaliyaya, na ebe yaiya ibom yehanaena na ilaoma alimiyai, iya vehabana mata amyaliyaya.
44 Omiu nuwanuwamiu tomowa aidiyena walo vetuvehae ambenalei, na hesi ami walo vetuvehae Yaubada ainaena nigele nuwanuwamiu. Eeta neta wuwuna nigele amyayemidi.
45 ‘Havena amnuwanuwatuwu ebeha yau mata yaveꞌewaigomiu Tamagu mehenai. Hesi Mosese mata howola abo iveꞌewaigomiu. Yami nuwatuwu ebeha Mosese yana laugagayo ihaguigomiu, mata nigele.
46 Na ebe omiu Mosese amyemidiyei moiha, yau hinage amyemidiyegau, wuwuna iya mwalona Buki Veꞌahihi ainai vehabagu iwalo mahalava ta ilelelene.
47 Na yana walomahalavane nigele amyayemidiyei ainaena nigele howahowana yagu walone amyemidiyei.’
1 Yeisu Galili leꞌawanane imiyamiya, na leꞌawanane yehana bwauna neta Taibiliya. Ta Yeisu igelu na igegeyoꞌawane vali geyoꞌawai.
2 Na hinage boda mwalaꞌina Yeisu himulimulitaei, wuwuna bada yana paihowa wahiwahiyalana taulovala aidiyai hiꞌitayaꞌo.
3 Eeta Yeisu ana taumulitaone baidanao hihae oyai ta hitalumiyahiwa.
4 Hauganane ainai bada hauga ilautebitebiniyaꞌo ta Yudeyaone yadi Buidiꞌwa guyauna hipaihowai.
5 Eeta Yeisu iꞌita gwaipile ta boda mwalaꞌina iꞌiꞌitadine hilaolaoma ainai. Ta Yeisu Pilipi ainai iwalo, ‘Pilipi havaena mata aiꞌai tagimwala ta teina tomowaone taveꞌaidine?’
6 Teina panivilane ainaena Yeisu Pilipi itotowoine, na bada ihanapuiyaꞌo hava mata ipaihowai tomowaone vehabadi.
7 Eeta Pilipi Yeisu ainai iwawalone iwalo, ‘Teina boda imwalaꞌi alili, na ebe 200 kina ainaena beledi tagimwalai na taguyauwei aidiyai, mata nigele howahowana maudoidi hilautowo’.
8 Na hinage teya Yeisu ana taumulita Andulu, iya Saimoni Pita tahina ainai iwawalone,
9 iwalo, ‘Ehebo gama teina yalobaiyaꞌo maꞌana beledi nima eheꞌehebo na yama bwau ainai, na nuwana teina bodane nigele howahowadi’.
10 Ta Yeisu ana taumulitaone aidiyai iwalo, ‘Tomowaone maudoidi aidiyai amwalo ta awahine ainai himiya’. Wuwuna tupwanane tenem iꞌawahi ta tomowa himimiyane ainai. Na towatowaho hibom hivavahilidine ta adi bagibagili dova tausani 5.
11 Na Yeisu belediwa ivaidi ta vehabadi iꞌawa yauwedo Yaubada ainai, na mulitai tomowaone himimiyane aidiyai higuguyauweine. Na hinage yamaone bwau dova aidiyai hipapaihowaine, ta maudoidi hiꞌai ta howahowadi?
12 Hiꞌai iꞌovi na Yeisu ana taumulitaone aidiyai iwalo, ‘Beledi tupwatupwadine amtanoꞌahai. Havena teya tupwa amgabagabaei.’
13 Eeta beledi 5 ainaena tomowaone hiꞌaꞌaine, na taumulitaone tupwawa hitanoꞌahaidi ta boha 12 hiꞌoiye mwaudine.
14 Tenem hauganane ainai tomowaone Yeisu yana paihowa wahiwahiyalana ana veꞌiveꞌilala hiꞌita ta hiwalo, “Moiha teina tauwalo mahalavanaede hiwalo yemidiyeiwa ebeha baleꞌuwai mata ilaoma”.
15 Ta tenem ainai Yeisu tomowaone ihanapuidi ebeha muhamuhana na hiꞌabi avivini ta aidiyai ivetauwasawasa. Na Yeisu ibom nigele nuwanuwana eeta ibom ilau ta ihahaene oyai. Yeisu yana lau niꞌu ewanaena
16 Iꞌimwaꞌimwaꞌauhi na ana taumulitaone hidodobine Galili leꞌawanane ainai,
17 na yadi wagane ainai higelu ta ebeha higeyoꞌawauyo Kapeneum tupwanane ainai. Gabwai hiwohewohe ta iguguyouꞌo na Yeisu nigele aidiyai iyalaoma.
18 Hauganane ainai yaumai yo bagodu mwalaꞌina hilolobaine.
19 Na bada hiwohe ta muhamuhana amwaha daodaowai, na Yeisu niꞌune ewanaena ilaolaoma yadi wagane vahalinai hiꞌiꞌitane ta maudoidi himeheuhi.
20 Eeta aidiyai iwalo, “Havena ammehemeheuhi. Yau taꞌi.”
21 Eena taumulitaone hiwalo ta Yeisu igegelune wagai. Na wagane itaumwayaumwayau ta hidunahaene Kapeneum leꞌawanai. Yeisu iya aiꞌai moiha mayawahina
22 Iꞌahubenama ta vali geyoꞌawai Galili leꞌawanai ana taumiyao hihanapuiyaꞌo hiya Yeisu ana taumulitao hibom waga higelui ta hilalaune, Yeisu nigele baidadi.
23 Ahubenanane ainai Taibiliyaena waga tupwadi hilaoma ta tupwanane ainai Yeisu bodaowa belediyena iveveꞌaidiwa vahalinai hiluluwune.
24 Ta tenem ainai tomowa maudoidi Yeisu mayana taumulitao hibeha ahayaidi, eeta higelu ta higegeyoꞌawane Kapeneum wagaena Yeisu habi behaeina.
25 Higeyoꞌawa ta hilobai na ainai hipanivila hiwalo, ‘Bada, maivihana ulalaomane?’
26 Na tomowaone aidiyai iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai omiu nigele amyabehabehaegau yagu paihowa wahiwahiyaladi adi veꞌiveꞌilala vehabadi, na hesi yami beha wuwuna neta belediwone amꞌaidi ta amꞌaiꞌiꞌiꞌwahine vehabana.
27 Omiu havena aiꞌai oviꞌovina vehabana ampaipaihowa na hesi aiꞌai yawahi miyamiya vateyaina vehabana ampaihowa. Yau Tomowa Moihagu teina aiꞌainane yamohemohegomiu, wuwuna Yaubada Tamagu iya ivesinuwaigau teina yana paihowane vehabana.’
28 Na hiya ainai hiwawalone, hiwalo, ‘Hava mata aidiyena Yaubada yana paihowane apaihowaine?’
29 Na Yeisu aidiyai iwawalone, iwalo, ‘Yaubada yana paihowa teina, ebeha amyemidiyegau yau Tomowa Moihagu ivetamalegaumane’.
30 Ta ainai hiwalo, ‘Yede veꞌiveꞌilala upaihowai ta ebe ayemidiyego.
31 Mwalona dova tubumaiyaone nuꞌulu awawai na aiꞌainane hiꞌaiꞌai, yehanaede mana, dova Buki Veꞌahihi yana walo, aiꞌai galewaena imohedi ta hiꞌaꞌaine. Eeta owa havaidova hinage yam veꞌiveꞌilala upaihowai, na aꞌita.
32 Na Yeisu tomowaone aidiyai iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai neta Mosese iya nigele aiꞌai galewaena iyamohegomiu, na hesi Tamagu iya aiꞌai moiha galewaena imohemohegomiu.
33 Na aiꞌainane neta Yaubada ainaena iya bada ilaomaꞌo baleꞌuwai ta tomowa yawahidi imohemohedi.’
34 Na hiya hinage Yeisu ainai hiwawalone, hiwalo, ‘Taubada teina aiꞌaine umohegai hauga maudoina’.
35 Na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Yau aiꞌai yawahi vehabana ta ebe yaiya ilaoma aliguwai, mata nigele iyavahali, na hinage ebe yaiya iyemidiyegau mata nigele gadonane iyamaguni.
36 Bada yawaloꞌo alimiyai ebeha amꞌitagauꞌo na hesi nigele amyayemidiyegau.
37 Tomowaone hiya Tamagu imomohegaune mata hilaoma aliguwai na nigele mata yayasosomanedi.
38 Wuwuna yau galewaena yalaoma nigele yabom yagu nuwatuwu habi paihowaina, na hesi iya ivetamalegaumane yana nuwatuwuwena.
39 Agu tauvetamalene yagu tomowa imohegauꞌo, na teina yana nuwatuwu ta ebeha havena teya aidiyena yavesavesawali, na hesi hauga yana abaꞌovi ainai mwalowoiyena yaꞌabiye towolouyowedi.
40 Teina Tamagu yana nuwatuwu dova, ebe yaiyadiwo hiya, yau natunane hiꞌitagau yo hinage hiyemidiyegau yawahi miyamiya vateyaina hilobai, na hauga yana abaꞌovi ainai yau mwalowoiyena yaꞌabiye towolouyowedi.’
41 Tenem ainai Yudeyaone yana walone hibenalei ta hiꞌuꞌulumiyaneine, wuwuna yana walone ainai iwalo, ‘Yau aiꞌainaede galewaena yaꞌaꞌaitulumane’.
42 Na hinage hiya hiwalo, ‘Teina towahone Yosepa natuna, iya Yeisu, awa? Na tamanane yo hinanane tahanahanapuidi, na vedova ta iwalo ebeha iya galewaena iꞌaꞌaitulumane?’
43 Na Yeisu aidiyai iwawalone, iwalo, ‘Havena abom alimiyai amꞌuluꞌulumiyai vehabagu.
44 Nigele howahowana yaiya ibom nuwanaena ilaoma aliguwai na hesi ebe yaiyadiwo hiya Tamagu iniulidi na aliguwai hilaoma, hiya hauga yana abaꞌovi ainai mwalowoiyena yaꞌabiye towolouyowedi.
45 Teina walone bada mwalona tauwalo mahalavao hileleyaꞌo Buki Veꞌahihi ainai, hiwalo, ꞌTomowa bagibagilidi adi veꞌita hilobai Yaubada ainaena, na ebe yaiyadiwo hiya Tamagu yana veꞌita hibenalei yo hihanapui hiya mata aliguwai hilaoma.
46 Na omiu nigele teya alimiyena Tamadane iyaꞌita, bada yabom, wuwuna yau ainaena yalalaomane.
47 Yawalo moiha alimiyai ebeha yaiyadiwo hiya hiyemidiyegau yawahi miyamiya vateyaina hilobai.
48 Wuwuna yau yawahimiune ana.
49 Mwalona nuꞌula awawai tubumiyaone aiꞌai yehanaede mana hiꞌaiꞌai na hesi nigele yawahi miyamiya vateyaina ainaena hiyalobai na bada himwamwalowoine.
50 Ta teina aiꞌaine galewaena iꞌaꞌaitulumane ebe yaiya iꞌai mata nigele iyamwalowoi.
51 Yau yawahimiune ana galewaena yaꞌaꞌaitulumane ta ebe yaiya aiꞌainane iꞌai yawahina miyamiya vateyaina ilobai, na aiꞌainane yamohegomiu neta yau taugu, wuwuna taugune yatalamwei taumiya baleꞌu bagibagilimiu yawahimiu vehabana.’
52 Ta tenem ainaena Yudeyaone hivetuwuni na hibom hivetaꞌetaꞌe, hiwalo, ‘Vedova ta teina towahone ebeha taunane imohegita taꞌai?’
53 Eeta Yeisu aidiyai iwawalone, iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai, yau Tomowa Moihagu, na ebe taugu nigele amyaꞌai yo hinage ꞌwahinagune nigele amyanuma, mata nigele yawahimiu amyalobai.
54 Na ebe yaiya taugune iꞌai yo ꞌwahinagune inuma, yawahi miyamiya vateyaina ilobai, na hauga yana abaꞌovi ainai mwalowoiyena yaꞌabiye towolouyowei.
55 Na amnuwatuwu avivini ebeha taugune aiꞌai moiha, na ꞌwahinagune abanuma moiha.
56 Ainaena ebe yaiya iya taugune iꞌai yo ꞌwahinagune inuma iya aliguwai imiyamiya na yau hinage ainai yamiyamiya.
57 Tamagu iya mayawahina ivetamalegauma ta iya hauga maudoina ainaena yawahigune yavaivaine. Yau hinage dova, ebe yaiya iꞌaigau mata yawahina aliguwena ilobai.
58 Teina aiꞌaine galewaena ilalaomane nigele dova aiꞌaiwa tubumiyaone hiꞌaꞌaiwa, balabala awawai wuwuna mwalona aiꞌaiwa hiꞌaꞌaine nigele ainaena yawahidi miyamiya vateyaina hiyalobai, na bada himwamwalowoine. Eeta teina aiꞌaine aliguwena ebe yaiya iꞌai yawahi miyamiya vateyaina mata ilobai.’
59 Teina ginauliwone maudoina iwalo mahalavaedi hauganane iveꞌiveꞌita vada tapwalolo holanai tupwa Kapaneum ainai. Yawahida miyamiya vateyaina aubabadana vehabana
60 Ana taumulitaone bagibagilidi Yeisu yana walone teina hibenalei ta hibom aidiyai hiwalo, ‘Teina walone ana benaline ivitai. Yaiya mata ibenaleine?’
61 Na Yeisu iya ihanapu mugaiyenaꞌo ebeha teina walone vehabadi hiꞌuluꞌulumiyaine, ta aidiyai iwalo, ‘Teina walone vehabana nuwamiune iyababa.
62 Yau Tomowa Moihagu mwalona galewaena yadobima na howola abo yawuyo. Na ebe yagu wuyone amꞌita, mata amyemidiyegau?
63 Na Yaubada Aluꞌaluwana iya yawahimiu ana taumohe ta nigele howahowana na tomowa hibom yadi wahiyalaena. Yagu walo teina bada yamohegomiuꞌo, na aidiyena Yaubada Aluꞌaluwana ainaena yawahimiu imohegomiu.
64 Hesi tupwamiu nigele amyayemidiyegau.’ Yeisu teina walowone iwalowedine, wuwuna ihanapu mugaiyenaꞌo, yaiyadiwo hiya nigele hiyayemidiyei na hinage ihanapuiyaꞌo yaiya ana tauhuhulane.
65 Na hinage aidiyai iwawalone, iwalo, ‘Teina vehabana mwalona yawawalo mugaine alimiyai, ebeha nigele howahowana na yaiya ibom ilaoma aliguwai na hesi yaiyadiwo hiya Tamagu aidiyai italam’.
66 Teina ainaena Yeisu ana taumulitaone bagibagilidi hitaꞌwataꞌwataei ta hilalaugabaeine.
67 Na hitau 12 aꞌava hitutupwane, na Yeisu aidiyai iwawalone, iwalo, ‘Omiu hinage nuwanuwamiu na amlau, awa?’
68 Eena Saimoni Pita iwawalone Yeisu ainai, iwalo, ‘Bada, yaiya ainai mata alaune? Wuwuna owa ubom yawahi miyamiya vateyaina ana walo alimwai imiyamiya.
69 Na ai bada ayemidiyegoꞌo yo ahanapuigoꞌo ebeha owa Besinana Veꞌaveꞌahihina Yaubada ainaena.’
70 Na Yeisu iwalo, ‘Moiha, amtau 12 yavesinuwaigomiu, na hesi ehebo alimiyena iya Tomodulele yana boda’.
71 (Yeisu teina iwalowalone Yudasa vehabana, iya Saimoni Isakaliyota natuna. Na Yudasanane iya teya Yeisu ana taumulita na hesi howola abo iya ihuhulaei.)
1 Mulita Yeisu Galili maudoina ainai itataꞌiꞌiline. Na hesi nigele nuwanuwana na Yudeya tupwanane ainai itaꞌiꞌili, wuwuna Yudeyaone yadi tauloinao nuwanuwadi ebeha hiꞌoiye mwalowoi.
2 Hauga tenem ainai Yudeyaone yadi Gwau guyauna ana hauga ilau tebitebiniyaꞌo.
3 Eeta Yeisu tahinaone ainai hiwawalone, hiwalo, ‘Teina tupwane ulaugabaei na Yudeya ainai ulau ta ebe nemai amtau mulitaone yam paihowa hiꞌita’.
4 Yo hinage ainai, hiwalo, ‘Uhanapui neta ebeha nigele teya yaiya paihowa dawaniyena ainaena yehana iyamwalamwalaꞌi, na ebe nuwanuwam na tomowaone maudoidi hihanapuigo, ubom uveꞌitauyowego tomowaone aidiyai’.
5 Tahinaone teina walone hiwawaloweine ainai wuwuna nigele hiyayemidiyei.
6 Ta tenem ainai iwawalone aidiyai, iwalo, ‘Yagu hauga moihana nigele iyabwaleni na tenem tupwanane ainai yalau, na omiu hesi ilowoinanegomiu ta ainai amlau, ebe aiteya hauga nuwanuwamiu.
7 Wuwuna omiu nigele howahowana taumiya baleꞌuwone hiveꞌalehaegomiu, na yau hesi hiveꞌalehaegau wuwuna mumugadi yababadiyaone yawalowalo mahalavaedi.
8 Inamwanamwa omiu ambom amlau guyaune ainai. Yau mata nigele yayalaowa ainai, wuwuna nigele yagu hauga moiha iyabwaleni.’
9 Teina walone imohedi ta hilalaune na iya Galili ainai bada imiyamiya. Yeisu yana paihowa Gwau guyauna ainai
10 Yeisu tahinaone hilaugabaei ta hilaoꞌo guyaune ainai, na Yeisu tuluhadiyena ilaudawadawani ta tupwanane ainai ibwabwalehine, na nigele teya yaiya iyahanapui.
11 Hauganane ainai Yudeyaone yadi tauloinao Yeisu hibehabehaei guyaune holanai na hiꞌauꞌaubabada, ‘Haidova teina towahonane?’
12 Ta tenem ainai tomowa bagibagilidi hibom aidiyai hiꞌuluꞌulumiya Yeisu vehabana, ta tupwadi hiwalo, ‘Iya towaho namwanamwana’. Na tupwadi hiwalo, ‘Nigele! Iya towaho oyaꞌoyamana.’
13 Na tomowa bagibagilidi Yudeyaone yadi tauloinao himeheuhedi ta nigele yaiya teya iyaꞌawa namwanamwa Yeisu vehabana.
14 Na bada guyau gamwagamwana ta Yeisu iluwu vada tapwalolo holanai ta yana veꞌita ivevetuwunine.
15 Eena Yudeyaone tenem ainai nuwadine ipwanopwano mwalaꞌina na hiwalo, ‘Havanaena teina towahone yana hanapune ilolobaine? Iya nigele abaseꞌulu teya ainai iyaluwu.’
16 Na Yeisu iwawalone aidiyai, iwalo, ‘Yau nigele yabom yagu nuwatuwuwena na hesi agu tauvetamalene yana nuwatuwu ainaena yaveꞌiveꞌitane.
17 Omiu hinage ebe nuwanuwamiu na Yaubada yana nuwatuwu ampaihowai, yagu veꞌitane amhanapui ebeha Yaubada ainaena, na nigele yabom yagu nuwatuwu ainaena.
18 Hesi amnuwatuwu avivini ebe yaiya ibom yana nuwatuwuwena iveꞌiveꞌita iya ibom yehana vehabana ipaipaihowane. Na yau hesi nigele dova omiu, wuwuna yau nuwanuwagu na agu tauvetamalene yehanane yaꞌabiye mwalaꞌi, eeta yana walone hidumwalu na hinamwanamwa.
19 Mosese yana loina imohemohegomiu maudoimiu amtaꞌwataꞌwataei eeta nuwanuwamiu ebeha amꞌoiye mwalowoigau.’
20 Ainaena tomowaone yana walone hiyemaiha na hiwalo, ‘Vedova aluꞌaluwa yababana uluꞌulum iꞌabiye yauyaule, eeta neta dova uwalowalone? Na yaiya nuwanuwana ebeha iꞌoiye mwalowoigo?’
21 Eena Yeisu yadi walone iyemaiha na aidiyai iwalo, ꞌNuwamiune ipwanopwano wuwuna ahubena Tapwalolo ainai towaho yaꞌabiye namwanamwa.
22 Na vedova omiu yami paihowa ahubena Tapwalolo ainai? Wuwuna Mosese yana loinaena natumiyaone towatowahodine taudiyai veꞌiveꞌilala amhapihapidi. (Na teina loinane nigele Mosese ainaena na hesi mwalona tubudaone mumugadiyaone aidiyena ilalaomane.)
23 Na amwaꞌamwahane towatowahodi aidiyai ampaipaihowai ahubena Tapwalolo ainai. Hava wuwuna ta amveꞌalehaegaune hauganane ahubena Tapwalolo ainai towahone yaꞌabiye namwanamwane?
24 Havena walo vesivesinuwaena amveꞌewa oyaꞌoyamaegau na hesi mumugagu yo yagu walo amvinunu iliꞌilimanidi. Teina towahone ebeha Besinana towahona?
25 Tenem ainai tupwadi Yelusalemaone hiwalo, ‘Nuwana teina towahone iya nuwanuwadi na hiꞌoiye mwalowoi, awa?
26 Na amꞌita tomowaone ahiꞌahipudiyai itowotowolo na iꞌauꞌaubabadane aidiyai, na nigele teya alinanane iyayemaiha. Nuwana ada taumugaiwone hiꞌawa moihae ebeha iya Besinana towahona, awa?
27 Na tupwadi hiwalo, ‘Maudoida bada tahanapuiyaꞌo havaena ilalaomane. Na ebeha Besinana towahona mata yana abalaoma nigele teya yaiya iyahanapui.’
28 Hauganane Yeisu howola iveꞌiveꞌita vada tapwalolo holanai alinana mwalaꞌina ainaena iwawalone, ‘Moiha amhanapuigauꞌo ebeha yau havaena yalalaomane? Na amnuwatuwu avivini iya ivetamalegaumane ta yana loinaena yalalaomane. Nigele yau yagu loina ainaena na dalava teina ainai yalaoma, na agu tauvetamalene mumuganane inamwanamwa yo idumwalu, na omiu hesi nigele amyahanapui iya yaiya.
29 Na yau yahanapuiyaꞌo, wuwuna iya ivetamalegauma ta ainaena yalalaomane.’
30 Tenem ainai tomowaone hitowoi ta ebeha hiꞌabi avivini, na hesi nigele teya yaiya iyaꞌabitowoi, wuwuna iya nigele yana hauga iyabwaleni na imwalowoi.
31 Na hesi tomowa bagibagilidi hiyemidiyei ta hiwalo, ‘Moiha teina Besinana towahona, nigele howahowana na besinana teya ilaoma na yana paihowa wahiwahiyalana imugaiyei’ Yudeyaone yadi tauloinao nuwanuwadi na ebeha Yeisu hiꞌabi avivini
32 Tenem ainai tomowaone yadi walo himhim Palisiwone hibenalei, ta hiya yo taupwaoliwone mwalamwalaꞌidi yadi tauꞌalehao hivetamaledi na Yeisu ebeha hiꞌabi avivini.
33 Eena Yeisu iwawalone, iwalo, ‘Yau bada hauga ubwaꞌubwana ainai baidamiu na hinage yawuyouyo agu tauvetamalene ainai.
34 Na howola mata ambehaegau na nigele mata amyalobaigau, na tupwanane ainai yamiyamiyane omiu nigele howahowamiu na ainai amlaowa.’
35 Eeta Yudeyaone hibom aidiyai hiwalo, ‘Havaidova ainai ebeha ilalau ta mata nigele tayalobai? Ebeha ilalau hiya Yudeyaone himiyamiya taumiya ganamuli yadi tupwa ainai ta iveꞌitadi, awa?
36 Teina yana walone vedova ana nuwamasele? Wuwuna iwalo, “Howola abo ambehaegau na mata nigele amyalobaigau”, na hinage iwalo, “Tupwanane ainai yamiyamiyane omiu nigele howahowamiu na ainai amlaowa”.’ Weꞌaha mayawahina
37 Guyau ana ahubena mwalaꞌina yana abaꞌovi ainai, Yeisu ahiꞌahipudiyai itowolo na alinana mwalaꞌina ainaena iyogayoga, iwalo, ‘Yaiya owa gadom imaguni ulaoma aliguwai ta unuma.
38 Wuwuna Buki Veꞌahihi ainai iwalo mahalavaenao, iwalo, “Agu tauyemidiwone atediyena dova weꞌaha mayawahina isagesagena”.’
39 Yeisu yana walone neta Aluꞌaluwa Veꞌahihi vehabana iꞌauꞌaubabadane wuwuna, Aluꞌaluwa Veꞌahihi mata tauyemidiwo atedi iꞌoiye mwaudi. Na hauga tenem ainai Aluꞌaluwa Veꞌahihi nigele iyaluwu tomowaone aidiyai, wuwuna Yeisu howola nigele iyayemala wasawasa. Tomowa holadiyai wahei ibwaleni
40 Yeisu yana walo tomowa bagibagilidi hibenalei, ta tupwadi hiwalo, ‘Moiha, teina towahone iya tauwalo mahalavanaede hiwalowaloweine’.
41 Na tupwadi hinage hiwalo, ‘Iya Besinana towahona’. Na hinage tupwadi aidiyena hiwalo, ‘Ebeha Besinana moiha Galiliyena ilalaomane?
42 Nigele howahowana, wuwuna Buki Veꞌahihi bada ainai iwalo mahalavaꞌo ebeha Besinana Deivida yana huhu ainaena ilalaoma ta Deivida yana dalavane Betelehem ainai mata Besinana itubui.’
43 Tenem ainai na waheine ibwabwalenine tomowaone ahiꞌahipudiyai.
44 Ta tupwadi nuwanuwadi na Yeisu hiꞌabi avivini, na nigele teya yaiya iyaꞌabitowoi. Yudeyaone yadi tauloinaone nigele Yeisu hiyayemidiyei
45 Eeta tauꞌalehao hiwuyo taupwaoli mwalamwalaꞌidi yo Palisiwone aidiyai, na hipanivilaedi hiwalo, ‘Hava wuwuna nigele amyaꞌabi avivinine?’
46 Na tauꞌalehaone yadi babadaone aidiyai hiwawalone hiwalo, ‘Tenem towahone yana walone inamwanamwa alili. Nigele teya hinage yaiya dova.’
47 Ta Palisiwone hiwalo, ‘Mwali nuwamiune ivai, awa?
48 Na amhanapui ebeha nigele teya yaiya tauloina nuwana Palisiwone alimaiyena Yeisu ayayemidiyei.
49 Na hesi tomowa maudoidi Yeisu hiyemidiyei, wuwuna tomowaone nigele Mosese yana loinane ainai hiyanuwamasele, eeta Yaubada adi maiha yababana mata imohedi.’
50 Ehebo hinage aidiyena tauloina yehanaede Nikodimo, iya mwalona boniyaiyena ilau ta Yeisu baidana hiꞌaubabadane, ana geluwone aidiyai iwawalone,
51 iwalo, ‘Ita yada loina tenem dova, ebeha havena taloiloina awaꞌawawa na hesi mugai towaho tapanivilaei na yana yababa hava abo ana loina tamohei’.
52 Na babadaone Nikodimo hiwalo yagai, hiwalo, ‘Nuwana owa hinage gama Galiliyena awa? Na Buki Veꞌahihi uvahili ta uhanapui ebeha nigele hinage teya tauwalo mahalava Galiliyena iyalaoma.’ [
53 Eeta maudoidi bada hiloꞌuhagwali na hiwuyo yadi dalavai.
1 Yeisu Olive oyanane ainai ihae.
2 Na malatomtomwai Yeisu ilau gwaipileuyoma vada tapwalolo mwalaꞌina holanai na tomowa maudoidi himiya gwaigwaipileyei na iya hinage italumiyahiwa ta iveveꞌitadine.
3 Na loina ana tauveꞌitao yo hinage Palisiwo waihiu ehebo hilauvaiyama, wuwuna iya hilobai ipwanoli eeta waihiunane tomowa ahiꞌahipudiyai hivetowolo,
4 na Yeisu hiwalo auline, hiwalo, ‘Tauveꞌita, waihiu teina bada alobaiyaꞌo ipwanoli.
5 Na ita yada loina Mosese ainaena ebe waihiu teina dova talobai, gaimaena tagohayeꞌiꞌiwahi ta imwalowoi. Na owa vedova yam nuwatuwu waihiu teina vehabana?’
6 Walo teina hiꞌaꞌataine ebeha Yeisu yana walo pwano hilobai na hiveꞌewai. Eeta Yeisu nigele teya yadi walone iyayemaiha na hesi imiyanobu na ipwagogo ta nimagiginaena namonamowai ilaulaulele,
7 na hibom bada howola hipanipanivilaei. Eeta Yeisu itowolo ta iwalo aulidine iwalo, ‘Ehe, ausala, ebe alimiyena nigele teya yaiya yana yababa, mata iya gaima utuwu mugaiyei waihiune tenem ainai’.
8 Eena hinage ipwagogo ta namonamowai ilaulauleleuyo.
9 Tenem ainai Yeisu yana walo hibenalei ta yadi pwanoliwo hinuwatuwuidi eeta ehebo ehebo ilaulau. Hiya Tautaubadao hilau mugai na maudoidi tuluhadiyena ta hitau bwau hitutupwane Yeisu na waihiuwa ibom itowotowolo.
10 Yeisu itowolo ta waihiuwa iwalo auli, iwalo, ‘Towatowahowa havaidova hilaoꞌo? Nigele teya iyatupwa ta iyaveꞌewaigo?’
11 Na waihiuwa iwalo, ‘Taubada, nigele teya yaiya’. Eena Yeisu iwalo, ‘Ehe, yau hinage mata nigele yayaveꞌewaigo. Ausala, ulau, na hesi havena upwanopwanoliuyo.’] Yeisu iya tomowa yadi masele
12 Yeisu aidiyai iwalouyo, iwalo, ‘Yau tomowa yadi masele, na ebe yaiya iya imulitaegau maselegu yawahina ainai ihinali, na mata nigele hinage guguyou ainai iyalaulau’.
13 Na Palisiwone Yeisu hiwalo auli hiwalo, ‘Owa ubom vehabam uwalowalo, ainaena nigele ayayemidiyego’.
14 Na Yeisu hinage iwalouyo aidiyai iwalo, ‘Moiha yabom vehabagu yaꞌauꞌaubabada na hesi hava dova yagu walomahalava, neta walo moiha, wuwuna tupwanane ainaena yalalaomane yo hinage mulitai abo ainai yawuyo yahanapuiyaꞌo. Na hesi omiu tupwanane ainaena yalalaomane na hinage howola mata ainai yalau gwaipile nigele amyahanapui.
15 Na omiu yami veꞌewa, taumiya baleꞌu yadi nuwatuwuwena amveꞌeveꞌewaigau na yau nigele teya yaiya yayaveꞌeveꞌewai.
16 Ebe tomowa yaveꞌewaidi, teina loina dumwadumwaluna, wuwuna loina teina nigele yau yagu loina na hesi Tamagu iyaꞌivetamalegaumane baidagu yama loina.
17 Na hinage yada loinaone leleledi ainai hiwalo mahalava ebeha tauwalo mahalava hitau bwau yadi walo eheꞌehebona, neta walomahalava moiha.
18 Neta dova yau vehabagu yawalowalo na hinage Tamagu iya ivetamalegauma vehabagu iwawalo mahalavamane.’
19 Eena hipanivilaei, hiwalo, ‘Haidova tamamne?’ Na Yeisu iwalo, ‘Nigele amyahanapuigau ainaena Tamagu hinage nigele amyahanapui. Na omiu ebe amhanapuigau neta Tamagu amhanapui.’
20 Yeisu yana veꞌitao teina vada tapwalolo mwalaꞌina holanai iveꞌiveꞌitadi neta velau dedewaganane vahalinai na tenem ainai nigele teya yaiya Yeisu iyaꞌabi avivini wuwuna yana hauga nigele iyalobai. Tupwanane ainai yalalau omiu mata nigele ainai amyalaowa
21 Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Mata yalauvehulugomiu na omiu ambeha ahayaigau ta mayami mumuga yababa ammwalowoi. Wuwuna tupwanane ainai yalalau omiu nigele howahowamiu amyalaowa.’
22 Eena Yudeyaone hibom aidiyai hiwalo, ‘Yana walone hola ambenalei haugana iwalo, “Tupwanane ainai yalalau omiu nigele howahowamiu na ainai amlaowa”. Yana walo teina ana nuwamasele ebeha ibom iꞌoiye mwalowoiuyo, awa?’
23 Na Yeisu iwalo aulidi iwalo, ‘Omiu duyaena amlalaomane na yau ewaena yalalaomane. Ana nuwamasele ebeha omiu baleꞌuwena na yau hesi nigele baleꞌuwena yayalaoma.
24 Eena yawalo auligomiu ebeha mumuga yababadi aidiyena mata ammwalowoi ebe nigele amyayemidiyegau, neta ainaena yawalo alimiyai ebeha ammwalowoi mayami mumuga yababa.’
25 Eena hipanivilaei, ‘Yaiya owa?’ Na hinage iwalo aulidi, iwalo, ‘Teina dova mwalona yawalo mahalava alimiyaiꞌ.
26 Ginauli bagibagilidi vehabamiu howahowana na yaveꞌewaigomiu, na hesi mata nigele wuwuna iya ivetamalegaune yana mumuga dumwaluna, eeta hava dova ainaena yabebenalediwa teina vehabadi taumiya baleꞌu alimiyai yawalo mahalavaedi.’
27 Na yana walo Tamana vehabana nigele hiyanuwamasele.
28 Ta Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Howola mata yau Tomowa Moihagu amꞌabihinigau abo neta ainai amhanapuigau yaiya yau, ta amhanapui ebeha yau nigele yagu nuwatuwuwena yayapaihowa na hesi hava dova Tamagu iveꞌitagaune aidiyena yaꞌauꞌaubabadaedine.
29 Na tauvetamalegaune nigele iyalaulaugabaigau na hesi baidagu apaipaihowa ta hauga maudoina yagu paihowa ainaena yaꞌabiꞌabiye yaliyaya.’
30 Tenem ainai tomowa maudoidi Yeisu yana walo hibenaledi na ainai hiyemidi moiha. Abelaham yana huhuwo
31 Yudeyaowa Yeisu hiyemidiyeiwa iwalo aulidi, iwalo, ‘Ebe yagu veꞌita ammulitaedi omiu agu taumulitao moiha.
32 Na ainaena hanapu moiha amlobai, na hanapunane ainaena livahi amlobai.’
33 Na hibom Yeisu hiwalo auli hiwalo, ‘Ai Abelaham yana huhu, ainaena nigele teya yaiya yana loina ainaena iyatauꞌauhigai. Na hava yam walo ana nuwamasele haugana uwalo, “Livahi amlobai”?’
34 Yeisu iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai ebe yaiyadiwo mumugadi yababana, hibom yababanane ipaipaidi, yo yababa yana tupwa ainai himiyamiya.
35 Wuwuna yana taupaihowa mohili mamaihana nigele yana huhuwone aidiyai iyamiya vateyai, na hesi towaho natuna huhu holanai imiya vateyai.
36 Omiu hinage dova ebe Yaubada Natunane ilivahigomiu, mata teina taꞌi ilivahigomiu moiha.
37 Yahanapuigomiuꞌo ebeha omiu Abelaham yana huhuwo, na hesi amtowotowoi ebeha amꞌoiye mwalowoigau, wuwuna nigele yagu veꞌita atemiyai amyamwauwidi.
38 Yau hava dova Tamagu iveꞌitagau teina alimiyai yawalowalowedine, na omiu hesi hava dova tamamiu ainaena ambebenalediwa hinage ampaipaihowaidine.’
39 Ta Yeisu yana walo hiyemaiha hiwalo, ‘Ai tubumai Abelaham’. Na hinage Yeisu iwalo, ‘Ebe omiu Abelaham tubunao moiha, mumuganane ammulitaedi.
40 Na hesi omiu yami nuwatuwu vagadi ainaena ebeha amtowotowoi ta amꞌoiye mwalowoigau, yau Yaubada yana walo moihadi adi tauwalo mahalava. Na amꞌita Abelaham mumugana nigele teya tenem dova.
41 Omiu tamamiu yana paihowa ammulimulitaedi.’ Na hibom hinage hiwalo, ‘Aee, ai nigele tama budabuda. Ai tamamai ehebo bada, Yaubada.’
42 Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Ebe Yaubada ibom tamamiu moiha amvelauwegau wuwuna yau Yaubada ivetamalegauma ta tupwa teina ainai yalalaomane, yau nigele yabom yagu nuwatuwuwena yayalaoma na hesi iya ivevetamalegaumane yana nuwatuwu ainaena.
43 Hava wuwuna yagu walo alimiyai nigele hiyamasele? Yahanapuiyaꞌo wuwuna nigele yagu walomahalava amyabenale iliꞌilimani.
44 Yahanapuigomiu omiu Tomodulele natunao, ainaena nuwanuwamiu na tamamiu yana nuwatuwu ampaihowaidi. Wuwuna hauga yana abavetuwuni ilau ana higa wau ibom tauꞌoiye mwalowoi na nigele teya amwaha dumwaluna ainai iyamiyamiya. Hauga maudoina oyamaena iꞌauꞌaubabada ta iya yana amwaha moihana eeta iya tauꞌoyamao tamadi.
45 Na yau hesi walo moiha alimiyai yawalowalo mahalavaedi, na nigele amyemidiyegau.
46 Vedova, howahowamiu alimiyena ehebo yaiya mumugagu yababadi iwalo mahalavaedi? Nuwana nigele howahowamiu awa? Na ebe walo moihaena yaꞌauꞌaubabada alimiyai, hava vehabana nigele amyayemidiyegaune?
47 Wuwuna ebe yaiya iya Yaubada ainaena ilaoma, iya Yaubada yana walo ana taubenali iliꞌilimani. Na omiu nuwana nigele Yaubada ainaena amyalaoma, neta wuwuna nigele Yaubada yana walowone amyabenaledine.’
48 Tenem ainai Yudeyao yadi tautaubadaone Yeisu ainai hiwalo, ‘Yama walo mugai ainona moiha bada imahalavaꞌo, wuwuna awalo, owa ehebo tomowa Sameliya, na viꞌaviꞌa alimwai imiyamiya’.
49 Na Yeisu tautaubadaone iwalo aulidi iwalo, ‘Yau yabom nigele teya viꞌaviꞌa aliguwai, wuwuna Tamagu yaveꞌahihiyei moiha, na omiu hesi nigele amyaveꞌahihiyegau.
50 Yau nigele yabom yehagu yayaꞌabiꞌabihini, na hesi ehebo Tauloina iya yehagu ana tauꞌabihini iya iꞌawa moihaegau.
51 Yawalo moiha alimiyai ebe yaiya yagu walo imulitaedi moiha iya mata nigele iyamwalowoi.’
52 Ta Yudeyaone Yeisu hiwalo auli, hiwalo, ‘Ahanapuigoꞌo moiha ebeha viꞌaviꞌa alimwai imiyamiya, wuwuna Abelaham ahanapuiyaꞌo ebeha iya bada imwalowoiꞌo, na hinage tauwalo mahalava ahanapuidi ebeha bada himwalowoiꞌo, na uwalo ebe yaiya yam walo imulitaedi moiha mata nigele iyamwalowoi.
53 Yaiya towaho yede owa? Tubumai Abelaham bada imwalowoiꞌo, ainaena havena utowotowoi ta ebeha umwalaꞌi gabaei. Na hinage tauwalo mahalavao bada himwalowoiꞌo, na yam nuwatuwu ebeha umwalaꞌi gabaedi awa?’
54 Eeta Yeisu aidiyai iwalo, ‘Ebe yau yabom yawalo vetuvehaegau, agu walovetuvehaene neta ginauli awaꞌawawa, na Tamagu iya iwalowalo vetuvehaegaune, iya amwalo ebeha yami Yaubada.
55 Omiu nigele Yaubada amyahanapui, na hesi yau yahanapuiyaꞌo, ebe yawalo, “Nigele, yayahanapui”, mata yaꞌoyama, dova omiu yami oyamaone. Na hesi yahanapuiyaꞌo ta yana walo yaꞌawa abiyei.
56 Na tubumiune Abelaham yana yaliyayane ebeha yagu hauga iꞌita ta bada iꞌitayaꞌo ainaena iyaliyaya mwalaꞌina.’
57 Na Yudeyaone ainai hiwalo, ‘Owa howola nigele ambolimai 50 uyalobai, na uwalo ebeha Abelaham uꞌitayaꞌo’.
58 Na Yeisu iwalo aulidi iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai, ebeha mulitai abo Abelaham itubui na yau bada yamiyamiya’.
59 Eeta Yudeyaone gaima hivaidi ebeha hiꞌoiye mwalowoi, na Yeisu aidiyena iꞌaidawanedi na vada tapwaloloyena imamahalavane.
1 Teya hauga ainai Yeisu ilaulau amwahai na towaho ehebo ilobai mamehegibugibuna na hilalabahine.
2 Na ana taumulitaone hiꞌita ta Yeisu hipanivilaei, hiwalo, ‘Tauveꞌita, yaiya yana yababa ainaena towaho teina mamehegibugibuna na hilalabahine, iya yana yababa bo tamana na hinana yadi yababa?’
3 Eeta Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Nigele iya yana yababayena, nuwana tamana na hinana, na hesi mamehegibugibuna hilabahi ta ainaena Yaubada yana paihowa wahiwahiyalana tomowa maudoidi hiꞌita towahone ainai.
4 Iya ivetamalegauma yana paihowa tapaihowaidi ahubenaena wuwuna ebe masigili ilaoma nigele teya yaiya howahowana na ipaihowa.
5 Eena yau hauganane baleꞌuwai yamiyamiya, yau baleꞌu ana masele.’
6 Walo teina iwalowedi iꞌovi na baleꞌu ihowai na tobatoba ipapaihowaine, eena tobatobane ivai ta towahonane mehenane iꞌaꞌabidine,
7 na iwalo auli iwalo, ‘Ulau ta Sailowam bwahinane ainai mehemne uuwa’. (Sailowam ana bui Vetamale.) Eeta ilau ta ihuhugune, na mehenane iꞌitanedine, ta ilau gwaipileuyone.
8 Na towahonane ana geluwo hiꞌita na hiwalo, ‘Teina nuwana iya tauꞌawaꞌawanoiwa?’
9 Na tupwadi hiwalo, ‘Iya ainaede taꞌi’. Na tupwadi hiwalo, ‘Nigele, teya towaho. Na hesi ana oleya bada dova’. Na towahonane iwalo, ‘Yau ainaede’.
10 Eeta hiwalo, ‘Vedova yede ta mehemwone uꞌiꞌitanedine?’
11 Na iwalo aulidi iwalo, ‘Ehebo towaho yehanaede Yeisu, tobatoba ipaihowai na mehegu iꞌabidi, na aliguwai iwalo, “Ulau Sailowam bwahinane ainai mehem uuwa”. Ainaena yalau ta mehegune yauwadi ta yaꞌiꞌitanedine.’
12 Eena hipanivilaei, hiwalo, ‘Haidova ainaede?’ Na towahonane iwalo, ‘Nigele yayahanapui’. Palisiwone nuwanuwadi ginauli teina hihanapui
13 Yeisu ahubena tapwalolo ainai towahonane mehena tobatobaena iꞌaꞌabiye namwanamwadine, neta wuwuna towahonane hilauvaiyama Palisiwone aidiyai.
15 Na Palisiwone taumehegibugibuwa hipanivilauyowei, hiwalo, ‘Vedova ta mehemne uꞌiꞌitanedine?’ Eena iwalo aulidi iwalo, ‘Yeisu tobatoba ipaihowaidi ta meheguwai iꞌabiꞌabiyedi na weꞌaha ainaena yauuwane, ta meheguwone yaꞌiꞌitanedine’.
16 Na tupwadi Palisiwone hiwalo, ‘Iya taupaihowainane nigele Yaubada ainaena, wuwuna ahubena tapwalolo yana loina nigele iyamulitaei’. Na tupwadi hinage hiwalo, ‘Vedova ta tauyababa veꞌiveꞌilala wahiwahiyalana teina dova ipapaihowaidine? Nuwana nigele howahowana awa?’ Tenem ainai wahei imahalava aidiyai.
17 Na hinage Palisiwone mehegibuginane hipanivilauyowei hiwalo, ‘Na owa vedova yam nuwatuwu iya mehemne iꞌabiye maseledine vehabana?’ Na iwalo, ‘Iya tauwalo mahalava ehebo’.
18 Na Yudeya babadaone nigele hiyayemidi ebeha towahonane mamehegibugibuna itutubuine na teina taꞌi mehena iꞌitanedine. Eeta tamanawa yo hinanawa hiyogaedima,
19 ta hipanivilaedi hiwalo, ‘Ebeha heda teina mehegibugibuna amlalabahine? Na vedova yede ta mehenaone iꞌitanedine?’
20 Eena towahonane tamanawa yo hinawa Palisiwone aidiyai hiwalo, ‘Ahanapuiyaꞌo iya moiha natumai na hinage mehegibugibuna alalabahine,
21 na hesi nigele ayahanapui vedova ta mehenane iꞌitanedine, na hinage yaiya iꞌabiye namwanamwadine nigele ayahanapui. Ta hola ampanivilaei na ibom vehabana iꞌaubabada, wuwuna bada imwalaꞌiꞌo.’
22 Tamana yo hinana walo teina hiꞌataidi wuwuna yadi tautaubadaone aidiyai himeheuhi. Wuwuna tautaubadaone yadi loina himwauwidi ta ebe yaiya Yeisu iꞌawa Besinanaei iya vada tapwalolowena hisosomanaei.
23 Teina wuwuna towahonane tamana yo hinana hiwalo, ‘Ibom ampanivilaei wau bada imwalaꞌiꞌo’.
24 Eeta taumehegibugibuwa hiyogaeuyowei na hiwalo auli hiwalo, ‘Havena Yeisu unoꞌonoꞌowei na Yaubada unoꞌowei wuwuna iya ililivahigone na neta towahone ahanapuiyaꞌo iya towaho yababana.’
25 Na iwalo, ‘Nigele yayahanapui nuwana iya tauyababa bo nigele. Na neta bada yahahanapuine ebeha meheguwone higibu na iꞌabiye namwanamwadine.’
26 Na ainai hiwalo, ‘Hava ipapaihowaine ta mehemwone uꞌiꞌitanedine?’
27 Na iwalo, ‘Bada yawalo auligomiuꞌo na nigele alinagu amyabenalei. Hava wuwuna nuwanuwamiu ebeha ambenaliuyoi, nuwana omiu ana taumulitao awa?’
28 Tenem ainai hinahinabodai na hiwalo, ‘Owa bada ana taumulitaede na ai Mosese ana taumulitao,
29 wuwuna bada ahanapuiyaꞌo ebeha Yaubada iꞌauꞌaubabada Mosese ainai, na towahone Yeisu nigele ayahanapui havaena ilalaomane’.
30 Na towahowa aidiyai iwalo, ‘Teina ginauli palipalina wuwuna towahonane mehegu iꞌabiye namwanamwadi na nigele amyahanapui ebeha havaena ilalaomane.
31 Na bada tahanapuiyaꞌo Yaubada nigele tauyababa alinadi iyamulimulitaedi, na hesi ebe yaiya Yaubada iveꞌahihiyei yo yana nuwatuwu ipaihowaidi, mata Yaubada towahonane alinana imulitaei.
32 Na bada tahanapuiyaꞌo mugai ta wau nigele teya yaiya tayabenalei ebeha taumehegibugibu iyaꞌabiye namwanamwadi.
33 Ebe towaho teina nigele Yaubada ainaena, mata nigele howahowana veꞌiveꞌilala teina dova iyapaihowaidi.’
34 Ta Palisiwone taumehegibugibune hiwawalo auline hiwalo, ‘Owa tauyababa yam hauga heda ainaena ta wau. Ta ebeha uveꞌitagai yaiya owa?’ Eeta vada tapwalolowena hiheusili ta iꞌaitulu gabaedine.
35 Na Yeisu towahowa wasana ibenalei ebeha vada tapwalolowena hiheusiliyaꞌo, ta ibehaei na haugana ilobai iwalo auli iwalo, ‘Yaubada yana Besinana towahona uyemidiyei awa?’
36 Na towahowa iwalo, ‘Taubada, yaiya iya ta ainai yayemidi?’
37 Na Yeisu iwalo, ‘Towahonane teina taꞌi uvinuvinunuine na baidam amꞌauꞌaubabadane’.
38 Ta towahowa iwalo, ‘Bada yayemidiyegoꞌo’, na italumiyahiwa ta ainai ipwapwagogone.
39 Na Yeisu iwalo, ‘Yau baleꞌuwai bada yalaomaꞌo ta yaloinaegomiu, ta ebe yaiyadiwo mamehegibugibudi mata hiꞌitanedi, na yaiyadiwo mehedi hiꞌitaꞌitanedi mata higibu’.
40 Ta Palisiwone Yeisu yana walo hibenaledi na hiwalo, ‘Vedova, ebeha ai hinage mehegibugibumai, awa?’
41 Na Yeisu iwalo aulidi iwalo, ‘Ebe omiu mamehegibugibumiu mata nigele mumuga yababadi alimiyai hiyamiyamiya, na omiu amwalo, ai mehemai aꞌitanediꞌo, ainaena mata yami mumuga yababadi himiya vateyai’.
1 Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai ebe yaiya sipi adi abwalu amwahanaena nigele iyaluwu na vali tupwaena imwalaediꞌwa, iya neta tauꞌaivavali na taulauwunu.
2 Na ebe yaiya sipi yadi amwahaena iluwu iya adi tauꞌita avivini moiha,
3 wuwuna yadi amwahane ana tauꞌita avivini amwahanane mata ihoꞌe ta sipi ana tauꞌita avivinine iluwu na yana sipiwone yehadiyena iyogaedi ta alinana hibenalei na himulitaei ta himahalava maseleyai.
4 Maudoidi himahalava na adi tauꞌita avivinine imugai na himulitaei wuwuna alinana hihanapuiyaꞌo na himanahamwei.
5 Na sipiwone nigele howahowana na vali towaho himulitaei, na hesi mata ainaena hidena, wuwuna alinanane nigele hiyahanapui na hinage nigele hiyamanahamwei.’
6 Walo vegevegedi teina Yeisu iwalo mahalavaei aidiyai, na ginaulinane vehabana iwalo aulidi nigele iyamasele hibom aidiyai. Yeisu iya tauꞌita avivini sipi namwanamwana
7 Yeisu hinage iwalo aulidi iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai, yau sipi yadi awaꞌeda.
8 Na mugamugaidi tauꞌita aviviniwone hilaoma, hiya tauꞌaivavali na taulauwunu eeta sipiwone nigele alinadi hiyabenaledi.
9 Yau hesi sipiwone yadi awaꞌeda na ebe yaiya iya aliguwena iluwuma iya mata namwanamwa ilobai, wuwuna hauga bagibagilina hiluwuluwu yo himahamahalava na awahi namwanamwana hilobalobaidi,
10 na tauꞌaivavali yadi paihowa neta hilaoma hiꞌaivavali yo hiꞌoiye mwalowoidi yo hinage hiꞌabiye yababadi, na yau yalaoma tomowa yawahidi namwanamwana mwaumwauna aliguwena hilobai.
11 ‘Na hinage aidiyai iwalo, ꞌYau sipi adi tauꞌita avivini namwanamwana wuwuna yawahigu yatalamwei ta yagu sipiwone vehabadi yamwalowoi.
12 Na ebe yaiya nigele yana sipiwo na maiha vehabana iꞌitaꞌita avivini, na ebe edewa manimaninina iꞌita ilaolaoma sipiwone ilauvehuludi na idena. Na edewanane sipi tupwadi iꞌoiye mwalowoidi, yo meheuhiyena sipi maudoidi hitaubudebudeyanaedi.
13 Towahonane yana dena wuwuna wau maiha vehabana ipaipaihowa, na sipiwone iya nigele ainaena, eeta vehabadi nigele iyanuwanuwatuwu.
14 ‘Yau sipi adi tauꞌita avivini namwanamwana, wuwuna yagu sipiwone yahanapuidi na hiya hinage hihanapuigau.
15 Dova hinage Tamagu ihanapuigau na yau yahanapuiyaꞌo. Ta yau yawahigu bada yatalamwenaꞌo ta yagu sipiwone vehabadi yamwalowoi.
16 Tupwadi yagu sipiwone himiyamiya, neta hiya teina taꞌi nigele yagu abwaluwai hiyamiyamiya, hiya sipiwone aliguwai yalauvaidima ta ebe alinagu hibenalei na hilaoma aliguwai, na maꞌadi geluwo hiyeboda ehebo, na ebe adi tauꞌita avivini ehebo taꞌi.
17 Tamagu ivelauwegau moiha wuwuna yawahigu yatalamwei ta ebe yamwalowoi, na mulitai yawahigu yalobuyoi.
18 Nigele mata yaiya iyaloinaegau ta yamwalowoi. Yau taꞌi yatalamwegau ta yamwalowoi, eena howahowagu yawahigu yavaiuyoi. Wuwuna teina dova Tamagu yana nuwatuwu na hinage yana loina aliguwai.’
19 Yeisu yana walo teina vehabadi Yudeyaone hibom aidiyai hivetaꞌetaꞌe mwalaꞌina, ta wahei aidiyai imahalava.
20 Na tomowa bagibagilidi hiwalo, ‘Iya viꞌaviꞌa ainai imiyamiya ainaena iꞌabiye buwane. Havena yana walo ambenabenaledi.’
21 Na tupwadi hiwalo, ‘Teina nigele dova viꞌaviꞌa yana walo, wuwuna viꞌaviꞌa nigele howahowana towaho mehegibugibuna mehena iꞌabiye maseledi!’. Yudeyaone Yeisu hitaꞌwataꞌwataei
22 Bolibolimai haugana ainai na Yelusalem vada tapwalolo mwalaꞌina abiyemaselena hipaihowai.
23 Eena Yeisu vada tapwalolo holanai ilowolowouhi, ehebo biliutuhi ainai neta tauwasawasa Solomoni yana biliutuhi.
24 Tenem ainai Yudeyaone Yeisu hitowolo gwaigwaipileyei na hiwalo auline, ‘Owa hauga maudoina nuwamai uꞌoiꞌoiye pwanopwano na aiteya hauga ainai abo alimaiyai uwalo mahalava moiha ebeha owa Besinana towahona?’
25 Na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Bada alimiyai yawalo mahalavaꞌo na hesi nigele amyayemidiyegau. Na hinage paihowadine Tamagu yehanaena yapapaihowaidine aidiyena bada hiveꞌitagauꞌo,
26 na bada taꞌi nigele amyayemidiyegau, wuwuna omiu nigele yagu sipiwo.
27 Na yau yagu sipiwone alinagu hibenabenalei, na hiya hinage yahanapuidiꞌo ta ainaena himulimulitaegau.
28 Na yawahi miyamiya ateyaina yamohedi ta nigele mata hiyamwalowoi, eeta nigele mata yaiya nimaguwena iyaꞌwayaꞌwayaidi.
29 Hiya sipiwone Tamagu imohegau, ainaena nigele teya howahowana na Tamagu nimanaena iꞌwayai, wuwuna iya ginauli maudoina imwalaꞌi gabaedi.
30 Yau na Tamagu ehebo taꞌi.’
31 Eeta Yudeyaone hinage gaima hivaidi na ebeha Yeisu hitalai.
32 Na Yeisu iꞌitadi ta aidiyai iwalo, ‘Paihowa bagibagilidi na namwanamwadi Tamagu ainaena bada yapaihowaidiꞌo alimiyai, na vedova ta amꞌawa yabayababaegaune, ta ebeha gaimaena amtalaigau’.
33 Na Yudeyaone Yeisu yana walowa hiyamaiha, hiwalo, ‘Nigele ebeha yam paihowa namwanamwadi vehabadi atalaigo, na hesi yam walo yaiyai vehabadi atalaigo, wuwuna owa towaho mohili na uwalo ebeha owa Yaubada’.
34 Na Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Loina lelelelena yami Buki Veꞌahihi holanai iwalo, “Bada yawaloꞌo Ebeha omiu yaubadao”.
35 Na tahanapuiyaꞌo ebeha yana walomahalava maudoina nigele oyama, na Buki Veꞌahihi tenemdova yana walomahalava ebeha hiya Yaubada yana walo imohediꞌo iꞌawa yaubadaedi.
36 Eeta hava wuwuna haugana yawalo, ebeha yau Yaubada Natuna, na yagu walone vehabana amnuwatuwu ebeha walo awawa. Na yau ihanapuigau ta ivetamalegauma baleꞌuwai yalaoma na yana paihowa yapaihowaidi.
37 Eeta am nuwatuwui ebe yau Tamagu yana paihowa nigele yayapaihowaidi havena amyemiyemidiyegau.
38 Na hesi ebe amnuwatuwui paihowadine yapaipaihowaidi na nigele amyayemidiyegau, bada yede paihowadiyaone amyemidiyedi na tenem ainaena hiꞌabiye gwaipilegomiu na amhanapuigau ebeha yau Tamagu aliguwai imiyamiya na yau hinage ainai yamiyamiya.’
39 Tenem ainai Yudeyaone hitowoi na ebeha hiꞌabi avivini ta nigele howahowadi, eeta Yeisu ilalaugabaidine.
40 Ilau Yolidani bwahi igeyoꞌawauyoi, neta Yoni yana abaꞌabiye bapitaiso mugai tupwanane ainai na tenemai imimiyane,
41 na tenem ainai tomowa bagibagilidi ainai hilaoma na hibom hiwalo, ‘Yoni nigele teya paihowa wahiwahiyalana iyapaihowaidi, na hesi Yoni yana walomahalava towaho teina vehabana moihana imahalavaꞌo’.
42 Eeta tupwanane ainai tomowa bagibagilidi Yeisu hiyemidiyei.
1 Ehebo towaho lovalovalana yehanaede Lasalo. Lasalo iya Betani towahona na hinage nuhunao bwau, neta Meli na Malida baidana himiyamiya.
2 Na Melinane iya howola mata Yeisu aena iyewoloidi yo vahunaena ibaꞌilidi.
3 Na haugana nuhudine Lasalo ilovala, na nuhunaone wasa hivetamalei Yeisu ainai hiwalo, ‘Bada, am geluwo Lasalo ilovala’.
4 Ta Yeisu wasane ibenalei na iwalo, ‘Lovala teina ainona ebeha Lasolo mata nigele yana hauga mwalowoi na hesi Yaubada yana wahiyala tomowa maudoidi hiꞌita na Yaubada hiwalo vetuvehaeyei na hinage Natuna hiwalo vetuvehaeyegau’.
5 Na Yeisu Malida yo tahinane na hinage nuhudine Lasalo ivelauwedi mwalaꞌina.
6 Ta hauganane wasa ibenalei ebeha Lasalo ilovala, eeta tupwanane ainai ahubena bwau imimiyauyone.
7 Ahubena bwau hiꞌovi na ana taumulitao aidiyai iwalo, ‘Teina taꞌi tawuyo Yudeya’.
8 Na ana taumulitaone Yeisu ainai hiwalo, ‘Bada, havena talaulau tupwanane ainai, wuwuna Yudeyaone howola taꞌi nuwanuwadi ebeha gaimaena hitalaigo’.
9 Na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Ahubena maudoina ainai neta malatomtomwena ana higa ilavilavi, na ebe yaiya ahubenaena ilau mata nigele iyalautupatupa wuwuna baleꞌu ana masele imiyamiya,
10 na hesi ebe masigili ainai ilau neta mata ibeꞌu, wuwuna nigele masele ainai iyamiyamiya.’
11 Yana nuwatuwu teina iwalowedi iꞌovi na iwalouyo iwalo, ‘Ada gelune Lasalo bada iꞌeno iꞌiwahiꞌo ainaena talau na yavanoi’.
12 Na ana taumulitaone hiwalo, ‘Bada, unuwatuwui ebeha iꞌeno iꞌiwahi neta mata inamwanamwa’.
13 Na Yeisu yana walo ainona ebeha Lasalo bada imwalowoiꞌo, na hesi ana taumulitaone yadi nuwatuwu ebeha moiha iꞌeno iꞌiwahiꞌo vehabana iwalowalone.
14 Eeta Yeisu aidiyai iwalo mahalava moiha, iwalo, ‘Lasalo bada imwalowoiꞌo,
15 na yayaliyaya wuwuna yana mwalowoine nigele ainai yayamiyamiya na ainaena yagu paihowa amꞌita na amyemidiyegau. Inamwanamwa bada talau na taꞌita.’
16 Na Tomasi iya yehana himwauwi patubwau, iꞌapuhini na ana geluwo aidiyai iwalo, ‘Badagi yada tauveꞌita baidada talau na ebe imwalowoi ita hinage tamwalowoi’.
17 Haugana Yeisu ilaoma Betani vahalinai wasa ibenalei ebeha ahubena vehopali iꞌoviꞌo aidiyai Lasalo himwauwiyaꞌo magaiyai.
18 Betani na Yelusalem nigele amwaha daodao,
19 eeta Yudeyaone bagibagilidi mayadi atemuyamuya hilaoma ebeha Malida na Meli nuwadi tupwana hiꞌabiye namwanamwadi nuhudine vehabana.
20 Na Malida wasa ibenalei ebeha Yeisu ilalaoma, eeta imahalava Yeisu habi lawenama, na tahinane Meli vadai imiyamiya.
21 Malida Yeisu ilobai na ainai iwalo, ‘Bada, ebe owa mwalona teinai umiyamiya, nigele mata nuhugune iyamwalowoi.
22 Na yahanapuiyaꞌo ebeha hauga teina ebe hava vehabana Yaubada ainai uꞌawanoi mata imohego taꞌi.’
23 Eeta Yeisu Malida ainai iwalo, ‘Nuhumne mwalowoiyena mata itowolouyo’.
24 Na waihiune iwalo, ‘Ehe, yahanapuiyaꞌo ebeha mulitai hauga yana abaꞌovi ainai mwalowoiyena abo itowolouyo’.
25 Na Yeisu iwalo, ‘Yau towolouyo wuwuna yo hinage yawahi moiha. Ainaena ebe yaiya iyemidiyegau, na haugana imwalowoi mata yawahi miyamiya vateyaina ilobai.
26 Na ebe yaiyadiwo hiya mayawahidi hiyemidiyegau mata nigele hiyamwalowoi. Na owa vedova? Yagu walo teina vehabana uyemidiyegau bo nigele?’
27 Na Malida iwalo, ‘Bada, yayemidiyego ebeha owa Besibesinanam, Yaubada Natuna baleꞌuwai ulaoma’.
28 Malida yana walo tuluhanai ilau gwaipile vadai na tahina Meli ainai iwalo dawani, iwalo, ‘Tauveꞌitawa bada ilaomaꞌo na ipanipanivilaego’.
29 Haugana Meli ibenalei, itowolo mwayamwayau ta imamahalavane habi itana.
30 Na Yeisu howola nigele iyalaoma dalavai, na hesi tupwanane ainai Malida ilolobaiwa imiyamiya.
31 Na Yudeyaone hiya Meli baidanao vadai hidoudou, Meli yana lau hiꞌita na yadi nuwatuwu ebeha ilalau magaiyai habi dou, ta tuluhanaena hilalaune.
32 Meli tupwanane ainai imahalava ta Yeisu iꞌita, na mehenai ipwagogo aitulu na ainai iwalo, ‘Bada, ebe owa teinai umiyamiya mata nigele nuhugune iyamwalowoi’.
33 Na tenem ainai Yeisu Meli yana dou iꞌita na hinage Yudeyaone hiya baidanao hilaoma yadi dou hinage iꞌitadi na atena imuya, na nuwana iyababa mwalaꞌina.
34 Na aidiyai ipanivila iwalo, ‘Havaidova ainai ana magaine?’ Na hiwalo, ‘Bada, ulaoma ta aveꞌitago’.
35 Na Yeisu hinage idou.
36 Na Yudeyaone Yeisu yana dou hiꞌita, eeta hiwalo, ‘Moiha ana gelune ivelauwei mwalaꞌina’.
37 Na tupwadi aidiyena hiwalo, ‘Yeisu iya tauwahiyala, na howahowana mehegibugibudi mehedi iꞌabiye maseledi awa? Na vedova ta nigele iyalaoma lavinai na ana gelune iyalauyeyawahaine ta havena imwalomwalowoi.’
38 Yeisu mayana nuwayababa na ihae magai ainai, na magaine bada duluva ta ana awaꞌedane gaima mwalaꞌina ainaena hiveꞌenoꞌauhine.
39 Eena Yeisu boda aidiyai iwalo, ‘Gaimane amvaivehulu’. Na Malida iya taumwalowoiwa nuhunane iwalo, ‘Bada, bada ibovaꞌo, wuwuna ahubena vehopali bada hiꞌoviꞌo ainai himwamwauwine’.
40 Na Yeisu Malida ainai iwalo, ‘Wau yawalo mahalava alimwai ebeha ebe uyemidiyegau mata Yaubada yana wahiyala abo uꞌita’.
41 Eeta gaimane hivaivehulu na Yeisu iꞌita hae na iꞌawanoi, iwalo, ‘Tamagu yauwedo mwalaꞌina, wuwuna hauga maudoina alinagu ubenabenaledi.
42 Na teina yaꞌawaꞌawanoine tomowa teina vehabadi ta ebe yam wahiyala hiꞌita na hiyemidi moiha ebeha owa uvetamalegaumane.’
43 Eeta yana awanoi tuluhanai alinana mwalaꞌina iyoga iwalo, ‘Lasalo, umahalavama!’
44 Na taumwalowoiwa maꞌana huma imamahalavamane, wuwuna nimana yo aena na hinage maninane aleꞌowena hihuma, eena boda iwalo aulidi, iwalo, ‘Amlivahi vehulu na amꞌabigabaei ta ilau’. Yudeyaone nuwanuwadi Yeisu hiꞌoiye mwalowoi
45 Tenem ainai Yudeyaone Meli ana tauboꞌewone Yeisu yana paihowa hiꞌita, na bagibagilidi hiyemidiyei moiha,
46 na hesi tupwadi nigele hiyayemidiyei, ta hilau gwaipile Palisiwone aidiyai hiwalo mahalava hava dova hiꞌitayaꞌo Yeisu ipapaihowaine.
47 Ta Palisiwone na taupwaoliwo mayadi babadao maudoidi himiya ahaidi na hiwalo, ‘Towahone hava ainai mata tapaihowai? Wuwuna paihowa wahiwahiyaladi ipaipaihowaidi.
48 Na ebe nigele hava ainai tayapaihowai mata tomowa maudoidi ainai hiyemidi na Lomaone yadi loina imahalava ta yada vada tapwalolo na hinage yada boda maudoidi hiꞌabiye yababadi.’
49 Na ehebo aidiyena yehanaede Kayapasi iya bolimai tenem ainai taupwaoli yadi taubada mwalaꞌina, ana geluwone iwalo aulidi iwalo, ‘Omiu taꞌi nuwapwanopwanomiu!
50 Ainaena nigele amyanuwamasele ebeha ginauli namwanamwana alidai imahalava neta ehebo towaho imwalowoi tomowa maudoida vehabada. Na nigele ana ita namwanamwana ebe ita Yudeyaone yada boda hiꞌabiye yababa.’
51 Na Kayapasi walo teina iꞌaꞌataidine nigele iya yana nuwatuwuwena, na hesi bolimai tenem ainai iya taupwaoli yadi taubada mwalaꞌina. Ainaena hauga tenem ainai iwalo mahalava howola abo Yeisu mata imwalowoi Yudeyaone bodadi vehabadi.
52 Na nigele ebeha Yudeyaone hiya vehabadi na hesi tupwa maudoidi aidiyai Yaubada yana tomowao ilaugogoidima ta hiveboda ehebo.
53 Ahubenanane tenem ainai tauloinaone yadi loina himwau na ebeha Yeisu hiꞌoiye mwalowoi.
54 Tenem ainai Yeisu nigele Yudeyaone mehediyai iyalowolowouhi, eeta ilaugabaidi ta ilau nuꞌula papalinai ehebo dalava yehanaede Ipileim ainai, na tenemai maꞌana taumulitao himiyamiya.
55 Na hauganane ainai Yudeyaone yadi Buidiꞌwa guyauna ana hauga muhamuhana ta tomowa bagibagilidi yadi dalavaena hihae Yelusalem habi abiye maseledi abo mulitai Buidiꞌwa hipaihowai.
56 Tenem ainai Yeisu hibehaei, na yadi behane ainai vada tapwalolo vahalinai hitowotowolo na hibom aidiyai hiwalo auliyoidi hiwalo, ‘Vedova yami nuwatuwu? Moiha towahonane nigele mata iyalaoma guyau teina ainai awa?’
57 Taupwaoliwo yadi babadao na hinage Palisiwone tomowa aidiyai hiloina neta ebe teya tupwa ainai Yeisu hilobai hiwalo mahalava mwayamwayau babadaone aidiyai ta Yeisu hiꞌabi avivini.
1 Ahubena 6 hihaꞌwahaꞌwana na Buidiꞌwa guyauna hipaihowai, na Yeisu ilau Betani Lasalo yana dalavai, iya mwalona mwalowoiyena Yeisu iꞌabiye towolouyoine.
2 Na nemai aiꞌai hilauliga Yeisu vehabana, na Malida ilauhuwa, ta Lasalo yo Yeisu mayana bodao himiyagogoi ta hiꞌaiꞌai.
3 Na Meli woloi dova oiwaga, ana maiha mwalaꞌina, ivai ta Yeisu aenai ihihiwaine. Mulitai abo Meli ipwagogo ta vahunaena Yeisu aena ibabaꞌilidine. Na woloiwa panena mwalaꞌina ainaena vadane ilauꞌauhi.
4 Eena Yudasa Isakaliyota, ibom ehebo Yeisu ana taumulita yo hinage iya mata mulitai Yeisu iꞌalomagigiyei inuwanuwatuwu ta iwalo,
5 ‘Hava vehabana ta woloine nigele iyagimwalaei ta ana maiha dova 300 kina iyavai ta tauwewelohe iyahaguidine?’
6 Yudasa yana walo nigele teina walo moiha ebeha tauwewelohe vehabadi, na hesi ibom vehabana, wuwuna iya tauꞌaivavali ehebo, na hinage Yeisu mayana taumulitao yadi mane ana tauꞌita avivini, na manenane ainaena iꞌaiꞌaivavali.
7 Eeta Yeisu iwalolau Yudasa ainai iwalo, ‘Badagi, havena waihiu teina uꞌuluꞌulumiyanei. Wuwuna hava teina aliguwai ipapaihowaine neta agu mwau magai vehabana.
8 Na tauwewelohe uwawalowedine hauga maudoina vahalimiwai mata himiyamiya, na yau hesi nigele hauga daodaona mata baidamiu tayamiyamiya.’
9 Ta Yudeya bodadi Yeisu wasana hibenalei ebeha Betani ainai imiyamiya, ta dalavanane ainai hilalaune. Yadi lau wuwuna ebeha nuwanuwadi Yeisu hiꞌita, yo hinage Lasalo hiꞌita, ibom mwalowoiyena Yeisu yana walowena iꞌabiye towolone.
10 Tenem ainai Lasalo hiꞌiꞌitane na Yudeya bagibagilidi yadi taumugaiwo yadi loina hitaꞌwataꞌwataedi na Yeisu ibom hiyemidiyei, eeta taupwaoli mwalamwalaꞌidi hiloina toyawa ta ebeha Lasalo hiꞌoiye mwalowoi. Yeisu yana luwu Yelusalem
12 Iꞌahubena na boda mwalaꞌina hilaoma Buidiꞌwa guyauna ainai ta Yeisu wasana hibenalei ebeha ilalaoma Yelusalem.
13 Eeta luwuluwu hivaidi ta himahalava habi lauvaina na hiwuiwui alinadi mwalaꞌina hiwalo:
‘Hosana! Anoꞌowego Bada! Yaubada yehanaena ulaoma uvetauloina mwalaꞌina Isileli alimaiyai.’14 Na Yeisu lagulagu yehana ase ainai igelu ta ilaulau, dova mwalo Buki Veꞌahihi ainai iwalo mahalava iwalo:
15 ‘Saiyoni dalava didigana tomowamiu havena ammehemeheuhi. Teina hauga yami tauwasawasa bada iluluwuwa alimiyai, lagulagu ase yauyaubona ainai igelu.’
16 Hauganane tenem ainai ana taumulitao nigele walone vehabana hiyanuwamasele, na hesi Yeisu yana towolouyo wasawasana abo nuwadiyena ihae neta Buki Veꞌahihi hilelelelewa ainona imamahalavane.
17 Eena tupwadi mwalona mehediyai Yeisu Lasalo magaiyena iyogaei na mwalowoiyena itowolouyo, bada hilaoꞌo adi geluwo aidiyai, ta wasanane hiwalo mahalavaei amwaha daodaowai.
18 Tenem ainai Yudeya bagibagilidi Yeisu yana paihowa wahiwahiyalana wasana hibenalei, Eeta hilaoma habi itana.
19 Eeta Palisiwone hibom aidiyai hiwalo, ‘Amꞌita, yada wahiyala bada iꞌoviꞌo, wuwuna tomowa maudoidi Yeisu yana boda aidiyai hilaulau’. Tupwadi Gilisi nuwanuwadi na Yeisu hiꞌita
20 Guyaune ainai tupwadi Gilisiwone ahiꞌahipudiyai himiyamiya na hiya habi tapwalolo ta hihae Yelusalem Buidiꞌwane guyauna ainai.
21 Na taumiya Gilisi mayadi panivila hilau Pilipi ainai. Na Pilipi iya Bedesaida towahona, neta Galili tupwanai. Eeta hilau hipanivilaei ebe Yeisu hiꞌita.
22 Na Pilipi ilau ta Andulu ainai iwalo mahalava ta hitau bwau Yeisu ainai hilaoma ta taumiya Gilisi yadi nuwatuwu hiwawalo mahalavaeine.
23 Ta Yeisu Gilisiwone yadi walo iyemaiha iwalo, ‘Hauga bada imahalavaꞌo na Tomowa Moihagu yagu wasawasa yalobai.
24 Yawalo moiha alimiyai, ebe patu baleꞌu ainai taꞌumai, mulitai baleꞌu holanai ipwaha, na holanaena mata iꞌini yo iꞌaino namwanamwa yo mwalaꞌidi.
25 Omiu dova hinage patu ebe yawahimiu amnuwavidi mata amvetaudawanidi na ebe yawahimiu amtalamwedi, hauga ilalaoma ainai yawahi miyamiya vateyaina mata amlobai.
26 Ainaena ebe yaiya nuwanuwana na aliguwai ivetaupaihowa, mugai imulitaegau, yo hinage ebe yaiya vehabagu ivetau paihowa Tamagu iꞌawa namwanamwaei.’ Yeisu yana mwalowoi vehabana iwalo mahalava
27 ‘Hauga teina ainai nuwagu ivitai mwalaꞌina, ta vedova mata yagu awaꞌawanoine? Ta vitai teina ainai Tamagu ivaivehulugau. Nuwana havena tenem dova yaꞌawaꞌawanoi, wuwuna vitai teina iya vehabana yalalaomane.
28 Na hesi yaꞌawanoi na Tamagu ainai yawalo, ‘Tamagu, yeham uꞌabihini!’. Eena ehebo alina galewaena hibenalei, iwalo, ‘Yehagu bada yaꞌabihiniyaꞌo na mulitai abo yaꞌabihiniyoi’.
29 Na bodaone tenem ainai hitowotowolo, alinane hibenalei ta hiwalo, ‘Tutu idagudagugune’. Tupwadi hiwalo, ‘Nigele, tausagenawasa hesi ainai iꞌauꞌaubabadane’.
30 Mulitai Yeisu aidiyai iwalo, ‘Alinane ambebenaleine nigele yau vehabagu na hesi omiu vehabamiu.
31 Hauga teina bada imahalavaꞌo yo tauyababa baleꞌuwai himiyamiya Yaubada iloinaedi, yo hinage baleꞌu teina ana tauloina Tomodulele mata igabaei aituluwei.
32 Na yau baleꞌuwena hiꞌabihinigau aiwa ainai, ta tomowa maudoidi yaniulidima aliguwai.’
33 Eeta tenem dova Yeisu iveꞌitadi, vedova yana mwalowoi.
34 Bodaone yana walo hibenalei ta hiyemaiha, hiwalo, ‘Yama Buki Veꞌahihi iwalo mahalava ebeha Yaubada yana Besinana miyamiya vateyaina, na vedova ta uwalo mata Towahonane hiꞌabihini? Yaiya teina Towaho?’
35 Yeisu iwalo, ‘Hauga ubwaꞌubwana ainai masele alimiyai imiyamiya ta teina hauga maselene ainai amlau. Wuwuna ebe yaiya guguyou ainai ilau mata nigele amwaha iyaꞌita lobai.
36 Teina haugane masele alimiyai imiyamiya, ta maselene amyemidiyei, omiu masele natunao.’ Yeisu yana walo teina iꞌataidi na ilaugabaidi ta aidiyena iꞌaꞌaidawanine.
37 Yeisu bada veꞌiveꞌilala bahudi iveꞌitadiꞌo na bada taꞌi nigele hiyayemidi.
38 Ainaena dova tauwalo mahalava Aisaya mwalona Buki Veꞌahihi ainai iwawaloweiwa, iyemala moihaꞌo, haugana iwalo:
“Bada, wasanane awalo mahalavaenaꞌo, na nigele teya yaiya iyayemidiyedi? Yam wahiyala bada hiꞌitayaꞌo na nigele hiyayemidi.”39 Na hibom nigele hiyayemidi wuwuna Aisaya hinage Buki Veꞌahihi ainai iwalo mahalava, iwalo:
40 ‘Yaubada bada mehedi iꞌabiye gibudiꞌo, yo hinage yadi nuwatuwu iꞌabi auhidiꞌo, Eeta nigele howahowana ta mehediyena hiꞌitadi, na nigele howahowadi yadi nuwatuwu ainaena hanapu hivai, na nigele howahowadi hiꞌita gwaipilema aliguwai ta ebe yaꞌabiye namwanamwadi.’
41 Aisaya walo iꞌataidi wuwuna Besinana yana wasawasa iꞌita mugaiyediꞌo, eeta vehabana iwalo mahalavaedi.
42 Tenem ainai Yudeyaone adi taumugaiwo tupwana bagibagilidi Yeisu hiyemidiyei, na nigele hiyawalo mahalava, wuwuna Palisiwone himeheuhedi, mata dova vada tapwalolowena hivaivehuludi.
43 Hiya nuwanuwadi hinoꞌowedi ainaena Yaubada nigele nuwadi.
44 Yeisu boda aidiyai iwalo mahalava iwalo, ‘Ebe yaiyadiwo omiu amyemidiyegau, agu tauvetamale hinage amyemidiyei.
45 Na yaiyadiwo omiu amꞌitagauꞌo, agu tauvetamalene bada amꞌitayaꞌo.
46 Yau maseleyede teina yalaoma baleꞌuwai ta ebe yaiyadiwo amyemidiyegau nigele hinage guguyou ainai amyamiyamiya.
47 ‘Na ebe yaiya alinagu ibenalei na nigele iyamulitaedi, nigele mata yababa vehabana yayalauvetalaei. Wuwuna yau yalaoma nigele habi lauvetala na hesi tomowa habi livahidi.
48 Eeta ebe yaiya owa utaꞌwataꞌwataegau yo hinage yagu walo utaꞌwataꞌwataedi, hauga yana abaꞌovi ainai loina ulobai, nigele aliguwena na hesi yagu walowo aidiyena mata ulobai.
49 Wuwuna walowone nigele yagu nuwatuwuwena, na hesi agu tauvetamalene hava dova ivenuwamwauwegauwa yawalo mahalava alimiyai.
50 Na yana venuwamwau yahanapuiyaꞌo yawahi miyamiya vateyaina ainai imiyamiya. Ainaena hava Tamagu yana venuwamwau aliguwai teina dova yawalowalowedine.’
1 Bada hauga iuꞌiuna na Buidiꞌwa guyauna ana ahubena ebe hipaihowai, ta Yeisu ihanapuiyaꞌo bada yana hauga imamahalava na baleꞌu teina ilaugabaei na iwuyo Tamana ainai. Hesi Yeisu yana bodao iꞌatemuyamuyaedi mwalaꞌina, hauga yana abavetuwuni ta ilaoma yana abaꞌovi.
2 Na Tomodulele bada Yudasa ainai iluwuꞌo ta ivenuwamwauwenaꞌo ebeha Yeisu ihuhulaei. Yudasa iya Saimoni Isakaliyota natuna. Eeta yadi ai ainai
3 Yeisu bada ihanapuiyaꞌo ebeha Yaubada ginauli maudoidi imohenaꞌo ta ibom iloina, yo hinage ihanapuiyaꞌo iya Yaubada ainaena ilaoma yo hinage mata Yaubada ainai ilau gwaipile.
4 Ainaena yadi abaꞌaiyena Yeisu itowolo ta ana luwuluwu ivai vehuludi na tawelo ivai ta ilau tulituliyei.
5 Na bwahi ihiwai gaeba mwalaꞌina ainai na ivetuwuni ta ana taumulitao aedi iuwadi na mulitai tawelowa ilalau tulituliyeiwa ainaena aedi ibaꞌilidi.
6 Na haugana Yeisu ilaoma Saimoni Pita ainai, Pita iwalo, ‘Bada, havena aegu uwuwawuwadi’.
7 Na Yeisu iwalo, ‘Nigele uyahanapui hava wau yapaipaihowaidi alimwai na hesi howola abo uhanapuidi’.
8 Na Pita Yeisu ainai iwalo, ‘Havena hinage teya hauga aegu uuwauwadi.’ Eena Yeisu Pita yana walo iyemaiha, iwalo, ‘Ebe nigele aem yayauwadi owa nigele augelu’.
9 Eeta Saimoni Pita italam, iwalo, ‘Bada, ausala. Na hesi havena aeꞌaꞌavagu, na nimagu yo vahugu uwuwadi’.
10 Na Yeisu iwalo, ‘Ebe yaiyadiwo omiu bada amhuguꞌo, howahowana aeꞌaꞌavamiu amꞌuwadi na ainaena taumiu maudoina imasele. Bada omiu ammaseleꞌo, na hesi nigele maudoimiu.’
11 Yeisu bada ihanapu mugaiyenaꞌo yaiya iya howola abo ihuhulaei, eeta iwalo, ‘Nigele maudoimiu amyamasele’.
12 Eeta aedi iuuwadiꞌo ta ana luwuluwu iliꞌwauyoi ta imiyauyo na aidiyai iꞌaubabada, iwalo, ‘Amhanapuiyaꞌo hava yapaipaihowaine alimiyai?
13 Omiu amyogaigauꞌo ebeha yau Tauveꞌita, na hinage yami Bada, ta neta walo moiha.
14 Yau yami Bada yo hinage Tauveꞌita na bada aemi yauwadiꞌo, ainaena omiu amveꞌaoꞌaonaegau ta hinage ami geluwo aedi amuwadi,
15 dova hava teina yaveꞌiveꞌitaedi alimiyai amveꞌaoꞌaonaedi ta ampaihowaidi ami geluwo aidiyai.
16 Na yawalo moiha alimiyai mata nigele teya taupaihowa yana taubada iyadiꞌwai, yo nigele mata teya tauyewasa ana tauvetamale iyataudiꞌwai.
17 Ainaena veꞌitao teina amhanahanapuidi na ebe ampaipaihowaidi mata awanamwanamwa amlobaidi.
18 ‘Ginauli teina nigele ebeha maudoimiu vehabamiu yayawalowalo, na hesi hiya yavesinuwaediꞌo vehabadi yawalowalone, na Buki Veꞌahihi yana walomahalava teya towaho vehabana iwalo:
“Towaho teina iya aiꞌai yamohei, itaugwaipile ta iveꞌalehaegau.”19 ‘Ginaulidine teina alimiyai yawalo mahalavaediꞌo mulitai abo himahalava, ta ebe haugana himahalava amyemidiyegau taꞌi.
20 ‘Moiha, mulitai abo yavetamalegomiu boda aidiyai na ebe yaiya iꞌabiye yaliyayagomiu, neta yau iꞌabiye yaliyayagau na ebe yaiya iꞌabiye yaliyayagau agu tauvetamalene iꞌabiye yaliyaya.’ Yeisu ana huhula vehabana iwalo mahalava
21 Yeisu ginauliwone teina iwalowediꞌo ta nuwana ivitai mwalaꞌina, eeta ana taumulitao aidiyai iwalo mahalava iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai ehebo alimiyena mata ihuhulaegau’.
22 Na ana taumulitao maudoidi hibom hivinuvinunuyoidi, ta nuwadi ipwanopwano mwalaꞌina. Wuwuna yana walo ana maselene nigele hiyahanapui.
23 Na ehebo ana taumulita, ibom Yeisu ana gelu moiha iduivahali Yeisu ainai,
24 na Saimoni Pita nimanaena iwalo, ‘Upanivilaei yaiya vehabana iwalowalone’.
25 Eeta iduivahali iliꞌilimani Yeisu ainai na talinanai iwalohimhim, iwalo, ‘Bada, yaiya vehabana uwalowalone?’
26 Ta Yeisu iwalo auli, iwalo, ‘Mata beledi yatomwahi ta yayebuta na yamohei, iya neta towahonaede’. Eeta Yeisu beledine iuꞌiuna ivai ta iyebuta ta Yudasa imomoheine, Yudasa iya Saimoni Isakaliyota natuna.
27 Hauganane Yudasa beledi ivai Tomodulele iluwu ainai. Ta Yeisu Yudasa iwalo auli, ‘Umwayamwayau ta yam nuwatuwu upaihowai.’
28 Na hiya Yeisu baidanao hiꞌaꞌaine nigele teya yaiya aidiyena iyahanapui hava Yeisu vehabana iwalowalone.
29 Yudasa iya yadi mane ana tauꞌitaꞌita avivini, eeta yadi nuwatuwu ebeha Yeisu iwalo auli ta Yudasa ilalau yadi guyau pwalawana iyemaihadi, bo ilalau tupwana mane tauwewelohe imohedi.
30 Eeta Yudasa belediwa iꞌai, na mwayamwayauwena imahalava maseleyai. Neta bada imasigiliꞌo. Loina vauvauna Yeisu ainaena
31 Yudasa bada ilaugabaidiꞌo, na Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Yagu hauga bada imahalavaꞌo na mata yau Tomowa Moihagu yagu wasawasa imahalava yo Yaubada yana wasawasa hinage yayemahalava.
32 Na ebe aliguwena Yaubada yana wasawasa iꞌabiye mahalava, yau hinage Natuna mata iꞌabiye wasawasaegau ta yagu wasawasane iꞌabiye mahalava mwayamwayauwei.
33 ‘Natuguwao, hauga iuꞌiu alilina ainai yau baidamiu, na mulitai ambehaegau, dova mwalona Yudeyaone aidiyai yawalo mahalavaꞌo, yawalo, tupwanane ainai yalaulaune omiu nigele howahowamiu na ainai amlaowa.
34 ‘Ainaena omiu hinage teina hauga loina vauvauna yamohegomiu, neta atemiyena amvelau ehebo ehebo ainai, dova yau yavevelauwegomiune,
35 ta yami velau ainaena tomowa bodadi hihanapui ebeha omiu agu taumulitao.’ Pita yana uvala Yeisu iwalo mahalavaei
36 Ainaena Saimoni Pita Yeisu ipanivilaei, iwalo, ‘Bada, havaidova mata ulalau?’ Ta Yeisu iwalo, ‘Nigele howahowam na hauga teina ainai umulitaegau, na hesi howola abo umulitaegau tupwanane ainai’.
37 Eena Pita Yeisu ipanivilaei, iwalo, ‘Bada, hava wuwuna teina hauga havena yamulimulitaego? Bada yatalamꞌo ta vehabam howahowana yamwalowoi.’
38 Ta Yeisu Pita ainai iwalo, ‘Yam walo aliguwai nigele yayaꞌawa moihayei, na yawalo moiha alimiwai ebeha mata masigili teina ainai uuvalaegau mai tonuga, na mulitai amꞌam idou’.
1 Yeisu iguguyeidi iwalo, ‘Havena amꞌaluꞌaluwagavai, na hesi Yaubada amyemidiyei, yo hinage yau amyemidiyegau.
2 Na Tamagu yana tupwa ainai abaꞌaiyawasi bahudi. Ainaena yalalau ta yami abamiya yaꞌatububuni. Ebe teina nigele walo moiha, mata nigele teina dova yayawalo mahalava alimiyai.
3 Na ebe yalau na yami abamiya yaꞌatububuni, howola abo yawuyoma na yalauvaigomiu ta tupwanae ainai yamiyamiyane omiu hinage ainai ammiyamiya.
4 Na amwahanane ainai yalaulaune bada amhanapuiyaꞌo.’
5 Eeta Tomasi iwalo, ‘Bada, aiteya amwaha ainaena ulaulaune? Vedova ebe amwahanane ahanapui?’
6 Na Yeisu Tomasi ainai iwalo, ‘Yau amwahaede, na yau walomoiha yo yau yawahimiu wuwudi. Ebe yaiya nuwanuwana na ilau Tamagu ainai, nigele teya amwaha iyamiyamiya, neta bada yau taꞌi.’
7 Na Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Yau bada amhanapuigauꞌo, ainaena Tamagu amhanapuiyaꞌo. Moiha, Tamagu bada amhanapuiyaꞌo, yo hinage amꞌitayaꞌo.’
8 Na Pilipi Yeisu ainai iwalo, ‘Bada, nuwanuwamai na Tamamne uveꞌitagai neta bada ainaede’.
9 Eeta Yeisu Pilipi ainai iwalo, ‘Hauga daodaona alimiyai yamiyamiya na nigele amyahanapuigau? Na yaiyadiwo omiu bada amꞌitagauꞌo, omiu hinage Tamagu bada amꞌitayaꞌo yo amhanapuiyaꞌo. Eeta hava vehabana uwalo “Tamamne uveꞌitagai”?
10 Nuwana nigele uyayemidiyegau ebeha yau Tamagu ainai yamiyamiya, na hinage Tamagu ibom aliguwai imiyamiya, awa? Walowone bada yawalowediꞌo alimiyai nigele yau yagu walo na hesi Tamagu ainaena, wuwuna ibom aliguwai imiyamiya, yo hinage aliguwena yana paihowa ipaipaihowaidi.
11 Teina hauga amyemidiyegau neta yau Tamagu ainai yamiyamiya, na Tamagu hinage iya aliguwai imiyamiya. Na ebe yagu walowone nigele amyayemidiyedi, yede yagu paihowaone wahiwahiyaladine amnuwatuwu avivinidi, ta ainaena ebe amyemidiyegau.
12 Na yawalo moiha alimiyai, ebe yaiyadiwo omiu amyemidiyegau, mata paihowa wahiwahiyaladi yapaipaihowaidiwa omiu hinage dova mata ampaihowaidi, yo hinage howola abo paihowa wahiwahiyala alilidi amꞌabiye mahalavadi, wuwuna yau yalalau Tamagu ainai.
13 Ebe hava dova nuwanuwamiu na yehaguwena amꞌawanoi, yamohegomiu taꞌi, na neta ainaena Tamagu yana wasawasa ilobai yagu paihowa ainaena.
14 Ebe teya ginauli vehabana yehaguwena amꞌawanoi mata yapaihowai taꞌi.’ Yeisu yana waloyemidi Aluꞌaluwa Veꞌahihi vehabana
15 Na hinage Yeisu aidiyai iwalo, ‘Ebe amvelauwegau, yagu loina amꞌawa abiyedi,
16 na howola abo Tamagu ainai yaꞌawanoi ta ami Tauhagu ehebo imohegomiu. Iya Tauhagune, Aluꞌaluwa moiha yo dumwadumwaluna, ta iya alimiyai imiya vateyai.
17 Na hiya taumiya baleꞌu nigele howahowadi ta Aluꞌaluwane hilauvai, wuwuna ana oleya nigele hiyaꞌita yo nigele hiyahanapui. Na hesi Tauhagune amhanapuiyaꞌo iya hauga maudoina atemiyai imiyamiya.
18 Mata nigele yayalaugabaigomiu, ta dova sinasinagehemiu, wuwuna mata yalau gwaipileuyoma.
19 Na hauga muhamuhana ainai mata yalaugabaigomiu, ta nigele mata taumiya baleꞌu hiyaꞌitauyoigau, na omiu howola abo amꞌitagau mayawahigu yamiyamiya, ainaena omiu hinage dova mayawahimiu ammiyamiya.
20 Na hauganane tenem ainai amhanapuigau ebeha yau Tamagu ainai yamiyamiya, na omiu aliguwai ammiyamiya na yau alimiyai yamiyamiya.
21 Ebe yaiya owa yagu loina uhanapuidi yo uyemidiyedi, owa bada uvelauwegauꞌo. Eena Tamagu hinage ivelauwegoꞌo yo yau hinage yavelauwego na yaveꞌitauyowegau alimwai.’
22 Ehebo Yudasa (iya nigele Yudasa Isakaliyota) Yeisu ainai iwalo, ‘Bada, vedova ta abom alimaiyai mata umahalavauyo na nigele taumiya baleꞌu aidiyai?’
23 Na Yeisu ainai iwalo, ‘Ebe owa yaiya uvelauwegau yagu walo umulitaedi, eeta Tamagu mata ivelauwego, yo ainaena Tamagu baidagu alaowa alimwai, ta owa baidamai tamiya toyawa.
24 Na ebe owa yaiya nigele uyavelauwegau, owa yagu walo nigele uyamulitaedi, na yagu walo nigele uyayemidiyedi. Na walone neta ambebenaledine nigele aliguwena, na hesi iya agu tauvetamale Yaubada ainaena.
25 ‘Ginauli teina yawalo auligomiuꞌo haugana yau baidamiu tamiyamiya,
26 na howola Tauhagune, yehaguwena Yaubada ivetamalenama iya Aluꞌaluwa Veꞌahihi, ibom mata ginauli bahudi iveꞌitagomiu, yo hinage walowone maudoidi yawalowalowedine ivenuwamwauwegomiu.
27 Teina na yalau vehulugomiu, ainaena yagu nuwadaumwali yamwauwi, na nuwadaumwalinane nigele dova taumiya baleꞌu yadi nuwadaumwali. Eeta havena amꞌaluꞌaluwagavai bo ammehemeheuhi.
28 ‘Yagu walo bada ambenalenaꞌo ebeha howola mata yalau na mulitai abo yawuyoma alimiyai. Na ebe omiu amvelauwegau, yagu laune Tamadane ainai vehabana amyaliyaya, wuwuna Tamadane iya imwalaꞌi gabaegau.
29 Hauga teina ainai ginaulidine yawalo mahalavaedi alimiyai, ta ebe hauga ilalaoma ainai himahalava, neta yagu walone amꞌawa moihaedi.
30 Mata nigele hauga daodaona yaꞌauꞌaubabada alimiyai, wuwuna baleꞌu ana tauloina, Tomodulele, ilalaoma, na iya nigele teya yana wahiyala aliguwai,
31 na agu loina hesi Tamagu ainaena hauga maudoina yapaipaihowaidi, ta teina ainaena taumiya baleꞌu hihanapui ebeha Tamagu yavelauwei. ‘Badagi! Amtowolo, talau.’
1 Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Yau aiwa ainona moiha, waini aiwana dova, na Tamagu iya taupaihowa.
2 Na ebe lagalagaguwone nigele hiyaꞌaino, mata itom vehuludi; na ebe lagalagaguwone ainodi imwauwidi, igula yawahidi ta ebe hiꞌaino iliꞌilimani.
3 Na omiu dova yagu walo ainaena bada yagulayawahigomiuꞌo.
4 Eeta omiu aliguwai ammiyamiya, yau hinage alimiyai yamiyamiya. Wuwuna ebe omiu nigele aliguwai amyamiyamiya, mata nigele amyaꞌaino iliꞌilimani. Dova ebe aiwa lagalagana nigele aiwana ainai iyamiyamiya, mata nigele iyaꞌaino.
5 ‘Yau aiwaꞌahipuna na omiu lagalagaguwao, eeta ebe yaiya aliguwai imiyamiya, iꞌaino iliꞌilimani. Wuwuna ebe yau nigele, mata nigele hava teya namwanamwana amyapaihowai.
6 Na ebe yaiya iya nigele aliguwai iyamiyamiya, mata hitom vehulu ta iwelai, ta lagalaga tomtom vehuludi hitanoidi ta aiwa alaꞌalahina ainai higabudi.
7 Na ebe aliguwai ammiyamiya na hinage yagu walo alimiyai imiyamiya, na ebe hava nuwanuwamiu amꞌawanoi mata amlobaidi.
8 Ebe ammulitaegau moiha, ainomiu hinamwanamwa, na ainaena Tamagu yana wasawasa tomowa hiꞌita.
9 ‘Tamagu ivelauwegau, dova yau hinage yavelauwegomiu, ta yagu velaune ainai ammiyamiya.
10 Ebe yagu loina ammulita moiha, yagu velau ainai ammiyamiya. Dova yau Tamagu yana loina yamulitaedi, ta yau yana velau ainai yamiyamiya.
11 Bada dova yawalo auligomiuꞌo na teina taꞌi yagu yaliyayaena amyaliyaya, ta nuwamiu maudoina hiyaliyaya moiha.
12 Na teina yagu loina alimiyai ebeha amvelauyoigomiu dova yau yagu velau alimiyai.
13 Na ebe yaiya ana geluwo vehabadi imwalowoi, neta velau mwalaꞌi alilina.
14 Omiu hinage dova ebe yagu loina amꞌawa abiyedi, omiu augeluwo.
15 Nigele howahowana ta yaꞌawa taupaihowaegomiu, wuwuna taupaihowao yadi taubada yana nuwatuwu nigele hiyahanapui. Na hesi yaꞌawa augeluwoegomiu, wuwuna hava dova Tamagu ainaena yabebenalediwa bada yawalo mahalavaediꞌo.
16 Omiu nigele amyavesinuwaegau na hesi yau yavesinuwaigomiu ta ebeha yavetamalegomiu ta ampaihowa, na yami paihowane ainaena ainomiu namwanamwadi himahalava, na ainomiune himiya vateyai. Na hinage ebe hava yehaguwena amꞌawanoiyei, Tamagu taꞌi imohegomiu.
17 Neta bada yagu loinaede alimiyai yawalo mahalavaenaꞌo, ebeha amvelauyoigomiu.’ Taumiya baleꞌu Yeisu yana bodao hitaꞌwataꞌwataedi
18 Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Ebe taumiya baleꞌu hitaꞌwataꞌwataegomiu, amnuwatuwu avivini ebeha yau hinage mwalona hitaꞌwataꞌwataegaune.
19 Na ebe omiu mumugamiu dova taumiya baleꞌu mata taumiya baleꞌu hivelau alimiyai, wuwuna omiu adi geluwo. Na hesi baleꞌu teina ainaena omiu bada yavai mahalavaegomiuꞌo, ainaena nigele taumiya baleꞌu yadi boda ainai amyamiyamiya. Neta wuwuna ta mata taumiya baleꞌu hitaꞌwataꞌwataegomiu.
20 Amnuwatuwu avivini walo mugai yamohegomiu neta nigele teya taupaihowa yana taubada iyataudiꞌwai. Yau mugai hiveꞌalehaegau, ainaena omiu hinage dova mata hiveꞌalehaegomiu. Na ebe mugai yagu walo hiyemidiyedi omiu hinage yami walo hiyemidiyedi.
21 Ginauliwone yababadi teina hipaipaihowaidi alimiyai wuwuna omiu yagu bodao, yo hinage agu tauvetamalene nigele hiyahanapui.
22 Ebe mugai nigele yayalaoma ta aidiyai yayawalo mahalava, nigele yadi pwanoli iyamiyamiya. Na hesi bada yalaomaꞌo ta aidiyai yavenuwamwauꞌo, ainaena nigele howahowana na yadi pwanoli vehabana hiwalogeyoꞌawa.
23 Na ebe yaiya iya itaꞌwataꞌwataegau, iya hinage Tamagu itaꞌwataꞌwataei.
24 Mugai paihowa abanuwapwanopwano mehediyai yapaipaihowaidi, neta nigele teya yaiya howahowana na ipaihowaidi. Paihowa abanuwapwanopwano hiꞌitadiꞌo ta hitaꞌwataꞌwataegau na Tamagu hitaꞌwataꞌwataei na mata iveꞌewaidi ta nigele teya yadi abauvala.
25 Na yadi paihowane yababadine imahalava moiha wuwuna Buki Veꞌahihi ainai iwalo yemidi mugai, iwalo: ‘Yadi taꞌwataꞌwata vehabagu nigele wuwuna.’
26 Na hesi howola ami Tauhagune Tamagu ainaena ivetamalenama, ta iya iwalo mahalavaegau,
27 na omiu hinage amwalo mahalava vehabagu, wuwuna yagu paihowa ana abavetuwuni ainaena ta wau omiu baidaguwao.’
1 Yeisu ana taumulitao aidiyai iwalo, ‘Bada ginauli teina yawalo mahalavaediꞌo alimiyai ainaena nigele mata aidiyena amyabeꞌu.
2 Wuwuna howola vada tapwalolowena hiheusiligomiu yo hinage howola hauga ilalaoma ta ebe yaiya iꞌoiye mwalowoigomiu, iya yana nuwatuwu ebeha teina Yaubada yana awanamwanamwa.
3 Yadi paihowa teina yababadi mata alimiyai hipaihowaidi, wuwuna Tamagu yo yau nigele hiyahanapuigai.
4 Ginauliwone tenem dova bada yawalo mahalavaediꞌo alimiyai eeta haugana ebe himahalava amnuwatuwu avivinidi.’ Aluꞌaluwa Veꞌahihi yana mahalava Yo hinage aidiyai iwalo, ‘Ginauliwone teina dova nigele mugai yayawalo mahalavaedi alimiyai, wuwuna yau baidamiu.
5 Muhamuhana na yalau iya ivetamalegaumawa ainai, ainaena mata yalaugabaigomiu na nigele teya yaiya alimiyena iyapanivilaegau yo iya walo, “Havaidova ulalau?”.
6 Yagu walo vehabadi nuwamiu hiyababa mwalaꞌina.
7 Na hesi yawalo moiha alimiyai neta inamwanamwa alili ebe yalaugabaigomiu, wuwuna ebe nigele yayalaugabaigomiu Tauhagune mata nigele iyalaoma. Na ebe yalaugabaigomiu na yalau mata Tauhagune yavetamalenama alimiyai.
8 Ebe ilaoma, baleꞌuwai mata yadi paihowa yababana iꞌabiye mahalavadi na Yaubada yana paihowa namwanamwana yo yana lauvetala iꞌabiye mahalavadi.
9 Paihowa yababadi iꞌabiye mahalavadi wuwuna tomawa nigele hiyayemidiyegau.
10 Paihowa dumwadumwaluna iꞌabiye mahalavadi wuwuna yau bada yalalau Tamagu ainai na nigele mata amyaꞌitaꞌitauyoigau.
11 Na lauvetala iꞌabiye mahalavadi wuwuna Yaubada Tomodulele baleꞌu loinana bada ilauvetalaenaꞌo ta yana yababa maihana iveꞌaloyaꞌo.
12 ‘Na veꞌita bahudi himiyamiya, na hesi nigele mata maudoina hauga teina yawalo mahalavaedi alimiyai, wuwuna nigele howahowamiu amhanapuidi.
13 Howola mata Aluꞌaluwa Veꞌahihi ilaoma abo iya imugaiyegomiu ginauli dumwadumwaludi maudoidi aidiyai. Na iya mata nigele yana nuwatuwuwena iyawalowalo, na hesi hava ibebenalediwa, iwalowedi, yo hinage iwalowalo ginauli mehemiyai vehabadi.
14 Eena yagu hanapuwena alimiyai iveꞌita ta ainaena yagu wasawasa iꞌabiye mahalava.
15 Hinage hava Tamagu yana ginauli maudoina yau aliguwena mata iꞌabiye mahalava. Neta vehabana yawalo auligomiu yawalo Aluꞌaluwana mata iveꞌitagomiu yau vehabagu.’ Nuwayababa tuluhanai yayaliyaya
16 Yeisu iwalouyo, iwalo, ‘Hauga muhamuhana ainai mata nigele amyaꞌitagau, na hinage hauga muhamuhana ainai abo amꞌitagau’.
17 Na tupwadi ana taumulitaowa adi geluwo aidiyai hiwalo, ‘Hava yana walo teina ana hanapu? Wuwuna alidai iwalo, “Hauga muhamuhana ainai nigele mata amyaꞌitagau, na hauga muhamuhana ainai abo amꞌitauyoigau. Wuwuna yalalau Tamagu ainai”,
18 eeta hava “Hauga muhamuhana ana hanapu”?’ Na hiwalo, ‘Taꞌiꞌita! Nigele tayahanapui hava vehabana iwalowalone’.
19 Na Yeisu ana taumulitaowa yadi nuwatuwu bada ihanapuidiꞌo ebeha ainai hipanivila, eeta aidiyai iwalo, ‘Hava vehabana ambom ampanipanivilauyowegomiune?’ Eena iwalo, ‘Hauga muhamuhana mata nigele amyaꞌitagau, na hauga muhamuhana mulitai abo amꞌitauyoigau, awa?
20 Yawalo moiha alimiyai mata howola mayami nuwayababa amdoudou, na hesi taumiya baleꞌu maudoidi hiyaliyaya. Na omiu howola abo yami nuwayababane ibui ta yaliyaya.
21 Dova haugana ebe waihiu yana hauga labalaba ainai mata muya ilobai, na yana labalaba tuluhanai, muya maudoina inuwavehuludi, wuwuna gama bada iꞌavalaiyaꞌo ta mayana yaliyaya.
22 Omiu dova hinage, wuwuna nuwayababa alimiyai, hauga teina, na howola yalau gwaipilema na amꞌitagau, na vehabagu amyaliyaya moiha. Na yaliyayane mata nigele teya yaiya alimiyena iyavai vehulu.
23 Ta ebe hauganane ilaoma, omiu havena hava aliguwai vehabana ampanipanivila. Na yawalo moiha alimiyai ebe yehaguwena Tamagu ainai hava vehabana amꞌawanoi, imohegomiu taꞌi.
24 Mwalona ta wau nigele teya hava vehabana yehaguwena amyaꞌawaꞌawanoi. Ainaena teina hauga ebe hava nuwanuwamiu vehabana amꞌawanoi mata imohegomiu, na ainaena amyaliyaya moiha.
25 ‘Bada walo vegevegediyena ginauli teina yawalo mahalavaediꞌo alimiyai. Na howola hauga ilalaoma mata nigele walo vegevegediyena yayawalo auligomiu, na hesi Tamagu vehabana yawalo mahalava moiha alimiyai.
26 Hauga howola ainai omiu yehaguwena amꞌawanoi Yaubada ainai, na mata nigele yau vehabamiu yayaꞌawaꞌawanoi,
27 wuwuna Tamagu iya bada ivelauwegomiuꞌo. Na yana velauwegomiune wuwuna omiu amveluwegau, yo hinage amyemidiyegau ebeha Yaubada ainaena yalalaomane.
28 Yau Tamagu ainaena yalaoma ta baleꞌuwai yamiyamiya, ainaena teina hauga baleꞌu yalalaugabaei ta yawuwuyo Tamagu ainai.’
29 Eena ana taumulitao hibenalei ta hiwalo auli, hiwalo, ‘Bada, teina hauga bada uwalo mahalavaꞌo moiha alimaiyai, na havena walo vegevegediyena.
30 Teina ainaena ebe ahanapu iliꞌilimanigo neta owa ginauli bagibagilidi uhanahanapuidi. Ainaena nigele mata ayapanivilaego, wuwuna bada yama nuwatuwu maudoidi uhanahanapuidi. Na bada ayemidiyegoꞌo ebeha owa Yaubada ainaena ulalaomane.’
31 Eeta Yeisu iwalo aulidi iwalo, ‘Bada amyemidiyegauꞌo, awa?
32 Na howola abo hauga imahalava, nuwana tawalo, bada hauga imahalavamaꞌo, na maudoimiu amtaubudebudeyanaei yami dalava aidiyai, na yau yabom yamiyamiya. Ta nigele ebeha yau yabom, na hesi Tamagu baidagu.
33 ‘Walo teina yawalo mahalavaediꞌo alimiyai ta ebe mayami nuwadaumwali ammiyamiya, wuwuna yau baidamiu. Hinage howola abo baleꞌu ainai vitai amlobai na hesi amꞌatepatu, wuwuna yau baleꞌu maudoina ana loina yawahiyala gabaenaꞌo.’
1 Ginauli teina Yeisu bada iꞌataꞌidiꞌo ta galewa ainai itamayahi, ta iꞌawaꞌawanoi, iwalo, ‘Tamagu, yagu hauga bada ibwalenimaꞌo. Ainaena yau natum mata yam wasawasa umohegau ta yam wasawasa yaꞌabiye mahalava.
2 Dova owa loina umohegau tomowa maudoidi vehabadi, na ainaena yau yawahi miyamiya vateyaina tomowaowa yamohe geyoꞌawaei aidiyai.
3 Neta yawahi miyamiya vateyaina mata tomowa hihanapuigo ebeha owa ubom Yaubada moiha, yo yau Besibesinanagu hihanapuigau ebeha owa uvevetamalegaumane.
4 Baleꞌu teina ainai yam wasawasa yaꞌabiye mahalavayaꞌo, wuwuna yagu paihowao umomohegauwa bada yaveꞌovidiꞌo.
5 Tamagu ee, owa, teina hauga mehemwai uꞌabiye wasawasaegau, dova mugai owa na yau yada wasawasawa ainai tamiyamiya, na mulitai baleꞌu taꞌaꞌatububunine.
6 ‘Ta mumugam maudoina bada yaveꞌitaenaꞌo hiya taumiya baleꞌu umomohegaune aidiyai, wuwuna owa yam bodao na umomohegaune, ta yam walo maudoina himulitaedi,
7 yo hinage ginauli maudoina umomohegaune hihanapuidiꞌo ebeha owa alimwena hilalaomane.
8 Eeta walowa umomohegaune bada yaveꞌitadiꞌo ta atediyai himwaudiꞌo, ainaena hihanapu iliꞌilimanigau ebeha owa alimwena yalalaomane, yo hinage hiyemidiyegau ebeha owa uvetamalegaumane.
9 Ainaena teina hauga vehabadi yaꞌawaꞌawanoi alimwai. Nigele ebeha taumiya baleꞌu vehabadi, na hesi bodaone umomohegaune vehabadi, wuwuna hiya yam bodao.
10 Na yam bodaone yau yagu bodao dova hinage yagu bodaone owa yam bodao. Eeta yada bodaone yadi yemidi ainaena yavewasawasaꞌo.
11 Na yau hauga teina baleꞌu yalaugabaei na alimwai yalaowa, na hiya baleꞌuwai himiyamiya, vehabadi yaꞌawaꞌawanoi. Tamagu tauwahiyala yeham alaꞌalawowolina ainaena uꞌita avivinidi na yeham umomohegauwa, ainaena hiyeboda ehebo, dova owa na yau taveꞌehebone.
12 Haugana yau baidadi yam wahiyalane umohegauꞌo ainaena yaꞌiꞌita avivinidine, ta nigele teya yayagabaei, na ehebo aꞌava yababa ainaena mugai Buki Veꞌahihi ainai iwalo mahalavaꞌo ta ebe iꞌwadalele.
13 ‘Ta yau bada teina na yalalaowa alimwai, na yagu walo teina baleꞌuwai yagu bodao yawalowalowedine aidiyai ebe yagu yaliyaya ainaena hiyaliyaya mwalaꞌina.
14 Ta tomowadine yam walo bada yamohediꞌo, na hesi taumiya baleꞌu hiveꞌalehaedi, wuwuna hiya nigele taumiya baleꞌu yadi boda aidiyai hiyamiyamiya, dova hinage yau nigele yadi boda ainai yayamiyamiya.
15 Nigele yayaꞌawanoi vehabadi ta ebeha baleꞌuwena uvai mahalavaedi, na hesi yaꞌawaꞌawanoi vehabadi ta ebe havena Tomodulele iꞌabiꞌabitowoidi.
16 Ainaena teina hauga hiya nigele taumiya baleꞌu yadi boda ainai hiyamiyamiya, wuwuna hiya dova yau.
17 Yaꞌawanoi alimwai ta yam walo moihaena uꞌabiye veꞌahihiyedi ta ebe yam bodao masemaseledi.
18 Dova owa uvetamalegauma taumiya baleꞌu aidiyai yau hinage teina yavetamaledi taumiya baleꞌu aidiyai.
19 Yagu bodao vehabadi yatalamwegau alimwai ta ebe hauga ilalaoma ainai hiya hinage hitalam moiha alimwai.
20 ‘Tamagu yo, nigele ebeha hibom vehabadi yayaꞌawanoi, na hesi hiya hinage mulitai yadi walowena hiyemidiyegau vehabadi.
21 Yaꞌawanoi alimwai ta ebe maudoidi hiveꞌehebo alidai, dova owa na yau ehebo taꞌi, na ainaena taumiya baleꞌu hiyemidiyegau ebeha owa uvevetamalegaumane.
22 Mugai yam wasawasa umomohegauwa bada bodadine yamohediꞌo, ta ainaena hiveꞌeheboꞌo, dova tabom yada veꞌehebone.
23 Ta yau aidiyai yamiyamiya, owa hinage aliguwai umiyamiya, ta teina ainaena hiveꞌehebo moiha. Ta teina ainaena taumiya baleꞌu hihanapuigau ebeha owa uvetamalegauma, yo hinage hihanapuigo ebeha owa hiya uvelauwedi, dova yau uvelauwegau.
24 ‘Tamagu yo, hiya bada umohediꞌo aliguwai nuwanuwagu na baidaguwao amiyamiya. Ta tenem ainaena yagu wasawasawa umomohegauwa hiꞌita, wuwuna mulitai abo baleꞌu upaihowai owa uvelau mugaiyegau.
25 ‘Tamagu yo, owa taudumwalu, na taumiya baleꞌu nigele hiyahanapuigo, na hesi yau yahanapuigoꞌo. Na hinage teina bodaone bada hihanapuigoꞌo ebeha owa uvetamalegaumane.
26 Eeta mumugam yaveꞌitaenaꞌo aidiyai, na howola abo yaveꞌitauyoidi ta hihanapu iliꞌilimanigo, na ainaena yam velaune ateguwai imiyamiya, hiya hinage atediyai imiyamiya, na yau hinage atediyai yamiyamiya.’
1 Yeisu yana awanoi iveꞌoviyaꞌo, ta ana taumulitaone baidanao hilau ta ehebo weꞌaha yehanaede Kidiloni higeyoꞌawai, ta hilau Olibe oyana ainai hiluluwune.
2 Yudasa iya tauhuhulane dalavanane ihanahanapui, wuwuna hauga maudoina Yeisu mayana taumulitao tupwanane ainai hilaulau.
3 Eeta Yudasa tauꞌalehaone baidanao hilalaune tupwanane ainai, mayadi wodam yo lampa yo hinage mayadi gogoꞌaleha, wuwuna tauꞌalehaone hiya taupwaoliwo yo Palisiwo hivetamaledi Yudasa baidadi.
4 Na Yeisu bada ihanapuiyaꞌo hava mata imahalavane ainai, eeta ilau ta tauꞌalehaone ipapanivilaedine, iwalo, ‘Yaiya ambehabehaeine?’
5 Na hiya hiwalo, ‘Ehebo Nasaleti towahona, yehanaede Yeisu.’ Ta Yeisu aidiyai iwalo, ‘Yau teina.’ Yudasa na tauꞌalehawone baidanao hitowotowolo.
6 Na hauganane Yeisu iwalo, ‘Yau teina,’ maudoidi hitowolo siꞌisiꞌi ta hibebeꞌune baleꞌuwai.
7 Tauꞌalehaone hitowolouyoma baleꞌuwena na hinage Yeisu ipanivilauyone, iwalo, ‘Yaiya yede ambehabehaeine?’ Na hiwalo, ‘Ehebo Nasaleti towahona, yehanaede Yeisu.’
8 Na hinage aidiyai iwalouyo, iwalo, ‘Bada alimiyai yawaloꞌo ebeha yau teina, na ebe yau amꞌabi avivinigau agu taumulitaone amtalamwedi ta hilau yadi dalavai’.
9 Yeisu walone teina dova iꞌaꞌataine wuwuna yana awanoiwa ebe imahalava iliꞌilimani, haugana iwalo: ‘Tamagu tomowaowa umomohegauwa nigele teya yayagabaei.’
10 Na Saimoni Pita vahalinai itowotowolo yana aleha elepana iwunihiyama ta ehebo taupwaoli mwalaꞌina yana taupaihowa talina tautuwana itotomvehulune, yehanaede Maki.
11 Na Yeisu iwalo Pita ainai, ‘Yam elepane umwauyoi abamwauwinane ainai, nigele howahowana agu muya vedinane ulaugagayowei. Wuwuna vedi teina Tamagu imohegau ta ebeha yanuma.’ Yeisu hivetowolo Anase mehenai na Pita iuvala
12 Tauꞌalehaone mayadi taumugaiwo yo Yudeyaone mayadi taupaihowao Yeisu hiꞌabi avivini ta nimanane hipaidi.
13 Iꞌovi na hilalaweine Anase yana vadai, Anase iya Kayapasi bwahiyana, bolimai tenem ainai Kayapasi iya taupwaoli adi taumugai mwalaꞌina.
14 Na hinage iya Kayapasi mwalona Yudeyaone aidiyai iwalo. ‘Howahowana teya towaho imwalowoi tomowa maudoidi vehabadi’.
15 Na Yeisu hilauvai yo ana taumulitaone hitau bwau Saimoni Pita na ehebo hinage Yeisu ana taumulita iya taupwaoline mwalaꞌinane ana gelu ta bodaone baidadiyao hiluluwune taupwaoline mwalaꞌinane yana vadai.
16 Pita nigele iyaluwu na hesi awaꞌedane vahalinai itowotowolo, eena taumulitawa iya taupwaoli mwalaꞌina ana geluwa imahalavauyoma ta awaꞌedane ana tauꞌita avivini ehebo waihiu ainai iwalo ebeha Pita hinage iluwu, eeta waihiuwa italam ta Pita iluluwune.
17 Na waihiuwa Pita ipanivilaei iwalo, ‘Owa nuwana ehebo Yeisu ana taumulita, awa?’ Na Pita iuvala iwalo, ‘Yau nigele’.
18 Na hauganane gwaugwau ana hauga, ta taupaihowaone yo tauꞌalehaone aiwa hiyuvi na himwaimwaibwa, eena Pita iluwu aidiyai ta baidanao himwaimwaibwa.
19 Na taupwaoline mwalaꞌinane Yeisu ipanivilaei, ‘Yaiyadiwo amtaumulitaone yo hinage vedova yam veꞌita aidiyai’.
20 Na Yeisu iwalo, ‘Yau yagu veꞌitane maseleyai yo vada tapwalolo holadiyai, yo hinage Yelusalem vada tapwalolo mwalaꞌina holanai, eena hiya Yudeyaone maudoidi hauganane ainai hiluwuluwu ta bada yagu veꞌita hibenalediꞌo, wuwuna nigele aidiyena yayaveꞌita dawani.
21 Na hava wuwuna ta nigele hiya aidiyai uyapanivilane, wuwuna hiya yagu walo maudoina bada hibenalediꞌo na hava yagu walo aidiyai bada hihanapuiyaꞌo.’
22 Hauganane Yeisu yana walo tenem dova iwalo mahalavaei, ehebo tauꞌaleha vahalinai itowotowolo nimanaena Yeisu iꞌoꞌoinavanavavaine na iwalo, ‘Hava vehabana taupwaoli mwalaꞌina uwalowalo mehei’.
23 Towahonane yana walo Yeisu iyemaiha iwalo, ‘Ebe hava yagu walopwano, uwalo mahalava tomowa aidiyai, na ebe yagu walo dumwaluna hava vehabana utatalaigaune?’
24 Na Anase Yeisu ivetamalei, ta maꞌana pai tauꞌalehaone hilalaweine taupwaoli mwalaꞌina Kayapasi ainai.
25 Na Pita besiwa baidadi hitowotowolo na himwaimwaibwa, ta hipanivilaei, hiwalo, ‘Owa teina towahone ana taumulita teya, bo?’ Na Pita hinage iuvala iwalo, ‘Yau nigele’.
26 Na taupwaoli mwalaꞌina yana taupaihowa teya mwalona Pita talinanane itotomvehulune ana gelu ehebo Pita hinage ipanivilauyoi iwalo, ‘Owa hinage Yeisu baidam alowai yaꞌiꞌitagomꞌune awa?’
27 Na Pita hinage iuvala, na tenem hauganane ainai amꞌamne idodoune. Yeisu yana lauvetala Pailato mehenai
28 Eeta Yeisu Kayapasi yana vadaena hilauvai ta hilalaweine tauloina mwalaꞌina, Pailato yana vadai, na bada malane itomyaꞌo, eeta nigele howahowana Yudeyaone hiluwu Pailato yana vadai, wuwuna hauganane ebe Buidiꞌwa guyauna hiꞌai nigele howahowana Loma tomowana yana vadai hiluwu, neta yadi veꞌahihi mwalaꞌina.
29 Ainaena Pailato ibwalenima yana vadaena ta ipapanivilaedine, iwalo, ‘Hava yami veꞌewa teina towahone vehabana?’
30 Na Yudeyaone hiwalo, ‘Ebe teina towahone nigele taupwanoli, mata nigele ayalauvaiyama alimwai’.
31 Na hinage Pailato aidiyai iwalo, ‘Ausala, yede ambom amlauvai amlawei na yami loinaena amlauvetalaei.’ Na Yudeyaone hiwalo, ‘Ai nigele ama talam ebeha towaho teya yana mwalowoi vehabana aloina’.
32 Na Yeisu yana mwalowoi aiwa lagalagana ainai vehabana mwalona bada ibom iwalowediꞌo ta teina haugane ainai walowone hibwabwaleni iliꞌilimani.
33 Ta Pailato iluwuyo yana vadai, na Yeisu iyogaei ta hinage iluluwune ainai, ta ipapanivilaeine, iwalo, ‘Owa Yudeyaone yadi tauwasawasa?’
34 Na Yeisu iwalo, ‘Teina owa yam nuwatuwu ebeha yau Yudeya yadi tauwasawasa, bo nuwana tomowa yadi walo?’
35 Na Pailato iwalo, ‘Yau nigele Yudeya towahona, owa hesi yam tomowao yo yam taupwaoliwo hilalauvaigomane aliguwai, hava yede yam pwanoline?’
36 Na Yeisu iwalo, ‘Yagu abaloina nigele teina baleꞌuwai, wuwuna ebe yagu abaloina moiha teina baleꞌuwai mata yagu hevahevaliwo hiꞌaleha vehabagu na nigele howahowana Yudeyaone hiꞌabi avivinigau, na hesi yagu abaloina hali tupwai’.
37 Hinage Pailato ipanivilaei iwalo, ‘Moiha owa tauwasawasa?’ Yeisu iwalo, ‘Ehe, neta dova yau tauwasawasa. Yalaoma baleꞌuwai hilabahigau ebeha yavetauwasawasa na mumuga dumwadumwaluna yawalo mahalavaei. Ebe yaiyadiwo nuwadi himasele mata walomoiha hiꞌawa abiyei.’
38 Na hinage Pailato ipanivila, ‘walomoiha hava?’ Pailato ibwaleniuyoma na Yudeyaone aidiyai iwalo, ‘Nigele teya pwanoli yayalobai ainai’. Pailato iloina Yeisu yana mwalowoi vehabana
39 Pailato iwalo Yudeyaone aidiyai, ‘Omiu mumugamiu neta ebe Buidiꞌwa guyauna ana hauga ainai mata teya taupwanoli yalivahi vehabamiu, ainaena vedova, nuwanuwamiu Yudeya yami tauwasawasa yalivahi vehabamiu?’
40 Maudoidi hiwuiwui mwalaꞌina na hiwalowalo, ‘Havena iya na hesi Balabasi ulivahi’. Na Balabasi iya tauꞌaivavali mwalaꞌina.
1 Pailato Yeisu ilauvai ta yana tauꞌalehaone imomohedine, ta balavai ainaena hipwepwediline.
2 Hinage haihaili womawomalina hivai ta ana pwaopwaomi hipai ta uluꞌulunai himwamwauwine yo hinage luwuluwu hawahawawalina hivai ta hiveveluwuine,
3 mulitai hilaoma vahalinai na hiꞌabiꞌabitalawahiyei hiwalo, ‘Yauwedo, owa Yudeya yadi tauwasawasa!’. Na hinage nimadiyena higohagohanavanavai.
4 Pailato ibwalenima ta bodaone aidiyai iwalo, ‘Amꞌita towahowa teina yamahalavaenamaꞌo ta ebe amhanapui neta nigele teya pwanoli yayalobai ainai’.
5 Na mulitai Yeisu uluꞌuluna maꞌana pwaopwaomi yo maꞌana luwuluwu hawahawawalina hibwaleniyenama, na Pailato bodaone aidiyai iwalo, ‘Towahowa teina amꞌita’.
6 Na taupwaoliwo yadi babadao mayadi taupaihowao Yeisu hiꞌita ta hiwuiwui hiwalo, ‘Amtutu yepatu’. Na Pailato aidiyai iwalo, ‘Ambom amlauvai ta amtutuye patu, wuwuna yau nigele teya yana pwanoli yayalobai’.
7 Ta Yudeyaone hiwalouyo, hiwalo, ‘Yama loina neta iya bada mata imwalowoi, wuwuna iꞌoyama ebeha iya Yaubada Natuna’.
8 Tenem ainai Pailato walone ibenaledi ta imeheuhi mwalaꞌina Yudeyaone aidiyai.
9 Na hinage Yeisu ilauvaiyoi ta hiluluwune yana vadai na ipanivilaei, iwalo, ‘Owa havaena ulalaomane?’ Na Yeisu nigele hava teya iyawalowei; bada inobu.
10 Ta Pailato iwawalouyone, ‘Nigele yagu panivilane uyayemaiha awa? Na uhanapuiyaꞌo ebeha mayagu loina ta hilivahigo na mayagu loina ta umwalowoi.’
11 Yeisu iwalo, ‘Nigele teya yam loina aliguwai imiyamiya ebe Yaubada nigele iyatalamwegau alimwai, na hesi uhanapui neta towahone iya itatalamwegaune yam loina ainai, iya ana veꞌewa mwalaꞌina, na abo owa’.
12 Pailato walone tenem ibenalei ta nuwanuwana mwalaꞌina ebeha Yeisu ilivahi. Na Yudeyaone hiwuiwui mwalaꞌina hiwalo, ‘Ebe neta towahone ulivahi, owa nigele Sisa ana gelu. Wuwuna neta towahone iwalo ebeha iya tauwasawasa, ainaena tahanapuiyaꞌo ebeha iya Sisa ana aleha.’
13 Ta Pailato yadi walone ibenalei eeta Yeisu ilauvai ibwaleniyenama ta Pailato imiyatalu yana abamiya talitalini ainai, Yudeyaone yadi yeha neta Gabata.
14 Na bada mahana alaꞌalapwahi ainai mulitai abo vali ahubena, na Buidiꞌwa guyauna hiꞌai. Ta Pailato iwalo, ‘Amꞌita yami tauwasawasa teina’.
15 Na hiya hiwuiwui hiwalo, ‘Amtutuye patu’. Hinage Pailato ipanivilauyo, ‘Vedova ta yami tauwasawasa na ebeha hiꞌoiye mwalowoi?’ Na taupwaoli mwalaꞌidi yana walone hiyemaiha hiwalo, ‘Yama tauwasawasa Sisa ibom’.
16 Eeta Pailato italam ta ebe Yeisu hiꞌoiye patu. Yeisu ana tutuye patu Tauꞌalehaone Yeisu hiꞌabi avivini ta hilalaweine.
17 Ibom ana aiwa lagalagana iꞌavalai ta hilalaune tupwa ehebo ainai yehanaede uluꞌulu dalavana (na alina Yudeyaena hiwalo Goligota).
18 Ta tenem ainai hiꞌoiye patu na hinage towatowaho bwau hiꞌoiye patudi ta hivetowolodine vahalinai, ehebo nima tautuwanaena na ehebo nima ehaꞌehanaena na Yeisu ahipuwai.
19 Pailato ilaulele ta hiꞌoꞌoiye patune Yeisu ana aiwa lagalaganane ainai, iwalo:
‘Yeisu towaho Nasaleti iya Yudeya yadi Tauwasawasa’20 Na tupwanane ainai Yeisu hiꞌoiye patune nigele amwaha daodao Yelusalem ainaena, eeta laulelene Yeisu vahunai himwamwauwiwa Yudeyaone maudoidi hivavahiline, wuwuna alina tonuga ainaena, hilelelene, alina Yudeya alina Loma na alina Gilisi.
21 Na Yudeya yadi taupwaoli babadadiyao hilaoma ta Pailato ainai hiwalo, ‘Taubada, hava wuwuna ulele uwalo, Yudeya yama Tauwasawasa? Na hesi ebe ulele uwalo teina towahone iwalo ebeha iya Yudeya yadi Tauwasawasa.’
22 Na Pailato aidiyai iwalo, ‘Hava yalelelelene imiyamiya lelelelena’.
23 Na tauꞌaleha hitau vehopali Yeisu hiꞌoꞌoiye patune, ana aleꞌowa hivaidi ta higuyauwei hibom aidiyai na ana luwuluwu hivai ta hibom hiwalo havena tapulipulihi, wuwuna luwuluwu mwalaꞌina na tabatabana na nigele ana dahe, eeta ehebo aiꞌopiꞌopi hipaihowai dova kati, ta ebe yaiya imugai abo luwuluwunane ivai. Nuwatuwunane dova hipapaihowaine ta ebeha hava Yaubada yana Buki Veꞌahihi ainai iwawaloweiwa ana moiha imahalava haugana iwalo:
‘Agu aleꞌo higuyauwedi’, na agu luwuluwu hiꞌaiꞌopiꞌopiyedi.25 Na Yeisu ana aiwa lagalagana vahalinai waiwaihiu hitau vehopali hitowotowolo, hiya Yeisu hinana matahina yo vali Meli iya Kilopasi mwanena, na hinage Meli Magidalaena.
26 Tenem ainai Yeisu iꞌitadobi ta hinanane waiwaihiuwone baidanao hitowotowolo iꞌiꞌitadine na hinage taumulitawa iya ivelauwei moiha iꞌiꞌitane, na hinanane ainai iwalo, ‘Hinagu, natum uꞌita’.
27 Na hinage ana taumulitane ainai iwalo, ‘Augelu, hinam uꞌita’. Tenem ainai Yeisu yana mwalowoi tulahanai taumulitawa Yeisu hinanane ilauvai hilau yana vadai ta iꞌita avivinine. Yeisu yana mwalowoi
28 Tenem hauganane ainai Yeisu ihanapuiyaꞌo ebeha ginauli maudoina bada hiꞌoviꞌo ta iwalo, ‘Gadogune imaguni’. Ta teina walone ainaena Buki Veꞌahihi yana walomahalava ibwaleni iliꞌilimani.
29 Tupwanane ainai waini mayumayuyuna mavedina himwauwi ta imiyamiya, na balou hivai ta hiyebuta weꞌahane mavedina ainai na teya aiwa yehanaede hisopa hivai ta baloune mabutabutana hiꞌatuwomalei na hivelele haeyei Yeisu awanai ta imalahuhuine.
30 Mulitai Yeisu iwalo, ‘Bada iꞌoviꞌo’. Eeta uluꞌuluna iyagelo na yawahina iꞌoꞌovine. Yeisu luhuluhuna hiwomali
31 Yeisu yo towatowahowowa hitau bwau hitutuye patudi na Yudeyaone adi taumugaiwone hilau ta Pailato ainai hiꞌawanoi ebe howahowana italam ta aedine higodudi na ebe himwalowoi mwayamwayau ta ebe hiꞌavala aituluwuwedi adi aiwa lagalaganane aidiyena, wuwuna bada ahubena mwalaꞌina ilau tebitebiniyaꞌo, eeta hiya nigele nuwadi ebeha towatowahowone besiwa hiꞌabaꞌabahi ahubena tapwalolo ainai.
32 Nigele ta Pailato italam ta tauꞌaleha tupwadi ivetamaledi hilau towatowahowone hitau bwauwa aedine higogodudine, ta himwamwalowoine.
33 Na haugana hilau Yeisu ainai hilautaꞌai, hiꞌita bada imwalowoiꞌo, ta nigele aenane hiyagodudi.
34 Na hesi ehebo tauꞌaleha, gitaena luhuluhunai iwowomaline ta ꞌwahina yo weꞌaha hisasagenane.
35 Yau ana taumulita teya hava meheguwena yaꞌiꞌitadine teina vehabana yawalowalo alimiyai ta ebeha walo moihana teina amhanapui yo amyemidiyedi.
36 Teina ginauliwone bada hibwaleniꞌo, ta ebe Buki Veꞌahihi yana walomahalava ibwaleni iliꞌilimani, hauganane iwalo, ‘Nigele mata teya hilihiliyanane hiyagodu’.
37 Na hinage Buki Veꞌahihi yana walomahalava teya iwalo, ‘Towahonane hiwowomaline mata mulitai abo hiꞌita’. Yeisu ana mwau magaiyai
38 Ta bada ginauli maudoina hiꞌoviꞌo na ehebo towaho ilaoma ta Yeisu taunane Pailato ainai iꞌaꞌawanoiyeine. Iya Alimatiya towahona, yehanaede Yosepa, na hinage iya Yeisu ana taumulita dawadawanina, wuwuna Yudeyaone adi taumugaiwone aidiyai imeheuhi, na Pailato italam Yosepa ainai ta Yeisu tauna ivavaine.
39 Hinage Nikodimo ilaoma Yosepa ihagui ta Yeisu taunane hivavaine. Iya Nikodimonane mwalona masigiliyena ilau Yeisu ainai ta baidana hiꞌaꞌaubabadane, na Nikodimo woloi teya mwalaꞌina na vitavitaina ivai ta ilawenama, na woloinane ana vitaine dova towaho ana vitai na aiwa bwau aidiyena hipapaihowaine hiya hiwalo mulo yo aloe.
40 Ta towatowahowone hitau bwau Yeisu taunane hivai ta woloinane ainaena hiyewoloi na aleꞌo daodaodi, na hewahewadi ainaena hihuma woloine baidana, bada dova Yudeyaone yadi yemagai yo yadi atuꞌatububuni taumwalomwalowoi vehabadi.
41 Na Yeisu yana abamwalowoi vahalinai, teya tanovi, na ainai magai, na magainane nigele teya taumwalowoi hiya mwauwi ainai.
42 Ta magainane ainai Yeisu taunane himwamwauwine, wuwuna vahalidiyai na hinage bada Yudeyaone yadi tapwalolo ana ahubena ilautebitebiniyaꞌo.
1 Bada wiki ana ahubena mugamugaina ibwaleniꞌo ta howola maguguyouna, Meli Magidalaena ilau magaiyai ta magaine ana oiꞌauhi gaima bada hiveꞌiwahiyenaꞌo.
2 Na isagena iwuyo ta Pita na Yeisu ana gelu moihawa aidiyai iwalo, ‘Badawa magaiyena bada hivaiyaꞌo ta havaidova himwauyaꞌo’.
3 Eeta taumulitaone Saimoni Pita na Yeisu ana gelu moiha.
4 Hitau bwau hitowolo na hilalaune magaiyai, na yadi laune ainai hisagesagena mohili ta Yeisu ana gelu moihane itauwahiwahiyala ta imumugaine magaiyai,
5 ta ipwagogo na iꞌitaluwu magaine holanai ta huma aꞌava iꞌiꞌitadine hidabadabalala na nigele iyaluwu.
6 Mulitai abo Saimoni Pita igavaibwaleni ta itauꞌaliꞌaliline magaine holanai na hinage humaowone iꞌiꞌitadine himiyamiya.
7 Na uluꞌulunane ana pai na taunane ana huma nigele teya iyabudeyanaedi.
8 Mulitai abo towahowa taubwaleni mugaiwa iluluwune magaine holanai Pita ainai, ta hinage aleꞌowone iꞌitadi ta iꞌawa moihane.
9 (Na hesi nigele hiyanuwamasele Buki Veꞌahihi yana walomahalava, iwalo, ‘Iya mata itowolouyo’.) Yeisu yana mahalava Meli Magidalaena ainai
10 Tenem ainai taumulitaone hiwuwuyone yadi vadai.
11 Na Meli ibom itowolo magaine papalinai iꞌaiꞌaimehelino, na mamehelinona ipwagogo ta iꞌita luwu magaine holanai.
12 Na tausagenawasa bwau iꞌiꞌitadine ehebo Yeisu abaꞌulunai na ehebo abaꞌaenai himiyamiya na adi luwuluwu hewahewadi.
13 Na hitau bwau Meli ainai hiwalo, ‘Hava vehabana udoudoune?’ Na aidiyai iwalo, ‘Yagu Bada magaiyena hivaiyaꞌo na nigele yayahanapui havaidova himwamwauwine’.
14 Iwalo iꞌovi na ebeha iꞌita gwaipile ta Yeisu vahalinai itowotowolo, na hesi nigele iyahanapui ebeha iya Yeisu.
15 Eeta Yeisu Meli ainai iwalo, ‘Waihiu, hava vehabana uꞌaiꞌaimehelinone, na yaiya ubehabehaeine?’ Na Meli yana nuwatuwu ebeha tanovi ana taupaihowa teya, eeta iwalo, ‘Taubada ebe owa uvavai mahalavaeine uwalo mahalavaei, havaidova ta yavai’.
16 Na Yeisu Meli yehanane iꞌatai, iwalo, ‘Meli!’. Na Meli iꞌita gwaipile iwalo, ‘Labonai’. (Yudeyaone alinadiyena ana bui neta Tauveꞌita.)
17 Yeisu iwalo, ‘Havena aliguwai uꞌabiꞌabi. Nigele yayahae Tamagu ainai na hesi ulau ta tahiguwone nuwadiyai umwauwi, yahahae Tamagu ainai na omiu hinage Tamamiu, yagu Yaubada na hinage yami Yaubada.’
18 Na Meli ilau taumulitaone aidiyai iwalo, ‘Badawa yaꞌitayaꞌo’. Na hava Yeisu iwawaloweiwa, iwalowedine taumulitaone aidiyai. Yeisu yana mahalava ana taumulitaone aidiyai
19 Wiki ana ahubena mugamugaina, lavilavinane ainai taumulitaone ehebo vada ainai hiluwu ta awaꞌedane higudui na holanai himiyamiya, mayadi meheuhi Yudeyaone aidiyai. Na Yeisu ilaoma ahiꞌahipudiyai itowolo ta iwalo, ‘Havena ammehemeheuhi’.
20 Mulitai nimana yo luhuluhuna iveꞌitadi ta hiyaliyaya wuwuna yadi Bada bada hiꞌitayaꞌo.
21 Na hinage Yeisu aidiyai iwalo, ‘Havena ammehemeheuhi, na hesi amꞌatepatu, wuwuna Tamagu iya ivetamalegauma na yau yavetamalegomiu’.
22 Iwalo iꞌovi na yawahinane iyuvi geyoꞌawahei aidiyai iwalo, ‘Aluꞌaluwa Veꞌahihi amvai’.
23 Na hinage iwalo, ‘Ebe towaho yadi pwanoli amnuwahamuidi, mata Yaubada inuwahamuidi, na ebe nigele, mata besiwa imiyamiya aidiyai’. Tomasi yana awaꞌoyaꞌoyama
24 Tomasi iya hitau 12 aidiyena na yehana bwauna Patubwau, haugana Yeisu itaumahalava iya nigele baidadi.
25 Tupwadi hiwalolau Tomasi ainai hiwalo, ‘Yada Bada aꞌitayaꞌo’. Na iya iwalo, ‘Neta amꞌoꞌoyama, yau ebe ana elowone aidiyai nimagune yamwauwidi yo yaꞌabisawahidi abo yayemidi’.
26 Wiki ehebo iꞌovi na taumulitaone vada ehebonane ainai hiluwu na higudu auhiyoidi ta holanai himiyamiya, na Tomasi baidadi. Na Yeisu ibwalenima ta ahiꞌahipudiyai itowolo, na iwalo, ‘Havena ammehemeheuhi’.
27 Na Tomasi ainai iwalo, ‘Nimagigim utautuwuyama nimagu ainai ta uꞌita. Na hinage nimam utautuwuyama luhuluhugu ainai ta umwauwi na havena unuwanuwatuwu bwaubwau na uꞌawaꞌawa oyaꞌoyama.’
28 Na Tomasi iwalo, ‘Owa yagu Bada yo yagu Yaubada’.
29 Na Yeisu ainai iwalo, ‘Tomasi bada uꞌitagau ta uyemidiꞌo, awa? Na hiya nigele hiyaꞌitagau na hesi hiyemidiyegau mata moiha hiyaliyaya.’ Buki teina ana lele vehabana
30 Ta Yeisu abaꞌita bahudi ipaihowaidiꞌo ana taumulitaone mehediyai, na maudoina nigele yayaleledi teina Bukine ainai.
31 Na bada vihavihadi teina amvahili ta amhanapui yo hinage Yeisu amyemidiyei ebeha iya Yaubada yana Besinana na Yaubada Natuna ta Yeisu yehanaena yawahi miyamiya vateyaina amvai.
1 Yeisu iꞌabiye mahalavauyoi ana taumulitaone aidiyai Taibiliya niꞌunai.
2 Temdova yana mahalava aidiyai. Ana taumulitaone teina Saimoni Pita yo Tomasi, iya hiwalo Patubwau yo Nataniyela iya yana dalava Kena, neta Galili holanai, na hinage Sebedi natunaone, yo hinage bwau taumulitaone baidadiyao.
3 Tenem ainai Saimoni Pita taumulitaone aidiyai iwalo, ‘Augeluwo, nuwana yalalau yayama’. Na ana geluwone hiwalo, ‘Ehe inamwanamwa, talaowa’. Ta maudoidi higelu wagaena hiwowohene, na tenem boniyainane ainai hiyama ahubena na nigele teya yama hiyaꞌona.
4 Na bada malane itomtom ta taumulitaone Yeisu hiꞌiꞌitane maguwai itowotowolo, na hesi nigele hiyahanapui ebeha iya Yeisu.
5 Eeta Yeisu aidiyai iwalo, ‘Tahiguwao viha yamane amꞌoꞌonadine?’ Na hiwalo, ‘Nigele’.
6 Na hinage aidiyai iwalo, ‘Amtaudobi ta vinayane amyahuwei wagane ateyaniyena na yama amꞌonadi’. Eeta yadi vinayane hiyahuwei na yama bahudi hiꞌoꞌonadine, ta nigele howahowadi vinayane hiniulihini.
7 Tenem ainai Yeisu ana taumulitawa iya ana gelu moihawa Pita ainai iwawalone, iwalo, ‘Tenem iya yada Badawa’. Hauganane Pita ibenalei ebeha yadi Badawa, ana luwuluwu iliꞌwa na idadalahugune niꞌuwai.
8 Na Yeisu ana taumulitaone maudoidi hiwohema vinayane mayamadi hiniulidima ta hidudunane maguwai, wuwuna leꞌawane nigele amwaha daodao.
9 Ta taumulitaone maguwai hiꞌaitulu na yama yo beledi hiꞌiꞌitadine aliꞌahuwai Yeisu bada igabudiꞌo.
10 Na hinage Yeisu aidiyai iwalo, ‘Viha hinage ami yama amvaidima na tagabudi?’
11 Ta Saimoni Pita wagai igeluyo ta vinayawa iniulihini maguwai, na vinayane imwau moiha ta yama ana bagibagili 153 hiꞌoꞌonadine na hesi vinayane nigele iyalotapulihi.
12 Na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Amlaoma na amꞌai’. Hihanapuiyaꞌo ebeha iya yadi Badawa, ta nigele teya aidiyena iyapanivilaei ebeha ‘Yaiya owa?’ Wuwuna bada hihanapuiyaꞌo.
13 Eena Yeisu ilau ta belediwa yo yamawa ivaidi aliꞌahuwena ta ana taumulitaone imomohedine.
14 Teina Yeisu yana mahalava tonugana ana taumulitaone aidiyai yana towolouyo tuluhanai. Yeisu na Pita yadi aubabada
15 Hiꞌai iꞌovi na Yeisu iwawalone Saimoni Pita ainai, iwalo, ‘Saimoni owa Yoni natuna, yam velau imwalaꞌi alili aliguwai, na hiya teina tupwana awa?’ Pita iwalo, ‘Bada uhanapuigauꞌo ebeha yavelauwego mwalaꞌina’. Yeisu iwalo, ‘Yagu sipiwone uꞌita avivinidi’.
16 Yeisu hinage iwalouyo, iwalo, ‘Saimoni owa Yoni natuna, uvelauwegau mwalaꞌina?’ Pita iwalo, ‘Ehe, bada uhanapuigauꞌo ebeha yavelauwego’. Ainaena Yeisu iwalo, ‘Yagu sipiwone uꞌita avivinidi’.
17 Yeisu hinage yana walo tonugana Pita ainai iwalo, ‘Saimoni, owa Yoni natuna, uvelauwegau?’ Ta tenem ainai Pita nuwanane iyayababane, wuwuna Yeisu ipanivila mai tonuga ainai, iwalo, ‘Uvelauwegau?’ Na Pita iwalo ainai iwalo, ‘Bada ginauli maudoina uhanapuidiꞌo, ainaena uhanapuigauꞌo ebeha yavelauwego’. Ta Yeisu Pita ainai iwalo, ‘Yagu sipiwo uꞌita avivinidi.
18 Yawalo moiha alimwai neta yam hauga heda ainai ubom am luwuluwu uliꞌwaliꞌwa, na ebe nuwanuwam teya tupwa ainai ulau, mata bada ulau, na mulitai yam hauga yemala tautaubada ainai nimamne utau velele na vali tomowa am luwuluwune hiveliꞌwago na aiteya tupwa ainai nigele nuwam ulau, tupwanane ainai mata hilawego.’
19 Teina walone ainaena Yeisu ilaulau livahi Pita yana mwalowoi vehabana, ta ebe yana mwalowoine ainaena Yaubada yehanane iꞌabiye mwalaꞌi. Na hinage Pita ainai iwalo, ‘Umulitaegau.’
20 Pita iꞌita gwaipile ta teya taumulitawa Yeisu ana gelu moihawa iꞌiꞌitane (iya aine hauganane ainai Yeisu vahalinai iduivahali ta ipapanivilaeine, iwalo, ‘Bada yaiya amtauhuhulane’).
21 Na Pita towahonane iꞌiꞌitane, imulimulitaedi ta iwawalone, ‘Bada, teina towahone vedova ana loina?’
22 Ta Yeisu Pita yana walone iyemaiha iwalo, ‘Ebe nuwanuwagu iya imiyamiya ana higa yawuyoma, neta nigele teya hava, na owa hesi umulitaegau’.
23 Ainaena Yeisu ana taumulitaone teina yana walone hibenalei, eeta hibom aidiyai hiꞌauꞌaubabada wuwuna yadi nuwatuwu ebeha taumulitanane mata nigele iyamwalowoi, na Yeisu nigele tenem dova iyawalo, na hesi iwalo, ‘Ebe nuwanuwagu iya imiyamiya ana higa yawuyoma, neta nigele teya hava alimwai’.
24 Taumulitanane iya ginauliwone teina vehabadi iwawalo mahalavane hinage iya walowone ileleledine teina aubabadane ainai, bada tahanapuiyaꞌo hava iwalo mahalavaedine, walo moiha maudoina.
25 Yeisu yana paihowa ibagibagili alili, na ebe ehebo ehebo taleledi, yanuwatuwui mata buki hibagibagili alili na baleꞌu tupwa vehopali hiꞌoiye mwau.