1

¹ Aee taubada Tiyopilo. Tomowa bagibagilidi hiꞌaipate ebeha hilele dobiyei hava alidai ivevetuwunine.

² Yeisu wasana hilelediꞌo hava dova hiya mehediyena hiꞌiꞌitamugaiyei, eeta higuguyanei na hiꞌauꞌaubabadanei alimaiyai.

³ Ainaena ginaulidine maudoidi hauga mugai ainaena ta wau yahanapui moiha, eeta nuwanuwagu na ebe ginaulidine yaꞌaubabada iliꞌilimanidi alimwai, owa Tiyopilo tauloina namwanamwam vehabam.

⁴ Ta ebe ginaulidine bada ubenalediꞌo wuwudi uhanapuidi na hinage uꞌawa moihaedi. Elisabeti yana hiuma

⁵ Yagu aubabada ana abavetuwuni teina dova: Hauganane Helodi ivetauwasawasa Yudeya ainai, ehebo taupwaoli yehana Sekalaya imiyamiya. Na mwanena yehana Elisabeti. Hitaubwaune yadi huhuwone taupwaoliwo, na hesi Sekalaya yana boda taupwauliwo yehana Abaya.

⁶ Na hitau bwauwone Yaubada mehenai himumuga dumwalu ta Yaubada yana loina maudoina hiꞌawa abi iliꞌilimanidi.

⁷ Na hesi nigele natudi, wuwuna Elisabeti iya iyaipoi na iyemala aiꞌaihaleꞌo yo hinage mwanena bada iyemala tautaubadaꞌo.

⁸ Ehebo hauga ainai Sekalaya yana boda yadi ahubena na pwaoli hipaihowai, Yaubada mehenai.

⁹ Wuwuna dova yadi mumuga, ta ana geluwone aidiyena Sekalaya vesinuwa ilobai, ainaena Bada yana vada tapwalolo mwalaꞌina holanai iluwu na ebe gadoꞌa panena igabu abapwaoline ainai.

¹⁰ Na panene ana hauga gabu ainai boda mwalaꞌina maseleyai hiꞌawaꞌawanoi Yaubada ainai.

¹¹ Na Yaubada yana tausagenawasa ehebo imahalava Sekalaya mehenai, na itowotowolo gadoꞌa panena ana abagabu nima tautuwanaena.

¹² Tenem ainai Sekalaya iꞌita na iꞌaluwagavai, na hinage mayana meheuhi.

¹³ Na tausagenawasane iwalo, ‘Sekalaya, havena umehemeheuhi na hesi uyaliyaya, wuwuna Yaubada yam awanoi bada ibenalenaꞌo, ta mwanem Elisabeti mata natum towahona ilabahi na yehana uyogaei Yoni.

¹⁴ Eeta uyaliyaya na hinage tomowa maudoidi hiyaliyaya gamanane ana labahi vehabana.

¹⁵ Wuwuna gamanane mata yehana imwalaꞌi Yaubada mehenai. Havena waini yo bwahi wahiwahiyaladi inumanuwadi, na hinage hauga labahina ainaena mata Aluꞌaluwa Veꞌahihi iꞌoiye mwau.

¹⁶ Eena iya mata Isileliwo bagibagilidi ilauvaiyoidima yadi Badane Yaubada ainai.

¹⁷ Iya mata Bada mehenai imugai ta yana nuwatuwu yo yana alaꞌalawowoli dova tauwalo mahalava Elaitiya yana wahiyalane, na yana guguya ainaena tamadiyao nuwadi ibuidi ta natudiyao hinuwatuwu avivini, yo hinage hiya loina adi tauloꞌewo nuwadi ibuidima amwaha dumwaluna ainai, na Bada vehabana tomowa iꞌatububunidi.’

¹⁸ Na Sekalaya tausagenawasane iwalo auline, iwalo, ‘Walo teina vedova ana awamoiha, wuwuna yau bada yatautaubadaꞌo na mwanegune hinage bada iyemala aiꞌaihaleꞌo’.

¹⁹ Na tausagenawasane iwalo, ‘Yau Gabeliyela, na hauga maudoina Yaubada mehenai yatowotowolo, na wau ivetamalegau wasa teina namwanamwana yaꞌaubabadaei alimwai.

²⁰ Na hesi yagu walone alimwai nigele uyaꞌawa moihaei, ainaena mata memenam ivitai ta nigele howahowana uꞌaubabada ana higa yagu walone ana moiha imahalava, abo mulitai uꞌaubabadauyo.’

²¹ Na tomowa maudoidi howola maseleyai hihaꞌwahaꞌwa, na hinuwanuwatuwu hava vehabana Sekalaya ibwedabwedane vada tapwalolo mwalaꞌina holanai.

²² Mulitai Sekalaya imahalava, ta nigele howahowana iꞌaubabada aidiyai, wuwuna memenanane ivitai. Eeta hihanapui ebeha vada tapwalolo mwalaꞌina holanai veꞌiveꞌilala iꞌitayaꞌo. Ainaena nigele howahowana iꞌaubabada aidiyai, ta nimanaena iꞌauꞌaubabada.

²³ Na Sekalaya yana pwaoli ana ahubenao iꞌovi ta ilalau gwaipilene yana dalavai.

²⁴ Na hauga mulitai, mwanena Elisabeti ihiuma, ta waiꞌena nima eheꞌehebo holadiyai nigele iyalowolowowouhi na hesi vadai imiyamiya.

²⁵ Na iwalo, ‘Teina agu hagu Bada ainaena. Mugai yayaipoi ta yahinimaya na hesi teina taꞌi agu hinimayawa iꞌoviꞌo.’ Yeisu yana tubui aubabadana

²⁶ Elisabeti ihiuma na imiyamiya waiꞌena ana bagibagili 6 na Yaubada tausagenawasa Gabeliyela ivetamalei Galili, ehebo dalava yehana Nasaleti ainai.

²⁷ Na ehebo waihiu nuwanuwapuyona ainai imahalava, yehana Meli. Vahalanane iya Yosepa ainai hiwalo abiꞌabiyei, na towahonane Deivida yana huhu ainaena.

²⁸ Na tausagenawasane ilau iwalo auli, iwalo, ‘Yauwedo Meli, Bada yana velau mwalaꞌina alimwai, na iya baidam’.

²⁹ Ta Meli nuwana ipwanopwano na inuwanuwatuwu behabeha walone hava ana masele.

³⁰ Na tausagenawasanane iwalo, ‘Meli, havena umehemeheuhi. Yaubada yana velau alimwai mwalaꞌi alili imiyamiya,

³¹ na mata uhiuma ta natum towahona ulabahi na yehana umwauwi Yeisu.

³² Iya howola mata tauwahiyala moiha, na tomowa mata hiwalo vetuvehaeyei na hiwalo, Yaubada Haehae alilina Natuna, na Yaubada mata wahiyala imohei, dova tauwasawasa Deivida yana wasawasa,

³³ eena Yakobo yana huhuwone alonai ivewasawasa hauga maudoina ilaulau yo nigele ana higa na yana abaloina mata nigele yana abaꞌovi.’

³⁴ Eeta Meli tausagenawasane ainai iwalo, ‘Vedova mata teina? Wuwuna yau nigele mwanegu.’

³⁵ Na tausagenawasa iwalo, ‘Aluꞌaluwa Veꞌahihi mata alimwai iꞌaituluma na Yaubada iꞌabiye wahiyalago na natum ulabahi gama veꞌaveꞌahihina iya mata hiyogaei Yaubada Natuna.

³⁶ Na uhanapui ebeha yam huhuwena waihiu yehana Elisabeti iꞌaiꞌaihaleꞌo na yaiyaipoina, na hesi bada ihiumaꞌo, ta teina yana waiꞌena 6.

³⁷ Wuwuna ginauli maudoina Yaubada howahowana ipaihowaidi.’

³⁸ Ainaena Meli iwalo, ‘Yau Yaubada yana taupaihowa. Hava dova yam walo aliguwai imahalava taꞌi.’ Eeta tausagenawasanane Meli ilaugabaei na ilalaune. Meli yana tauboꞌe Elisabeti ainai

³⁹ Na teina tuluhanai Meli itowolo ta Yudeya oyana ibuidiꞌwaidi ta Elisabeti yana dalava ainai imamahalavane.

⁴⁰ Imahalava ta Sekalaya yana vadai iluwu na Elisabeti iwawalo velauweine.

⁴¹ Na hauganane Elisabeti alinana ibenalei, gamawa diyanai iwutugavaine, na hinage Aluꞌaluwa Veꞌahihi Elisabetinane iꞌoiye mwau,

⁴² eeta alinana mwalaꞌina iwalo, ‘Yaubada ivelauwegoꞌo, nigele teya hinage waihiu dova owa. Na natumne mata ulabahine namwanamwa gaugauna moiha.

⁴³ Vedova ta owa yagu Bada hinana ulaoma, uboboꞌeyegaune?

⁴⁴ Hola uꞌita, yam walovelau yabenaledi, na gama yana yaliyaya ainaena diyaguwai iwutugavai.

⁴⁵ Na owa Yaubada yana walo ana tauyemidi, ainaena uyaliyaya, wuwuna mata ana moiha imahalava alimwai.’ Meli Bada inoꞌowei

⁴⁶ Na Meli iwalo:

‘Bada yanoꞌoꞌowei,

⁴⁷ na ategune iwalo vetuvehaeyei wuwuna Yaubada iya agu Taulivahi.

⁴⁸ Yau yana taupaihowa wewelohegu taꞌi, na hesi iꞌita dobima aliguwai na ebe hauga mulitai hilalaoma aidiyai yaso vauvaudi hinoꞌowegau.

⁴⁹ Wuwuna Yaubada iya Tauwahiyala moiha paihowa wahiwahiyalana ipaipaihowai vehabagu, na iya yehana Veꞌaveꞌahihina.

⁵⁰ Hiya ana tauveꞌahihiwo yaso ehebo ehebo aidiyena iꞌatemuyamuyaedi.

⁵¹ Na hesi hiya taugagasao yo taunuwahaehaewo nimana wahiwahiyalana ainaena iꞌoiꞌoipeiyedi.

⁵² Na hinage tauwasawasao imwau aituluwedi yadi abamiya wasawasa aidiyena eena tauwewelohe iꞌabihinidi.

⁵³ Na hinage tauvahaliwo iveꞌaidi ta hiꞌai iꞌiwahi na tauwasawasao ivetamaledi nimanima aꞌavadi.

⁵⁴ Ibom yana waloyemidine tubudao aidiyai inuwatuwu avivini ainaena ita Isileli iꞌatemuyamuyaegita na ihaguigita,

⁵⁵ dova yana waloyemidi tubudane Abelaham matubunaone aidiyai ebeha iꞌatemuyamuya vateyaiyedi.’

⁵⁶ Eeta Meli Elisabeti baidana himiyamiya dova waiꞌena tonuga, abo mulitai ilalau gwaipilene yana dalavai. Yoni tauꞌabiye bapitaiso yana tubui

⁵⁷ Elisabeti imiyamiya ta ilabalaba, gama towahona ilabahi.

⁵⁸ Na yana bodao yo ana geluwo Bada yana velau ainai hibenalei ta maudoidi baidanao hiyaliyaya.

⁵⁹ Na gamanane yana tubui neta ahubena eitina ainai yana bodao hitauꞌahaiyama gamanane yana veꞌiveꞌilala neta tauna hihapi yo ebeha tamana ainai hiyewaligehaei.

⁶⁰ Eena hinana iꞌauhi iwalo, ‘Havena! Na hesi yehana ammwauwi Yoni.’

⁶¹ Ana geluwone hiwalo, ‘Neta yehane omiu nigele yehamiu’.

⁶² Eeta nimidiyena tamana hipanivilaei ta ebe vedova yehana hiyogaei.

⁶³ Ta Sekalaya abalaulele iꞌawanoiyei ta gamanane yehana ilele, iwalo, ‘Yehanaede Yoni’. Na boda maudoidi hiꞌita ta hiꞌaluwagavai.

⁶⁴ Na hauganane tenem ainai Sekalaya memenana imalamalaiuyo, ta iꞌaubabadauyone na Yaubada inoꞌowei.

⁶⁵ Na hesi ana geluwo himeheuhi, na wasanane itaꞌiꞌili Yudeya oyanao na tupwanane maudoidi aidiyai.

⁶⁶ Na tomowaowa yaiyadiwo hibebenaleine hinuwatuwu behabeha, na hibom hipanivilauyoidi hiwalo, ‘Gama teina vedova mata yana paipaihowa?’ Wuwuna hiꞌitayaꞌo Yaubada yana wahiyala ainai imiyamiya. Sekalaya yana walomahalava

⁶⁷ Sekalaya Aluꞌaluwa Veꞌahihi iꞌoiye mwau ta iwalo mahalava iwalo:

⁶⁸ ‘Bada tanoꞌowei, iya Isileli tomowadi yadi Yaubada, wuwuna bada ilomaꞌo habi haguigita yo miya vitai ainaena ilivahigita.

⁶⁹ Ainaena yana hevali Deivida yana huhuwena ada Tauvaivehulu iꞌabiye mahalavayaꞌo alidai

⁷⁰ mwalona tauwalo mahalavao veꞌaveꞌahihidi mugamugaidi Yaubada yana walo teina dova hiwalo mahalava mugaiyei hiwalo.

⁷¹ Taulivahi mata ivetamalei ta ihaguigita ada alehao aidiyena, yo hinage hiya ada tausosomanao aidiyena,

⁷² na hinage mwalona iwalo yemidi ebeha tubudao mugamugaidi mata iꞌatemuyamuyaedi, na yana waloyemidine veꞌaveꞌahihina nigele iyanuwanuwapwanopwanowei.

⁷³ Waloyemidi teina tubuda Abelaham vehabana Yaubada ainaena

⁷⁴ neta mata ilivahigita ada alehao aidiyena ta ebe mayada atepatu ainai tapaihowa.

⁷⁵ Yo hinage mata yada mumuga masemaselena yo dumwadumwaluna ahubena ehebo ehebo iya mehenai.

⁷⁶ Na owa natugu, mata hiyogaego Tauwahiyala moiha yana tauwalo mahalava, wuwuna owa mata umugai na Bada yana amwaha uꞌatububuni,

⁷⁷ yo hinage yana bodao uvenuwamwauwedi neta yadi mumugao yababadi mata inuwahamuidi na livahi hilobai.

⁷⁸ Wuwuna Yaubada yana atemuyamuya alidai imwalaꞌi iꞌalili na howola abo ada livahi galewaena dova masele iꞌabiye mahalava alidai,

⁷⁹ eeta hiya guguyou yo mwalowoi tupwanao aidiyai himiyamiya hinage iꞌabiye maseledi, na maudoida imugaiyegita miya daumwali ana amwaha ainai.’

⁸⁰ Ta gamane imwalaꞌi yo yana nuwatuwuwo hinage hiwahiyala, na hesi ibom balabala awawai imiyamiya ana higa Isileliwone aidiyai imahalava, na iguguya.

2

¹ Yoni yana hauga heda ainai ehebo tauwasawasa mwalaꞌina yehana Sisa Ogusito imiyamiya, na yana loina imwauwi ta ebe dalava ehebo ehebo tomowanao yehadi hileledi.

² Loina teina ivetuwuni haugana Kwiliniyo yana hauga vetauloina Siliya ainai.

³ Ainaena tomowa maudoidi hilau dalava tamadiyai na yehadi nemai hileledi.

⁴ Yosepa hinage Nasaletiyena itowolo neta Galili holanaena ta ilau Yudeya, Deivida yana dalava yehana Betelehem ainai wuwuna Yosepa iya Deivida yana huhu.

⁵ Eena iya Meli ainai Yosepa hiwalo abiꞌabiyei baidana hilau ta ebe nemai yehadi hileledi, na Meli bada ihiumaꞌo.

⁶ Haugana Betelehem ainai himiyamiya yana ahubena ilobaiya ta ilalabalabane.

⁷ Na ilabalaba ta yana tautuwa towaho iꞌavalai na aleꞌo ainaena ihuma ta lagulagu yadi abaꞌai ainai imwamwauwine. Wuwuna vada taumana bada imwauꞌo, na nigele teya hinage tupwa vehabadi ta ainai hiꞌeno. Sipi adi tauꞌita aviviniwo Yeisu hiboꞌeyei

⁸ Na tupwanane ainai Sipi adi tauꞌita aviviniwo masigiliyena hihilahilawa na yadi sipiwone hiꞌitaꞌita avivinidi,

⁹ na Bada yana tausagenawasa iveꞌaluwagavaidima na masele pigapigabuna ainaena maudoidi himeheuhi.

¹⁰ Eeta tausagenawasane iwalo aulidi, iwalo, ‘Havena ammehemeheuhi, na hesi amyaliyaya, wuwuna wasa namwanamwana yavaiyama alimiyai na ainaena mata tomowa maudoina yadi abayaliyaya.

¹¹ Wasanane teina, wau masigiline Deivida yana dalavai Taulivahiwa bada itubuiꞌo iya Bada Yaubada yana Besinana towahona.

¹² Na ana abaꞌataiyede teina, iya gamanane aleꞌo ainaena hihuma na lagulagu yadi abaꞌai ainai iꞌenoꞌeno mata amlobai.’

¹³ Maiꞌehebo na tausagenawasa bagibagilidi himahalava, tausagenawasanane baidadi Yaubada hinoꞌonoꞌowei,

¹⁴ hiwalo, ‘Yaubada ewa aliliyai ta noꞌowei, na baleꞌuwai ana tauyemidiwo himiya daumwali’.

¹⁵ Iꞌovi na tausagenawasaowa hilau gwaipile galewai, na sipi adi tauꞌita aviviniwone hibom aidiyai hiwalo, ‘Betelehem ainai talau ta ginauliwa iꞌaubabadaeiwa hola taꞌita’.

¹⁶ Eeta himwayamwayau hilalaune, na Meli yo Yosepa na gamane lagulagu yadi abaꞌai ainai iꞌenoꞌeno hilolobaidine.

¹⁷ Hiꞌita iꞌovi na gamane tamana yo hinana hiwalo aulidi hava dova tausagenawasa yana walo aidiyai gamane vehabana.

¹⁸ Eena tupwadi tomowa wasanane hibenalei ta hiꞌaluwagavai moiha tauꞌitaꞌita sipiwone yadi aubabada vehabana.

¹⁹ Na Meli walo maudoina inuwatuwu avivinidi ta vehabadi inuwanuwatuwu behabeha.

²⁰ Na tauꞌitaꞌita sipiwone hilau gwaipile na yadi walo vetuvehae ainaena Yaubada yehana hiꞌabiye mwalaꞌi, wuwuna tausagenawasane yana walomahalava aidiyai ana moiha hiꞌitayaꞌo. Yeisu hilawei vada tapwaloloyai

²¹ Wiki ehebo iꞌovi, ta gamane yana veꞌiveꞌilala neta tauna hihapi na yehana himwauwi Yeisu, iya mwalona tausagenawasa Meli imomoheine haugana howola nigele iyahiuma.

²² Na mulitai Meli ana abiye masele ana ahubena ainai natunane ilawei Yelusalem habi moheina Bada ainai dova Mosese yana loina.

²³ Yaubada yana loina teina dova hilele, iwalo, ‘Hedaheda tautuwa towatowahodi amtalamwedi Bada ainai’.

²⁴ Na hinage yadi pwaoli Yaubada ainai hilawedi, dova yana loina imwauwi iwalo, ‘Yami pwaoli gabubu bwau bo natunatudi bwau’. Simiyoni yana walo

²⁵ Hauganane Yelusalem ainai ehebo taubada yehana Simiyoni imiyamiya. Ibom towaho namwanamwana, na hinage Yaubada iveꞌahihiyei mwalaꞌina na ihaꞌwahaꞌwa Isileliwone adi livahi vehabana. Towahonane Aluꞌaluwa Veꞌahihi ainai imiyamiya.

²⁶ Na Aluꞌaluwa Veꞌahihi iveꞌita ebeha mata nigele iyamwalowoi ana higa Bada yana Besinana towahona iꞌita mugaiyei na abo imwalowoi.

²⁷ Na Aluꞌaluwa Veꞌahihi ivenuwamwauwei, ta Simiyoni iluluwune vada tapwalolo mwalaꞌina ainai, na Yosepa yo Meli gamane Yeisu hiꞌavalaiyama vada tapwalolo mwalaꞌina ainai, ta hava dova Mosese yana loina hiꞌawa abiyei.

²⁸ Simiyoni gamawa iꞌavalai ta Yaubada ainai iꞌaꞌawa yauwedo, iwalo:

²⁹ ‘Yaubada yam waloyemidi aliguwai bada yalobaiyaꞌo, eeta teina taꞌi utalam ta mayagu yaliyaya yamwalowoi.

³⁰ Wuwuna yam livahine tomowa maudoidi vehabadi uꞌabinonovaiyaꞌo,

³¹ teina ainaena umwamwau mahalavaeine bada meheguwena yaꞌitayaꞌo

³² ta hiya ganamuli yadi masele, na ai yam bodao Isileliwone yama wasawasa vehabana.’

³³ Na tamana yo hinana hiꞌaluwagavai mwalaꞌina yana walowone natudine vehabana.

³⁴ Iꞌovi na Simiyoni iwalo velauwedi, na iwalo Meli ainai, iwalo, ‘Uꞌita gamane teina, Yaubada ivesinuwaei mata howola abo Isileliwo bagibagilidi iꞌabiye beꞌudi na bagibagilidi iꞌabiye towolodi na iya mata hinage iyemala veꞌiveꞌilala tomowa aidiyai, na tupwadi hiꞌawa oyaꞌoyamaei,

³⁵ eeta yadi nuwatuwu dawadawanidi imwau mahalavaedi. Na owa Meli mata yam nuwayababane dova elepa aleꞌaleha atem iwomali.’ Ana yana walo

³⁶ Tenem ainai ehebo tauwalo mahalava waihiuna imiyamiya, yehana Ana, iya Panuweli natuna, na hinage Ase yana huhu ehebo. Waihiunane bada iveꞌaiꞌaihaleꞌo, na mugai itawahola ta mwamwanena himiyamiya dova bolimai 7.

³⁷ Eena bada ihiwapeꞌo na imiyamiya bolimai 84 na hesi vada tapwalolo mwalaꞌina nigele iyalaulaugabai ahubena yo boniyai aidiyai, Yaubada iveꞌahihiyei na iꞌawaꞌawanoi yo ihudihudi.

³⁸ Hauga tenem ainai waihiunane ilaoma na Yaubada ainai iꞌawa yauwedo, na gamanane vehabana iꞌaubabada, iwalo, ‘Gamane teina Yelusalem ada Taulivahiwa tahaꞌwahaꞌwaine’. Yadi wuyo Nasaleti ainai

³⁹ Eeta paihowa maudoina hiveꞌovidi hava dova Yaubada yana loina, na hilalau gwaipilene Galili, wuwuna hiya Nasaleti yadi dalava.

⁴⁰ Na gamane imwalaꞌi mayana wahiyala, na mayana hanapu, wuwuna Yaubada gamanane ivelauwei mwalaꞌina. Gama Yeisu tauveꞌitao baidanao hiꞌauꞌaubabada

⁴¹ Bolimai ehebo ehebo aidiyai Yeisu hinana yo tamana hihaehae Yelusalem, Buidiꞌwa guyauna vehabana.

⁴² Na haugana Yeisu ana bolimai 12 ilobai baidadi hihahaene guyaunane ainai.

⁴³ Eeta guyaune iꞌovi na maudoidi hilaulau gwaipile yadi dalavai, na gamawa Yeisu Yelusalem ainai imiyamiya. Na tamana yo hinana nigele hiyahanapui,

⁴⁴ na yadi nuwatuwu ebeha iya bodaone holadiyai. Ainaena hilaulau ta imasigili, na Yeisu hibehabehaei yadi bodaone yo adi geluwo aidiyai,

⁴⁵ na nigele hiyalobai, ta hiwuyo Yelusalem hibehabehaei,

⁴⁶ na hesi nigele hiyalobai ana higa ahubena tonuga hiꞌovi, abo hilolobaine vada tapwalolo mwalaꞌina holanai, Yudeya yadi tauveꞌita baidanao ibenabenali aidiyai yo ipanipanivilaedi.

⁴⁷ Na yana maihao namwanamwadi yo dumwaludi hibenaledi, ainaena maudoidi hiꞌaluwagavai.

⁴⁸ Na haugana tamana yo hinana hiꞌita, hiꞌaluwagavai mwalaꞌina eeta hinanane iwalo, ‘Natugu, hava vehabana teina dova upapaihowaine, ta mayama nuwayababa tamamne baidagu abehabehaego?’

⁴⁹ Eeta Yeisu iwalo, ‘Hava vehabana ambehabehaegaune? Nigele amyahanapui neta Tamagu yana vadai yamiyamiya?’

⁵⁰ Na tamanane yo hinanane nigele nuwadine iyamasele yana walone vehabana.

⁵¹ Iꞌovi na baidanao hilau gwaipile Nasaleti, ta nemai yadi walowo imulitaedi. Na hesi hinanane ginauli teina vehabana inuwanuwatuwu mwalaꞌina.

⁵² Na Yeisu imwalamwalaꞌi mayana hanapu na Yaubada iyaliyaya mwalaꞌina yo tomowa hinage dova hiyaliyaya ainai.

3

¹ Tauwasawasa mwalaꞌina Sisa, iya yehana Taibiliya iloiloina bolimai 15, na elauhanai Ponitiyo Pailato Yudeya iloiloinaei, eena Helodi neta Galili tupwanane iloiloinaei, na tahinane Pilipi neta tupwa Ituliya yo Tilakiniti iloiloinaedi, na Lisaniyasi tupwa Abiline iloiloinaei.

² Na Anasa yo Kayapasi hiya taupwaoliwo adi tauloinao. Hauga tenem ainai Yaubada yana walo ilaoma Sekalaya natunane Yoni ainai, iya balabala awawai imiyamiya.

³ Tenem ainai Yoni itowolo ta Yolidani maudoina ainai ilalaune na tomowa aidiyai iguguguguya, iwalo, ‘Yami paihowa yababadi amtaꞌwataꞌwataedi na yaꞌabiye bapitaisogomiu ta ebe Yaubada yami pwanoliwo inuwahamuidi’.

⁴ Dova Yaubada yana Buki ainai tauwalo mahalava Aisaya iwalo mahalava mugaiyei, iwalo:

‘Towaho ehebo nuꞌula awawai alinana mwalaꞌina iyogayoga iwalo:

“Bada yana amwaha amsepa, na amꞌabiye dumwadumwalu.

⁵ Oyao maudoina amꞌelidi ta hiyemala ꞌwabu, na aloꞌalodi amhamuidi.

Yo hinage amwaha giyogiyodi maudoina amꞌabiye dumwaludi na daꞌwadaꞌwadi amtalaꞌwaꞌwalidi.

⁶ Na ebe tomowa maudoida Yaubada yana livahi taꞌita.” ’

⁷ Ainaena tomowa bagibagilidi hilau Yoni ainai ta iꞌabiye bapitaisodi, na Yoni iwalo aulidine, iwalo, ‘Tauꞌoyama omiu, dova weso! Yami nuwatuwu ebeha mata Yaubada yana modiꞌini ainaena amdena, awa?

⁸ Ilowoinanegomiu ta yami nuwabui moiha amveꞌitaedi yami paihowa namwanamwadi aidiyena. Na havena amwalo, “Ai Abelaham tubunao ainaena Yaubada mata iꞌatemuyamuyaegai.” Nigele taꞌi! Amꞌita, Yaubada howahowana gaima teina aidiyena Abelaham tubunao iꞌabilawedi.

⁹ Teina haugane Yaubada ilam iꞌabinonovaiyaꞌo ta ebe aiwa lamlamdi igohaidi. Wuwuna aiwa maudoina nigele hiyaꞌaiꞌaino mata higoha vehuludi na aiwa alaꞌalahina ainai higabudi.’

¹⁰ Iꞌovi na bodaowa Yoni hipanivilaei, hiwalo, ‘Hava yede ilowoinanegai ta apaihowai?’

¹¹ Na Yoni iwalo, ‘Ebe yaiyadiwo omiu ami aleꞌo bwau na ami geluwo hiya nigele adi aleꞌo, ehebo ammohedi. Na hinage ebe amiu mwalaꞌina, tupwana tauvahaliwo aidiyai amꞌaiyauyanedi.’

¹² Na tupwadi takesi ana tauvaiwo hilaoma yadi bapitaiso vehabana, na Yoni ainai hipanivila, hiwalo, ‘Tauveꞌita! Hava mata apaihowaine?’

¹³ Na Yoni iwalo, ‘Takesi ana mwalaꞌiyena amvaivai, na havena lauhepoi ammwaumwauwi’.

¹⁴ Na tupwadi hinage tauꞌalehao hipanivilaei, hiwalo, ‘Na ai, mata hava apaihowaine?’ Eeta Yoni iwalo, ‘Tomowa yadi tobwatobwa havena amhalohaloidi bo oyamaena amvaivaidi. Na hesi yami paihowa maihadi vehabadi amyaliyaya.’

¹⁵ Na tomowa maudoidi mayadi yemidi hihaꞌwahaꞌwa Besinana towahona yana laoma vehabana, ta Yoni hiꞌita na maudoidi hivenuwatuwu bwaubwau hiwalo, ‘Iya Besinana towahona, bo nigele?’.

¹⁶ Eeta Yoni maudoidi aidiyai iwalo mahalava iwalo, ‘Yau nigele. Yau bwahiyena yaꞌabiye bapitaisogomiu, na hesi ehebo towaho tuluhaguwena ilalaoma mata Aluꞌaluwa Veꞌahihi na aiwa alaꞌalahawawalina ainaena iꞌabiye bapitaisogomiu. Iya imwalaꞌi gabaegau, na nigele iyalowoinanegau na ana ae humahuma yalivahi.

¹⁷ Na towahonane yana digonaena mata witi itapidi ta ainona hiholu na mulitai abo ainona namwanamwadi ihiwaihinidi yana vadavadai na mohomohonane aiwa alaꞌalahawawali vateyaina ainai igabudi.’

¹⁸ Na guguya hinage bagibagilidi aidiyena wasa namwanamwana Yoni iguguyaei tomowa aidiyai,

¹⁹ na hinage Yoni tauwasawasa yehana Helodi iꞌawa yababaei, iwalo, ‘Helodi, bada ilauhapuliꞌo. Helodiyasa iya tahina mwanena, na itatawaholaine.’ Na tupwadi hinage Helodi yana pwanoliwo Yoni iwalo mahalavaedi.

²⁰ Ainaena Helodi vada abapaiyai imwauluwuweine. Tenem ainaena Helodi yana pwanoli imwalaꞌi moiha. Yoni Yeisu iꞌabiye bapitaiso

²¹ Na Yoni boda maudoidi bada iꞌabiye bapitaisodiꞌo, abo mulitai Yeisu hinage iꞌabiye bapitaiso, ta Yeisu Yaubada ainai iꞌawaꞌawanoi, na galewa ilotahoꞌe,

²² na Aluꞌaluwa Veꞌahihi iyemala gabubu, ta iꞌaituluma Yeisu ainai, eena ehebo alina galewaena hibenalei, iwalo, ‘Owa natugu yavelauwego na vehabam yayaliyaya mwalaꞌina’. Yeisu tubunao

²³ Hauganane Yeisu ana bolimai dova 30 ilobai, yana paihowa tomowa aidiyai ivetuwuni. Na tomowa hinuwatuwui ebeha iya tamana Yosepa na Yosepa tamana Heli,

²⁴ na Heli tamana Madati, na Madati tamana Livai na Livai tamana Meliki, na Meliki tamana Yanai, na Yanai tamana Yosepa,

²⁵ na Yosepa tamana Matadaya, na Matadaya tamana Emosi, na Emosi tamana Nahum, na Nahum tamana Esili, na Esili tamana Nagai,

²⁶ na Nagai tamana Madi, na Madi tamana Matadaya, na Matadaya tamana Semini, na Semini tamana Yoseki, na Yoseki tamana Yoda,

²⁷ na Yoda tamana Yaonani, na Yaonani tamana Lesa, na Lesa tamana Selubabela, na Selubabela tamana Selatiyeli, na Selatiyeli tamana Neli,

²⁸ na Neli tamana Meliki, na Meliki tamana Adi, na Adi tamana Kosam, na Kosam tamana Elimadam, na Elimadam tamana Eli,

²⁹ na Eli tamana Yosuwa, na Yosuwa tamana Eliyesa, na Eliyesa tamana Yolim, na Yolim tamana Madati, na Madati tamana Livai,

³⁰ na Livai tamana Simiyoni, na Simiyoni tamana Yuda, na Yuda tamana Yosepa, na Yosepa tamana Yonam, na Yonam tamana Elayakim,

³¹ na Elayakim tamana Meleya, na Meleya tamana Mena, na Mena tamana Matada, na Matada tamana Natani, na Natani tamana Deivida,

³² na Deivida tamana Yesi, na Yesi tamana Obedi, na Obedi tamana Boasa, na Boasa tamana Salimoni, na Salimoni tamana Nasoni,

³³ na Nasoni tamana Aminadaba, na Aminadaba tamana Adimana na Adimana tamana Anai, na Anai tamana Hesiloni, na Hesiloni tamana Pelesi, na Pelesi tamana Yuda,

³⁴ na Yuda tamana Yakobo, na Yakobo tamana Aisake, na Aisake tamana Abelaham, na Abelaham tamana Tela, na Tela tamana Neho,

³⁵ na Neho tamana Seluge, na Seluge tamana Leu, na Leu tamana Pelegi, na Pelegi tamana Ebe, na Ebe tamana Sala,

³⁶ na Sala tamana Keinana, na Keinana tamana Apakisadi, na Apakisadi tamana Sem, na Sem tamana Nowa, na Nowa tamana Lameki,

³⁷ na Lameki tamana Metusela, na Metusela tamana Inoke, na Inoke tamana Yeledi, na Yeledi tamana Mahalili, na Mahalili tamana Keinana,

³⁸ na Keinana tamana Inosi, na Inosi tamana Seti, na Seti tamana Adam, na Adam tamana Yaubada.

4

¹ Aluꞌaluwa Veꞌahihi Yeisu iꞌoiye mwau na Yolidaniyena ilaulau gwaipile ta Aluꞌaluwa Veꞌahihi ilalaweine balabala awawai.

² Eena ahubena 40 aidiyai Tomodulele itowotowoi yo ebeha Yeisu iꞌabiye beꞌu, na ahubenadine aidiyai Yeisu nigele iyaꞌai, ta ivahali mwalaꞌina.

³ Na Tomodulele Yeisu iwalo auli, iwalo, ‘Ebe owa Yaubada Natuna, gaima teina uloinaedi na hiyemala aiꞌai vehabam’.

⁴ Eena Yeisu iwalo, ‘Yaubada yana Buki holanai loina imiyamiya ebeha: “Tomowa yawahidi nigele aiꞌai aꞌava ainaena hiyalobalobai”.’

⁵ Iꞌovi na Tomodulele Yeisu ihaeyei ewai na baleꞌu yana abaloinao maudoidi iveꞌita mwayamwayauwei, na iwalo,

⁶ ‘Teina abaloinao maudoidi yamohego ebe aliguwai upwagogo. Wuwuna maudoidi bada yagu abaloina. Na ebe yaiya nuwanuwagu na yamohei, yamohei taꞌi.’

⁸ Na Yeisu iwalo, ‘Yaubada yana Buki holanai loina imiyamiya iwalo: “Yam Yaubada ibom ainai upwagogo na ibom yana walo umulitaedi”.’

⁹ Iꞌovi na Tomodulele Yeisu ilauvai ilalaweine Yelusalem vada tapwalolo mwalaꞌina ewa alilinai imwamwalaeyeine na ainai iwalo, ‘Ebe owa Yaubada Natuna, teina ainaena ugavai na havena usilasilahe,

¹⁰ wuwuna Yaubada yana Buki bada iwalo mahalavaꞌo, iwalo:

“Yaubada yana tausagenawasao mata iloinaedi ta hiꞌita avivinigo”.

¹¹ Na hinage ehebo yana walo, iwalo mahalava:

“Mata yana tausagenawasa hiꞌavalaigo ta havena aem hisilasilahe gaima aidiyai”.’

¹² Ta Yeisu walonane iyemaiha iwalo, ‘Yaubada yana Buki ainai ehebo walo imiyamiya iwalo, “Havena Bada yam Yaubada utowotowoi”.’

¹³ Eeta Tomodulele yana towoiwowa maudoina bada Yeisu ainai iveꞌovidiꞌo, na ilalauvehulune hauga ahuꞌahubalina aꞌava vehabana. Yeisu yana paihowa Galili ainai ivetuwuni

¹⁴ Yeisu Aluꞌaluwa Veꞌahihi yana wahiyalaena ilau gwaipile Galili. Na tenem ainai Yeisu wasana hiꞌauꞌaubabadaei Galili tupwanao aidiyai.

¹⁵ Na Galili yadi vada tapwalolowo aidiyai iguguya, na maudoidi hiꞌawa namwanamwaei.

¹⁶ Na mulitai Yeisu ilaoma Nasaleti, iya yana dalava moiha. Na ehebo Tapwalolo ainai Yeisu iluwu vada tapwalolowai, mumugana dova. Eeta itowolo Yaubada yana Buki habi vahilina,

¹⁷ tauwalo mahalava Aisaya yana lele ainaena, eena iꞌala ta ivahili, iwalo:

¹⁸ ‘Bada Aluꞌaluwana aliguwai imiyamiya. Ibom ivesinuwaegau ta tauwewelohe aidiyai wasa namwanamwana yaguguyaei. Yo paipaidi hinage aidiyai ivetamalegau ta adi livahi vehabana aidiyai yawalo mahalava.

Yo mehedigibugibudi hinage hivinunuyo. Na hinage ivetamalegau taumiya vitai yaꞌabiye yaliyayadi.

¹⁹ Na aiteya bolimai mata Bada ihaguigomiune vehabana yawalo mahalavaei.’

²⁰ Ta Yeisu Bukine ivahili iꞌovi na iyou, ta buki ana tauꞌita avivini imoheuyoi, na imimiyane. Na hesi taubenaliwo maudoidi bada nuwadi ivaiyaꞌo, ta himiyamiya na hivinuvinunui.

²¹ Eeta iwalo aulidi iwalo, ‘Aubabadane yavavahiline ambenalenaꞌo, mwalona hiꞌaubabada mugaiyei, na wao bada himahalavaꞌo’.

²² Na hiya nuwadi ipwanopwano moiha, ainaena yana aubabadao maudoina vehabadi hinoꞌowei mwalaꞌina, hiwalo, ‘Towaho teina Yosepa natuna, awa? Na hesi vedova?’

²³ Eena iwalo aulidi, iwalo, ‘Bada yahanapuigomiuꞌo mata walo vegevegediyena amwalo auligau amwalo, “Owa tauꞌabiye namwanamwa taꞌi, ainaena ubom uꞌabiye namwanamwago”. Na hinage mata yami walo teya ainaena amwalo auligau amwalo, “Paihowaowa wahiwahiyaladi dalava Kapeneum ainai upapaihowaidiwa, dova hinage upaihowaidi teina yada dalavane ainai”.

²⁴ ‘Na hesi yawalo iliꞌilimani alimiyai neta nigele teya tauwalo mahalava yana bodao aidiyena ana veꞌahihi iyalobalobai.

²⁵ Na amnuwatuwu avivini neta mwalona tauyewasa Elaitiya yana haugai hiwahiwape bagibagilidi Isileli ainai himiyamiya, na Yaubada nigele teya Isileli waihiuna iyavesinuwaei ta iyaꞌita avivini hauga vahali ainai, neta bolimai tonuga na tupwana aidiyai nigele dohi, na hesi hiwape Salepati ivesinuwaei Elaitiya ta iꞌita avivinine iya Saidoni tupwanaena.

²⁷ Na hinage tauwalo mahalava Elaisa yana haugai taulepelo bagibagilidi Isileli ainai himiyamiya, na nigele teya yaiya aidiyena iyaꞌabiye namwanamwa, na hesi ehebo mohimohili towaho Siliya iꞌabiye namwanamwane, yehana Nemani.’

²⁸ Yeisu yana aubabadaone teina aidiyena hiya vada tapwalolowo holanai iꞌabiye modiꞌinidi,

²⁹ hitowolo ta Yeisu hiꞌabi avivini na dalavaena hilauvai himahalavaei ta hihahaeyeine yadi dalavane oyana ainai, ta oya ewanai himwauwi ebeha hiꞌoipeiyei tapatapai.

³⁰ Na iya bodaone iwaheidi ta ilalaune. Yeisu ehebo towaho iꞌabiye namwanamwa viꞌaviꞌa ainaena

³¹ Mulitai idobi Kapaneum, neta Galili tupwanai ta nemai Tapwalolowai tomowa iveꞌitadi.

³² Na tomowa maudoidi nuwadi ipwanopwano wuwuna yana veꞌita maudoina wahiwahiyalana.

³³ Na vada tapwalolone ainai ehebo towaho imiyamiya, na towahonane alonai viꞌaviꞌa imiyamiya, na alinana mwalaꞌina iwui, iwalo,

³⁴ ‘Ya! Owa towaho Nasaleti, hava wuwuna ulalaomane alimaiyai? Nuwanuwam na ebeha umutugai awa? Na owa bada yahanapuigoꞌo, owa Yaubada ainaena Veꞌaveꞌahihim.’

³⁵ Eena Yeisu iloinaei, iwalo, ‘Ulaumwau na towahone ainaena umahalava’. Eeta boda mehediyai viꞌaviꞌawa towahowa igabaei baleꞌuwai na ainaena imahalava, na nigele teya havana tomowanane iyaꞌabiye yababa.

³⁶ Ainaena maudoidi hiꞌaluwagavai ta hibom hipanivila, hiwalo, ‘Vedova teina? Ta walo yana wahiyala ainaena viꞌaviꞌa iloinaedi ta himahamahalava.’

³⁷ Tenem ainaena Yeisu wasana hivetala auꞌaubabadaei Galili dalavanao aidiyai. Yeisu taulovala bagibagilidi iꞌabiye namwanamwadi

³⁸ Yeisu vada tapwalolo ainaena imahalava ta Saimoni yana vadai iluwu. Eena Saimoni lawana ilovala tauꞌalaꞌalawowoli ainaena, na Yeisu hiꞌawanoiyei ebe iꞌabiye namwanamwa.

³⁹ Eeta Yeisu iluwu yana abaꞌeno vahalinai itowolo, na tauꞌalaꞌalawowoline iwalowei na tauꞌalaꞌawawowoline iꞌoꞌovine, na wahiuwa itowolo ta adi ipapaihowaine.

⁴⁰ Na bada mahana ihuguꞌo na taumiya dalavao taniwagadi yadi taulovalao adi lovala vagadi vagadi hilauvaidima Yeisu ainai, ta maudoidi, iꞌabitowoidi ta hinanamwanamwane.

⁴¹ Na hinage bagibagilidi aidiyena viꞌaviꞌa himahalava ta hitautau wuiwui, hiwalo, ‘Moiha taꞌi owa Yaubada Natuna!’. Na hesi Yeisu ilaugagayowedi havena dova hiꞌauꞌaubabada, wuwuna bada hihanapuiyaꞌo ebeha iya Besinana towahona. Yeisu iguguya taꞌiꞌili

⁴² Bada mala itomtom ta Yeisu dalavanane ilauvehulu na ibom ilau balabala awawai. Na tomowa bagibagilidi hivetuwuni Yeisu hibehabehaei, na hauganane hilobai hiwalo auli, hiwalo, ‘Havena ulaulau. Teinai tamiyamiya.’

⁴³ Na iwalo aulidi, iwalo, ‘Tupwadi hinage dalava aidiyai yalau ta Yaubada yana Abaloina wasana yaguguyaei. Teina wasane vehabana Yaubada ivetamalegaune.’

⁴⁴ Eeta imahalava ilalaune Yudeya dalavanao maudoidi aidiyai, na yadi vada tapwalolo holadiyai iguguya taꞌiꞌili.

5

¹ Ehebo hauga Yeisu itowotowolo leꞌawa Genesaleta papalinai na boda hilaoma ta hitowolo tutuniyama ebeha Yaubada yana walo Yeisu ainaena hibenalei.

² Tenem ainai tauyamayamao yadi waga bwau iꞌiꞌitadine vahalinai hiniulidi magumaguwai, na tauyamaone bada hiꞌaituluꞌo ta yadi vinaya hiuwauwadi.

³ Eena Yeisu waga ehebo ainai igelu, neta Saimoni yana waga, eeta Saimoni iwalo auli ta ebe tupwana iꞌoidobi, ainaena iꞌoidobi niꞌuwai ta wagane ainai imiya na iveꞌita boda aidiyai.

⁴ Na yana veꞌita iꞌovi ta Saimoni iwawalo auline, iwalo, ‘Saimoni tupwana uꞌoidobi niꞌuwai na yami vinayane amyahuwei’.

⁵ Na Saimoni iwalo, ‘Taubada, boniyena taꞌi ayama ahubena na nigele teya yama ayaꞌona. Na yam walo vehabana mata ayahuwei.’

⁶ Hiyahuwei ta yama ibagibagili alili hiꞌonadi ta vinayawa muhamuhana ilotapulihi.

⁷ Eeta adi geluwone vali wagaena hiyogaedi ebeha hilaoma hihaguidi, ta hiya yadi wagaena hilaoma na waga bwau hiꞌoiye mwaudi eeta muhamuhana hihanene.

⁸ Tenem ainai Saimoni Pita iꞌitaꞌita ta Yeisu ainai ipwagogo, ta iwalo, ‘Taubada ulaugabaigau, wuwuna yau tauyababa’.

⁹ Walo teina iꞌatai wuwuna maꞌana geluwo nuwadi ipwanopwano alili yamaone hiꞌoꞌonadine vehabadi,

¹⁰ na Saimoni ana tauhaguwo Yemesa yo Yoni, hiya Sebedi natunao hinage hiꞌaluwagavai moiha. Na Yeisu Pita iwalo auli, iwalo, ‘Havena umehemeheuhi. Mata ivetuwuni na ilaulau owa mata tomowa uꞌonadi.’

¹¹ Na wagaone hiniulihaedi leꞌawai na ginauli maudoina hitauvehuludi na Yeisu himumulitaeine. Yeisu ehebo taulepelo iꞌabiye namwanamwa

¹² Hauga teya ainai Yeisu hinage ehebo dalava ainai imiyamiya. Tupwanane ainai ehebo towaho tauna maudoina lepelo ivai. Eena towahonane Yeisu iꞌita lobai ta ainai italupwagogo na iꞌawanoiyei, iwalo, ‘Taubada, ebe dova yam nuwatuwu, howahowana uꞌabiye namwanamwagau’.

¹³ Na Yeisu nimanaena towahowa taunane iꞌabitowoi na iwalo, ‘Ehe, nuwanuwagu. Badagi na unamwanamwa.’ Eeta towahowa ana lepelowa iꞌovi.

¹⁴ Na Yeisu towahonane ivenuwamwauwei iwalo, ‘Ulau na havena yaiya teya ainai uwalowalo mahalavaegau na hesi udumwalu taupwaoli ainai ta iꞌitago, na upwaoli Yaubada ainai, hava dova ada loina Mosese ainaena, ta ebe tomowa hihanapuigo ebeha bada uyawahaiuyoꞌo’.

¹⁵ Na hesi tenem ainai Yeisu wasana imwalaꞌi moiha ta boda bagibagilidi hilaoma ebeha Yeisu yana aubabada hibenalei, na hinage adi lovala ebeha iꞌabiye namwanamwadi,

¹⁶ na hesi hauga maudoina boda aidiyena itautauwahi na ibom iꞌawaꞌawanoi Yaubada ainai. Yeisu ehebo taupeu iꞌabiye namwanamwa

¹⁷ Ehebo ahubena ainai Yeisu boda iveꞌiveꞌitadi, na tupwadi Palisiwo yo loina ana tauveꞌitao hiya Galili dalavanao maudoidi yo Yudeya na Yelusalem aidiyena hilaoma na boda baidadiyao himiyamiya na hiꞌauꞌaubabada. Hauga tenem ainai Yaubada yana wahiyalaena Yeisu taulovalao iꞌabiye namwanamwadi.

¹⁸ Ainaena bodaone aidiyena ehebo taupeu mahalabina hiꞌavalaiyama na hitowotowoi ebeha hiluwuwei vadai ta Yeisu mehenai himwauwi.

¹⁹ Na hesi nigele howahowadi, wuwuna bodane imwalaꞌi alili. Eeta taupeuwa hiꞌavala mwalaeyei vadane ewanai na ana atovine hivaivehulu ta ainaena taupeuwa maꞌana abaꞌavala hivelele dobiyei bodaowa ahipudiyai, ta Yeisu mehenai himwamwauwine.

²⁰ Eena Yeisu tomowaowa yadi yemidi ihanapuiyaꞌo ta towahonane iwalo auli, iwalo, ‘Augelu, mumugam yababa adi nuwahamu bada ulobaiyaꞌo’.

²¹ Na hesi loina ana tauveꞌitao yo Palisiwowa Yeisu yana aubabadane hibenalenaꞌo ta hibom aidiyai hiꞌauꞌaubabada hiwalo, ‘Towaho teina vedova ta Yaubada iꞌabiꞌabitalawahiyeine wuwuna nigele teya yaiya howahowana tomowa yadi mumuga yababao inuwahamuidi, bada Yaubada ibom howahowana’.

²² Yadi nuwatuwu Yeisu bada ihanapuiyaꞌo eeta iwalo, ‘Hava vehabana neta dova amnuwanuwatuwune?

²³ Na hava amnuwatuwui ebe towaho teina ainai yawalowei, “Yam mumuga yababao bada yanuwahamuidiꞌo”, bo yawalo, “Utowolo ulau”?

²⁴ Mata amhanapui yau Tomowa Moihagu mayagu loina baleꞌuwai ebeha tomowa yadi mumuga yababao mata yanuwahamuidi.’ Eeta taupeuwa iwalo auli, iwalo, ‘Yau teina yawalo auligo, utowolo yam halabi uꞌavalai na ulau yam dalavai!’.

²⁵ Na itautowolo ta boda mehediyena yana halabi iꞌavalai ilalaune yana dalavai mayana yaliyaya Yaubada inoꞌonoꞌowei.

²⁶ Tenem ainai boda maudoidi nuwadi ipwanopwano mwalaꞌina, eeta mayadi veꞌahihi Yaubada hiwalo vetuvehaeyei, hiwalo, ‘Wau ehebo abanuwapwanopwano taꞌitayaꞌo’. Yeisu Livai iyogaei

²⁷ Mulitai Yeisu imahalava ta ehebo takesi ana tauvai yehana Livai iꞌita lobai yana vada abapaihowa ainai imiyamiya na iwalo auline, iwalo, ‘Livai umulitaegau’.

²⁸ Ainaena Livai itowolo ta ginauli maudoina itauvehuludi eena Yeisu imumulitaeine.

²⁹ Na Livaiwa aiꞌai mwalaꞌina ipaihowai Yeisu vehabana, eeta boda mwalaꞌina hilaoma Livai yana vadai aiꞌaine vehabana, na takesi ana tauvaiwo bodadi hinage baidanao.

³⁰ Tenem ainai Palisiwo yo loina ana tauveꞌitao hiꞌuluꞌulumiyai Yeisu ana taumulitao aidiyai, hiwalo, ‘Hava wuwuna ta takesi ana tauvaiwo yo hinage tauyababao tupwadi baidamiyao amꞌaiꞌai toyawane?’

³¹ Na yadi walowone Yeisu iyemaihadi iwalo, ‘Hiya namwanamwadi taulaumulamula nigele nuwadi, na hesi lovalovaladi nuwanuwadi taulaumulamula.

³² Yau yalaoma nigele ebeha taunamwanamwa vehabadi, na hesi taupwanoliwo habi haguidi, ta ebe hinuwabui.’ Yeisu yana walo aiꞌai ana veꞌahihi vehabana

³³ Militai hinage tupwadi tomowa Yeisu hiwalo auli hiwalo, ‘Yoni ana taumulitao hauga maudoina mavahalidi hiꞌawaꞌawanoi Yaubada ainai, dova Palisiwone adi taumulitaone yadi paihowa, na vedova ta owa am taumulitaone nigele hiyahudihudine, na hiꞌaiꞌai yo hinumanuma’.

³⁴ Eeta Yeisu iwalo vegevegedi iwalo, ‘Vedova, howahowana na tautawahola towahona ana taumanao hiveꞌahihi ai yo numa ainaena ebe tautawahola towahona baidadi hiyaliyaya? Nigele awa?

³⁵ Na amnuwatuwu avivini ebeha hauga ilalaoma ebe tautawaholawa ilaugabaidi abo hesi hinuwayababa na hiveꞌahihi, aiꞌai yo numa ainaena.’

³⁶ Na hinage ehebo walo vegevegedi iꞌaubabadaei aidiyai, iwalo, ‘Nigele howahowana luwuluwu vauvauna tupwana ta vai na luwuluwu miyamiyana ta bwalui. Nigele! Na ebe dova, neta luwuluwu vauvaunane bada iꞌabiye yababaꞌo na hinage vauvaunawa tupwatupwanane luwuluwu miyamiyanane nigele iyalowoinanei.

³⁷ Na hinage nigele teya yaiya bwahi wahiwahiyalana dova waini vauvauna iyahiwahiwai abahiwa ꞌwapi miyamiyana aidiyai, mata dova ta ilotapulihi ta bwahi yo abahiwa hiyepaipaihedi.

³⁸ Na hesi tahiwai ꞌwapi abahiwa vauvau aꞌavadi aidiyai.

³⁹ Na ebe yaiya waini miyamiyana inuma, mata iwalo ebeha nigele nuwanuwana vauvauna, wuwuna waini miyamiyana hesi inamwanamwa alili.’

6

¹ Tapwalolo ehebo ainai Yeisu mayana taumulitao baidanao tanovi holanaena hilaulau, na ana taumulitaone witi ainona higigidi ta hiꞌaiꞌaidi.

² Na tupwadi Palisiwone hiwalo, ‘Yada loina iwalo mahalava ebeha havena tapwalolo ainai tapaipaihowa na omiu vedova ta teina dova ampaipaihowaine?’

³ Eeta Yeisu Palisiwone yadi walo iyemaiha iwalo, ‘Yaubada yana Buki ainai hilele Deivida vehabana ebe amvahili amhanapui neta iya maꞌana geluwo hivahali ta

⁴ Yaubada yana vadai iluwu na beledi veꞌaveꞌahihina ivai ta hiꞌaꞌaine. Beledinane maꞌana loina ebeha taupwaoli aꞌava adi talam yo hiꞌai. Na hivahali alili ta bada hiꞌaꞌaine.’

⁵ Na Yeisu hinage iwalo aulidi iwalo, ‘Yau Tomowa Moihagu Tapwalolo ana tauloina’.

⁶ Ehebo hinage Tapwalolo ainai Yeisu iluwu vada tapwalolo ainai ta iveꞌiveꞌita. Vadanane ainai ehebo towaho imiyamiya nima tautuwana peupeuna.

⁷ Na hinage tupwadi loina ana tauveꞌitao yo Palisiwo himiyamiya, Yeisu hiꞌitaꞌita sipwai mata dova ta towahonane iꞌabiye namwanamwa Tapwalolo ainai eeta ebe ainaena hiveꞌewai tauloina mehenai.

⁸ Na hesi yadi nuwatuwune ihanapuiyaꞌo, ainaena towahonane iwalo auli, iwalo, ‘Utowolo na uhaema’. Eeta towahowa itowolo ta ihahaene.

⁹ Ta Yeisu iwalo aidiyai na iwalo, ‘Hola yapanivilaegomiu. Hava yada loinane itatalamweine Tapwalolo ainai. Tomowa taꞌabiye namwanamwadi bo taꞌabiye yababadi, bo tomowa tahaguidi bo taꞌabiye muyadi?’

¹⁰ Tenem ainai maudoidi ivinunuꞌabiꞌabidi na towahowa iwalo auli iwalo, ‘Nimam utautuwudi’. Eeta towahowa nimana itautuwudi ta inanamwanamwane.

¹¹ Na hesi tauloinaone modiꞌini iꞌoiye mwaudi na hivetuwuni hibommo hiꞌauꞌaubabada hava mata Yeisu ainai hipaihowaine. Yeisu ana mulitao ivesinuwaedi

¹² Hauga tenem ainai Yeisu ihae oyai na nemai masigili maudoina Yaubada ainai iꞌawaꞌawanoi.

¹³ Iꞌahubenama ta ana taumulitao aidiyena hitau 12 ivesinuwaedi ta iyogaedi yana tauyewasao.

¹⁴ Tauyewasaone yehadi teina: Saimoni, iya iyogaei Pita na tahina Andulu na hinage Yemesa yo Yoni na Pilipi yo Batolomiu.

¹⁵ Madiu yo Tomasi yo vali Yemesa iya Alipiyosi natuna, na hinage vali Saimoni iya tauhamadudu mwalaꞌina abaloina vehabana,

¹⁶ yo Yudasa iya Yemesa natuna, na hinage Yudasa Isakaliyota, iya howola abo Yeisu ihuhulaei. Yeisu taulovalao bagibagilidi iꞌabiye namwanamwadi

¹⁷ Yana tauyewasaone yo hinage ana taumulitao maudoidi baidanao oyaena hiꞌaituluma ta ꞌwabuwai hitowolo, na ꞌwabunane ainai boda mwalaꞌina himiyamiya, hiya hilaoma Yudeya yo Yelusalem na hinage Taya na Saidoni tupwa leꞌawadine aidiyena.

¹⁸ Ta hilaoma Yeisu yana aubabada habi benaleina yo hinage ebeha adi lovala iꞌabiye namwanamwadi. Na hinage hiya aluꞌaluwa yababadi aidiyai hiluwu nuwanuwadi na iꞌabiye namwanamwadi.

¹⁹ Bodaone maudoidi hitowoi ta ebeha Yeisu hiꞌabisawahi wuwuna wahiyala imahamahalava ainaena na tomowa maudoidi iꞌabiꞌabiye namwanamwadi. Nuwavitai na yaliyaya

²⁰ Yeisu ana taumulitaowowa ivinuvinunuidi na iwalo aulidi, iwalo, ‘Ebe omiu amwewelohe, amyaliyaya wuwuna Yaubada nimanai ammiyamiya.

²¹ Na omiu ebe amvahali amyaliyaya, wuwuna howola abo diyamiu himwau. Na hinage omiu amdoudou amyaliyaya wuwuna howola abo ammalu.

²² Amyaliyaya ebe yau Tomowa Moihagu vehabagu tomowa hiveꞌalehaegomiu, bo hitaꞌwataꞌwataegomiu, bo hisosomanaegomiu bo hiꞌawa yababaegomiu.

²³ Hauga tenem ainai ebe vitaiwone himahalava vehabadi amyaliyaya na amtowolo amselo, wuwuna ami maiha namwanamwana galewai imiyamiya. Na amnuwatuwui ebeha tauꞌawa yababaone tubudiyao mwalona tauwalo mahalavao hiꞌawa yababaedi, dova teina haugane ainai.

²⁴ ‘Na hinage ebe omiu amvewasawasa, nuwayabayababamiu, wuwuna yami wasawasa bada amlobaiyaꞌo ta mulitai mata nigele.

²⁵ Na yaiyadiwo omiu teina taꞌi bada amꞌaiꞌiꞌiwahi moiha, amnuwayababa wuwuna muhamuhana vahali mwalaꞌina amlobai. Na hinage ebe teina taꞌi ammalumalu, howola abo mayami nuwayababa amdou.

²⁶ ‘Na haugadine aidiyai ebe tomowa bagibagilidi hiꞌawa namwanamwaegomiu, amnuwatuwu gwaipile na amnuwayababa, wuwuna mwalona hiya tubudiyaone hinage dova tauwalo mahalava oyaꞌoyama hiꞌawa namwanamwaedi.’ Ami alehao amvelauwedi

²⁷ ‘Yagu veꞌita teina ambenalei, ami alehao amvelauwedi, na hiya hitaꞌwataꞌwataegomiu amhaguidi,

²⁸ na hinage hiya hiꞌawa yababaegomiu amꞌawa namwanamwaedi, na hiya hiꞌaleꞌalehaegomiu vehabadi amꞌawaꞌawanoi ta Yaubada ihaguidi.

²⁹ Na ebe yaiya navanavam isapi, havena nimana uveuveuyo, na hesi vali navanavamne hinage umohei ta isapi. Ebe yaiya yam gwaugwau luwuluwuna ivai, amluwuluwu mohili hinage utalamwei ainai.

³⁰ Na hinage ebe yaiya alimwai iꞌawanoi ehebo ginauli vehabana, ginaulinane umohei. Na ebe yaiya yam tobwatobwa ivai na ainai imiyamiya havena vehabana uwalowalouyo.

³¹ ‘Na ebe hava nuwanuwamiu tomowa alimiyai hipaihowai, omiu hinage dova aidiyai ampaihowai.

³² ‘Na ebe tomowa tauvelauwego hiya hibom uvelavelauwedi, hava vehabana mata awanamwanamwa uvai? Wuwuna tauyababao adi tauvelauwo, hinage hivelavelauwedi.

³³ Na ebe tauꞌabi iliꞌilimanigo hibom uꞌabi iliꞌilimanidi, hava vehabana mata awanamwanamwa uvai, wuwuna tauyababao hinage neta paihowane hipaipaihowai.

³⁴ Na ebe yaiyaidiwo uhanapuidi ebeha yam tobwatobwa umomohediwa mata hiyemaihauyoi, hava ana namwanamwa alimiwai? Wuwuna hiya tauyababao hiꞌaiꞌaiyauya adi geluwo aidiyai mata yadi ginauliwone adi mwalaꞌi hivedumwaluyoidi.

³⁵ Na hesi ami alehao amvelauwedi na amꞌabi iliꞌilimanidi, na havena yemaiha vehabana amnuwanuwatuwu. Ainaena ami maiha mata mwalaꞌina amlobai, ta omiu Yaubada Ewaꞌaliliyai natunao. Wuwuna hiya tauyababao yo tauꞌaidumao aidiyai inamwanamwa.

³⁶ Ainaena omiu hinage amꞌatemuyamuya, dova Tamamiune iꞌateꞌatemuyamuyane. Havena ami geluwo amꞌawaꞌawa yababaedi

³⁷ ‘Hinage havena tomowa amꞌawaꞌawa yababaedi, mata dova ta Yaubada hinage iꞌawa yababaegomiu. Na hinage havena ami geluwo amveꞌeveꞌewaidi, ta ebe omiu havena veꞌewa amlobalobai Yaubada ainaena, na hesi ami geluwo yadi mumuga amnuwahamuidi, ta ebe Yaubada yami mumuga hinage inuwahamuidi.

³⁸ Na ebe amꞌaiyauya mata Yaubada iꞌaiyauya alimiyai. Hava mwaumwauna yo maꞌana lauhepoi mata alimiyai iꞌatuhiwai. Wuwuna ginauliwone ana mwalaꞌi hava mata uꞌaꞌaiyauyaneine mata ulobauyoi.’

³⁹ Ainaena walo vegevegedi teina imohedi, iwalo, ‘Vedova? Howahowana taumehegibugibu ana gelu mehegibugibuna imugaiyei? Mata nigele, awa? Ebe dova ipaihowai hitau bwauwone guda ainai hibeꞌu.

⁴⁰ Dova hinage taubenali, nigele howahowana na yana tauveꞌita ihae gabaei. Na hesi bada ebe yana hanapune imwalaꞌi ta ebe hitau bwauwone yadi hanapu itoyatoyawa.

⁴¹ ‘Nigele iyalowoinanego na tahim vehabana uwalo ebeha mehenai aiwa muꞌamuꞌalina imiyamiya, wuwuna owa hinage mehemwai etupwa imiyamiya na nigele uyaꞌita.

⁴² Ainaena havena tahim ainai uwalowalo, uwalo, “Tahigu, ilowoinanegau ebe aiwa muꞌamuꞌalina mehemwena yavai vehulu”, wuwuna owa hinage etupwa mwalaꞌina mehemwai imiyamiya, nigele uyaꞌita. Moiha, owa ehebo tauꞌoyama, awa? Na hesi etupwane mehemwai uvai mugaiyei, ta ebe uꞌita iliꞌilimani na mulitai tahimne mehenaena aiwa muꞌamuꞌalinane uvaivehulu. Tomowa yadi mumuga dova aiwa ainona

⁴³ ‘Aiwa namwanamwana nigele howahowana na ainona newanewalina imwauwi. Hinage dova aiwa newanewalina nigele howahowana na ainona namwanamwa imwauwi.

⁴⁴ Ainaena aiwa ehebo ehebo ainodi aidiyena tahanahanapuidi ebeha aiwadine namwanamwadi bo newanewalidi. Moiha neta, nigele howahowana na haihaili aidiyena damaya ainona talobai, dova hinage nigele howahowana na vilolo ainaena sibweya ainona talobai.

⁴⁵ Dova towaho yana mumuga, ebe towaho yana nuwatuwu ausalana yana mumuga maudoina namwanamwana. Na ebe yana nuwatuwu yababadi mumugana maudoina yababadi. Wuwuna nuwatuwuwone hava dova atemiyai himiyamiya hauga maudoina awamiyena himahamahalava. Tauꞌabi vada hitau bwau

⁴⁶ ‘Ainaena hava vehabana amꞌawaꞌawa Badaegaune, na yagu walo nigele amyamulimulitaedi.

⁴⁷ Na ebe yaiya owa ulaoma na yagu walo ubenaledi na upaihowaidi, owa yam mumuga dova ehebo tauꞌabi vada yaveꞌitaei alimiyai.

⁴⁸ Iya dova tauꞌabi vada yana wahuwahu yaiyaina ilobai, gaima aꞌavana ainai, ta yana vadane ainai iꞌaꞌabine. Na haugana ꞌwesu mwalaꞌina iꞌaituluma na abaꞌita isagena, ta vadanane iguhui na nigele iyaꞌabiye yababa, wuwuna wahuwahu namwanamwana ainai iꞌaꞌabine.

⁴⁹ ‘Na hesi ebe yaiya owa yagu walo ubenaledi na nigele uyamulitaedi, owa bada dova tauꞌabi vada namonamo aꞌavana ainai yana vada iꞌaꞌabine. Eeta haugana abaꞌita imahalava vadanane iguhui ta ibeꞌu mwayamwayau na maudoina iloꞌevehulune.’

7

¹ Yeisu yana walo tomowa aidiyai iꞌoviꞌo, ta imahalava na ilau Kapaneum.

² Dalavanane ainai tauꞌalehao hiya Loma adi taumugai ehebo mayana hevali himiyamiya. Na yana hevaline ivelauwei iliꞌilimani. Na hauga tenem ainai ilovala mwalaꞌina ta habi imwalowoina.

³ Na tauloinanane Yeisu yana laoma wasana ibenalei, eeta Yudeya yadi babadao tupwadi ivetamaledi Yeisu ainai habi awanoiyei ebe Yeisu ilaoma na yana hevaline iꞌabiye namwanamwa.

⁴ Ta babadaowa hilau Yeisu ainai hiꞌawanoi, hiwalo, ‘Bada, nuwanuwamai ebe talau teina towahone awalowaloweiwa ana dumwalu ebeha uhagui.

⁵ Wuwuna iya towaho namwanamwana, na Yudeya maudoida ivelauwegita, ta yada vada tapwalolo iꞌaꞌabine.’

⁶ Eeta Yeisu baidadi hilalaune. Hilau ta dalavanane ainai himahamahalava, eena tauloinawa ana geluwo tupwadi hinage ivetamaledi Yeisu habi auhina. Na hilau Yeisu ainai ta hiwalo, ‘Bada, yama taumugai iwalo ebeha owa towaho mwalaꞌina ainaena nigele iyalowoinanego ebe uluwu yana vadai.

⁷ Na hinage nigele iyalowoinanego na baidam amwahai amvelobaloba. Na hesi nuwanuwana ebe uwalo mohili na yana hevaline inamwanamwa.

⁸ Na hinage alinana teina dova iwalo, “Yau loina yahanahanapui na agu tauloina yadi walo ana tauꞌawa abi, na hinage yagu tauꞌalehao yaloiloinaedi, na ebe teya ainai yawalo, ‘Ulau’ bada ilau taꞌi; na ebe ehebo ainai yawalo, ‘Ulaoma’ bada taꞌi ilaoma, na ebe yagu taupaihowa ehebo ainai yawalo, ‘Teina upaihowai’, bada ipaihowai”.’

⁹ Teina walowone Yeisu ibenaledi na iꞌaluwagavai moiha na iꞌita gwaipile ta bodaowa himulimulitaeine iwalo aulidi, iwalo, ‘Moiha taꞌi nigele teya yaiya Isileli alimiyena yayalobai yana yemidi dova teina towahone’.

¹⁰ Eena tauloinawa yana hevahevaliwone hilau gwaipile yana vadai, ta nemai yana hevaliwa hilobai bada inamwanamwaꞌo. Hiwape ehebo natuna towahona Yeisu mwalowoiyena iꞌabiye towolo

¹¹ Nigele hauga daodaona tuluhanai Yeisu ilau ehebo dalava ainai, yehana Naini. Na ana taumulitao yo hinage boda mwalaꞌina hiꞌwaꞌwayabuine.

¹² Ilaoma dalavanane ainai ta taumwalowoi himahamahalavaenama dalavanane ainaena. Na taumwalowoine neta hiwape ehebo natuna, bada ehebo mohimohili, ainaena hiwapenane boda mwalaꞌina baidana hilaulau habi mwauwina magaiyai.

¹³ Tenem ainai Yeisu hiwapene iꞌiꞌitane na iꞌatemuyamuyaei ta iwalo, ‘Havena udoudou’.

¹⁴ Na iwutu lau ta mwalowoiwa ana huma iꞌabitowoi eena tauꞌavalaowa hitowotowolo. Na Yeisu iwalo, ‘Hevali, utowolo’.

¹⁵ Ta hevaliwa imiya towolo ta iꞌauꞌaubabada, na Yeisu hevaliwa ilauvai ta hinanawa imomoheine.

¹⁶ Ainaena tomowaowa himeheuhi na Yaubada hiwalo vetuvehae, hiwalo, ‘Tauwalo mahalava mwalaꞌina bada imahalavamaꞌo. Teina Yaubada yana tauboꞌe ita yana tomowao alidai.’

¹⁷ Eeta Yeisu wasana hiyewasaei Yudeya maudoina, na hinage dalavao vahalinai aidiyai. Yoni taubapitaiso yana panivila Yeisu vehabana

¹⁸ Na mulitai Yoni ana taumulitao wasa teina hiwalo mahalavaei ainai.

¹⁹ Ainaena ana taumulitao hitau bwau iyogaedima na iwalo aulidine, iwalo, ‘Amlau na ampanivilaei, ebe iya Besinanawa vehabana yaꞌauꞌaubabadane, bo vali towaho hinage tahaꞌwai?’

²⁰ Na hilaoma ta Yeisu hiwalo auli, hiwalo, ‘Yoni taubapitaiso ivetamalegai alaoma habi panivilaego ebe owa Besinanawa, bo vali towaho ahaꞌwahaꞌwai?’

²¹ Hauga tenem ainai Yeisu howola taulovalao adi lovala yo adi muya yo viꞌaviꞌa aidiyena iꞌabiꞌabiye namwanamwadi yo hinage taumehegibugibu mehedi iꞌabiye maseledi.

²² Eeta iꞌovi na mulitai yadi panivilawa iyemaiha, iwalo, ‘Amwuyo ta Yoni ainai amꞌaubabada ginauliwone aliguwena hava bada amꞌitadiꞌo yo ambenalediꞌo, neta: taumehegibugibu mehedi bada himaseleꞌo, taupeu bada hinamwanamwaꞌo ta hilaulau, taulepelo taudi hinamwanamwauyoꞌo, tautalina tui bada talinadi hinamwanamwaꞌo, taumwalowoi hitowolouyo na hinage tauwewelohe bada wasa namwanamwana hibenalenaꞌo.

²³ Eeta amlau na Yoni amwalo auli havena vehabagu inuwanuwatuwu bwaubwau, wuwuna ebe yaiya yana yemidi aliguwai nigele iyatapitapiya, mata iyaliyaya.’ Yeisu yana walomahalava Yoni vehabana

²⁴ Haugana Yoni ana taumulitaowowa hilaulau gwaipile, na Yeisu ivetuwuni boda aidiyai Yoni vehabana iwalo mahalava, iwalo, ‘Mwalona maudoimiu tupwa balabala awawai amlau Yoni habi benaleina, na hava nuwanuwamiu ebeha amꞌita? Bo ebeha ehebo awahi mwalaꞌina yaumai iguhuguhui amꞌita?

²⁵ Bo ehebo towaho ana aleꞌo wasawasa habi itana? Nigele, awa? Wuwuna hiya adi aleꞌo namwanamwadi moiha tauloina mwalaꞌidi yadi tupwai himiyamiya na hiyaliyaliyaya.

²⁶ ‘Na hava yede vehabana amlalaune balabala awawai? Bo yami nuwatuwu ebeha ehebo tauwalo mahalava amꞌita, awa? Moiha taꞌi towahonane amꞌiꞌitane tauwalo mahalavao imwalaꞌi gabaedi.

²⁷ Yoni vehabana mwalona Yaubada yana Buki ainai teina dova iwalo mahalava mugaiyei iwalo:

“Teina yagu tausagenawasa yavetamale mugaiyei na yam amwaha isepa”.’

²⁸ Na Yeisu hinage iwalo, ‘Yoni iya taumiya baleꞌu maudoina imwalaꞌi gabaedi, na hesi maudoidi hiya Yaubada yana Abaloina holanai Yoni himwalaꞌi gabaei’.

²⁹ Eena bodaone yo takesi adi tauvaiwo Yeisu yana aubabada teina hibenaledi ta Yaubada hiwalo vetuvehaeyei, wuwuna hiya mwalona Yoni iꞌabiye bapitaisodi.

³⁰ Na hesi Palisiwone yo loina ana tauveꞌitao Yaubada yana nuwatuwu hitaꞌwataꞌwataei, ainaena nigele nuwadi na Yoni iꞌabiye bapitaisodi.

³¹ Eeta Yeisu iwalo, ‘Omiu yaso teina vedova ebe yayepategomiu?

³² Nuwana yawalo, omiu bada dova hedaheda abagimwala holanai hiꞌaiꞌaiꞌopiꞌopi na adi geluwo aidiyai hiyogayoga, hiwalo, “Ama geluwo vedova ta aꞌabiꞌabi sinaha na nigele amyasobune, na hinage ayebwayebwasa na nigele amyadoune”.

³³ Waloyepatu teina ana hanapu neta, Yoni tauꞌabiye bapitaiso ilaoma ta ihudihudi yo waini nigele iyanumanuma, ainaena amwalo ebeha aluꞌaluwa yababana Yoni iꞌabiye yauyauleyaꞌo?

³⁴ Yau Tomowa Moihagu yalaoma yaꞌaiꞌai na yanumanuma na hinage vehabagu amꞌuluꞌulumiya, amwalo, “Towaho teina taunuma yo tauꞌaiꞌalaꞌalabili, na hinage takesi ana tauvaiwo yo tupwadi yabayababadi iveꞌauꞌaugeluwedi”.

³⁵ Na hesi hiya tauhanapu moiha mata yadi paihowa namwanamwadi aidiyena hanapu moiha imahamahalava.’ Tauyababa ehebo Yeisu aena iyewoloi

³⁶ Ehebo hauga Palisi ehebo yehana Saimoni Yeisu iyogaei ta baidana habi ai. Eeta Yeisu iluwu vadai ta imiya habi ai.

³⁷ Na dalavanane ainai wahiu ehebo tauyababa imiyamiya. Iya bada ihanapuiyaꞌo ebeha Palisine yana vadai Yeisu iꞌaiꞌai. Ainaena woloi namwanamwana maꞌana abahiwa namwanamwana ivaiyama,

³⁸ ta Yeisu vahalinai itowolo na idoudou na mehelinonaena Yeisu aena iyebuta, na waihiunane vahuna daodaona ta vahunaena aena ibaꞌilidi, yo hinage Yeisu aena inihoidi yo woloiwa ihiwai Yeisu aenai.

³⁹ Eena Palisiwa ibom inuwanuwatuwu iwalo, ‘Towaho teina, ebe iya tauwalo mahalava, ihanapui waihiune teina tauyababa, ta havena ainai iꞌabiꞌabi’.

⁴⁰ Na Yeisu iꞌapuhini iwalo, ‘Saimoni, nuwanuwagu ehebo ginauli yawalo mahalavaei alimwai’. Eeta Saimoni iwalo, ‘Ehewa, aiteya ginauli? Uwalowei aliguwai’.

⁴¹ Ta Yeisu iwalo, ‘Ehebo tauwasawasa na tomowa bwau adi vagavaga imwauwi, ehebo ana vagavaga dova 50 kina, na ehebo dova 5 kina.

⁴² Na hitau bwauwone nigele howahowadi na hiyemaihadi. Ainaena tauwasawasawa hitau bwauwowa adi vagavaga inuwahamuidi. Na yapanivilaego. Hitaubwauwone aidiyena yaiya yadi taubadane ivelauwei mwalaꞌina?’

⁴³ Ta Saimoni Yeisu alinana iyemaiha, iwalo, ‘Towahone iya ana vagavaga mwalaꞌinane ivelauwei mwalaꞌina’. Eena Yeisu iwalo, ‘Ehe, moiha’.

⁴⁴ Na iꞌita gwaipile waihiuwa ainai, na iwalo, ‘Saimoni, waihiune teina yana paihowa vehabagu uꞌitayaꞌo, nigele dova owa. Wuwuna yam vadai yaluwuma na bwahi aegu anauwa vehabana nigele uyamohegau na hesi waihiune teina mehelinonaena aegu iuwadi na vahunaena ibaꞌilidi.

⁴⁵ Na owa yagu mahalava ana niho nigele uyapaihowai aliguwai, na hesi iya yagu mahalava vauvauwai aegu inihoidi.

⁴⁶ Nigele hinage woloiyena vahugu uyayewoloi, na iya hesi yana woloiyena aegu iyewoloidi.

⁴⁷ Iya yana pwanoliwo bagibagilidi bada yanuwahamuidiꞌo, ainaena ivelauwegau mwalaꞌina, na hesi ebe yaiya yana pwanoliwo habuludi na yanuwahamuidi, yana velau aliguwai hinage habuluna.’

⁴⁸ Iꞌovi na Yeisu waihiuwa iwalo auli, iwalo, ‘Yam pwanoliwo bada yanuwahamuidiꞌo’.

⁴⁹ Na tomowaowa Yeisu baidanao hiꞌaiꞌaine, Yeisu yana walo hibenalei ta hibom aidiyai hiꞌuluꞌulumiyaei, hiwalo, ‘Yaiya yede teina ta ebeha pwanoliwo inuwahamuidi?’

⁵⁰ Eena Yeisu waihiuwa ainai iwalo, ‘Yam yemidi ainaena bada livahi ulobaiyaꞌo, ta mayam yaliyaya ulau’.

8

¹ Mulitai Yeisu itowolo na ilau dalava mwalaꞌidi yo habuludi aidiyai Yaubada yana Abaloina wasa namwanamwana iguguyaei, na ana taumulitaowa hitau 12 baidanao.

² Na hinage tupwadi waiwaihiu baidanao, neta hiya mwalona lovala yo aluꞌaluwa yababadi aidiyena Yeisu abiye namwanamwadi. Waiwaihiuwone neta Meli Magidalaena iya mwalona ainaena aluꞌaluwa yababadi maudoina 7 Yeisu iheusili mahalavaedi,

³ na hinage Yoana iya Kusa mwanena, Kusanane Helodi yana taupaihowa, na hinage Susana yo tupwadi waiwaihiu baidadiyao. Waiwaihiuwone hiya yadi tobwatobwaena Yeisu maꞌana geluwo hiꞌiꞌita avivinidi. Patu ana walovegevegedi

⁴ Tomowa maudoidi dalava bagibagilidi aidiyena hitaugogoiyama Yeisu ainai, eena Yeisu walo vegevegediyena iveꞌitadi, iwalo,

⁵ ‘Tauꞌuma ehebo ilau yana oyai patu ivehulubudebudeyanaedi. Tupwadi patu amwahai hibeꞌu ta tomowa aediyena hiwutuꞌalatedi yo lowolowo hiꞌitadi ta hiꞌaitulu hiꞌaꞌaidine.

⁶ Na tupwadi patu malagaigaimana ainai hibeꞌu ta hiꞌini na mulitai hiwewelaine, wuwuna toputopunane nigele gwagwamana.

⁷ Na tupwadi patu haihaili aidiyai hibeꞌu ta hiꞌini mwalomwalowoi wuwuna haihailine iwahiyala ta iꞌoiye mwalowoidi.

⁸ Na hesi tupwadi patu toputopu namwanamwana ainai hibeꞌu ta himwalaꞌi na hiꞌaino, ta aidiyena aino namwanamwana ilobai.’ Iꞌovi na Yeisu bodaone ivenuwamwauwedi, iwalo ‘Ebe matalinamiu walo teina ambenaledi’. Patu walo vegevegedina ana livahi

⁹ Mulitai ana taumulitaowowa Yeisu hipanivilaei, hiwalo, ‘Yam walo vegevegedine hava ana hanapu?’

¹⁰ Na iya iwalo, ‘Omiu Yaubada alimiyai italam ta yana loina holana moiha ana tauhanapuwo, na hesi bagibagilidi walo vegevegedi aꞌava hibenalei.

“Na adi nuwamasele nigele hiyahanapui, yo hinage ana hanapu hibehabehaei na hesi nigele hiyalobai.”

¹¹ ‘Na walo vegevegedinane ana livahi teina dova: Patune neta Yaubada yana walo.

¹² Na patuwowa amwahai hibebeꞌune hiya neta tomowa walo hibenali mohilei, na hesi Tomodulele ilaoma ta atediyena walowa ivaivehulune, ta nigele howahowana hiyemidi ebeha Yaubada howahowana ihaguidi.

¹³ Na patuwowa hibebeꞌune toputopu malagaigaimana aidiyai neta tomowaowa hiya Yaubada yana walo vehabana hiyaliyaya, na hesi nigele lamlamdi hiyayaiyai wuwuna yadi yemidi nigele mwalaꞌina, ta ebe abatowoi aidiyai himahalava mata hibeꞌu.

¹⁴ Na patuwowa haihaili aidiyai hibebeꞌune neta tomowaowa hiya walowa hibenalei, na yadi nuwatuwu maudoina hilaulau nuwatuwu bagibagili yo wasawasa yo baleꞌu yaliyayanao aidiyai. Ainaena Yaubada yana walo aidiyai nigele ainona iyamahalava.

¹⁵ Na patuwowa toputopu namwanamwana aidiyai hibebeꞌune neta hiya tomowao mayadi atetalam Yaubada yana walo hibenaledi, yo mayadi alamaꞌiꞌita ainaena Yaubada yana walo aidiyai iꞌaino moiha.’ Masele ana walo vegevegedi

¹⁶ Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Nigele teya yaiya lampa iyagabu na gaeba ainaena iyaꞌoihamui bo abaꞌeno elauhanai iyamwauwi na hesi abamwau ewanai imwauwi ta ebe tomowa maselene hiꞌita haugana hiluwuluwu.

¹⁷ Hava dawadawanina mata imiya mahalava ta tomowa hibenalei. Na hava oiꞌoihamuina mata hilobai na hivaiyama maseleyai ta tomowa hiꞌita.

¹⁸ ‘Eeta amꞌita avivini yami benabenali aidiyena. Wuwuna yaiya ainai hava namwanamwana imiyamiya mata Yaubada ilauhepoiyei iya ainai. Na hesi ebe yaiya ainai nigele na yana nuwatuwu ebeha hava habuluna ainai imiyamiya, mata Yaubada ivaivehulu.’ Yeisu hinana yo tahinao

¹⁹ Mulitai Yeisu hinana yo tahinao hilaoma habi itana na hesi boda imwalaꞌi alili, eeta nigele howahowana hiluwu Yeisu ainai.

²⁰ Ta walo aꞌava hivetamalei, hiwalo, ‘Taubada, hinam yo tahimwowa tenem maseleyai hitowotowolo, ebeha nuwanuwadi owa’.

²¹ Na Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Nigele hibom, na hesi ebe yaiyadiwo Yaubada yana walo hibenalei na hiꞌawa abiyedi hiya neta hinaguwao yo tahiguwao’. Yeisu wowoli iꞌabiye daumwali

²² Ehebo hauga Yeisu mayana taumulitao higelu na aidiyai iwalo, ‘Taꞌuꞌe tageyoꞌawa vali tupwai’. Eeta hiꞌuꞌe,

²³ hisagesagena na Yeisu iꞌenoꞌeno ta iꞌeno iꞌiwahine. Na yaumai mwalaꞌina itowa ta bagodu mwalaꞌina ihiwahiwadiꞌwa wagai na muhamuhana hihanene.

²⁴ Eeta ana taumulitaowa Yeisu hivanoi hiwalo, ‘Taubada, Taubada, utowolo, mata tahanene!’ Eeta Yeisu itowolo ta yaumai yo bagodune iꞌahonedi, iwalo, ‘Amlaumwau!’ Eeta hilaumwau na idadaumwaline.

²⁵ Ainaena Yeisu ana taumulitaowa iwalo aulidi, iwalo, ‘Vedova? Nuwana nigele amyayemidiyegau awa?’ Na hiya mayadi meheuhi hiꞌaluwagavai na hibom aidiyai hiwalo, ‘Towaho yehana teina? Ta yaumai yo bagodu alinana hiꞌaꞌawa abiyeine.’ Ehebo towaho aluꞌaluwa yababadi bagibagilidi holanaena himahalava

²⁶ Galili vali tupwanai higeyoꞌawaꞌo ta hiluwu Gelasiwone yadi gadowai.

²⁷ Eena Yeisu iꞌaitulu leꞌawai na ehebo taumiya dalava imahalavama ainai. Towahonane aluꞌaluwa yababadi hiluwu holanai ta ainai himiyamiya. Na towahonane hauga daodaona aleꞌo nigele iyaliꞌwaliꞌwa, na vada aidiyai nigele iyamiyamiya na hesi magai gudadi aidiyai imiyamiyane.

²⁸ Ta towahowa Yeisu iꞌita, na ilohagali ta ibeꞌu ainai na iwui mwalamwalaꞌi, iwalo ‘Yeisu yo, owa Yaubada Ewa aliliyai Natuna, hava ebeha upaihowai? Badagi! Havena uꞌabiꞌabiye muyagau.’

²⁹ Walo teina iꞌaꞌataine wuwuna Yeisu bada iwalo auliyaꞌo, ta ebeha aluꞌaluwa yababana towahone iꞌaitulu gabaei. Towahonane hauga bagibagilina aluꞌaluwane iꞌabiye yeyauyaule eeta hiꞌabiꞌabi avivini na nimana yo aena hipaipaidi pwawati aidiyena, na hesi pwawatine iwutuwutuhidi na towahonane ilawelawei nuꞌula awawai.

³⁰ Eeta Yeisu towahonane ipanivilaei, iwalo, ‘Vedova yeham?’ Na towahowa iwalo, ‘Yehaguwede Bagibagilimai’, wuwuna aluꞌaluwa bagibagilidi holanai himiyamiya.

³¹ Na aluꞌaluwaowa Yeisu ainai hiꞌawaꞌawanoi, hiwalo, ‘Havena ugabagabae aituluwegai guda abasilahe ainai.

³² Na hesi uvetamalegai ta aluwu maheyaone bagibagilidine tenem hidumudumuline oyane aidiyai. Eeta Yeisu italam.

³³ Ta towahowa ainaena himahalava ta maheyaowa aidiyai hiluluwune. Tenem ainai maheyaowa maudoidi hiyauyaule ta hisagena tapatapana ainai hibeꞌu ta niꞌuwai hihahanenene.

³⁴ Na maheyaowa adi tauꞌita aviviniwowa hiꞌita na hidena ta hilalaune hiyewasa hava dova hiꞌiꞌitane, dalava mwalaꞌidi yo dalava habuludi tomowadiyaone aidiyai.

³⁵ Eeta tomowa bagibagilidi hilaoma ta ebe hiya mehediyena hiꞌita hava imamahalavane. Ta Yeisu ainai hilaoma ta towahowa hiꞌita mwalona aluꞌaluwa yababadi holanai himiyamiya bada inamwanamwaꞌo ta aleꞌo iliꞌwa na Yeisu vahalinai imiyamiya. Tenem ainai maudoidi himeheuhi.

³⁶ Eena tauyewasaowa tomowa aidiyai hiꞌaubabada vedova towahonane yana namwanamwa.

³⁷ Eeta Gelasinewowa maudoidi himeheuhi mwalaꞌina ta Yeisu hisosomanaei ebe ilaugabaidi. Ainaena Yeisu wagai idodobi habi gelu.

³⁸ Ta towahowa iꞌabiye namwanamwawa iwalo atemuyamuya Yeisu ainai iwalo, ‘Uwalo ta owa na yau talau?’ Na Yeisu iwalo,

³⁹ ‘Nigele. Hesi ulau gwaipile dalavai ta hava Yaubada alimwai ipaihowaiyaꞌo uꞌaubabadaei.’ Eeta towahowa ilau dalavai na Yeisu yana paihowa iꞌaubabadaei taumiya dalava maudoidi aidiyai. Yeisu waiwaihiu bwau iꞌabiye namwanamwadi

⁴⁰ Yeisu mayana taumulitao higeyoꞌawauyo na boda mwalaꞌina mayadi yaliyaya hivevedunane. Wuwuna iya vehabana hihaꞌwahaꞌwane.

⁴¹ Eena ehebo towaho iluwu mahalava, yehana Yailo, iya yadi vada tapwalolo ana tauꞌita avivini. Ilaoma ta Yeisu ainai italupwagogo na iwalo, ‘Taubada talau yagu vadai,

⁴² ta natugu ilovala mwalaꞌina uꞌabiye namwanamwa. Iya bada ehebo mohimohili natugune, ana bolimai 12 na vadai iꞌeꞌeno na hauga habuluna na imwalowoi.’ Eeta baidana hilalaune. Hilaulau amwahai na boda mwalaꞌina himulimulitaedi, ta hiveveduidui.

⁴³ Na bodaone holadiyai ehebo wahiu baidadi, maꞌana lovala. Lovalanane neta ꞌwahina isagesagenaei bolimai 12 hiꞌoviꞌo, na besiwa isagesagena. Hauga bagibagilina taulaumulamula hitowotowoi ebeha hiꞌabiye namwanamwa na hesi nigele howahowadi.

⁴⁴ Eena wahiunane Yeisu tuluhanaena ilaoma ta ana aleꞌo papalinane iꞌabitowoine na wahinawa yana sagena ilalaumwaune.

⁴⁵ Ainaena Yeisu itautowolo, ta iwalo, ‘Eei! Yaiya iꞌaꞌabitowoigaune?’ Na maudoidi hiuvala. Na hesi Pita iwalo auli, iwalo, ‘Bada, nuwana bodaone hiveveduidui ta hitatautupane alimwai’.

⁴⁶ Na Yeisu iwalo, ‘Nigele. Teya yaiya agu aleꞌo iꞌabitowoine, wuwuna yalautowoi aliguwena wahiyala imahalavaꞌo na tauꞌabitowoigaune ainai igeyoꞌawaꞌo.’

⁴⁷ Na waihiuwa ilautowoiyaꞌo ebeha Yeisu bada yana paihowane ihanapuiyaꞌo, ainaena ilaoma na mayana batutuli ibeꞌu aitulu Yeisu aenai, na boda mehediyai yana paihowawa wuwuna iwalo mahalavaei, iwalo, ‘Taubada, nuwanuwagu na yanamwanamwa, ainaena amꞌaleꞌone yaꞌaꞌabitowoine, ta yananamwanamwane’.

⁴⁸ Eeta Yeisu waihiunane iwalo auli, iwalo, ‘Natugu, yam yemidi ainaena unamwanamwaꞌo. Utowolo na mayam yaliyaya ulau.’

⁴⁹ Hauganane Yeisu iwalowalo waihiuwa ainai Yailo yana vadaena yana taupaihowa ehebo wasa ilawenama Yailo ainai, iwalo, ‘Taubada, natum bada imwalowoiꞌo na havena tauveꞌitane yana hauga igabagabaei.’

⁵⁰ Wasa teina Yeisu ibenalei ta Yailo iwalo auli, iwalo, ‘Havena umehemeheuhi na hesi uyemidiyegau ebeha natum mata inamwanamwa’.

⁵¹ Ainaena hilau ta dalavai himahalava, eena Yeisu boda maudoidi iꞌauhidi ta ebe vadanane ainai havena hiluwuluwu, bada nuwanuwana Pita na Yoni yo Yemesa na hinage gamahinewa hinana yo tamana baidanao hiluwu.

⁵² Na boda vadai howola hidoudou na hinage hiwoewoe gamahinewa vehabana. Ainaena Yeisu iꞌauhidi iwalo, ‘Badagi! Dou amlaumwau, wuwuna gamahinene nigele iyamwalowoi, na hesi iꞌenoꞌeno mohili.’

⁵³ Na maudoidi Yeisu himaluwei wuwuna hihanapuiyaꞌo gamahinene bada imwalowoiꞌo.

⁵⁴ Eena Yeisu hedawa nimanai iꞌabi na iwalo auli, iwalo, ‘Gamahine utowolo’.

⁵⁵ Na gamahinewa yawahina iwuyoma ta itotowolone. Eena Yeisu gamahinewa hinana yo tamana aidiyai iwalo, ‘Aiꞌai ammohei na iꞌai’.

⁵⁶ Tenem ainai tamana yo hinana nuwadi ipwanopwano moiha. Na Yeisu hinage ivenuwamwauwedi iwalo, ‘Havena teya yaiya ainai amwalowalo mahalava yagu paihowa teina vehabana’.

9

¹ Yeisu ana taumulitao hitau 12 iyoga ahaidi na adi loina yo wahiyala imohedi ta ebe howahowadi aluꞌaluwa yababadi tomowa aidiyena hiheusili mahalavaedi, yo hinage adi lovalao hiꞌabiye namwanamwadi.

² Eeta ivetamaledi ebeha Yaubada yana Abaloina tomowa aidiyai higuguyaei, yo hinage taulovalao hiꞌabiye namwanamwadi.

³ Na hinage yana aubabada ainai iloinaedi iwalo, ‘Havena teya hava amvaivai. Havena digona nuwana boha nuwana aiꞌai nuwana mane, nuwana ami aleꞌo bwauna.

⁴ Na ebe aiteya vada ainai hiyogaegomiu na amluwu, vadanane ainai amvetaumana ana higa tupwanane amlaugabaei.

⁵ Na ebe aiteya dalava ainai nigele hiyalauvaigomiu yadi vadai, dalavanane gawalanane aemiyena amꞌoiyeholudi na amlaugabaidi, eena ainaena amveꞌitadi ebeha mata vitai aidiyai imahalava.’

⁶ Eeta ana taumulitaone hilau ta tupwa maudoina aidiyai hitaꞌiꞌili na wasa namwanamwana higuguyaei, na hinage taulovala tupwa ehebo ehebo aidiyai hiꞌabiye namwanamwadi. Helodi nuwana ipwanopwano Yeisu vehabana

⁷ Helodi iya Galili ana tauꞌita avivini, ginauli teina himahamahalava wasadi ibenaledi na nuwana ipwanopwano mwalaꞌina wuwuna tupwadi tomowa hiwalo, ‘Yoni taubapitaiso ebeha mwalowoiyena itowolouyoꞌo’.

⁸ Na tupwadi hiwalo, ‘Nigele, Elaitiya imahalavaꞌo’, na hinage tupwadi hiwalo, ebeha ‘Ibom ehebo tauwalo mahalava mwalona imwalowoi na teina hauga itowolouyoꞌo’.

⁹ Ainaena Helodi iwalo, ‘Yoni yau yagu loinaena ta gadona hitotomne. Na aiteya yede towaho teina hiwalowaloweine.’ Tenem ainai Helodi iꞌaiꞌaipate mwalaꞌina ebe Yeisu iꞌita. Yeisu tomowa bagibagilidi iveꞌaidi

¹⁰ Yeisu yana tauyewasao yadi taꞌiꞌiliyena hiwuyo ta yadi paihowa maudoina hiꞌaubabadaei Yeisu ainai. Mulitai yadi taubadane ilauvaidi ta baidanao hilau ehebo dalava yehana Bedesaida ainai, ta ebe hibom nemai himiyamiya.

¹¹ Na nigele howahowadi, wuwuna boda wasa hibenalenaꞌo ta Yeisu himulitaei hilaoma ainai. Eena Yeisu iyaliyayaidi ta aidiyai Yaubada yana Abaloina vehabana iveꞌita, na hinage adi lovalao iꞌabiye namwanamwadi.

¹² Himiyamiya ee mahana ihugu, na hitau 12 hilaoma Yeisu hiwawalo auline, hiwalo, ‘Taubada, boda teina uvetamaledi ta hiwuyo dalavao vahalidai aidiyai, ta nemai aiꞌai yo abaꞌeno hibeha, yo hiꞌaiyawasi. Wuwuna teina bada balabala awawa.’

¹³ Na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Omiu aiꞌai ammohedi ta hiꞌai?’ Na hiya hiwalo, ‘Vedova mata teina aveꞌaidine? Wuwuna amaine nigele mwalaꞌina. Beledi nima eheꞌehebo na yama bwau hitutupwane. Nuwanuwam ebeha alau na bodaone adi agimwala, awa?’

¹⁴ Na bodaone aidiyena towatowaho aꞌava adi bagibagili dova 5,000. Ainaena Yeisu ana taumulitao iwalo aulidi, iwalo, ‘Tomowaone amwaheidi na yadi boda aidiyai ammwauwidi, dova 50 boda ehebo ehebo aidiyai, himiya’.

¹⁵ Eeta yana loinaone maudoina dova hipaihowaidi, ta yadi boda aidiyai himimiyane.

¹⁶ Eena Yeisu beledi nima eheꞌehebo na hinage yama bwauwa ivaidi, na galewai iꞌita hae na aiꞌaiwone vahabadi iꞌawa yauwedo. Abo mulitai iꞌabitomwahidi na ana taumulitao imohedi na hiveguyau tomowa aidiyai.

¹⁷ Na maudoidi hiꞌai ta hiꞌai iꞌiwahi, na aiꞌai tupwatupwadi hitanoꞌahaidi, neta boha 12 hiꞌoiye mwaudine. Pita yana walomahalava ebeha Yeisu iya Besinana towahona

¹⁸ Yeisu ana taumulitaone hilaoꞌo hilowolowouhi na Yeisu ibom imiyamiya, Yaubada ainai iꞌawaꞌawanoi. Iꞌawanoi iꞌovi na ana taumulitaowa hilaoma ta ipanivilaedi iwalo, ‘Vedova tomowa yadi walo vehabagu, ebeha yau yaiya?’

¹⁹ Na ana taumulitaowa hiwalo, ‘Tomowa tupwadi hiwalo, ebeha owa Yoni tauꞌabiye bapitaiso, na tupwadi hiwalo ebeha owa Elaitiya, na tupwadi hiwalo ebeha owa tauwalo mahalava mugamugaina mwalowoiyena itowolouyoma’.

²⁰ Hinage ipanivilaedi iwalo, ‘Na omiu vedova yami nuwatuwu ebeha yau yaiya?’ Eeta Pita iwalo, ‘Owa Besinana towahona, Yaubada ainaena’.

²¹ Tenem ainai Yeisu ana taumulitao ivenuwamwauwedi ebeha havena hiwalowalo mahalavaei tomowa aidiyai.

²² Yo hinage iwalo aulidi, iwalo, ‘Yau Tomowa Moihagu howola abo muya mwalaꞌina yalobai. Wuwuna babadao yo taupwaoli mwalaꞌidi yo hinage loina ana tauveꞌitao mata hisosomanaegau na hiꞌoiye mwalowoigau, na ahubena tonugana ainai Yaubada iꞌabiye towolouyoigau.’ Yeisu ana mulita vehabana

²³ Mulitai maudoidi aidiyai iwalo, ‘Ebe yaiya owa nuwanuwam umulitaegau, havena ubom vehabam unuwanuwatuwu. Na hesi ubom yam aiwa lagalagana uꞌavalai ahubena ehebo ehebo, na umulitaegau.

²⁴ Ebe yaiya yawahina inuvavi howola abo yawahinane iveꞌwadalele. Na ebe yaiya yawahina vehabagu italamwei na imwalowoi, ibom mata yawahi namwanamwana ilobai.

²⁵ Ebe yaiya yana tobwatobwa mwalaꞌina, mata Yaubada yana mumuga inuwapwanopwanowei, eeta hava mata namwanamwana ilobaine?

²⁶ ‘Ebe yaiya tomowa vehabagu ihinimaya na yagu veꞌita vahabadi ihinimaya mata yau Tomowa Moihagu yagu hauga laoma ainai mata yahinimayaei. Haugana yalaolaoma yagu wasawasa ainaena na Tamagu yo yana tausagenawasao veꞌaveꞌahihidi yadi wasawasa namanamalinaena.

²⁷ Yawalo moiha alimiyai tomowa tupwamiu teina mata nigele amyamwalowoi ana higa Yaubada yana Abaloina amꞌita. Yeisu ana ita igwaipile

²⁸ Walowone teina hiꞌovi na dova wiki ehebo tuluhanai, Pita yo Yoni yo Yemesa Yeisu ilauvaidi ta baidanao hihae ehebo oya ainai habi awanoi Yaubada ainai.

²⁹ Eeta howola Yeisu iꞌawaꞌawanoi na maninane ana oleya maudoina igwaipile yo hinage ana aleꞌone iwadaheya moiha dova namali.

³⁰ Eena towatowaho bwau himahalava, ta Yeisu baidadi hiꞌauꞌaubabada, hiya neta Mosese na Elaitiya.

³¹ Hiya hinage aidiyena masele ihinahinadi, na Yeisu baidadi hiꞌauꞌaubabada vedova mata Yeisu yana mwalowoi Yelusalem ainai Yaubada yana nuwatuwu ana yemala moiha vehabana.

³² Na Pita maꞌana geluwo bada hiꞌeno iꞌiwahiꞌo, na mulitai hiꞌeno towolo, ta masele mwalaꞌina hiꞌita Yeisu maꞌana geluwo aidiyai.

³³ Na mulitai hitau bwauwowa Yeisu hilaugabaei, na Pita iꞌapuhini iwalo, ‘Taubada, inamwanamwa baidadao teinai tamiyamiya na yami gwau tonuga aꞌabidi, ehebo owa vehabam, ehebo Mosese vehabana, na ehebo Elaitiya vehabana’. Pita bada iwalowalo awawa.

³⁴ Pita yana aubabadane howola nigele iyaveꞌovi, na ewadiyena hogahoga iꞌaituluma iꞌoihamuidi, ainaena taumulitaowa himeheuhi.

³⁵ Na hogahogane ainaena ehebo alina hibenalei, iwalo, ‘Teina Natugu. Iya yavesinuwai na amꞌawa abiyei.’

³⁶ Ta alinawa iꞌovi, na Yeisu ibom hiꞌiꞌitane itowotowolo. Hauga tenem ainai hava dova mehediyena hiꞌiꞌitane nigele teya yaiya ainai hiyawalo mahalavaei. Yeisu gama iꞌabiye namwanamwa

³⁷ Iꞌahubena ta Yeisu mayana taumulitao oyaena hiꞌaitulu dalavai na boda mwalaꞌina baidadiyao hivelaulobaloba.

³⁸ Na ehebo towaho bodaone aidiyena Yeisu iꞌita na iyoga, iwalo, ‘Tauveꞌita, nuwanuwagu natugu uꞌabiye namwanamwa, natugune ehebo mohimohili.

³⁹ Na hauga bagibagilina ebe aluꞌaluwa yababana gamanane iꞌabi avivini, iwuiwui mwalaꞌina na awanaena gwalagwalabuho himahamahalava. Hauga bagibagilina dova iꞌabiꞌabiye muya.

⁴⁰ Na amtaumulitaone yaꞌawanoiyedi ebeha aluꞌaluwa yababanane higabae mahalavaei, na hesi nigele howahowadi.’

⁴¹ Ainaena Yeisu iyemaiha iwalo, ‘Omiu teina yasone nigele yami yemidi ta tomowa yababamiu? Hauga daodaona maiviha mata yamiya vahaligomiu yo yanuwatuwuigomiu?’ Ainaena towahonane ainai iwalo, ‘Natumne ulawenama aliguwai’.

⁴² Na gamawa ilaoma Yeisu ainai, ta aluꞌaluwa yababanawa gamawa ibuiyei baleꞌuwai ta itataine. Eena Yeisu iloina ta aluꞌaluwawa imahalava na gama inamwanamwane. Abo mulitai Yeisu gamanane ilawei tamanawa ainai. Yeisu iꞌaubabadauyo yana mwalowoi vehabana

⁴³ Hauga tenem ainai tomowa maudoidi Yaubada yana wahiyala bada hiꞌitayaꞌo, ainaena nuwadi ipwanopwano mwalaꞌina. Na tomowadine howola mayadi nuwanuwapwanopwano, na Yeisu ana taumulitao iwalo aulidi,

⁴⁴ iwalo, ‘Yagu walone teina mata yawalo mahalavaeine alimiyai amnuwatuwu avivini, neta Tomowa Moihagu mata hihuhulaegau na agu alehao aidiyai himwaugeyoꞌawahegau’.

⁴⁵ Tenem ainai iꞌabiye nuwapwanopwanodi, ainaena nigele howahowadi yo ginauli teina vehabadi nuwadi imasele, ta Yeisu ainai nigele hiyapanivila na ebe iꞌabiye masele aidiyai, wuwuna himeheuhi. Taumugai himulita

⁴⁶ Mulitai ana taumulitaowa hiveꞌawa paꞌipaꞌiꞌi yaiya aidiyena adi taumugai.

⁴⁷ Na Yeisu hesi bada yadi nuwatuwu ihanapuiyaꞌo. Ainaena ehebo gama ilauvaiyama ta vahalidiyai ivetowolo, na iwalo aulidi iwalo,

⁴⁸ ‘Gama teina amꞌita. Ebe yaiya gama teina yehaguwena ivelauwei, neta bada ivelauwegauꞌo, na hinage agu tauvetamalene bada ivelauwenaꞌo. Eena ebe yaiya alimiyena idobi alili iya mata ihae alili.’ Ebe yaiya iya nigele iyaꞌaleꞌalehaegita iya ihaguhaguigita

⁴⁹ Yoni iꞌapuhini iwalo, ‘Taubada, ehebo towaho aꞌitayaꞌo yehamwena aluꞌaluwa yababadi igabagabae mahalavaedi. Ainaena alaugagayowei, wuwuna towahonane nigele yada boda holanai.’

⁵⁰ Na Yeisu iwalo, ‘Havena amꞌauꞌauhi! Wuwuna ebe yaiya iya nigele iyaveꞌaveꞌalehaegomiu iya ami tauhagu.’ Sameliya tupwadi Yeisu hitaꞌwataꞌwataei

⁵¹ Bada ahubena ilautebitebiꞌo na Yeisu ilau gwaipile galewai, ainaena yana nuwatuwu imwauwi ebeha ilau Yelusalem. Eeta itowolo na mayana taumulitao hilalaune.

⁵² Hilaulau ta Yeisu ana taumulitao tupwadi ivetamalemugaiyedi, Sameliya yadi dalavai ta ebe yana abaꞌaiyawasi vehabana hiꞌatububuni.

⁵³ Na taumiya dalavaone nigele hiyatalam, wuwuna hihanapuyaꞌo Yeisu ilalau Yelusalem.

⁵⁴ Na Yemesa yo Yoni walo teina hibenalei, ta Yeisu ainai hiwalo, ‘Taubada, vedova? Nuwanuwam aiwa alaꞌalahina galewaena ayogaei ta iꞌaituluma na iꞌalayesawalidi?’

⁵⁵ Na Yeisu iwalowedi, ‘Havena neta dova’.

⁵⁶ Eeta vali dalavai hilalaune. Tomowa hitau tonuga nuwanuwadi ebe Yeisu himulitaei

⁵⁷ Hilaulau, na ehebo towaho ilaoma ta Yeisu ainai iwalo, ‘Yau nuwanuwagu yamulitaego. Aiteya tupwa ainai ulalau yau yamulitaego.’

⁵⁸ Ainaena Yeisu towahonane iwalo auli, iwalo, ‘Lagulagu nuꞌula mayadi guda yo hinage lowolowo mayadi noi, na hesi yau Tomowa Moihagu nigele yagu abaꞌeno’.

⁵⁹ Eena bwauna hinage ilaoma ta Yeisu towahonane ainai iwalo, ‘Umulitaegau’. Na iya iwalo, ‘Taubada, utalamwegau ta mugai yawuyo tamagu yahaꞌwahaꞌwai yana mwalowoi vehabana na yamwaumagaiyei abo mulitai yamulitaego’.

⁶⁰ Na Yeisu iwalo, ‘Badagi tamamne. Hiya taumwalomwalowoi yadi taumwalowowo himagaiyedi. Na owa hesi yam paihowa ebeha uvetauwalo mahalava Yaubada yana Abaloina vehabana.’

⁶¹ Na tonugana hinage ilaoma, iwalo, ‘Taubada, inamwanamwa yamulitaego, na hesi utalam mugaiyegau ta yawuyo yagu bodao aidiyai, yaꞌawa yauwedo na mulitai abo yamulitaego’.

⁶² Ainaena Yeisu hinage iwalo auline, iwalo, ‘Ebe yaiya owa nuwanuwam upaihowa na hesi mayam nuwatuwu bwau, nigele iyalowoinanego ta Yaubada yana Abaloina vehabana upaihowa’.

10

¹ Teina tuluhanai, Yeisu tupwadi hinage ana taumulitao ivesinuwaidi, 72 adi bagibagili, na bwau bwau ivetamale mugaiyedi tupwadi dalava aidiyai na taumiya dalava hiꞌatububunidi Yeisu yana lowouhi aidiyai vehabana.

² Na aidiyai iwalo, ‘Lauꞌeli namwanamwana na hesi taulauꞌeliwone omiu nigele bagibagilimiu, ainaena tanovi ana Bada ainai amꞌawanoi ta taupaihowao ivetamaledi na yana alowai hilauꞌeli.

³ Am lau. Yau yavetamalegomiu omiu dova sipi manamanahamiu amlalau edewa manimaninidi holadiyai.

⁴ ‘Havena mane amvaivai, nuwana boha, nuwana ami aehumahuma amvaivaidi. Na ebe amlaulau havena amwahai yaiya am velavelauwei.

⁵ ‘Na ebe ehebo vada ainai amluwu, mugai amwalo, “Nuwadaumwali alimiyai”.

⁶ Na ebe nuwadaumwali ana taupaihowao himiyamiya yami velau aidiyai imiyaꞌalili. Na ebe nigele, velaunane ilau gwaipilewa alimiyai.

⁷ ‘Na ebe vadanane ainai ammiyamiya, na hava amiu bo weꞌaha mehemiya himwauwi, amꞌai, wuwuna taupaihowao ilowoinanedi ebe adi maiha hilobai. Na havena amlaulau vali vada aidiyai, na hesi vadawa ainai amluluwu mugaiwa ainai ammiyamiya.

⁸ ‘Na ebe aiteya dalava ainai mayadi yaliyaya hilauvaigomiu na aidiyai amluwu, na hava mehemiyai himwau mahalavayei amꞌai bada.

⁹ Na hinage dalavanane ainai ammiyamiyane yadi tauꞌasiyebwao amꞌabiye namwanamwadi, na dalava tanitaniwagadiyao aidiyai, amwalo, “Yaubada yana Abaloina muhamuhana na imahalava alimiyai”.

¹⁰ Na ebe aiteya dalava ainai ammahalava, na hisosomanaegomiu, amlau papaliyai na amwalo aidiyai,

¹¹ amꞌita, yami dalava namonamona aemaiyena agoha yehoyeholuyaꞌo, na amhanapui ebeha bada Yaubada yana Abaloina vahalimiya imiyamiya!’

¹² Yawalo moiha alimiyai, howola Yaubada yana loina ana ahubena, mwalaꞌina ainai, hiya dalavaowa hitataꞌwataꞌwataegomiuwa mata muya mwalaꞌi alilina hilobai, na abo Sodoma adi muya.’ Tupwana tupwa aidiyai Yeisu nigele hiyayemidiyei

¹³ Dalava ana taumiyao iwalo aidiyai, iwalo, ‘Omiu Kolasini yo omiu Bedesaida nuwayababamiu wuwuna abanuwapwanopwano bada yapaihowadiꞌo mehemiyai na hesi nigele amyanuwabui. Na ebe Taya yo Saidoni aidiyai yapaihowai nuwana mwalona bada hinuwabuiꞌo, ta ebe hilaunohiꞌo yo higibaꞌo ta ebe hiveꞌitauyoidi ebeha yadi mumuga yababana aidiyena bada hinuwabuiꞌo.

¹⁴ Na hesi omiu nigele aliꞌalili, ainaena Yaubada yana ahubena lauvetala mwalaꞌina ana hauga ainai, mata Yaubada hiya Taya na Saidoni iꞌatemuyamuyaedi na omiu nigele.

¹⁵ Na Kapaneum omiu vedova, ebeha amꞌabihinigomiu galewai, awa? Mata nigele! Na hesi mata Yaubada igabae aituluwegomiu bwebweso ainai.’

¹⁶ ‘Ebe yaiya yami walo ibenaledi neta yau yagu walo ibenalenaꞌo. Na ebe yaiya itaꞌwataꞌwataegomiu yau hinage itaꞌwataꞌwataegauꞌo, na hinage agu tauvetamalene itaꞌwataꞌwataeinaꞌo. Taumulitao 72 yadi paihowa ainaena hilau gwaipile

¹⁷ Eeta ana taumulitao hitau 72 yadi paihowaena hilau gwaipilema na mayadi yaliyaya Yeisu ainai hiꞌaubabada, hiwalo, ‘Bada, awalo mahalava alimwai neta aluꞌaluwa yababadi hinage yehamwena aloinaedi na himahalava’.

¹⁸ Na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Tomodulele yaꞌitayaꞌo galewaena ibeꞌubeꞌuma dova namali.

¹⁹ Eeta ambenalei, bada alaꞌalawowoli yamohegomiuꞌo ta howahowana weso womawomalidi ewadiyena amlau yo alivai amwutu alatedi yo Tomodulele yana alaꞌalawowoli maudoidi amdiꞌwaidi na mata nigele muya amyaveꞌalodi.’

²⁰ Na hinage yawalo auligomiu, ‘Havena amyaliyaliyaya, yami paihowa aluꞌaluwa yababadi aidiyai wahiwahiyalana vehabana, na hesi amyaliyaya wuwuna yehamiu bada galewai hilelediꞌo’. Yeisu yana yaliyaya

²¹ Tenem hauganane ainai Aluꞌaluwa Veꞌahihi Yeisu iꞌabiye yaliyaya na iwalo, ‘Yauwedo Tamagu, owa galewa yo baleꞌu adi tauloina, veꞌitane teina udawani tauhanapu yo taunuwamaselewo aidiyai na hesi taunuwapwanopwanowo aidiyai uveꞌitaenaꞌo. Na moiha Tamagu, yam nuwatuwune teina namwanamwana.’

²² Yo hinage iwalo, ‘Ginauli maudoina bada Tamagu nimaguwai imwaudiꞌo, na Tamagu ibom ihanahanapuigau, na yau hinage yabom Tamagu yahanahanapui, yo hinage yaiyadiwo nuwanuwagu na Tamagu yaveꞌitaei aidiyai, hiya hinage hihanahanapui.’

²³ Haugana Yeisu ana taumulitao baidanao hiꞌulewahi na mulitai iꞌita gwaipile ta aidiyai iwalo, ‘Omiu amyaliyaya wuwuna ginauli teina mehemiyena amꞌitaꞌitadi.

²⁴ Yawalo moiha, mwalona tauwalo mahalavao yo tauloinao bagibagilidi nuwanuwadi na ginauli teina hiꞌitadi, yo hinage walowone ambebenaledine, hiya nuwanuwadi ebe hinage hibenaledi, na hesi nigele hiyalobaidi.’ Walo vegevegedi Sameliya ehebo vehabana

²⁵ Ehebo loina ana taumugai ilaoma Yeisu ainai na panivilaena ebeha itowoi na iwalo, ‘Taubada hava mata yapaihowai na yawahi vateyai yalobai?’

²⁶ Na Yeisu iyemaiha iwalo, ‘Loinaone aidiyai Mosese hava ileleleledine. Na hava uvavahiline ana nuwamasele.’

²⁷ Na towahowa iwalo, ‘Ehe loinanane teina dova, “Bada yam Yaubada uvelauwei atem yo aluꞌaluwam yo yam wahiyala yo yam nuwanuwatuwu maudoina aidiyena. Na hinage tomowa vahalimwai taumiya uvelauwedi dova owa ubom amvelaune.”

²⁸ ‘Neta walo moiha. Ainaena dova upaihowai na yawahim vateyai ulobai.’

²⁹ Na towahone inuwatuwuiyoi ebeha iya taudumwalu, ainaena Yeisu hinage ipanivilauyoi, iwalo, ‘Yaiya yede vahaliguwai ana taumiyane?’

³⁰ Eena Yeisu walo vegevegediyena towahone ainai iwalo, ‘Ehebo towaho Yelusalemaena itowolo na ilaulau Yeliko ta amwahai tauꞌaivavali ilobaidi ta hiꞌabi avivini na ana aleꞌo hipulihi igabaedi na hitalai ta hiveyababa moiha, muhamuhana imwalowoi, na hilalaugabaeine.

³¹ Iꞌenoꞌeno na taupwaoli ehebo imahalava ta tausilahene iꞌiꞌitane na ilau ta amwahane papalinaena ilalaune.

³² Na hinage taupwaoli adi boda Livai ehebo imamahalavane ta towahowa iꞌiꞌitane na hinage ivinunumohilei na ilalaugabaeine.

³³ ‘Na mulitai ehebo Sameliya imahalava na towahowa iꞌita ta iꞌatemuyamuyaei,

³⁴ ainaena ilau vahalinai ta woloi na waini imwau mahalavaedi na ana elowone aidiyai ihiwaidi na ipaidi, iꞌovi na yana lagulaguwa ainai ivegelu ta baidana hilalaune ehebo vada taumana ainai, ta nemai iꞌitaꞌita avivini.

³⁵ Malatomtomwai mane siliba bwau ivaidi ta vadane ana tauꞌita avivinine imomoheine, na ainai iwalo, “Tausilahe teina uꞌita avivini vehabagu, na hinage ebe viha mane ewanai umwauwi vehabana, mata yalau gwaipilema abo yayemaiha alimwai”.’

³⁶ Ta Yeisu towahone ipanivilaei, iwalo, ‘Hitautonugane aidiyena yaiya tausilahene ana gelu moiha?’

³⁷ Na towahowa iwalo, ‘Towahone ana tauvelaune’. Ainaena Yeisu iwalo, ‘Neta walo moiha, ainaena ulau na dova upaihowai’. Yeisu yana tauboꞌe Meli yo Malida aidiyai

³⁸ Mulitai Yeisu mayana taumulitao hilau ta himahalava ehebo dalava ainai, na waihiu ehebo yehana Malida ilauvaidi ta hilau yana vadai

³⁹ na hinage waihiune tahina imiyamiya, yehanaede Meli. Eena Meli ilaoma ta Yeisu vahalinai imiya, yana walo habi benaleina.

⁴⁰ Na Malida aiꞌai ipaipaihowai, na yana paihowane bagibagilidi. Ainaena Malida ilaoma Yeisu ainai iwalo, ‘Taubada vedova ta tahigune baidam ammiyamiya na nigele iyahaguigaune. Uwalo ta ilaoma ihaguigau.’

⁴¹ Na Yeisu iwalo, ‘Malida, havena ginauli bagibagilidi vehabadi unuwanuwatuwu.

⁴² Na hesi ehebo taꞌi ginauli mwalaꞌina vehabana unuwanuwatuwu, dova tahimne Meli yana vesinuwane. Meli nuwanuwana na yagu walo ibenaledi, ainaena havena teya paihowa igudugudui.

11

¹ Ehebo hauga ainai Yeisu ibom tupwa ehebo ainai iꞌawaꞌawanoi. Yana awanoi tuluhanai ana taumulita teya ainai hiwalo, ‘Bada awanoi uveꞌitagai, dova Yoni ana taumulitao awanoi iveveꞌitadine’.

² Ainaena Yeisu aidiyai iwalo, ‘Teina dova amꞌawanoi amwalo:

“Tamamai yeham aveꞌahihiyei, na aꞌawanoi ta owa uloinaegai.

³ Amai ahubena ehebo ehebo aidiyai umohemohegai.

⁴ Na mumugamai yababadi unuwahamuidi, dova ai hinage ama geluwo yadi yababa anuwahamuidi. Na hesi havena towoi mwalaꞌina umohemohegai.”

⁵ Na hinage Yeisu aidiyai iwalo, ‘Awanoi ana mumuga teina dova. Ebe yaiya owa amtaumana masigili holana ilaoma alimwai na nigele teya hava alimwai ebe umohei tamahina vehabana, ainaena howahowana am gelu teya ainai ulau na uꞌawanoi uwalo, “Augelu, howahowana uhaguigau ebe beledi tonuga umohegau,

⁶ wuwuna ehebo augelu abomohili amwaha daodaowena ilaoma, na nigele teya hava aliguwai ta tamahina yamohei.”

⁷ ‘Na ebe towahone vadane holanaena yam walo iyemaihayama iwalo, “Augelu, havena uvetavetausosomana wuwuna manatuguwao aꞌeꞌeno, na hinage awaꞌeda bada yaguduiyaꞌo, ainaena nigele howahowagu na yahaguigo”.

⁸ Na ebe iꞌawa sewa alimwai, bada uhamadudu, ta ebe iꞌenotowolo na hava yam awanoi dova imohego.

⁹ ‘Ainaena nuwamiyai yamwauwi, amꞌawanoi ta Yaubada imohegomiu. Na ambeha ta amlobai, na amꞌaigohagoha ta awaꞌeda ihoꞌe alimiyai.

¹⁰ Moiha taꞌi, ebe taꞌawanoi Yaubada ainai mata imohe alidai, na ebe tabeha mata talobai, na ebe taꞌaigohagoha mata awaꞌeda ihoꞌe alidai.

¹¹ ‘Na vedova omiu taulabalaba ebe natumiyao yama vehabana hiꞌawanoi, mata weso ammohedi?

¹² Bo ebe pou vehabana hiꞌawanoi, mata alivai ammohedi? Nigele!

¹³ Omiu tauyababa, na hesi yami aiyauya natumiyao aidiyai bada amhanahanapui ebeha ginauli namwanamwa aꞌavadi ammohemohedi. Dova hinage tamamiu galewai yana aiyauya alimiyai inamwanamwa alili, ainaena ebe amꞌawanoi mata Aluꞌaluwa Veꞌahihi imohegomiu.’ Yeisu na Tomodulele

¹⁴ Yeisu ehebo towaho ilobai iya aluꞌaluwa yababana yana wahiyalaena memenana ivitai ta nigele howahowana iꞌaubabada ainaena Yeisu aluꞌaluwa yababana igabae mahalavaei ta towahonawa inamwanamwa ta iꞌauꞌaubabada. Tenem ainai tomowa hiꞌita na nuwadi ipwanopwano.

¹⁵ Eeta tupwadi hiwalo, ‘Alawai yadi badane Tomodulele yana alaꞌalawowoliyena Yeisu aluꞌaluwa yababana igabae mahalavaei’.

¹⁶ Na tupwadi hinage Yeisu hitowoi na ebeha ilaꞌilala ehebo ipaihowai vehabadi, ta ebe ainaena hihanapui ebeha yana alaꞌalawowoli Yaubada ainaena ilalaomane.

¹⁷ Na Yeisu bodaone yadi nuwatuwu bada ihanapuiyaꞌo, ta iwalo aidiyai iwalo, ‘Ebe ehebo abaloina ainai tomowa hivewahewahei na hibom hiꞌaleꞌalehauyoidi, mata abaloinane itapiya na ibeꞌu. Na hinage dova ebe ehebo huhu hibom hiꞌaleꞌalehauyoidi mata yadi miya iyababa.

¹⁸ Tomodulele dova ebe mayana bodao hiꞌalehauyoidi, mata yana abaloinane ibeꞌu. Na vedova ta amwalo ebeha Tomodulele yana alaꞌalawowoliyena aluꞌaluwa yababadi yagabagabae mahalavaedi,

¹⁹ na yaiya yede yana alaꞌalawowoliyena omiu yami tomowao aluꞌaluwa yababadi higabagabae mahalavaedine? Tomodulele ainaena bo Yaubada ainaena? Teina vehabana amnuwanuwatuwu na amhanapui ebeha yau yaiya?

²⁰ Na yau hesi Yaubada yana alaꞌalawowoliyena aluꞌaluwa yababadi yagabagabae mahalavaedi ainaena amhanapui ebeha Yaubada yana loina bada imahalavaꞌo alimiyai.

²¹ ‘Tomodulele iya dova towaho ehebo wahiwahiyalana na mayana tobwatobwa aleha ainaena yana vada mwalaꞌina iꞌitaꞌita avivini ta ebe havena teya yaiya yana tobwatobwao iꞌabiꞌabiye yababadi.

²² Na ebe ehebo towaho wahiyalana imahalava, mata towahonane ipai na yana tobwatobwa alehaone itanoidi nimanaena ta ana geluwo imohedi.

²³ ‘Ebe yaiyadiwo hiya nigele agu tauhaguwo hiya agu alehao. Na hinage yaiyadiwo nigele baidaguwao ayapaipaihowa toyawa, hiya yagu paihowa hiꞌabiꞌabiye yababa. Aluꞌaluwa yababana ilau gwaipile towaho holanai

²⁴ ‘Ebe aluꞌaluwa yababana imahalava towaho ehebo ainaena, towahonane mata inamwanamwa, na aluꞌaluwawa yababanane mata ilau yabayababauhi na yana abamiya ibehabeha. Na ebe nigele iyalobai mata aluꞌaluwawa ibom ainai iwalo, “Nuwana ana ita yalau gwaipileuyo yagu abamiyane miyamiyanawa ainai.

²⁵ Eeta ilau gwaipile ta ilobai abamiyawa masemaselena na atuꞌatububuna,

²⁶ ainaena ilau na aluꞌaluwa 7 yababa alilidi hinage ilauvaidima ta baidanao hiluwu abamiyawa ainai, ta nemai baidanao himiyamiya na towahonane yana miya hiꞌabiye yababa moiha, na abo mwalona. Yaliyaya moiha

²⁷ Haugana Yeisu iꞌauꞌaubabada na ehebo waihiu bodaowa aidiyena alinana mwalaꞌina Yeisu iwalo auli, iwalo, ‘Waihiu yehana ilalabahigone na ivevehuhugone iya tauyaliyaya moiha’.

²⁸ Na Yeisu iwalo, ‘Hiya hesi Yaubada yana walo hibenalei na walonane hiꞌawaꞌawa abiyei, hiya moiha tauyaliyayaede’. Yona iya ehebo abaꞌita alidai

²⁹ Haugana bodaone Yeisu hitowolo polupoluwei, ainaena ivetuwuni aidiyai iwalo, ‘Yaso teina yaso yababana! Wuwuna veꞌiveꞌilala vehabana hiꞌawanoi na hesi mata nigele Yaubada iyaꞌabiye mahalava aidiyai na veꞌiveꞌilalane alaꞌalawowolina neta Yona ibom iꞌaꞌabiye mahalavane.

³⁰ Wuwuna Yona yana paihowa ainaena Nineva hihahanapuine ebeha iya Yaubada ainaena ilaoma. Dova hinage yau Tomowa Moihagu yagu paihowa aidiyena omiu yaso teina amhanapuigau ebeha Yaubada ainaena yalaoma.

³¹ ‘Eeta moiha Yaubada yana lauvetala ana ahubena ainai mata Siba yadi tauꞌalawata itowolo na omiu yaso teina iveꞌewaigomiu wuwuna waihiunane amwaha daodaowena ilaoma Solomoni yana walo hanahanapu habi benaleina, na yawalo auligomiu, teina ainai tomowa teya ihae alili abo Solomoni.

³² ‘Dova hinage Yaubada yana lauvetala ana ahubena ainai hiya Nineva mata yaso teina hiveꞌewaigomiu wuwuna Yona aidiyai iguguya ta yadi mumuga yababadi aidiyena hinuwabuiꞌo, na yawalo auligomiu, teina ainai tomowa teya ihae alili na abo Yona. Lampa ana walo vegevegedi

³³ ‘Mata nigele teya yaiya lampa iyagabu na iyadawadawani guda ainai bo gaeba alonai, na hesi imwauhini abamwau ewanai ta vada ana tauluwuwo iꞌabiye maseledi.

³⁴ Ainaena mehemne taum ana masele dova, ta ebe mehem masemaselena taum maudoina masele iꞌoiye mwau. Eena ebe mehem iyababa mata taum maudoina iguguyou.

³⁵ Ainaena uꞌita avivini mata dova ta yam maselene iguguyou.

³⁶ Na ebe taum maudoina masele iꞌoyemau, na nigele teya guguyou ainai, maudoina mata masemaselena dova lampa mwalaꞌina yana masele. Palisiwo yo loina ana tauveꞌitau Yeisu iwalowedi

³⁷ Yeisu iꞌaubabada iꞌovi, na ehebo Palisi Yeisu iyogaei na baidana hiꞌai eeta iluwu na imiya abaꞌai ainai.

³⁸ Na Palisine nuwana ipwanopwano wuwuna iꞌitayaꞌo Yeisu nimanane nigele iyauwadi na iꞌaiꞌai.

³⁹ Na Yeisu Palisine bada yana nuwatuwu ihanapuiyaꞌo, ta ainai iwalo, ‘Omiu Palisiwone dova vedi na gaeba, wuwuna dagela aꞌavadi amuwadi, na hesi holamiune imwau aiduma yo mumuga yababadi aidiyena.

⁴⁰ Omiu buwa! Yaubada ginauli maudoidi dageladi ipaihowaidi eeta iya hinage holadi ipaihowaidi.

⁴¹ Na ebe yami atemuyamuyaena tauwewelohe hagu ammohemohedi neta mata omiu taumasele.

⁴² ‘Omiu Palisiwone nuwayabayababamiu! Yami ginauli maudoina 10 na alodiyai ehebo. Yaubada ammohemohei, ginauliwone dova haiyala yo pam yo aiꞌai adi abiye namwanamwa maudoidi. Na hesi mumuga dumwaluna na Yaubada ana velau nigele vehabadi amyanuwanuwatuwu. Teina paihowaone neta ginauli mwalaꞌidi ebeha ammulitaedi, na yami aiyauya Yaubada ainai havena amnuwanuwapwanopwanowedi.

⁴³ ‘Omiu Palisiwone nuwayabayababamiu wuwuna vada tapwalolo aidiyai nuwanuwamiu abamiya namwanamwadi aidiyai ammiyamiya, na hinage nuwanuwamiu ebeha tomowa hivelavelauwegomiu abagimwala aidiyai veꞌahihiyena hiveꞌahihiyegomiu.

⁴⁴ ‘Omiu nuwayabayababamiu, wuwuna ami ita dova magai nigele ilaꞌilaladi na ewadiyena tomowa hilaulau.’

⁴⁵ Eena ehebo loina ana tauveꞌita iwalo Yeisu ainai, iwalo, ‘Tauveꞌita yam walowone teina aidiyena ai hinage uhinahinaligai!’

⁴⁶ Na Yeisu iwalo, ‘Omiu loina ana tauveꞌitao nuwayababamiu, wuwuna tomowa vitai mwalaꞌidi nigele howahowadi na hiꞌavalaidi na omiu hesi amveꞌaveꞌavalaidi. Na omiu nigele habuluna nima gigimiu ehebo amyatuwu ta tenem vitaine amyaꞌabitowoi.

⁴⁷ ‘Nuwayabayababamiu, omiu wuwuna tubumiyaowa tauwalo mahalavao higogohaye mwalowoidiwa adi magaiwone amꞌabi iliꞌilimanidi.

⁴⁸ Eeta paihowanane ainaena tubumiyaowa amꞌawaꞌawa namwanamwaedi, ebeha hiya tauwalo mahalavaowa hiꞌoiye mwalowoidiꞌo na omiu adi magaiwowa aidiyai adi abanuwatuwu avivini amꞌabiꞌabidi.

⁴⁹ Ginauli teina vehabadi Yaubada yana hanapu imwauwi, iwalo, ‘Howola abo tauwalo mahalavao yo yagu tauyewasao yavetamalediwa, na tupwadi amꞌoiye mwalowoidi na tupwadi amꞌabiye muyadi’.

⁵⁰ Ainaena yaso teina mata maiha maudoina amlobai tauwalo mahalavaowa himwamwalowoiwa baleꞌu yana abavetuwuni ainaena ta wau vehabadi,

⁵¹ Neta Abeli hiꞌoiye mwalowoi na ainaena hiꞌoiꞌoiye mwalowoi ana higa Sekalaya hiꞌoiye mwalowoi vada tapwalolo ana abapwaoli veꞌaveꞌahihina ahiꞌahipudiyai. Ainaena oiye mwalowoi maudoina adi maiha yaso teina mata amlobai.

⁵² ‘Na hinage omiu loina ana tauveꞌitao nuwayabayababamiu wuwuna hanapu ana amwaha amguduiyaꞌo, ta omiu nigele howahowana amluwu, na hinage hiya nuwanuwadi na hiluwu amguduguduidi.’

⁵³ Haugana Yeisu dalavanane ilaugabaei loina ana tauveꞌitao yo Palisiwo hiwalo dobidobiyei. Na ginauli bagibagilidi vehabadi hipanivilaei,

⁵⁴ ebeha vedova na yana walohapuli hilobai ta ainaena hiveꞌewai.

12

¹ Boda mwalaꞌina hihuluhuluꞌahaiyama ta hitupatupauyoidi, na Yeisu iwalo mugai ana taumulitaowo aidiyai iwalo, ‘Amꞌita avivinigomiu na havena Palisiwo yadi paihowa oyaꞌoyama ampaipaihowaidi, wuwuna yadi paihowa dova pwalawa ana abi yeseseha. Abaꞌabiye sesehane ebe hava habuluna mata iꞌabiye mwalaꞌi,

² na ginauli dawadawanidi howola Yaubada abo iꞌabiye mahalavaedi, na hihanapui.

³ Na hinage hava guguyou ainai amwalowalowedi mata ahubena aidiyai tomowa hibenaledi. Na hava nuwana vehabana amwalo himhim vada holanai mata tomowa maudoina aidiyai hiwalo mahalavaei. Yaubada tameheuhei

⁴ ‘Na augeluwo yavenuwamwauwegomiu, hiya taumiu adi tauꞌoiye mwalowoi, havena ammehemeheuhedi, wuwuna hiya taumiu ibom howahowana na hiꞌoiye mwalowoi na aluꞌaluwamiu nigele howahowadi.

⁵ Na hesi Yaubada ammeheuhei, wuwuna iya howahowana dalava alaꞌalahina ainai taumiu na aluꞌaluwamiu iveyababa bwauwedi. Moiha iya ibom ammeheuhei!

⁶ ‘Viha dova lowolowo adi maiha? Nigele mwalaꞌina, dova toea bwau na lowolowone adi bagibagili nima ehebo. Na Yaubada nigele lowolowone ehebo iyanuwapwanopwanowei.

⁷ Na hinage uluꞌulumiu vahudi maudoidi Yaubada ivahili veꞌovidi. Ainaena havena ammehemeheuhi, wuwuna omiu amhae alili na abo lowolowo bodadi. Yeisu ana yemidi yo ana uvala vehabana

⁸ ‘Teina hinage amhanapu iliꞌilimani. Ebe yaiyadiwo vehabagu tomowa mehediya hiwalo mahalava, yau Tomowa Moihagu mata yawalo mahalavaei Yaubada yana Tausagenawasao mehediya.

⁹ Na ebe yaiyadiwo hiuvalaegau tomowa mehediya, yau hinage howola Yaubada yana tausagenawasao mehediya yauvalaedi.

¹⁰ ‘Yau Tomowa Moihagu ebe yaiya iꞌawa yabayababaegau Yaubada mata inuwahamui. Na ebe yaiya Aluꞌaluwa Veꞌahihi iꞌawa yabayababaei, mata nigele Yaubada iyanuwahamui.

¹¹ ‘Na ebe tomowa hilauvaigomiu vada tapwalolo aidiyai habi lauvetala babadao yo tauloinao mehediyai havena ammehemeheuhi nuwana amnuwanuwatuwu vedova mata yadi panivila amyemaihadine,

¹² wuwuna hauganane ainai Aluꞌaluwa Veꞌahihi baidamiu, na iya mata iveꞌitagomiu hava mata amwaloweine.’ Walo vegevegedi wasawasao vehabadi

¹³ Bodaone aidiyena towaho ehebo iwalo, ‘Tauveꞌita, tahigu ainai uwalo ta tupwana abaloina imohegau mwalona tamamaiwa iwawaloweine’.

¹⁴ Na Yeisu towahone yana walo iyemaiha, iwalo, ‘Augelu, yaiya loina imohegau ta ebeha yavetauloina bo yaveꞌaha alimiyai?’

¹⁵ Na hinage yana walone itubwei ta boda maudoidi aidiyai iwalo, ‘Amꞌita avivinigomiu na havena wasawasa nuwamiu ivaivai, wuwuna nigele mata wasawasa ainaena yawahi namwanamwana amyalobai.

¹⁶ Eeta ehebo abaꞌita imohedi walo vegevegediyena, iwalo, ‘Ehebo tauwasawasa yana tanovi mwalaꞌidi na bagibagilidi ta aiꞌai mwalaꞌina aidiyena ilobai.

¹⁷ Ainaena towahonane ibom inuwanuwatuwu, ta iwalo, “Aiꞌai mwalaꞌina na yagu vadavada nigele howahowana. Ainaena mata hava yapaihowaine?

¹⁸ Nuwana vadavada miyamiyadiwa yaloꞌe vehuludi na vauvaudi yo mwalaꞌidi yaꞌabidi ta aiꞌai yo yagu ginauli maudoina aidiyai yamwauwidi,

¹⁹ na mulitai mayagu yaliyaya yawalo, ‘Yau tauwasawasa ehebo bada yaꞌatububuni vateyaiꞌo na yagu wasawasaone maudoina howahowana bolimai viha hilalaoma vehabadi. Eeta paihowa ainaena yaꞌaiyawasi na hesi yaliyaya taꞌi, wuwuna bada agu yo agu weꞌaha maudoina howahowagu.’ ”

²⁰ ‘Na hesi Yaubada towahowa ainai iwalo, “Owa, yauyaulem! Masigili teina ainai yawahim yavaivehulu. Na teina ginauliwone uꞌabinonovaidine mata yaiya vehabana.” ’

²¹ Na Yeisu yana walo abaꞌovi ainai iwalo, ‘Teina dova mata hiya wasawasa hibom vehabadi hihiwahiwagogoi mata nigele hiyavewasawasa Yaubada mehenai.’ Atehawawali

²² Eena ana taumulitaowo aidiyai iwalo, ‘Havena yami miya baleꞌu vehabana amnuwanuwatuwu mwalaꞌina, amiu yo ami aleꞌo vehabana.

²³ Wuwuna yawahida ginauli mwalaꞌina maudoida alidai na ginauli tau vehabadi nigele ginauli mwalaꞌina.

²⁴ ‘Teina teya abaꞌita yamohegomiu aoꞌao vehabana hauga maudoina nigele hiyalaulaupeli, nuwana hiyalaulauꞌeli, na hinage nigele yadi vadavada, na Yaubada hauga maudoina aiꞌai imohemohedi; na hesi omiu amhae alili abo ꞌaoꞌao.

²⁵ Yaiya alimiyena yana nuwatuwu ainaena howahowana yana hauga baleꞌuwai iꞌabiye daodao? Nigele awa?

²⁶ Ebe nigele howahowamiu na ginauli habuludi ampaihowaidi, hava vehabadi vagadi vehabadi amꞌateꞌatehawawaline?

²⁷ ‘Na hinage teina teya abaꞌita, pwalawasi yadi ini vehabana amnuwanuwatuwu. Hauga maudoina nigele hiyapaipaihowa, na hinage nigele adi aleꞌo hiyapaipaihowadi. Na moiha, Solomoni ana aleꞌowone yo ana pasaone adi ita namwanamwadi, na hesi pwalawasi adi ita hinamwanamwa alili.

²⁸ Ainaena amnuwanuwatuwu Yaubada yana itaꞌavivini alimiyai vehabana. Iya nuꞌula iyepasadi pwalawasi namwanamwadi aidiyena, mata hitaya na iꞌahubena hiwelai na higabudi, na omiu nuꞌula pwalawasidi amnamwanamwa gabaei, ainaena howahowana ami aleꞌo imohegomiu. Eeta havena yami yemidi Yaubada ainai ibelubelu.

²⁹ Ainaena havena amnuwanuwatuwu mwalaꞌina yo amꞌateꞌatehawawali aiꞌai yo weꞌaha vehabadi.

³⁰ Taumiya baleꞌu maudoidi ginauli teina vehabadi hinuwanuwatuwu, na hava yami nuwanuwatuwu Tamamiu bada ihanapuidiꞌo.

³¹ Na ilowoinanegomiu ebe mugai Yaubada yana loina ambehaei, ta ainaena ginauliwone imohegomiu.

³² Eeta moiha, omiu Tamamiu yana sipiwo, ta havena ammehemeheuhi, wuwuna bada ivesinuwagomiuꞌo ta ebe yana abaloina ainai amluwu.

³³ ‘Na yami tobwatobwao amvegimwalaedi na manedine amꞌaiyauyanedi tauwewelohe aidiyai, ta ebe galewai yami wasawasa imiyavateyai. Wasawasane galewai imiyamiyane nigele yana abaꞌovi, wuwuna nigele teya tauꞌaivavali tupwanane ainai, yo hinage nigele hulahula.

³⁴ Eeta amhanahanapui neta aiteya tupwa ainai yami wasawasa imiyamiyane neta ainai yami nuwatuwu isagena. Taupaihowa namwanamwadi na yababadi

³⁵ ‘Eeta amꞌabinonovai iliꞌilimani ta ami luwuluwu amliꞌwadi, na hinage mayami lampa masemaseledi amhaꞌwahaꞌwa,

³⁶ dova taupaihowao yadi taubada hihaꞌwahaꞌwai yana laugwaipilema tawahola mahulina vehabana. Eeta ebe aiteya hauga ainai imahalava na awaꞌeda ainai iꞌaigohagoha, mwayamwayau awaꞌedane hihoꞌe ta iluwu.

³⁷ Ainaena ebe hihilahilawa na hiꞌatuꞌatububuni na hihaꞌwahaꞌwa na ilobaidi, mata hiyaliyaya mwalaꞌina. Na yawalo moiha, yadi taubadane mata luwuluwu abapaihowa iliꞌwadi ta taupaihowao himiya na iya vehabadi ivetaupaihowa.

³⁸ Na hinage ebe yana hauga laugwaipile ainai na ibwedabweda ta masigili holana bo nuwana iꞌahuꞌahubena na imahalava na bada dova yadi miyamiyane na ilobaidi, mata hinage hiyaliyaya mwalaꞌina.

³⁹ ‘Hinage ginauli ehebo teina amnuwatuwu avivini ebe vada taniwagana ihanapui aiteya hauga ainai tauꞌaivavali iluwuluwune yana vadai, iꞌatububuni iliꞌilimani na ihilahilawa ta ebe havena yana vadane ipapapapa.

⁴⁰ Ainaena omiu hinage amꞌatububuni iliꞌilimani, wuwuna yau Tomowa Moihagu yagu laugwaipilema ana mahana ainai amwalo mata nigele yayalaoma neta ainai mata yalaoma.’

⁴¹ Eena Pita iwalo, ‘Bada, neta ai vehabamai uwalowalone, bo tomowa maudoidi vehabadi?’

⁴² Na Yeisu iwalo, ‘Taupaihowa namwanamwadi na hanahanapudi yadi mumuga teina dova, ebe yaiya iya yana taubada ivesinuwaei na vada iꞌita avivini, na ana geluwo aiꞌai imohemohedi ahubena ehebo ehebo.

⁴³ Na yana taubadane ilau gwaipilema ta yana taupaihowane ilobai yana paihowa dumwaluna, mata vehabana iyaliyaya na ainai iwalo,

⁴⁴ “Yam paihowa namwanamwana vehabana mata ginauli maudoina adi loina yamohego ta uloina”.

⁴⁵ Na ebe taupaihowane ibom ainai iwalo, “Yagu taubadane howola ibwedabweda”, ainaena yabom yagu nuwatuwu yapaihowaidi. Ainaena ana geluwo towatowaho yo waiwaihiu italatalaidi, yo nigele aiꞌai iyamohedi, na ibom iꞌaiꞌai yo inumanuma ta inuma yauyaule.

⁴⁶ Na mulitai abo yana taubadawa ahubena ehebo ainai mata ilaoma. Na yana laomane neta taupaihowane yana nuwatuwu ebeha mata nigele iyalaoma ta mahanana havena ihanahanapui. Na mata iyemaiha ta taupaihowawa awaꞌawasewanane baidana imwau eheboidi.

⁴⁷ ‘Ainaena ebe yaiya yana Taubada yana nuwatuwu ihanahanapui na nigele iyapaihowai mata sapi mwalaꞌina iveꞌalo.

⁴⁸ Na taupaihowa yaiya yana taubada yana nuwatuwu nigele iyahanapui, na ipaihowa pwanoli, mata sapi iveꞌalo, na nigele mwalaꞌina mata iyavai. Na hava mwalaꞌina ilolobaine ebeha mwalaꞌina italamwei. Na yaiya ainai mwalaꞌi alilina tomowa himwaumwauwi, hiya mata yadi awanoi mwaliꞌi alilina hipaihowai.’ Yeisu vehabana wahei imahalava

⁴⁹ ‘Yalaoma ebeha aiwa yayuvi baleꞌuwai ta nuwanuwagu imwayamwayau na iꞌala hawawali.

⁵⁰ Na hesi hauga muhamuhana na bapitaiso muyamuyana mata yalobai, ainaena mayagu ate hawawali, ana higa bapitaisonane aliguwai hipaihowai.

⁵¹ ‘Na vedova? Yami nuwatuwu ebeha yagu laoma baleꞌuwai neta daumwali amlobai? Nigele taꞌi. Na hesi yawalo alimiyai, ebeha mata aleha yo wahei alimiyai himahalava.

⁵² Hauga teina aidiyena na hauga hilalaoma aidiyai, mata huhu aidiyena wahei himahalava. Huhuwone alodiyai ebe tomowa adi bagibagili dova nima ehebo, mata alodiyena hitau tonuga himanini hitau bwau aidiyai bo hitau bwau himanini hitau tonuga aidiyai.

⁵³ Mata hiwahei ta tama natuna towahona iveꞌalehaei, na natu towahona tamana ainai iveꞌaleha. Hinage mata hina natuna waihiuna iveꞌalehaei na natu waihiuna hinana ainai iveꞌaleha. Aihale mata lawana iveꞌalehaei na wainiune mata lawanane aihalewa iveꞌalehaei.’ Veꞌiveꞌilala adi hanapu vehabana

⁵⁴ Yeisu hinage tomowaone aidiyai iwalo, ‘Haugana ebe amꞌita bolibolime yalovi gibagibadi hihaehaema, amhanapuiyaꞌo ebeha mata iꞌwesu, neta moiha.

⁵⁵ Na ebe tupwa yalasi ainaena yaumai itowatowama, neta bada amhanapuiyaꞌo ebeha hauga muhamuha na mahavai imahalava.

⁵⁶ Moiha, omiu baleꞌu adi ilaꞌilalao amhanahanapuidi na hesi Yaubada yana ilaꞌilalao nigele amyahanapuidi hauga vauvauna mehedai vehabana. Teina yami oyama.

⁵⁷ ‘Na hava wuwuna ta nigele amyavesinuwa iliꞌilimani ta amwaha dumwaluna ainaena amyalaune?

⁵⁸ Na ebe amꞌaleha ilaoma na iꞌitago ebeha ilauvetalaego, ilauwainanei ebe haugana amlaulau amwahai, utowoi na lauhapuliwa upapaihowaiwa uꞌabiye dumwalu, ta ebe havena amtaulauvetalane ilawelawego tauloina ainai, mata dova ta tauloinane vada paipai ana tauꞌita avivini iloinaei ta vada paipaiyai imwauwigo.

⁵⁹ Na yawalo moiha mata nigele hiya livahigo vada paipaiyena ana higa am vagavaga maudoina uyemaiha veꞌovi.’

13

¹ Hauganane ainai tupwadi tomowa hilaoma ta Yeisu ainai hiꞌaubabada, taumiya Galili vehabadi, hiwalo, ‘Taubada, taumiya Galili tupwadi hitapwatapwalolo Yaubada ainai na Pailato yana tauꞌalehao iloinaedi ta tomowadine hiꞌoiye mwalowoidiꞌo na ꞌwahinadi lagulagu ꞌwahinadi baidana iyeyebweline’.

² Eena Yeisu iwalo, ‘Yami nuwatuwu ebaha hibom tauyababao moiha, ainaena hiꞌoiye mwalowoidine, awa? Nigele! Taumiya Galili maudoidi yadi yababao bada dova.

³ Na omiu mata ammwalowoi bada dova hibom, ebe yami mumuga yababa aidiyena nigele amyanuwabui.

⁴ Na vedova yami nuwatuwu Siloamao hitau 18 vehabadi, haugana vada haliyana daodaona iguli taꞌiꞌohamuidine, ebeha hibom yadi mumuga yababa alilina taumiya Yelusalem maudoidi aidiyena, eeta mwalowoinane hilolobaine?

⁵ Nigele taꞌi! Omiu hinage ebe nigele yami mumugao aidiyena amyanuwabui, mata ammwalowoi hitau 18 dova.’ Aiwa nigele ainona

⁶ Mulitai ehebo hinage walovegevegedi imohedi, iwalo, ‘Ehebo towaho yana oyai aiwa dova mawiho iꞌumai. Na hauga bagibagilina ilaolaoma aiwanane ainai ta ebe ainona igigi, na hesi nigele teya hauga ainona iyalobai.

⁷ Ainaena yana oyane ana tauꞌita avivinine iwalo auli, iwalo, “Bada uhanapuiyaꞌo ebeha bolimai tonuga yalaolaoma teinai mawiho ainona habi gigina, na hesi nigele teya ainona yayalobai. Teina hauga ugohavehulu wuwuna baleꞌu namwanamwana iniꞌini awawai!”

⁸ ‘Na tauꞌita aviviniwa yana taubadane iwalo auli, iwalo, “Taubada, badagi! Havena yagohagoha vehulu, na hesi yana yababa yabehaei na gawala ainai yamwauwi na vali bolimaine ainai taꞌita,

⁹ na ebe iꞌaino, bada taꞌi itowotowolo; na ebe nigele iyaꞌaino, abo tagoha vehulu.” ’ Tapwalolowai Yeisu waihiu iꞌabiye namwanamwa

¹⁰ Ehebo tapwalolo ainai Yeisu vada tapwalolo ainai iluwu ta iveꞌiveꞌita.

¹¹ Na ehebo waihiu imiyamiya, na bolimai 18 holanai aluꞌaluwa yababana ainai imiyamiya, ainaena ilovalovala, na yana lau neta ilaulau pwagopwagogo, na nigele howahowana itowolo ta ilau dumwadumwalu.

¹² Ta Yeisu waihiunane iꞌita ta iyogaei, iwalo, ‘Waihiu, ulaoma’. Ilaoma na iwalo auli, iwalo, ‘Aihale, amlovala ainaena yalivahigo’.

¹³ Mai ehebo na itowolo dumwadumwalu ta Yaubada iwalo vetuvehaeyeine.

¹⁴ Teina ainai vada tapwalolo ana tauꞌita aviviniwa Yeisu yana paihowane iꞌita, na ana modiꞌiꞌini wuwuna tapwalolowai taulovala iꞌabiye namwanamwa, ainaena towahowa boda aidiyai iwalo mahamahalava iwalo, ‘Maudoida, laugagayo tahanahanapui neta ahubena 6 aidiyai yada paihowao tapaipaihowaidi. Teina nigele ana itane iyanamwanamwa ebe tapwalolowai taulovalao hilawedima na adi lovalao habi abiye namwanamwadi.’

¹⁵ Eeta yana walo Bada iyemaiha iwalo, ‘Omiu ita oyaꞌoyama ampaipaihowai. Nigele teya yaiya yana bulumakau bo yana doniki tapwalolowai iya livahi ta iya numanuma, bo?

¹⁶ Na vedova waihiune yami nuwatuwune ta ebeha havena yana miyavitai ainaena yalivalivahi na hagu ilobai dova yami lagulaguwone. Teina waihiune iya Abelaham yana boda ehebo, na hesi Tomodulele bolimai 18 holanai iꞌabiꞌabi avivini.’

¹⁷ Yeisu yana walo teina ainaena tauꞌawa ulumwowa ivehinimayadi, na hesi boda ibagibagili alili hiyaliyaya mwalaꞌina Yeisu yana paihowa wahiwahiyaladi vehabana. Yeisu iwalo vegevegedi Yaubada yana Abaloina vehabana

¹⁸ Mulitai bodaone aidiyai hinage iwalo, ‘Vedova mata Yaubada yana Abaloina yayemaselene alimiyai. Nuwana tenem dova, ehebo aiwa ainaena yalivahi.

¹⁹ Towaho ehebo haiyala patuna ivai ta maseleyai iꞌumai ta imwalaꞌi, na mulitai lowolowo hilaoma ta yadi noi lagalaganaone aidiyai hiꞌaꞌabidine.’

²⁰ Iꞌovi na iwalo aulidi, iwalo, ‘Walo vegevegedi teina vedova mata yayemaselene ta ebe ainaena Yaubada yana Abaloina amhanapui?

²¹ Nuwana tenem dova: Waihiu ehebo pwalawa ana abaꞌabiye seseha habuluna taꞌi ivai ta pwalawa mwalaꞌina baidana ivivilaine, ainaena pwalawawa maudoina iseseha.’ Amwaha dinodinona

²² Haugana Yeisu ilaulau Yelusalem na amwahai tupwadi dalava mwalaꞌidi yo habuludi aidiyai imahalava ta aidiyai iveꞌiveꞌita yo iguguguguya.

²³ Na ehebo towaho Yeisu ipanivilaei, iwalo, ‘Taubada, vedova? Nuwana mata tomowa vihavihadi livahi hilobai, awa?’

²⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Ehe, dova, na hesi amtowoi wahiyala ta amluwu amwahanane dinodinona ainaena. Wuwuna bagibagilidi hitowotowoi na ebeha hiluwu ta hiꞌaipate ahaya.

²⁵ Na mata hinage vadane taniwaganane amwaha igudui na omiu maseleyai amtowotowolo na awaꞌedai amꞌaigohagoha, na amdoudou, amwalo, “Taubada, awaꞌedane uhoꞌe na aluwuwa.” ‘Na mata taubadanane yami walo iyemaiha na alimiyai iwalo, “Havanaena amlalaomane? Nigele yayahanapuigomiu!”

²⁶ ‘Na ebe omiu amyemaiha amwalo, “Ai mugai baidamwao taꞌaiꞌai, yo tanumanuma toyawa. Na hinage yama dalavai alimaiyai uveꞌiveꞌita”.

²⁷ ‘Eena mata taubadanane iwalo, “Moiha, nigele yayahanapuigomiu. Havanaena amlalaomane? Amlau gwaipile na havena amluwuluwuma wuwuna omiu yababamiu!”

²⁸ ‘Na mulitai mata Abelaham yo Aisake yo Yakobo yo hinage tauwalo mahalavao maudoidi baidadiyao amꞌitadi Yaubada yana Abaloinai himiyamiya na omiu mayami dou yo mayami sala tauꞌalahe hauganane ainai mata tulutuluhai ammiyamiya.

²⁹ Na dalava maudoina aidiyena boda hilaoma ta yadi abamiya namwanamwadi hivaidi Yaubada yana Abaloinai.

³⁰ Eeta ebe yaiyadiwo teina taꞌi himugamugai howola abo himulita, na yaiyadiwo himulimulita howola abo himugai.’ Yeisu yana nuwayababa Yelusalem vehabana

³¹ Tenem haugane ainai tupwadi Palisiwo hilaoma na Yeisu hiwalo auli, hiwalo, ‘Teina taꞌi umwayamwayau na udena, mata dova ta Helodi iꞌoiye mwalowoigo!’.

³² Eena Yeisu aidiyai iwalo, ‘Amlau na taumaninine amwalo auli mata teina taꞌi aluꞌaluwa yababadi tomowa aidiyena yavehulu mahalavaedi, na taulovalao yaꞌabiye namwanamwadi, na iꞌahubena hinage dova, na iꞌahubenauyo yagu paihowa maudoina yaveꞌovi.

³³ ‘Na yau howola yalalau Yelusalem, mata yo iꞌahubena yo iꞌahubenauyo yamahalava, na nemai yamwalowoi, wuwuna tauwalo mahalavao maudoimai yama abamwalowoi Yelusalem’. Ainaena Yeisu nuwanane iyababa ta Yelusalem vehabana idodoune, iwalo,

³⁴ ‘Oo kaiyoni Yelusalem, kaiyoni Yelusalem, vedova ta tauwalo mahalavao oiyemwalowoidine, na hinage Yaubada yana tauyewasao ulau gaimaidine? Hauga bagibagilina nuwanuwagu na yam bodao yayoga ahaidima dova amꞌam natunao pepenaena iꞌoiꞌauꞌauhidi, na bada hitaꞌwataꞌwataegauꞌo!

³⁵ Ainaena mata Yaubada yam vada tapwalolo mwalaꞌina ilaugabaei, na yawalo auligo mata nigele hinage uyaꞌitauyoigau ana higa yam bodao hitalam aliguwai na hiwalo, “Iya Yaubada yehanaena ilalaomane tawalo vetuvehaeyei”.’

14

¹ Tapwalolo ehebo ainai Yeisu ilau habi ai Palisi yadi taumugai ehebo yana vadai. Vadanane ainai iluwuluwu na boda hivinuvinunui,

² wuwuna tenem ainai ehebo taulovala imiyamiya, tauna maudoina hiseseha.

³ Eena Yeisu taulovalane vehabana ipanivila loina ana tauveꞌitao yo Palisi aidiyai, iwalo, ‘Vedova yami nuwatuwu? Howahowana ebe taulovala ahubena Tapwalolo ainai taꞌabiye namwanamwa bo nigele?’

⁴ Na yana walone nigele hiyayemaiha na mulitai Yeisu taulovalane nimanai iꞌabi na ana lovalawa iꞌabiye namwanamwane. Eena ivetamalei ta ilalaune yana dalavai.

⁵ Ilaulau na Yeisu iꞌita gwaipile aidiyai iwalo, ‘Yaiya ebe mayana lagulagu dova hosi bo bulumakau na ebe teya lagulagune ahubena Tapwalolo ainai ibeꞌu guda ainai, mata vedova? Howahowana iniulihini bo nigele?

⁶ Na hiya bada nigele teya yadi walo.’ Nuwadobi na veꞌawaꞌauꞌaugelu

⁷ Aine holanai Yeisu tomowa iꞌitadi nuwanuwadi abamiya namwanamwana ainai himiyamiya, eeta ehebo walo vegevegedi imohedi, iwalo,

⁸ ‘Ebe yaiya yana dalavai iyogaego tawahola guyauna vehabana havena abamiya namwanamuwana ainai umiyamiya wuwuna mata dova ta teya towaho mwalaꞌina ilaoma,

⁹ na guyaune taniwaganane iwalo alimwai na ulau papaliyai na yam abamiyane ainai towahowa mwalaꞌinawa imiya. Na owa mata mayam hinimaya umiya aitulu.

¹⁰ Ainaena ebe hiyogaego na ululuwu aidiyai abamiya papaliyai uvesinuwaei ta ainai umiya, na ebe haugana guyau taniwagana ilaoma iꞌitago mata alimwai iwalo, “Augelu umiyahae ahipuwai, eeta maꞌam walo vetuvehae tomowa mehediyai”.

¹¹ Teina ainaena tahanapui ebeha yaiya iꞌabihiniuyoi mata howola himwau aituluwei na ebe yaiya imwau aituluweuyoi mata himwauhini ewai.’

¹² Ainaena Yeisu Palisinane iyogaei na ainai iwalo, ‘Ebe aiꞌai upaihowai, havena am geluwo yo tahimwao yo yam bodao yo tauwasawasao uyogayogaedi aine ainai, wuwuna hibom howola abo hiyogaego habi yemaiha alimwai.

¹³ Na hesi ebe aiꞌai upaihowai hiya wewelohewo yo yabayababadi yo peupeudi yo hiya taumehegibugibu uyogaedi,

¹⁴ ta ebe awanamwanamwa moiha ulobai, wuwuna hiya nigele howahowadi na yam velaune hiyemaiha. Na hesi Yaubada ainaena mata ammaiha ulobai, haugana taunamwanamwa mwalowoiyena iꞌabiye towolodi.’ Taubada ehebo aiꞌai mwalaꞌina ipaihowai

¹⁵ Eeta baidanao hiꞌaiꞌai na ehebo aidiyena walo teina ibenalei ta Yeisu iwalo auli iwalo, ‘Ehe dova! Ebe yaiyadiwo hiluluwu Yaubada yana Abaloina ainai na hiꞌai mata hiyaliyaya mwalaꞌina.’

¹⁶ Ainaena Yeisu towahonane yana walo iyemaiha iwalo, ‘Ehebo towaho aiꞌai mwalaꞌina ipaihowai na tomowa maudoidi iyogaedi.

¹⁷ Na aiꞌai iꞌatububuni ta yana hevali ivetamalei tomowa aidiyai na iwalo, “Bada aiꞌai hiꞌatububuyaꞌo ainaena amlaoma talau na aiꞌainane amꞌai”.

¹⁸ ‘Na maudoidi nigele nuwadi, eeta vali walo yo vali walo himohei. Ehebo iwalo, “Bada tanovi vauvauna yagimwalaiyaꞌo ainaena nuwana yalalau na yatauboꞌeyei. Na yauwedo mwalaꞌina, mata nigele yayalaowa.”

¹⁹ ‘Na ehebo hinage iwalo, “Yauwedo mwalaꞌina, na yau hinage mata nigele yayalaowa wuwuna bulumakau 10 na hinage abatudai 5 bada yagimwalaidiꞌo ainaena yalalau ebeha yayepaihowadi”.

²⁰ ‘Na hinage ehebo iwalo, “Yau vauvaugu yatatawaholane ainaena nuwana mata nigele yayalaowa”.

²¹ ‘Ainaena hevaliwa ilau gwaipile yana taubadawa ainai iwalo, “Maudoidi nigele nuwadi”. Na vadane taniwaganane imodiꞌini ta yana taupaihowane ainai iwalo, “Ulau mwayamwayau dalava mwalaꞌina adi amwahao maudoidi aidiyai na viha tomowao ulobaidi wewelohedi yo tapitapiyadi yo mehegibugibudi yo yabayababadi besiwa ulauvaidima maudoidi ta hiꞌai”.

²² ‘Eeta hevaliwa ipaihowai dova na mulitai ilaoma na iwalo, “Taubada, tomowaone yayogaedimaꞌo na hesi yam vadane nigele hiyaꞌoiye mwau?”

²³ ‘Hinage Taubadawa iwalo, “Amwaha maudoidi aidiyai ulau na tomowa ulauvaidi ta hilaoma yo yagu vadane hiꞌoiye mwau.

²⁴ Na hesi tomowaowa yayoyogamugaiyediwa mata nigele teya aidiyena yagu aiꞌaine iyaꞌaisawahi.” ’ Vedova Yeisu ana mulita

²⁵ Boda mwalaꞌina baidanao hilaulau ta Yeisu iꞌita gwaipile na iwalo,

²⁶ ‘Yaiya ebe nuwanuwana na imulitaegau mugai inuwaleleyegau na tamana yo hinana yo natunao yo tahinao yo nuhunao na hinage ibom itaꞌwataꞌwatauyowei. Na ebe nigele, iya nigele agu taumulita.

²⁷ Na ebe yaiya yawahina nigele iyatalamwei na imwalowoi aiwa lagalagana ainai, iya nigele howahowana na imulitaegau.

²⁸ ‘Na yaiya inuwanuwatuwu ebeha vada haliyana daodaona iꞌabi? Ginauli mugaimugaina mata imiya na maiha vehabana inuwanuwatuwu: Ebe mane howahowana mata paihowa iveꞌovi bo nigele?

²⁹ Ebe nigele yana mane mata logidi aꞌava ivetowolo, na nigele howahowana iveꞌovi. Tomowa maudoidi hiꞌita ta himaluwei,

³⁰ hiwalo, “Towaho teina dova wahiwahiyalana ta logidi ivetowolodi na nigele vadanane maudoina iyaꞌabi?”.

³¹ ‘Hinage dova ebe ehebo tauwasawasa mayana tauꞌalehao 10,000 hilalau habi aleha teya tauwasawasa mayana bodao 20,000 adi bagibagili aidiyai, vedova tauwasawasane yana nuwatuwu? Mata mugai imiya na inuwatuwu howahowana hiwahiyala adi alehao aidiyai bo nigele?

³² Na ebe nigele, yana tausagenawasao ivetamaledi na hisagena auhidi, ta vali tauwasawasane mayana tauꞌalehao howola amwaha daodaowai, na baidanao hiꞌaubabada nuwadaumwali vehabana.’

³³ Iꞌovi na Yeisu iwalo aulidi iwalo, ‘Tenem dova agu mulita ana amwaha ebe yaiya owa nuwanuwam na umulitaegau mugai yam tobwatobwa maudoina ulaugabaidi’. Yagahu walo vegevegedina

³⁴ ‘Yagahu ginauli namwanamwana. Na ebe amnana iꞌovi, nigele howahowana na iꞌamnauyo.

³⁵ Nigele hinage ilowoinanei na baleꞌu iꞌabiye namwanamwa, na hesi bada tataꞌwataꞌwataei. Ebe matalinamiu walo teina ambenalei.’

15

¹ Ehebo hauga takesi ana tauvaiwo na hinage tupwadi tauyababao hilaoma Yeisu habi benaleina.

² Eena Palisiwo yo loina ana tauveꞌitao hiꞌuluꞌulumiyai hiwalo, ‘Towaho teina tauyababao iꞌawa heliheliyamwedi yo hinage baidanao hiꞌaiꞌai’.

³ Eeta yadi walone Yeisu iyemaiha walo vegevegediyena iwalo,

⁴ ‘Vedova ebe ehebo alimiyena yana sipi adi bagibagili 100 na ehebo iꞌwadalele, mata 99 nuꞌulai ilaugabaidi na sipiwa ꞌwadaꞌwadalelenane ibehaei ana higa ilobai’.

⁵ Na ebe ilobai mayana yaliyaya iꞌavalai nimanai na ilau gwaipile yana dalavai,

⁶ na ana geluwo iyoga ahaidi na iwalo, “Sipiwa ꞌwadaꞌwadalelenawa bada yalobaiyaꞌo, ainaena vehabana tayaliyaya”.

⁷ Eeta dova hinage ebe ehebo tauyababa inuwabui mata taumiya galewa vehabana hiyaliyaya mwalaꞌina na hesi taunamwanamwa hitau 99 vehabadi yadi yaliyaya bada tupwana. Kina ꞌwadaꞌwadalelena ana walo vegevegedi

⁸ ‘Dova hinage ebe waihiu yana mane ana bagibagili 10 kina na ehebo iveꞌwadalele mata hava ipaihowai na manenane ilobai? Lampa igabu na vada maudoina iseꞌili na ibeha iliꞌilimani ana higa ilobai.

⁹ Na ebe ilobai ana geluwo iyogaedima na aidiyai iwalo, “Yagu kinawa ꞌwadaꞌwadalelenawa bada yalobaiyaꞌo, ainaena vehabana tayaliyaya”.

¹⁰ Dova hinage ebe ehebo tauyababa inuwabui, mata Yaubada yana tausagenawasao vehabana hiyaliyaya mwalaꞌina.’ Taubada natuna ꞌwadaꞌwadalelena

¹¹ Hinage Yeisu iwalo vegevegediyedi iwalo, ‘Ehebo taubada natunao towatowahodi bwau baidanao himiyamiya,

¹² na habulune tamana ainai iwalo, “Tamagu, nuwanuwagu teina hauga agu veguveguyau umohegau”. Ainaena taubadawa ginauli maudoina iwahei natunao aidiyai.

¹³ ‘Ahubena tupwana hiꞌovi na habalunane yana ginauli ivegimwalaedi. Na ana maihaowa ivai, ta ilalaune amwaha daodaowai ta tenemai yaliyaya awaꞌawawa aidiyai yana manewa iveveꞌovine.

¹⁴ Yana mane maudoina iꞌovi na nimaꞌaꞌavana imiyamiya, na hauga tenem ainai vahali mwalaꞌina tupwanane ainai imahalava.

¹⁵ Eeta towahowa paihowa ibehabeha ta ehebo dalava ana taubada ilobai, ta ivetamalei yana maheyao iꞌitaꞌita avivinidi.

¹⁶ Na towahonane nuwanuwana na maheya adiyena iꞌai, wuwuna nigele ana.

¹⁷ ‘Eena tenem ainai, nuwana imasele na ibom ainai iwalo, “Moiha, tamagu yana taupaihowaone maꞌadi, na yau teinai vahali iwunuwunuigau.

¹⁸ Ainaena mata yatowolo na yalau tamagu ainai, yawalo, ‘Tamagu bada yalauhapuliꞌo Yaubada mehenai, na hinage owa mehemwai.

¹⁹ Ainaena nigele agu lowoinane ebe uꞌawa natuguwegau na hesi ebeha uꞌawa taupaihowaegau.’ ”

²⁰ ‘Teina dova inuwanuwatuwu, iꞌovi na itowolo ta tamanawa vehabana iwuwuyone, na amwaha daodaowena tamanawa iꞌitayama ilaolaoma na mayana atemuyamuya isagena iꞌatuhapwali ta inihoi na baidana hidoudou.

²¹ ‘Eeta iꞌovi na tamanawa iwalo auli, iwalo, “Tamagu bada yalauhapuliꞌo Yaubada mehenai yo hinage owa mehemwai, ainaena nigele iyalowoinanegau ebe uꞌawa natuguwegau”.

²² ‘Na hesi tamanawa yana taupaihowao iyogaedi na iwalo, “Mwayamwayau aleꞌo namwanamwana amvaiyama, na natugu amveliꞌwa yo hinage nimana ana pasapasa amvaiyama ta nimanai ammwauwi yo hinage aehumahuma aenai ammwauwi,

²³ na mulitai amlau bulumakau yauyaubona na tubutubuina amwunuiyama ta taꞌai toyawa na tayaliyaya.”

²⁴ Wuwuna natugune teina mwalona imwalowoiꞌo, na teina hauga mayawahina talobauyoiyaꞌo, eeta hivetuwuni ai hihagahagani mayadi yaliyaya.

²⁵ ‘Na hesi natunawa mwalaꞌinawa howola oyai ipaipaihowa, na haugana dalavai imahamahalava wali yo selo ibenaledi.

²⁶ Ainaena ehebo yadi taupaihowa iyogaei na ipanivilaei iwalo, “Hava wuwuna hiyaliyaliyayane?”.

²⁷ Na taupaihowawa iwalo, “Tahimwa bada iwuyomaꞌo eeta tamamne iwalo ta bulumakau yauyaubona tubutubuina hiwunui ta baidamai ayayaliyaya, wuwuna natunane mayana namwanamwa ilobauyoiyaꞌo”.

²⁸ ‘Walo teina ibenalei na imodiꞌini mwalaꞌina eeta nigele nuwanuwana iluwu vadai. Na tamanawa imahalava ta natunane mwalaꞌinawa iwalo auli ebeha baidana hiluwu vadai.

²⁹ Na towahonane itaꞌwataꞌwata, wuwuna imodiꞌini mwalaꞌina ainaena tamanawa ainai iwalo, “Tamagu, viha bolimai hiꞌoviꞌo vehabam yapaipaihowa ta yam veꞌabei maudoina yapaipaihowaidi, na nigele teya hauga uyavelauwegau, hinage nigele teya lagulagu uyamohegau na maꞌaugeluwo ayaꞌai na ayayaliyaya. Moiha nigele!

³⁰ Na natumne teina yam tobwatobwa maudoina iyepaipaihiyei taumeheꞌayo aidiyai, na hava vehabana uvelavelauweine ta bulumakau yauyaubona na tubutubuina uwuwunuine vehabana?”

³¹ ‘Na taubadawa natunawa ainai iwalo, “Natugu, uhanapuiyaꞌo neta owa hauga maudoina vahaliguwai umiyamiya ta hava yagu abaloinao maudoina nimamwai himiyamiya.

³² Inamwanamwa na taꞌai ovi yo tayaliyaya wuwuna tahimne teina imwalowoi na hesi iyayawahaine, iꞌwadalele na iwuwuyomane.” ’

16

¹ Yeisu hinage walo vegevegedi ehebo ana taumulitao imohedi iwalo, ‘Wasawasa ehebo mayana tauꞌita avivini yana ginauliwo iꞌita avivinidi. Na tomowa wasawasane ainai, hiwalo, “Taubada, yam tauꞌita avivinine yam tobwatobwaowa iyeyepaipaihedi”.

² Ainaena wasawasawa yana tauꞌita avivinine iyogaenama na ainai iwalo, “Tupwadi walo yababana vehabam yabenalei, eeta teina hauga yagu tobwatobwa adi peipao umoheuyoigau na aliguwena uꞌovi?”.

³ ‘Ainaena tauꞌita aviviniwa inuwanuwatuwu, iwalo, “Vedova mata yapaihowane wuwuna bada yagu taubada isosomanegauꞌo? Eeta nigele howahowagu yatudai, na hinage abahinimaya ebe yalau tomowa aidiyai na aiꞌai vehabana yaꞌawaꞌawanoi.”

⁴ Inuwanuwatuwu, eeta ehebo amwaha inuwatuwu lobai, iwalo, “Ehe teina dova yapaihowai na ainaena augeluwo bagibagilidi yalobaidi ebe paihowa teina ainaena yamahalava”.

⁵ ‘Ainaena tauꞌita aviviniwa hiya maꞌadi vagavagao maudoidi iyogaedi na ehebo ehebo aidiyai ipanivila. Towaho mugamugaina ainai iwalo, “Viha am vagavaga teinai?”.

⁶ ‘Na iwalo, “Woloi adi bagibagili 100 agu vagao”. ‘Na tauꞌita avivinine iwalo, “Peipane teina ainai amvagavagane ulele 50 aꞌava umwau”.

⁷ ‘Na ehebo hinage iluwu na ipanivilaei iwalo, “Na owa, viha am vagavaga?” ‘Na iwalo, “Aiꞌai adi bagibagili 100 yavaidiꞌo agu vagavagaone”. ‘Na hinage iwalo, “Peipa ainai ulele am vagaone 80 aꞌava”. ‘Na maudoidi dova adi vagao himwau aituluwedi.

⁸ ‘Ainaena yana taubadawa yana paihowa teina wasana ibenalei na inoꞌowei yana hanapu vehabana. Walo vegevegedi teina ainaena iveꞌita moiha neta taumiya baleꞌu hiwahiyala yadi wasawasa ana paihowa vehabana, na hesi Yaubada yana bodao yadi paihowao masele vehabana nigele hiyawahiyala.’

⁹ Eena Yeisu iwalo, ‘Baleꞌu wasawasanao na ebe wasawasaone aidiyena ami geluwone amvelauwedi mata howola hiya hivedunagomiu abamiya vateyai ainai, hauganane wasawasaone hiꞌovi.

¹⁰ ‘Wuwuna ebe yaiya ginauli habuluna ainai iꞌawa abi, mata hinage ginauli mwalaꞌidi aidiyai iꞌawa abi. Na ebe habuludi aidiyai iꞌoyama hinage mwalaꞌidi aidiyai iꞌoyama.

¹¹ Omiu hinage ebe nigele baleꞌu wasawasanao vehabadi amyapaihowa iliꞌilimani, mata Yaubada nigele wasawasa moiha iyamohegomiu.

¹² Na ebe ami geluwo yadi wasawasa vehabadi nigele amyapaihowa iliꞌilimani, nigele howahowana hinage Yaubada yami wasawasane imohegomiu.

¹³ ‘Ainaena taupaihowa nigele howahowana na ivetaupaihowa tautaubadao bwau aidiyai, ehebo mata itaꞌwataꞌwataei na ehebo vehabana ipaihowa, yo hinage ehebo iꞌawa namwanamwaei na ehebo iꞌawa yababaei, eeta nigele howahowana Yaubada yana paihowa na wasawasa baleꞌu taꞌabibwauwedi.’ Palisiwo yadi mumuga

¹⁴ Palisiwone walone hibenalei ta Yeisu hiꞌabi talawahiyei, wuwuna hibom mane nuwanuwadi mwalaꞌina.

¹⁵ Eeta Yeisu Palisiwone aidiyai iwalo, ‘Omiu amnuwatuwui ebeha mumugamiu namwanamwana tomowa mehediyai na hesi yababana maudoina atemiyai Yaubada ihanahanapuidi, wuwuna ginaulidine tomowa nuwadi ivai Yaubada ainai ginauli awaꞌawawa.

¹⁶ Na moiha Mosese yo tauwalo mahalavao yadi laulelewo alimiyai imiyamiya ana higa Yoni tauꞌabiye bapitaiso ilaoma, na hauga tenem ainaena ta wau, wasa namwanamwana Yaubada yana Abaloina vehabana howola awalowalo mahalavaedi, na abaloinane vehabana tomowa bagibagilidi mayadi wahiyala hiluwuluwu.

¹⁷ Galewa na baleꞌu yadi sawali malamalaina, na hesi Mosese yana loinao bwagana iuꞌiuna, mata nigele hiyaꞌovi.’

¹⁸ Na Yeisu hinage aidiyai iwalo, ‘Ebe yaiya towaho mwanena ivinawaheyei, na itawahola geyoꞌawa vali waihiu ainai, bada ipwanoliꞌo. Na hinage ebe waihiu vinavinawahena itawahola vali towaho ainai, towahonane hinage ipwanoliꞌo.’ Wasawasa ehebo na Lasalo

¹⁹ Hinage Yeisu iwalo, ‘Ehebo hauga wasawasa ehebo na Lasalo himiyamiya. Wasawasane ana aleꞌowo namwanamwadi na hinage anao maudoidi namwanamwadi, ahubena ehebo ehebo aidiyai mayana yaliyaya imiyamiya.

²⁰ Na Lasalo hesi wewelohena yo bonubonuna, eeta wasawasawa yana vada awaꞌedanai imiyamiya,

²¹ na ebeha wasawasane ana tupwatupwadi ainaena iꞌai. Na Lasalonane hauga bagibagilina bonunaone edewa hilemlemhidi.

²² Haugana Lasalo imwalowoi tausagenawasao hilauvai ta Abelaham vahalinai himwau hiya taudumwaluwo yadi tupwai. Na mulitai hinage wasawasawa imwalowoi na hiye magaiyei,

²³ na iya mayana muya mwalaꞌina taumwalomwalowoi yadi tupwa ainai iꞌita hae ta Lasalo iꞌita Abelaham baidana himiyamiya.

²⁴ Na iyoga mwalaꞌina iwalo, “Tamagu yo! Uꞌatemuyamuyaegau na Lasalo uvetamalenama ta weꞌaha gwagwamana nimanaena memenagu iꞌabiye gwagwama, wuwuna teina hauga yamuyamuya mwalaꞌina, aiwa alaꞌala hawahawawalina ainai.”

²⁵ ‘Na Abelaham iwalo, “Natugu, uhanapuiyaꞌo ebeha mwalona yawahim maudoina yaliyaya aꞌava, na hesi Lasalo nigele teya abayaliyaya iyalobai, ainaena teina haugane iya mayana yaliyaya na owa umuyamuya.

²⁶ Na hinage uhanapui ebeha ahiꞌahipudai hawahawaga mwalaꞌina imiyamiya itomgitaꞌo ainaena nigele howahowana teina ainaena ageyoꞌawawa alimiyai, omiu hinage nigele howahowana amgeyoꞌawama alimaiyai.”

²⁷ ‘Wasawasawa iwalo, “Oo, yede yaꞌawanoiyego nuwanuwagu na Lasalo uvetamalei yagu bodao aidiyai,

²⁸ na tahiguwao hitau 5 nuwadiyai imwauwi ta havena hibom hinage hilaolaoma muya teina ainai”.

²⁹ Eeta Abelaham wasawasawa iwalo auli iwalo, “Tahimwone adi tauvenuwamwauwo himiyamiya, hibom neta Mosese yo tauwalo mahalavao yadi walowo Buki Veꞌahihi ainai. Walowone holanaine howahowana na tahimwone hibenalei iliꞌilimani.”

³⁰ Na hesi wasawasawa iwalo, “Tamagu, neta nigele howahowana. Hesi ebe yaiya mwalowoiyena itowolouyo na ilau aidiyai, na iya hiꞌita, abo hinuwabui iliꞌilimani.”

³¹ Na Abelaham iwalo, “Ebe Mosese yo tauwalo mahalavao yadi walo nigele hiyayemidiyei, nigele howahowana teya yaiya hiyemidiyei, bwagana ebe ehebo mwalowoiyena itowolouyo na ilau alidiyai”.’

17

¹ Yeisu ana taumulitao aidiyai iwalo, ‘Tomowa tupwadi mata abatowoi hipaihowaidi alimiyai ebeha hiꞌabiye beꞌugomiu, na ebe yaiya abatowoine ipaihowaidi iya atemuyamuyana!

² Ilowoinanei na gaima mwalaꞌina hihipwai gadonai na niꞌu didigai higabaei, ta ebe havena tautapitapiya himulimulitaei.’ Nuwahamu vehabana

³ ‘Ebe am gelu alimwai ipaihowai yababana, uwalowei yana lauhapuline eeta ebe inuwabui unuwahamui.

⁴ Ta ebe tahimne ahubena ehebo ainai, na mai 7 ipaihowa yababana alimwai, na ehebo ehebo lauhapuline ainai iꞌawaꞌawanoi alimwai nuwahamu vehabana howahowana maudoina unuwahamuidi.’ Yemidi vehabana

⁵ Eeta Bada yana tauyewasao hiwalo auli hiwalo, ‘Yama yemidi uꞌabiye wahiyala’.

⁶ Na Bada iwalo, ‘Ebe yami yemidi ana wahiyala dova haiyala patuna, howahowamiu aiwa teina mwalaꞌina ainai amwalo, “Uhuluviyoigo na udobi gabwwai umaiuyoigo”; mata yami walone imulitaei.’ Taupaihowa yana paihowa

⁷ Hinage adiyai iwalo, ‘Ebe yaiya owa mayam taupaihowa nuwana tautudai bo lagulagu ana tauꞌita avivini, na ebe haugana hevalinane paihowaena imahalava, mata nigele uyaloinaei ta iyaꞌai mugai,

⁸ na hesi uwalo, “Agu uꞌatububuni ta uꞌita avivinigau na yaꞌai, abo owa mulitai uꞌai na unuma”.

⁹ Eeta hevalinane yana paihowa vehabana mata yana taubadane nigele iyaꞌawa yauwedowei, wuwuna iya taꞌi yana taupaihowa.

¹⁰ Na omiu hinage dova, ebe haugana ginauli maudoina ampaihowaidi hava dova yaloinaei, amwalo, “Ai taupaihowa taꞌi hava dova ama loina ta dova apapaihowaine, neta hesi ama lowoinana moiha”.’ Yeisu taulepelo 10 iꞌabiye namwanamwadi

¹¹ Yeisu bada ilalau Yelusalem vehabana, na Sameliya yo Galili ahiꞌahipudiyai imahamahalava.

¹² Na ehebo dalava ainai ilaoma na taulepelo 10 ilobaidi yana amwahaena hitowotowolo,

¹³ na hiyogayoga alinadi mwalaꞌina, na hiwalo, ‘Taubada Yeisu, uꞌatemuyamuyaegai’.

¹⁴ Ainaena iꞌita gwaipile na iwalo, ‘Amlau na taupwaoliwo aidiyai amveꞌitaegomiu’. Ta hilaulau amwahai na adi lepelo hiꞌoꞌovine,

¹⁵ na ehebo towaho aidiyena Sameliya towahona iꞌita ebeha bada inamwanamwaꞌo ta iwuyouyo na alinana mwalaꞌina Yaubada inoꞌowei,

¹⁶ na Yeisu aenai ibeꞌu aitulu na ainai iꞌawa yauwedo.

¹⁷ Ainaena Yeisu towahonane ainai iwalo, ‘Wau amtau 10 yaꞌabiye namwanamwagomiune na havaidova hitau 9?

¹⁸ Hava ta nigele hiyawuyoma na Yaubada ainai hiyaꞌawa yauwedone? Na owa taumana nigele Yudeya ainaena, na hesi ulaoma habi awayauwedo.

¹⁹ Ainaena yam yemidiyena livahi ulobai. Inamwanamwa utowolo na ulau.’ Yaubada yana Abaloina hauga ilalaoma vehabana

²⁰ Palisiwo tupwadi hilaoma na Yeisu hipanivilae aiteya hauga ainai mata Yaubada yana Abaloina imahalava. Eeta Yeisu yadi panivilane iyemaiha teina dova iwalo. ‘Nigele howahowana na Yaubada yana Abaloina veꞌiveꞌilalana taꞌita.

²¹ Na hinage nigele howahowana na hiwalo, “Amꞌita teina”, bo “Tenem”, wuwuna Yaubada yana Abaloina gamwagamwanimiyai imiyamiya.’

²² Ainaena ana taumulitao aidiyai iwalo, ‘Howola abo yalaugabaigomiu, na mulitai nuwanuwamiu mwalaꞌina na yau Tomowa Moihagu baidamiu tamiyamiya ahubena ehebo taꞌi vehabana, na hesi mata nigele amyaꞌitagau.

²³ Na ebe tomowa hiwalo, “Besinana tenem”, o nuwana, “Teina”, havena ammulimulitaedi.

²⁴ Wuwuna hauganane ebe yalaoma, galewa ana ita masele aꞌava dova namali mwalaꞌina yana masele.

²⁵ ‘Mulitai na ginaulidine himahalava, mugai yaso teina hitaꞌwataꞌwataegau na aidiyena muyamuya yalobaidi.

²⁶ Yagu laugwaipilema ana hauga ainai Nowa yana hauga dova.

²⁷ Wuwuna Nowa yana haugai tomowa hiꞌaiꞌai na hinumanuma yo hinage hitawatawahola ana higa Nowa yana wagai igelu na abaꞌita imahalava ta ainaena tomowa maudoidi imumutudine. Yau Tomowa Moihagu yagu laugwaipileuyoma dova.

²⁸ ‘Na hinage Lota yana haugai dova, hauganane ainai tomowa maudoidi hiꞌaiꞌai na hinumanuma, yo hinage hipaipaihowa oyai, yo higimwagimwala na hivegivegimwala yo hiꞌabiꞌabi vada,

²⁹ ana higa Lota Sodoma ilaugabaei na aiwa alaꞌala hawahawawalina yo gaima alaꞌalawowolidi galawaena hibeꞌuma dova ꞌwesu, na tomowa maudoidi iꞌoiye mwalowoidi.

³⁰ Ginauli hava himamahalavane aidiyai, hinage mata dova tomowa aidiyai himahalava, hauganane yau Tomowa Moihagu yalau gwaipilema ainai.

³¹ ‘Na ahubenanane ainai ebe yaiya vatavatai imiyamiya mata nigele howahowana iluwu vadai ta ebeha yana ginauli iꞌavala, hinage ebe yaiya oyai ipaipaihowa, nigele howahowana isagena dalava vehabana.

³² Eena amnuwatuwu avivini hava dova Lota mwanena ainai imamahalavane.

³³ Neta ebe yaiya yawahina vehabana ipaipaihowa mata yawahinane iveꞌwadalele na ebe yaiya yawahina italamwei na iveꞌwadalele howola abo ilobauyoi.

³⁴ Na yawalo moiha alimiyai boniyainane ainai ebe tomowa bwau abaꞌeno ehebo ainai hiꞌenoꞌeno, ehebo yalauvai na ehebo imiyamiya.

³⁵ Dova hinage ebe waiwaihiu bwau hiꞌehaꞌehalo, ehebo yalauvai na ehebo imiyamiya.’

³⁷ Eeta ana taumulitao hipanivilaei, hiwalo, ‘Taubada, havaidova ainai?’ Na Yeisu iwalo, ‘Havaidova ainai mwalowoi imiyamiya neta ainai aoꞌao hiyauyaugogoi’.

18

¹ Ehebo walo vegevegedi Yeisu imohedi ta ebeha havena awanoi ainaena hitapitapiya.

² Teina dova iwalo, ‘Ehebo dalava ainai tauloina ehebo mwalaꞌina imiyamiya, iya nigele Yaubada iyameheuhei na hinage tomowa nigele iyaveꞌahihiyedi.

³ Na tupwanane ainai hinage ehebo hiwape imiyamiya, hauga bagibagilina hiwapenane imahamahalava tauloinane ainai na iꞌawaꞌawanoi hagu vehabana iwalo, “Taubada, agu aleha ainaena uvedumwalugau”.

⁴ ‘Hauga ehebo ehebo dova yana paihowa na hesi tauloinane nigele nuwana ihagui. Na ehebo hauga ainai tauloinanane tauna isosomana na iya ibom ainai iwalo, “Badagi, Yaubada nigele yayameheuhei na hinage tomowa nigele yayaveꞌahihiyedi,

⁵ na hesi hiwapene teina yana lau alaꞌalabilima aliguwai vehabana yavedumwalu ana aleha ainaena, mata dova ta agu tausosomana imwauwi”.’

⁶ Ainaena Yeisu hinage iwalo aulidi iwalo, ‘Taubada teina yana walo vehabana am nuwanuwatuwu walo moiha ibom towaho yababana na hesi hiwape ihagui.

⁷ Hinage dova Yaubada yana tomowao vesivesinuwadi ihaguidi hauganane ebe hiꞌawaꞌawanoi hamahamadudu ainai ahubena yo boniyai aidiyai,

⁸ na yana hagune mata dumwaluna ipaihowa aidiyai. ‘Na vedova omiu yami nuwatuwu ebe hauganane Yau Tomowa Moihagu yalau gwaipilema baleꞌuwai, viha tomowa mata mayadi yemidi yalobaidi hitowotowolo wahiyala?’ Palisi na takesi ana tauvai yadi awanoi

⁹ Tomowa tupwadi hinuwanuwatuwu ebeha hiya taudumwalu na vali tomowa nigele, eeta Yeisu iwalo vegevegediyedi teina dova,

¹⁰ iwalo, ‘Ehebo hauga ainai tomowa hitau bwau hiluwu vada tapwalolo mwalaꞌina ainai habi awanoi Yaubada ainai. Ehebo Palisi na ehebo takesi ana tauvai.

¹¹ Palisiwa ibom itowololau lovai iꞌawaꞌawanoi iwalo, “Yaubada yo, yaꞌawa yauwedo alimwai wuwuna yau nigele dova augeluwo mumugadine wuwuna hiya hiꞌaiꞌaivavali, yo hiꞌoyaꞌoyama yo hipwanopwanoli, na yau nigele dova takesi ana tauvaine tenem.

¹² Yau hesi wiki ehebo ehebo ahubena bwau yahudihudi, yo hinage yagu tobwatobwao aidiyena tupwadi yamohemohego.”

¹³ ‘Na hesi takesi ana tauvaine lovaena itowolo na mayana hinimaya nuwanuwana itutututu na ipwagogo na iꞌawaꞌawanoi iwalo, “Yaubada yo, bada uhanapuigauꞌo ebeha yau tauyababa ainaena uꞌatemuyamuyaegau!”.’

¹⁴ Eeta Yeisu aidiyai iwalo, ‘Moiha, towaho teina yana awanoine vehabana mata ana awanamwanamwa ilobai Yaubada ainaena, na hesi Palisine nigele. Wuwuna ebe yaiya iꞌabihiniuyoi mata hiꞌabiye talu, na ebe yaiya iꞌabiye taluyoi mata Yaubada iꞌabihini.’ Hedaheda Yeisu iwalo velauwedi

¹⁵ Tupwadi tomowa natudiyao habuludi hilauvaidima ta ebe Yeisu iꞌabi towoidi, na ana taumulitaone hiꞌaꞌauhidine.

¹⁶ Na Yeisu iwalo lau aidiyai iwalo, ‘Hedaheda amtalamwedi ta aliguwai hilaoma. Hedaheda teina dova Yaubada yana Abaloina ilowonanaedi moiha.

¹⁷ Wuwuna ebe yaiyadiwo dova teina hedahedaone yadi yemidine, howahowana Yaubada yana Abaloina ainai hiluwu, na ebe nigele, mata nigele hiyaluwu.’ Tobwatobwa vehabana

¹⁸ Yudeya yadi taumugai ehebo ilaoma na Yeisu ipanivilae, iwalo, ‘Taubada yahanahanapui ebeha owa tauveꞌita namwanamwana, ainaena hava yapaihowai ta ebe yawahi vateyai yalobai?’

¹⁹ Na Yeisu towahonane iwalo auli iwalo, ‘Vedova ta uꞌaꞌawa namwanamwaegau? Wuwuna nigele teya yaiya iyanamwanamwa, bada Yaubada ibom.

²⁰ Na Yaubada yana loinao bada uhanapuidiꞌo, neta ebeha: Havena pwanoli, havena yemwalowoi, havena aivavali, havena veꞌewa oyaꞌoyama. Na hinage tamam yo hinam uveꞌahihiyedi.’

²¹ Na towahowa iwalo, ‘Yagu hauga heda ainaena ta wau loinaone teina yamulita iliꞌilimanidiꞌo’.

²² Yana walo teina dova Yeisu ibenalei, eeta iwalo, ‘Ehebo ginauli hinage nigele alimwai, neta yam tobwatobwa maudoina uvegimwalaedi na adi maihaone tauwewelohe aidiyai uꞌaiyauyaei, na ulaoma ta umulitaegau ta ebe howola abo yamtobwatobwa galewai ulobai’.

²³ Walone teina towahonane ibenalei ta inuwayababa moiha wuwuna yana tobwatobwa imwalaꞌi alili.

²⁴ Yana nuwavitaine bada Yeisu ihanapuiyaꞌo, eeta tomowa aidiyai iwalo, ‘Ebe yaiyadiwo hiya mayadi tobwatobwa mwalaꞌina yadi luwu Yaubada yana Abaloina ainai ivitai alili.

²⁵ Moiha, kameli iya lagulagu mwalaꞌina, ta tupwana ivitai na nidili gudana ainaena iluwu, na hesi wasawasao yadi luwu Yaubada yana Abaloina ainai ivitai alili.’

²⁶ Taumulitaowa Yeisu baidanao himiyamiyawa walonane hibenalei ta hipanivila hiwalo, ‘Ebe teina dova, yaiya yede howahowana na awanamwanamwane ilobai?’

²⁷ Eeta aidiyai iwalo, ‘Hava tomowa aidiyai nigele howahowadi, mata Yaubada ainai ginaulinane malamalaidi’.

²⁸ Ainaena Pita Yeisu ainai iwalo, ‘Taubada, ai mata vedova? Wuwuna bada yama dalavao alaugabaidiꞌo na amumulitaegone’.

²⁹ Na Yeisu maudoidi iwalo aulidi iwalo, ‘Yawalo dumwalu alimiyai ebe yaiyadiwo omiu yami dalava yo mwanemiyao yo tahimiyao yo tamamiyao yo hinamiyao yo natumiyao amlaugabaidi na Yaubada yana Abaloina ainai amtalamwegomiu,

³⁰ hauga teina ainai maiha mwalaꞌina amlobai, na hinage hauga ilalaoma ainai yawahi vateyai amvai’. Yeisu yana mwalowoi iwalo mahalavaei

³¹ Yeisu hitau 12 iyoga ahaidi ta iyemiya wahiyedi na aidiyai iwalo, ‘Teina hauga tahahae Yelusalem na ginauli maudoina tauwalo mahalavao mwalona hileleyaꞌo yau Tomowa Moihagu vehabagu muhamuhana himahalava ta amꞌitadi.

³² Mugai hivaigau nigele Yudeya aidiyai, na hiꞌabi talawahiyegau yo hiꞌabiye hinimayagau na hihowaigau,

³³ yo hinage balavaiyena hipwediligau na abo hiꞌoiye mwalowoigau, na ahubena tonuga ainai mwalowoiyena yatowolouyo.’

³⁴ Na ana taumulitaowa nigele teya yana walone ana nuwamasele aidiyai iyaluwu. Yeisu ehebo taumehegibugibu iꞌabiye namwanamwa

³⁵ Yeisu Yeliko ainai imahalava na ehebo taumehegibugibu amwahai imiyamiya, na iꞌawaꞌawanoi mane yo tobwatobwa vehabadi.

³⁶ Towahowa Yeisu mayana bodao alinadi ibenalei ta isupuna na iwalo, ‘Yaiyadiwo neta?’

³⁷ Na hiwalo, ‘Yeisu towaho Nasaleti ilaolaomane’.

³⁸ Na taumehegibugibunawa iyoga mwalaꞌi na iwalo, ‘Yeisu yo, owa Deivida yana huhu, uꞌatemuyamuyaegau!’.

³⁹ Na tomowaowa himugai ta towahonane hiꞌauhi hiwalo, ‘Ulau mwau havena uyogayoga!’. Na iyoga hamahamadudu iwalo, ‘Deivida tubuna yo, uꞌatemuyamuyaegau’.

⁴⁰ Yeisu itowolo na iwalo aidiyai ta towahowa hiyogaenama. Na ilaoma ta ipanivila? iwalo,

⁴¹ ‘Hava nuwanuwam yapaihowai alimwai?’ Na iwalo, ‘Bada, nuwanuwagu ebeha mehegu hinamwanamwa?’

⁴² Na Yeisu iwalo, ‘Uvinunuyo wuwuna yam yemidi ilivahigoꞌo’.

⁴³ Tenem ainai mehena himasele ta iꞌawa yauwedo Yaubada ainai na Yeisu imumulitaeine. Na bodaone hiꞌita, ta maudoidi Yaubada hinoꞌowei.

19

¹ Yeisu Yeliko ainai iluwu ta dalavane holanaena ilaulau.

² Dalavane ainai ehebo takesi tauvai adi taumugai imiyamiya, yehana Sakiusa, ibom wasawasa ehebo.

³ Na haugana Yeisu ilaulau, Sakiusa nuwanuwana na Yeisu iꞌita ebeha iya yaiya, na hesi nigele howahowana yo iꞌita, wuwuna ibom towaho ubwaꞌubwana taꞌi, na hinage boda mwalaꞌina.

⁴ Ainaena itau mugai ta aiwa ehebo imwalaei, yehana sikamole, ta ebeha tenem ainaena Yeisu iꞌita, haugana ebe vahalinaena ilaulau.

⁵ Na haugana Yeisu ilaoma vahalinai, ilau taꞌai ta Sakiusawa iꞌiꞌitane, eeta iwalo auli iwalo, ‘Sakiusa, uꞌaitulu mwayamwayauma, wuwuna mata owa na yau yam vadai tamiyamiya’.

⁶ Sakiusa mwayamwayauwena iꞌaitulu na mayana yaliyaya Yeisu baidana hivelobaloba.

⁷ Tenem ainai tomowa ginauli teina hiꞌitadi, na hiꞌulumiya hiwalo, ‘Vedova ta Yeisu iluluwune tauyababa yana vadai’.

⁸ Na Sakiusa itowolo ta Bada iwalo ainai iwalo, ‘Bada, wau mata ainai yagu tobwatobwa maudoina yatom bwauwi ta tupwa ehebo maudoina tauwewelohewo yamohedi. Yo hinage ebe yaiya ainaena mugai yaꞌaivavali yayemaiha maꞌana lauhepoi vehopali dova yamohei.’

⁹ Ainaena Yeisu iwalo auli, iwalo, ‘Teina vadane ainai livahi wau imahalavaꞌo, wuwuna towaho teina ibom ehebo Abelaham yana boda.

¹⁰ Moiha yau Tomowa Moihagu yalaoma taulaupwanopwano yabehaedi ta livahidi, towaho teina yalobaiyaꞌo dova.’ Walo vegevegedi mane vehabana

¹¹ Eeta Yelusalem ainai himahamahalava, na bodaone hinuwanuwatuwu ebeha Yaubada yana Abaloina muhamuhana ivetuwuni, ainaena walo vegevegedi teina imohedi,

¹² iwalo, ‘Ehebo tauloina bada iꞌatububuniꞌo ta ilalau tupwa amwaha daodao ainai ta ebe nemai ivetauloina, na mulitai abo ilau gwaipilema,

¹³ yana taupaihowao iyogaidima na adi veguveguyai mane ehebo ehebo imohedi na iwalo, “Ami veguveguyai teina amyepaihowadi ta ana lauhepoi amlobaidi, ana higa yawuyouyoma!”.

¹⁴ ‘Na mulitai tauloinawa yana bodao tupwadi hitaꞌwataꞌwataei, nigele nuwadi ivetauloina, ainaena wasa hivetamalei, hiwalo, “Towaho neta nigele nuwanuwamai yo alimaiyai ivetauloina”.

¹⁵ ‘Na bada taꞌi ivevetauloinane, ta haugana ilau gwaipilema, na yana taupaihowaowa iyoga ahaidima ta ebeha nuwanuwana na ihanapui viha adi veguveguyaiwa aidiyena lauhepoi hilobaidiꞌo.

¹⁶ Ta ehebo towaho imugai ta yana taubada mehenai itowolo na iwalo auline, iwalo, “Yam mane ehebo mugai umomohegauwa teina ana lauhepoi hinage 10 yalolobaidine”.

¹⁷ ‘Eeta taubadawa iwalo, “Ausala owa tauꞌawa abi moiha, wuwuna ginauli habuluna na uꞌabiye mwalaꞌi ainaena am maiha yamohego, neta dalava 10 aidiyai uvetauloina”.

¹⁸ ‘Na towaho bwauna hinage ilaoma ta iwalo, “Taubada, yam manewa ehebo mugai umomohegauwa teina ana lauhepoi 5 yalolobaidine”.

¹⁹ ‘Ainaena ibom hinage iwalo auli, iwalo, “Dalava 5 aidiyai uvetauloina”.

²⁰ ‘Na tonugadiwa hinage ilaoma ta iwalo, “Taubada, yam manewa teina, aleꞌo ainaena yahuma ta yamwau dawani iliꞌilimani.

²¹ Wuwuna yamatauhego owa towaho yaiyaim na yam mane uvaivai tomowa vagadi yadi paihowa aidiyena. Ainaena yam manewa teina uvaiuyoi.”

²² ‘Teina taupaihowane ainai iwalo, “Owa taupaihowa yababana. Walo hava awamwena hiꞌaiꞌaitulu mata aidiyena yaveꞌewaigo. Uhanapuiyaꞌo neta yau tomowa abiꞌabitauꞌwatagu. Hava nigele aliguwena yavaivai yo hava nigele yayaꞌumaꞌumai yavaivai

²³ Ainaena hava ta yagu mane nigele banikai uyamwauwine? Eeta yagu laugwaipilema haugana ainai yagu mane maꞌana lauhepoi yayavaine!”

²⁴ ‘Ainaena tupwadi tomowa vahalinai hitowotowolo iwalo aulidi, iwalo, “Yagu manene ainaena amvai na towahone ibom lauhepoi mwalaꞌina ilolobaine ammohei”.

²⁵ “Na hiya hiwalo, “Taubada, havena amohemohei, wuwuna iya bada mane 10 ivaidiꞌo ta howahowana”.

²⁶ ‘Na taubadawa aidiyai iwalo, “Bada taꞌi ammohei wuwuna ebe yaiya ana veguveguyai ilauhepoiyei, tupwana hinage mata ilobai, na hesi ebe yaiya nigele iyalauhepoiyei hava ainai imiyamiya mata ainaena hivai vehulu.

²⁷ Eena teina hauga agu alehaowa hiya hitaꞌwataꞌwataegau ta ebeha nigele nuwanuwadi aidiyai yavetau loina, amvaidima ta meheguwai amꞌoiye mwalowoidi.” ’ Yeisu yana luwu Yelusalem

²⁸ Yeisu yana walo teina iꞌovi na hihaehae Yelusalem vehabana,

²⁹ na yadi lau ainai Bedipegi yo Betani vahalidiyai himahamahalava, neta Olibe oyana elauhanai, eena ana taumulitao bwau ivetamale mugaiyedi dalavadine aidiyai na iloinaedi,

³⁰ iwalo, ‘Dalavane tenem mehedaine ainai ammugai ta mata ehebo lagulagu amꞌita, neta doniki yauyaubona, iya tomowa nigele hiyagelugelui, lagulagunane amlivahi ta amlawenama.

³¹ Na ebe yaiya iwalo, “Hava vehabana neta lagulagune amlivalivahine?” towahonane amwalo auli, amwalo, “Taubadane nuwanuwana”.’

³² Eeta hilau ta ginauli maudoina hilobaidi dova Yeisu iwawalowediwa.

³³ Na haugana donikiwa hilivalivahi, ana taniwagane ipanivilaedi, iwalo, ‘Hava ta yagu lagulagune amlivalivahine?’

³⁴ Ta hiwalo, ‘Bada nuwanuwana’.

³⁵ Ta lagulaguwa hilauvai na hilalaweine Yeisu ainai, na adi aleꞌowena dagelana hiꞌoihamui, ta Yeisu ainai igelu taohani.

³⁶ Ilaulau na tomowa bagibagilidi adi aleꞌowo amwahai hiveheyedi.

³⁷ Na bada hilaomaꞌo Yelusalem vahalinai ta hiꞌaꞌaitulu Olibe amwahana ainai na ana taumulitaone bodadi mayadi yaliyaya Yaubada hiwalowalo vetuvehaeyei wuwuna bada yana paihowa wahiwahiyaladi hiꞌitadiꞌo,

³⁸ hiwalo, ‘Owa Tauwasawasa, Bada yehanaena ulaoma Yaubada iꞌawa namwanamwaego!’ ‘Nuwadaumwali galewai na walo vetuvehae owa haehae alilim alimwai!’.

³⁹ Ainaena Palisiwo tupwadi bodaone aidiyena Yeisu hiwalo auli, hiwalo, ‘Taubada am taumulitaone uwalo aidiyai ta hilaumwau’.

⁴⁰ Na Yeisu iwalo, ‘Havena yalaulaugagayowedi, wuwuna ebe hiya hinobu mata hinage gaimaone hiwui’. Yeisu idou Yelusalem vehabana

⁴¹ Yeisu imahamahalava Yelusalem vahalinai na dalavane mwalaꞌina iꞌita na nuwana iyababa ta idou, iwalo,

⁴² ‘Ebe wau teina nuwadaumwali amwahana uhanapui, na hesi wau mehemwai bada itauꞌaidawaniꞌo.

⁴³ Hauga ilalaoma mata am alehao maꞌwapeyadi hiꞌaligwaigwaipileyego na tupwa maudoina ainai hiwutuꞌauꞌauhigo

⁴⁴ yo higohaloꞌego baleꞌuwai. Na tomowa alomwai mata hiꞌabiye yababadi. Vada maudoidi mata hiꞌovi, na mata nigele gaima ehebo yawenai iyamiyamiya, wuwuna nigele uyaꞌita lobai haugana Yaubada ilalaowa tauhaguigo.’ Yeisu vada tapwalolowena iheusilidi

⁴⁵ Yeisu iluwu vada tapwalolo holanai na tauvegimwalao iheusilidi, na iwalowedi,

⁴⁶ iwalo, ‘Buki Veꞌahihi ainai Yaubada yana walo hileleyaꞌo iwalo:

“Yagu Vadane neta abaꞌawaꞌawanoi, na hesi omiu ambui ta ebeha yami abaꞌaivavali”.’

⁴⁷ Na ahubena ehebo ehebo vada tapwalolonane ainai iveꞌiveꞌita, na taupwaoli mwalaꞌidi yo loina ana tauveꞌitao yo hinage taumugaiwo hiꞌaiꞌaipate ta ebe Yeisu hiꞌoiye mwalowoi,

⁴⁸ na hesi nigele howahowadi, wuwuna Yeisu yana veꞌitao tomowa bagibagili alilina nuwadi ivaiyaꞌo.

20

¹ Ehebo hauga ainai Yeisu iveꞌiveꞌita vada tapwalolo mwalaꞌina ainai, wasa namwanamwana iwalowalo mahalavaei tomowa aidiyai, na taupwaoliwo yo loina ana tauveꞌitao yo hinage babadao hilaoma ta Yeisu hipanivilaei

² hiwalo, ‘Yaiya towaho yana loinaena ta teina dova upaipaihowane?’

³ Ainaena Yeisu iwalo aidiyai, iwalo, ‘Mugai yapanivila alimiyai.

⁴ Yaiya yana loinaena ta Yoni tauꞌabiye bapitaiso ipaipaihowane, Yaubada bo teya tomowa?’

⁵ Ainaena hibom hinuwanuwatuwu, hiwalo, ‘Yana walone mata vedova tayemaihane? Wuwuna ebe tawalo, “Yaubada ainaena”, mata iyemaiha iwalo, “Hava yede vehabana ta Yoni nigele amyayemidiyeine?”

⁶ Na ebe tawalo, “Tomowa aidiyena”, mata bodaone gaimaena hitalaigita, wuwuna tomowa maudoina Yoni hiyemidiyei ebeha iya ehebo tauwalo mahalava.’

⁷ Eeta yana panivilawa nigele hiyayemaiha iliꞌilimani hiwalo, ‘Nigele ayahanapui’.

⁸ Ainaena Yeisu hinage iwalo, ‘Yau hinage havena alimiyai yawalowalo mahalava yaiya yana loinaena ta teina dova yapaipaihowane’. Taubada yana oya ana taupaihowa walo vegevegedina

⁹ Yeisu tomowadine iwalo vegevegediyedi, iwalo, ‘Ehebo towaho yana oya iꞌumai gologolowa aꞌava, na yana taupaihowao iloinaedi ta hiꞌita avivini, na ibom ilau hali tupwai ta nemai imiya daodao.

¹⁰ Na gigina ana hauga ainai taubadawa yana hevali ehebo ivetamalei ta ebe waini ainona tupwanawa ana tauꞌita aviviniwowa aidiyena ivaidima. Ilaulau ta nigele hiyamohei, na bada hisapi ta nimanima aꞌavana hivetamalei ta ilalau gwaipilene.

¹¹ Eena taubadawa yana hevali bwauna ivetamalei aidiyai ta hitalai na hinage hiꞌabiye hinimaya na nimanimaꞌaꞌavana hivetamalei ta iwuwuyone.

¹² Na hinage tonugana ivetamalei aidiyai yo hinage hitalai yeꞌiꞌiwahi na hiheusili mahalavaei oyaena.

¹³ ‘Ainaena oyawa taniwagana inuwanuwatuwu ta iwalo, “Hava hinage mata yapaihowaine? Nuwana yau taꞌi natugu moiha yavetamalei eeta ebe hiveꞌahihiyei wuwuna ibom natugu.”

¹⁴ ‘Na hesi haugana tauꞌita aviviniwowa taubadawa natunane hiꞌita ilaolaoma hibom hiꞌauꞌaubabada hiwalo, “Augeluwo, towahone tenem ilaolaomane, ibom taubadawa natuꞌeheꞌehebona taꞌi, ainaena mata taꞌoiye mwalowoi na ita oyane taloinaei”.

¹⁵ Eeta hiꞌabi avivini ta oyaena higabaei aituluwei maseleyai na nemai higohaye mwalowoine. ‘Hava mata taubadane yana tauꞌita aviviniwone aidiyai ipaihowaine?

¹⁶ Walo moiha taubadane mata ilaoma na tauꞌita aviviniwone iꞌoiye mwalowoidi ta ebe oyane ana tauꞌita avivini vagadi imohedi.’ Ainaena babadaowa Yeisu yana walo teina dova hibenalei ta hiwalo, ‘Mata nigele tenem dova!’

¹⁷ Na Yeisu iꞌitadi ta aidiyai iwalo, ‘Vedova yede teina walone Yaubada yana Buki ainai hava ana nuwamasele? Na iwalo:

“Logidiwa iya tauvada abi hitaꞌwataꞌwataei, teina wau itaugwaipile ta inamwanamwa diꞌwa.”

¹⁸ Ebe yaiya ibeꞌu logidine ainai, mata ilogawowoli ta tupwatupwadi, na ebe logidinane ibeꞌu teya ewanai mata tauna iꞌoipihapihagi.’

¹⁹ Tenem ainai taupwaoliwo yo loina ana tauveꞌitao teya amwaꞌamwaha hibehabehaei ta ebe Yeisu hiꞌabi avivini, wuwuna hihanapuiyaꞌo ebeha hibom vehabadi iwalowalo vegevegedine, na hesi nigele hiyaꞌabi avivini wuwuna boda aidiyai himeheuhi. Sisa yana takesi

²⁰ Eeta hauga maudoina Yeisu hiꞌitaꞌita auhi ta ebe hava yana lauhapuli hilobai, na hiwalo mahalava tauloina ainai ta ilauvetalaei, ainaena tomowa tupwadi hivetamaledi Yeisu ainai ebeha panivilaena hiꞌoyamaei ta yana lauhapuli hilobai.

²¹ Ainaena tomowadine hilaoma ta Yeisu hiwalo auli, hiwalo, ‘Taubada, moiha owa yam walowo yo yam veꞌitao maudoina dumwadumwaludi, yo hinage ahanapuigoꞌo ebeha nigele teya tomowa uyamehemeheuhei, na hesi owa Yaubada yana nuwatuwuwo ana tauveꞌita moiha.

²² Eeta vedova, howahowana Tauwasawasa Sisa ainai takesi tamwauwi, bo nigele?’

²³ Na hesi Yeisu bada yadi oyama ihanapuiyaꞌo, ta aidiyai iwalo,

²⁴ ‘Yede manene amvaiyama ta yaꞌita’. Eeta himohei na iwalo aulidi, iwalo, ‘Amwalo aliguwai yaiya teina aluꞌaluwana yo yehana manene ainai?’ Na hiya hiwalo, ‘Tauwasawasa Sisa’.

²⁵ Eeta Yeisu iwalo, ‘Ehe, ainaena Sisa yana ginauli, ammoheuyoi Sisa ainai, na Yaubada yana ginauli Yaubada ammohei’.

²⁶ Yeisu yana walo teina boda mehediyai maudoina dumwadumwaluna, nigele teya walo hapuli ainaena hiyalobai, na hesi mayadi nuwapwanopwano himiya nobu. Taumwalowoiwo yadi towolouyo

²⁷ Hinage tupwadi Sadusiyao, hiya nigele hiyayemidi taumwalowoi yadi towolouyo vehabana, hilaoma ta Yeisu ainai hipanivila, hiwalo,

²⁸ ‘Taubada, ada loina teina dova Mosese ileleyaꞌo, iwalo, “Ebe teya towaho itawahola na nigele natunao na imwalowoi, towahonane tahina hiwapenane itawaholai ta ebe waihiune ilabalaba neta natunaone taumwalowoine miyalaenao”.’

²⁹ Eeta abaꞌita himohei, hiwalo, ‘Ehebo towaho matahinao himiyamiya adi bagibagili hitau 7, na adi tautuwane itawahola na mulitai mwanena nigele iyalabalaba, na towahonane imwamwalowoine.

³⁰ Na vahalinaena waihiune itatawaholaine.

³¹ Yo hinage tonugadine na maudoidine adi bagibagili 7 dova hinage. Nigele natudiyao na himwalowoi ovine.

³² Na bada tomowaone maudoidi himwalowoiꞌo, na mulitai waihiuwa hinage imwamwalowoine.

³³ Hava unuwatuwui teina tomowaone vehabadi, aiteya towaho wahiune mwanena moiha, haugana ebe mwalowoiyena hitowolouyo? Wuwuna hitau 7 bada hitawaholaiyaꞌo.’

³⁴ Eeta Yeisu yadi walo iyemaiha, iwalo, ‘Amnuwatuwu avivini neta hauga teina ainai waihiu na towaho hitawatawahola,

³⁵ na hesi hauga ilalaoma ainai ebe waihiu na towaho mwalowoiyena hitowolouyo nigele mata hiyatawahola.

³⁶ Wuwuna mata hiya dova tausagenawasao na mata havena hiyamwalomwalowoi, na hesi Yaubada iꞌawa natunaedi, wuwuna mwalowoiyena hitowolouyoꞌo.

³⁷ ‘Mosese mugai bada iveꞌita iliꞌilimanigitaꞌo taumwalowoi yadi towolouyo vehabana. Haugana nuꞌula awawai ilaulau na Yaubada aiwa hawahawawalina ainaena iwalo auli, iwalo, “Yau Abelaham yo Aisake yo Yakobo yadi Yaubada!”.

³⁸ Teina tahanapui ebeha iya nigele taumwalomwalowoi yadi Yaubada na hesi hiya mayawahidi yadi Yaubada, wuwuna teina babadaone Yaubada yana tupwai teina hauga mayawahidi himiyamiya.’

³⁹ Tenem ainai loina ana tauveꞌitao himeheuhi, ta tupwadi hiwalo, ‘Tauveꞌita, yam yemaiha inawanamwa alili’, ainaena nigele teya panivila hiyamohei. Besinana towahona iya Deivida yana huhu

⁴¹ Eeta Yeisu hinage ipanivila aidiyai, iwalo, ‘Vedova ta tupwadi tomowa hiwalo Deivida yana huhu ainaena Yaubada yana Besinana mata imahalava,

⁴² wuwuna Sam ainai Deivida iwalo:

“Yaubada iwalo yagu Bada ainai, iwalo:

Nima tautuwaguwena umiya,

⁴³ ana higa amꞌalehao yamwau aituluwedi aem elauhanai.”

⁴⁴ Deivida iya Besinana iꞌawa badaei, vedova yede ta Deivida tubuna ainaena mulitai abo Besinana ilaoma?’ Loina ana tauveꞌitao yadi mumuga

⁴⁵ Boda maudoidi hibenabenali na Yeisu ana taumulitao aidiyai iwalo,

⁴⁶ ‘Tahiguwao, havena loina ana tauveꞌitao yadi mumuga ammulimulitaedi. Wuwuna hiya mumugadi taꞌi dova hauga maudoina nuwanuwadi adi aleꞌowo daodaodi hiliꞌwaliꞌwadi na tomowa ahiꞌahipudiyai hilaulau gwaipileuhi ta ebe hiveꞌahihiyedi. Na hinage nuwanuwadi yadi abamiya namwanamwadi vada tapwalolo aidiyai yo hinage yemahuli adi haugai nuwanuwadi ebe vatavatai himiyamiya.

⁴⁷ Na hinage tomowa maudoidi mehediyai Yaubada ainai yadi awanoi daodaona, na hesi yadi awanoine nigele namwanamwana, wuwuna atediyai hinuwanuwatuwu vedova mata hiwahiwapewo hiꞌoyamaedi ta yadi tobwatobwao hivaidi. Ainaena Yaubada mata maiha yababana imohedi.’

21

¹ Yeisu ivinuvinunu na wasawasao yadi velau mane ana abamwau ainai himwaumwauwidi.

² Ivinuvinunu na ehebo hiwape wewelohena iꞌita lobai, ihae ta yana velau mane bwau habuludi dova toea ehebo imwamwauwine.

³ Ainaena Yeisu iwalo, ‘Moiha maudoidi aidiyena hiwapene tenem yana velaune imwalaꞌi alili,

⁴ wuwuna tomowa maudoidi yadi tupwa mwalaꞌidi himiyamiya, na hesi hiwapene tenem wewelohena, na yana mane maudoina imwauwiyaꞌo na nigele teya hinage yana tupwa iyamiyamiya ta ebe ainaena ana igimwala’. Hauga vitai mata imahalava

⁵ Yeisu ana taumulitao tupwadi vada tapwalolo mwalaꞌina ana ita namwanamwana hiꞌitayaꞌo ta Yeisu ainai hiwalo, ‘Taubada, vada tapwalolo mwalaꞌina teina ana pasao adi ita hinamwanamwa alili, wuwuna gaima mwalaꞌidi aidiyena hiꞌaꞌabine, na hinage tomowa yadi velau tobwatobwa namwanamwadi aidiyena hiyeyepasane’. Eeta Yeisu aidiyai iwalo,

⁶ ‘Vadaone wau amꞌitaꞌitadine, mata hauga ilalaoma ainai maudoidi hiloꞌevehuludi na nigele hinage teya tupwana amyaꞌitauyoi’.

⁷ Eeta Yeisu ainai hipanivila, hiwalo, ‘Tauveꞌita uwalo alimaiyai aiteya hauga ainai vada tapwalolone mwalaꞌinane mata hiloꞌene, na aiteya veꞌiveꞌilala adi oleya aidiyena ahanapui ebeha ginauliwowa uwawalowedine mata himahalava?’

⁸ Ta Yeisu aidiyai iwalo, ‘Amꞌita avivinigomiu mata dova ta tomowa tupwadi hiꞌoyamaegomiu, wuwuna howola abo tomowa bagibagilidi yehaguwena hilaoma na himugai pwanoliyegomiu na hiwalo, “Yau Yaubada yana Besinana”, ta hiwalo, “Hauga bada imahalavaꞌo”. Na hesi havena yadi walo ammulimulitaedi.

⁹ Na ebe hinage aleha yo manini wasadi ambenaledi, havena amꞌateꞌatehawawali, wuwuna ginauli teina mata himahalava mugai na hesi baleꞌu yana abaꞌovi ana hauga howola.’

¹⁰ Na hinage iwalo, ‘Mulitai mata teya boda hiveꞌaleha teya boda ainai. Yo hinage teya abaloina iveꞌaleha vali abaloina ainai.

¹¹ Na hauganane ainai mwaniꞌiniꞌi dalava bagibagilidi aidiyai, yo vahali mwalaꞌina, yo dawodawowo mwalaꞌina, yo hinage mata abanuwapwanopwano na abameheuhi galewaena himahalavama.

¹² Na mulitai teina ginauli himahalava, mugai ami alehao hiꞌabi avivinigomiu na hiꞌabiye muyagomiu, na hinage vada tapwalolo aidiyai hilauvetalaegomiu na vada paipaiyai hihiwaluwuwegomiu. Na hinage mata tauwasawasao yo tauloinao mwalaꞌidi aidiyai hilawegomiu ta hilauvetalaegomiu wuwuna omiu yagu bodao.

¹³ Yami lauvetala aidiyai wasagu amwalo mahalavaei aidiyai.

¹⁴ Na havena yami nuwatuwu bahudi, ebe haugana amtowoi ta aidiyai amꞌaubabada.

¹⁵ Wuwuna yau mata walo dumwaluna yo hanapu yamohegomiu, ta ebe ami alehao havena hiꞌawaꞌawa oyaꞌoyamaegomiu.

¹⁶ Haugana ainai mata tamamiyao yo hinamiyao yo tahimiyao yo yami huhuwo yo hinage ami geluwo hihuhulaegomiu, na tupwadi alimiyena hiyemwalowoidi.

¹⁷ Mata yehagu vehabana na tomowa maudoidi hitaꞌwataꞌwataegomiu.

¹⁸ Na hesi mata nigele uluꞌulumiyai vahu ehebo iyaꞌwadalele.

¹⁹ Yami towolo wahiyala vehabana mata livahi moihana amlobai. Yelusalem ana abiye yababa vehabana

²⁰ ‘Ebe aiteya hauga ainai Yelusalem amꞌita na tauꞌalehao himiya gwaigwaipileyei amhanapuiyaꞌo ebeha bada Yelusalem yana hauga yababana ilalauvahavahali.

²¹ Ainaena Yudeya ana taumiyao howahowana ebe oya aidiyai hidena. Na hinage Yelusalem ana taumiyao howahowana ebe dalavaena himahalava. Hinage dova hiya nuꞌulai hipaipaihowa havena dalavai hiwuyowuyouyo.

²² Ahubenaone teina aidiyai Yaubada yana loina mata imahalava tomowa aidiyai, ta ebe Yaubada yana Buki yana walomahalava mugai ana moiha maudoina imahalava.

²³ ‘Hauga tenem ainai tauhiuhiumao yo tauvehuhuwo mata hiveꞌatemuyamuya, wuwuna hauga vitaina taumiya baleꞌu vehabadi, na tenem ainai mata Yaubada yana modiꞌiniyena taumiya Yudeya miyavitai moiha hilobai.

²⁴ Neta mata tauꞌalehao tupwadi tomowa hiꞌoiye mwalowoidi na tupwadi hiꞌabi avivinidi ta dalava vagana vagana aidiyai hivetamaledi, na alehanane ainai, nigele Yudeya mata hiwahiyala ta Yelusalem maudoina hiloinaei na ainai hilaulau gwaigwaipile ana higa yadi hauga ilaumwau. Yeisu yana laugwaipilema

²⁵ ‘Hinage mulitai mata veꞌiveꞌilala himahalavama mahana yo waiꞌena yo utui aidiyena, na taumiya baleꞌu maudoidi mata yadi meheuhiyena hitai, wuwuna bagodu woiyawa udoidi mata hilasahaema, na ainaena mayadi meheuhi mwalaꞌina hihaꞌwahaꞌwa ebeha aiteya ginauli yo hinage aiteya yababa mata baleꞌuwai imahalava, wuwuna ginauli bagibagilidi galewai himiyamiya yadi wahiyala mata hitapiya.

²⁷ Na hauga tenem ainai taumiya baleꞌu maudoidi Towaho Moihagu hiꞌitagau yaloyalovi aidiyena yaꞌaiꞌaituluma mayagu wahiyala yo mayagu wasawasa mwalaꞌina.

²⁸ Na ebe veꞌiveꞌilalaone teina hivetuwuni mayamayauni na amꞌitadi, howahowana amꞌatepatu na amꞌita hae, wuwuna ami taulivahi bada ilalaoma.’ Hapelo ana walo vegevegedi

²⁹ Yeisu hinage ehebo walo vegevegedi iwalowei, iwalo, ‘Aiwane hapelo yo hinage tupwadi aiwao ebe amꞌitadi na ainodi vauvaudi imwaumwauwidi, amhanapuiyaꞌo ebeha ehive ana hauga ilalauvahavahali.

³¹ Dova hinage ebe veꞌiveꞌilalaone amꞌita lobaidi, amhanapuiyaꞌo ebeha iuꞌiuna na Yaubada yana loina imahalavama.

³² ‘Moiha yaso teina nigele mata amyaꞌovi ana higa ginauli teina himahalava.

³³ Galewa yo baleꞌu mata hisawali na hesi yagu walowo mata nigele hiyasawali. Amꞌita avivinigomiu na amꞌabiꞌabinonovai

³⁴ ‘Amꞌita avivinigomiu ta havena amyemayemahuli yo numanuma wahiwahiyalana adi numa aidiyai amlaulau alaꞌalabili, yo hinage havena yami miyamiya baleꞌuwai vehabana amnuwanuwatuwu alaꞌalabili, mata dova ta ahubenanane ainai Yaubada iveꞌaluwagavaigomiu ta dova vinaya ainaena iꞌonagomiu.

³⁵ Wuwuna ahubenanane ainai mata taumiya baleꞌu maudoidi iveꞌaluwagavaidi loina yana mahalava ainaena.

³⁶ Ainaena amꞌatububuni vateyai na hauga maudoina amꞌawaꞌawanoi ta ebe mayami atepatu ginauli teina aidiyena amwahiwahiyala na ebe yau Tomowa Moihagu meheguwai amtowolo.’

³⁷ Hauga tenem aidiyai Yeisu vada tapwalolo ainai iveꞌiveꞌita, na lavilaviyena iwuyo Olibe oyana ainai ta iꞌeꞌenona,

³⁸ na malatomtom habuluna tomowa ehebo ehebo hilaulau vada tapwalolo mwalaꞌina ainai Yeisu habibenaleina.

22

¹ Buidiꞌwa guyauna ana hauga bada ilauvahavahaliyaꞌo ta pwalawa aꞌavana nigele ana abiye seseha hiꞌaiꞌai.

² Hauganane ainai taupwaoliwo yadi babadao yo loina ana tauveꞌitao hinuwanuwatuwu behabeha vedova na Yeisu hiꞌabi avivini ana oiyemwalowoi vehabana, na hesi nigele howahowadi, wuwuna boda himeheuhedi.

³ Tenem ainai Tomodulele Yudasa ainai iluwu, ibom yehana bwauna Isakaliyota, na hinage Yeisu ana taumulita ehebo hitau 12 aidiyena.

⁴ Eeta Yudasa ilau taupwaoli yadi babadao yo vada tapwalolo ana tauꞌita ita aviviniwo aidiyai baidadi hiꞌulewahi ta ebe vedova na Yeisu ihuhulaei ta hiꞌabi avivini.

⁵ Ainaena Yudasa yana walo vehabana hiyaliyaya na ainai hiwalo yemidi ta ebe ana maiha himohei.

⁶ Ta Yudasa aidiyai italam, ainaena hauga namwanamwana ihaꞌwahaꞌwai ta ebe Yeisu aidiyai ihuhulaei na hiꞌabi avivini, na havena tomowa mehediyai. Buidiꞌwa guyauna

⁷ Buidiꞌwa guyauna ana ahubena bada ilaomaꞌo ta pwalawa nigele ana abiye seseha hiꞌaiꞌai, yo hinage sipi natunatudi hiwunuidi Buidiꞌwa ana abanuwatuwu avivini vehabana.

⁸ Ainaena Yeisu ana taumulitao Yoni na Pita ivenuwamwauwedi, iwalo, ‘Amlau ta Buidiꞌwa guyauna vehabada amꞌatububuni’.

⁹ Na hiwalo, ‘Havaidova ainai nuwanuwam ebe aꞌatububuni?’

¹⁰ Yeisu aidiyai iwalo, ‘Amlau Yelusalem ammahalava na ebe towaho ehebo bwahi abagoi iꞌavaꞌavalai amlobai, towahonane ammulitaei, na ebe vadai iluwu omiu hinage vadanane ainai amluwu.

¹¹ Na vadane taniwaganane amwalo auli teina dova, amwalo, “Yama tauveꞌita teina dova iwawalone, iwalo, Nuwanuwagu teya tupwa utalamwei ta maꞌagu taumulitao Buidiꞌwa guyauna aꞌai?”

¹² Iya mata tupwa mwalaꞌina ewai iveꞌitagomiu, ta ainai Buidiꞌwa guyauna amꞌabinonovai vehabada.’

¹³ Eeta taumulitaowa hilau ta hava dova Yeisu iwawalo mahalavaeiwa ginauli maudoina hilolobaidine, ta vadanane ainai Buidiꞌwa guyauna hiꞌaꞌatububunine vehabadi. Bada yana ai

¹⁴ Bada aiꞌai hiꞌatububuniyaꞌo ta Yeisu mayana tauyewasao himiya ahaiyama ta baidanao hiꞌaiꞌai,

¹⁵ na yadi ai holanai Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Nuwanuwagu mwalaꞌina na omiu baidagwao Buidiꞌwa aiꞌaina teina taꞌai na ebe mulitai taugu imuya.

¹⁶ Moiha, yagu ai teina yana abaꞌovi, ta havena hinage Buidiꞌwa guyauna yaꞌaiꞌaiuyoi ana higa ana hanapu moiha imahalava Yaubada yana Abaloina ainai.’

¹⁷ Ainaena waini mavedina ivai ta vehabana iꞌawa yauwedo Yaubada ainai na mulitai iwalo aulidi, iwalo, ‘Vedi teina amvai ta ehebo ehebo maudoimiu amnuma.

¹⁸ Na yawalo alimiyai hauga teina na tuluhanai, waini teina havena mata yanumauyoi ana higa Yaubada yana Abaloina imahalava.’

¹⁹ Mulitai aiꞌai ivai ta iꞌawa yauwedo na itomwatomwahi ta imohemohedi na iwawalone iwalo, ‘Teina taugu, omiu yamomohegomiu agu abanuwatuwu avivini vehabana teina dova ampaipaihowai.’

²⁰ Dova hinage ai tuluhanai na vedi ivai ta iwalo, ‘Teina ꞌwahinagu Yaubada yana waloyemidi vauvauna tomowa maudoimiu vehabamiu mata isagena’.

²¹ Aine alonai Yeisu iwalo, ‘Amꞌita, tauhuhulaegaune towahonane iya baidagu teina abaꞌaine ainai.

²² Tomowa Moihagu mata Yaubada yana nuwatuwuwena yamwalowoi, na yaiya tauhuhulaegaune neta iya taunuwayababa!’

²³ Ainaena ana taumulitaone hibom aidiyai hiꞌauꞌaubabada, hiwalo, ‘Yaiya yede yana nuwatuwu tenem dova ta ebeha ipaihowai?’ Vetauloina vehabana

²⁴ Yeisu ana taumulitaone aidiyena veꞌawapaꞌipaꞌiꞌi imahalava ebeha yaiya ihae alili maudoidi aidiyena.

²⁵ Eeta Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Baleꞌuwai tauwasawasao yadi tomowao aidiyai hiloiloina, ta taupaihowao yadi loinao hiꞌawaꞌawa namwanamwaedi,

²⁶ na omiu nigele dova hiya, na hesi yaiya omiu alimiyena ihae howahowana imiyaꞌaitulu dova heda, yo hinage ami taumugaiwo hivetaupaihowa vehabamiu.

²⁷ ‘Yaiya tomowa iya ihae aliline? Tomowane abaꞌaiyai imiyamiyane bo tomowane ipaipaihowane? Nuwana tomowane abaꞌaiyai imiyamiyane iya ihae alili, bo? Na yau gamwagamwanimiyai dova taupaihowa.

²⁸ ‘Moiha omiu yagu miya vitai aidiyena amtowolo wahiyalaꞌo ta teina hauga baidaguwo tamiyamiya.

²⁹ Ainaena hava dova Tamagu yagu abaloina imohegauꞌo omiu hinage dova yamomohegomiu,

³⁰ ta omiu yagu abaloina ainai baidaguwo mata taꞌai yo tanuma, yo hinage vatavata wasawasa aidiyai ammiya na Isileli yadi huhuwo 12 amloinaedi.’ Pita yana uvala Yeisu iwalo mahalavaei

³¹ Hinage Yeisu iwalo, ‘Saimoni, ubenali, Tomodulele bada talam ivaiyaꞌo ebeha maudoimiu itowoigomiu, yo iwaheigomiu dova oya ana taupaihowa yana witiwo iwahewaheidi,

³² na hesi havena towoiwone ainai utapitapiya, wuwuna bada vehabam yaꞌawanoiꞌo yamtowolo wahiyala vehabana. Ta ebe aiteya hauga uꞌita gwaipile tahimwao hinage uꞌabiye wahiyaladi.’

³³ Na Pita iwalo, ‘Bada, yatalamwegauꞌo mata owa baidagu talau vada paipaiyai ta tamwalowoi’.

³⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Pita yawalo moiha alimwai, mata masigiliyena mulitai abo amꞌam towahona idou, owa mata mai tonuga uuvalaegau ebeha nigele uyahanapuigau’.

³⁵ Eena Yeisu ipanivilaedi iwalo, ‘Haugana yavetamalegomiu na amlaulau havena yami mane ana abadoꞌo amvavai yo havena yami peha yo aehumahuma amvavaidi. Hauganane ainai vitai amlobai, bo nigele?’ Na hibom hiwalo, ‘Nigele teya hinage hava’.

³⁶ Ainaena Yeisu iwalo, ‘Hesi wau yami mane ana abadoꞌo yo yami pehi amvaidi. Na ebe yaiya alimiyena nigele yana elepa aleꞌaleha ana aleꞌo ivegimwalaei ta maihanane ainaena yana elepa aleꞌaleha igimwalai.

³⁷ ‘Yawalo auligomiu ebeha teina wuwuna ta Buki Veꞌahihi ainai iwalo, ‘Iya taumumuga yababao baidanao hivahili eheboidi, wuwuna hava vehabagu hilelelelene iyeyemala moiha.

³⁸ Yo hinage hiwalo, ‘Bada, uꞌita teina elepa aleꞌalehao bwau’. Na Yeisu iyemaihadi iwalo, ‘Neta badagi’. Yeisu iꞌawaꞌawanoi Yaubada ainai

³⁹ Yeisu dalava mwalaꞌina ilaugabaei ta mayana taumulitao hilau gwaipile Olibe oyana ainai. Hauga tupwadi teina dova yadi paihowa.

⁴⁰ Dalavanane ainai hilaoma ta Yeisu ana taumulitao iwalo aulidi iwalo, ‘Amꞌawaꞌawanoi Yaubada ainai ta ebe havena abatowoi amveꞌaveꞌalodi’.

⁴¹ Na ilaugabaidi ta ilau lovai dova gaima ta gabaei ana daodao na aetutu tulina iꞌatuwomalei ta iꞌawaꞌawanoi,

⁴² iwalo, ‘Tamagu yo, ebe nuwanuwam muya vedina teina aliguwena uvaivehulu. Havena yau yagu nuwatuwu ainaena, na hesi owa yam nuwatuwuwena upaihowai.’

⁴³ Ainaena Yaubada yana tausagenawasa galewaena imahalava ta Yeisu iꞌabiye wahiyalane,

⁴⁴ na hesi nuwanane ivitai moiha, na iꞌawanoi hamahamadudu, ta yamuyamumuna dova ꞌwahina isagesagena baleꞌuwai.

⁴⁵ Yeisu yana awanoi iꞌovi na itowolo ta ilau gwaipileuyo, ana taumulitaowa aidiyai, na ilobaidi nuwayababa ainaena bada hiꞌeno iꞌiwahiꞌo,

⁴⁶ eeta iwalo aulidi, iwalo, ‘Havena amꞌenoꞌeno. Amtowolo na amꞌawaꞌawanoi, ta ebe havena towoi amveꞌaveꞌalo.’ Yeisu hiꞌabi avivini

⁴⁷ Yeisu howola iꞌauꞌaubabada na boda himahalava, Yudasa baidadi, ibom Yeisu ana taumulita ehebo, na bodaone imumugaiyedine. Yudasa ilaoma Yeisu vahalinai ta ebeha inihoi,

⁴⁸ na Yeisu iwalo, ‘Yudasa, ebeha yau Towaho Moihagu nihowena uhuhulaegau, bo?’

⁴⁹ Na Yeisu ana taumulitaowa hihanapuiyaꞌo hava mata imahalava, ainaena hiwalo, ‘Bada yama elepa aleꞌalehao ayepaihowadi, bo havedi?’

⁵⁰ Na ehebo ana taumulita yana elepa aleꞌaleha ilauhini ta taupwaoli mwalaꞌina yana taupaihowa talina tautuwana itomvehulune.

⁵¹ Na Yeisu iwalo teina mumugane amlaumwau, ‘Havena neta dova!’ Na mulitai Yeisu towahowa talinanawa iꞌabisawahi ta iꞌabiye namwanamwane.

⁵² Eeta taupwaoli babadadiyao yo vada tapwalolo ana tauꞌita aviviniwo yo Yudeya yadi tauloinao hilalaomane, na Yeisu aidiyai iwalo, ‘Hava ta dova yau tauꞌaivavali na mayami elepa aleꞌalehao yo yami wepasi amlaoma habi abiꞌavivinigau!

⁵³ Na hava ta nigele amyaꞌabi avivinigaune ahubena bagibagilidi haugana ahiꞌahipumiyai yamiyamiya vada tapwalolo mwalaꞌina holanai, na yaveꞌiveꞌita tomowa aidiyai. Hesi teina omiu yami mahana haugana yo guguyou yana wahiyala iloina.’ Pita mai tonuga Yeisu iuvalaei

⁵⁴ Eeta Yeisu hiꞌabi avivini ta hilawei taupwaoli yadi tauloina mwalaꞌina yana vadai. Na Pita amwaha daodaowena imulimulitaedi.

⁵⁵ Vadanane ana abwalu holanai taupaihowao aiwa hivatali ta himwaimwaibwa. Pita iꞌitadi ta aidiyai hinage iluluwune ta himiyamiya.

⁵⁶ Eena taupaihowa ehebo waihiuna Pita ivinuvinunui ta iwalo, ‘Towahone teina mwalona Yeisu baidana yaꞌiꞌitadine’.

⁵⁷ Na Pita iuvala, iwalo, ‘Waihiu, Yeisu nigele yayahanapu towoi’.

⁵⁸ Mulitai ehebo hinage towaho Pita ivinuvinunui ta ainai iwalo, ‘Owa ehebo ana taumulita’. Na Pita iwalo, ‘Towaho! Yau nigele!’

⁵⁹ Eena tupwana himiya daodao na towaho ehebo hinage alinana mwalaꞌina ana geluwo aidiyai iwalo, ‘Moiha teina towahone iya Yeisu ana taumulita ehebo, wuwuna iya Galili towahona’.

⁶⁰ Na Pita iwalo, ‘Augelu, towahone vehabana uwalowalone nigele yayahanapui’. Howola iꞌauꞌaubabada na bada amꞌam towahona idodoune.

⁶¹ Eena Bada iꞌita gwaipile ta Pita ivinuvinunui, na tenem ainai Pita inuwatuwui haugana Bada yana walo iwalo, ‘Mata boniyaine, mulitai abo amꞌam idou owa uuvalaegau mai tonuga’.

⁶² Ainaena Pita nuwana iyababa mwalaꞌina ta imahalava maseleyai na idoudou vehuludi. Yeisu yana lauvetala Yudeya yadi babadao mehediyai

⁶³ Tauꞌalehaone Yeisu hiꞌabi avivini na hiꞌabiꞌabitalawahiyei na hitalatalai.

⁶⁴ Yo hinage mehena hihumadi ta ebe havena iꞌitaꞌitadi na hiwalo, ‘Uwalo mahalava yaiya itatalaigone?’

⁶⁵ Na tupwadi hinage walo yababadi aidiyena hiwalowalodebai.

⁶⁶ Iꞌahubena gabaei, ta tauꞌulewahiwo yo taupwaoli babadadi yo loina ana tauveꞌitao himiya ahaiyama, ta ahiꞌahipudiyai Yeisu hivetowolo.

⁶⁷ Na hipanivilaei, hiwalo, ‘Uwalo dumwalu alimaiyai ebeha owa Besinana towahona’. Eeta Yeisu aidiyai iwalo, ‘Nigele amyayemidiyegau ainaena havena yawalowalo mahalava alimiyai,

⁶⁸ wuwuna ebe panivila yamohegomiu nigele mata amyayemaihadi.

⁶⁹ Na amhanapui ebe hauga teina iꞌovi na mulitai yau Towaho Moihagu mata Yaubada Tauwahiyala nima tautuwanai yamiyamiya.’

⁷⁰ Ainaena maudoidi hiwalo, ‘Yede, owa Yaubada Natuna?’ Eena yadi walo iyemaiha, iwalo, ‘Bada amwaloꞌo neta yau’.

⁷¹ Eeta hiwalo, ‘Yana walo yababana bada tabenalenaꞌo, ainaena havena ana tauveꞌewao vehabadi tanuwanuwatuwu, wuwuna bada tabom tabenalenaꞌo hava iwawalowedine’.

23

¹ Ainaena maudoidi hitowolo ta Yeisu hilauvai hilawei tauloina mwalaꞌina yehana Pailato mehenai.

² Na hivetuwuni yo hiveꞌewai hiwalo, ‘Towaho teina yana veꞌitao abenalediꞌo neta alobai tomowa iveꞌiveꞌita pwanolidi iwalo havena Sisa ainai ataketakesi, wuwuna, iwalo iya Besinana towahona yo tauwasawasa’.

³ Eeta Pailato Yeisu ipanivilaei, iwalo, ‘Uwalo mahalava: owa Yudeya yadi Tauwasawasa, awa?’ Na Yeisu iyemaiha, iwalo ‘Bada neta uwaloꞌo’.

⁴ Na mulitai Pailato taupwaoliwo babadadi yo bodao iwalo aidiyai, iwalo, ‘Towaho teina nigele teya yana pwanoli yayalobai’.

⁵ Hesi hiya hiwalo hamahamadudu hiwalo, ‘Yana veꞌitaena tomowa gamwagamwanidiyai manini ivetuvetuwuni, Yudeya tupwana maudoina alonai Galili ainai ivetuwuni ilaoma ta wau teina ainai.’

⁶ Yadi walo Pailato benaledi na aidiyai iwalo, ‘Vedova teina Galili gamana, awa?’

⁷ Na hiya hiwalo, ‘Ehe, neta dova’. Ainaena Pailato iloinaedi, iwalo, ‘Galili neta Helodi yana abaloina, ainaena Yeisu amlawei Helodi ainai ta ibom iloinaei, wuwuna teina hauga Helodi bada Yelusalem ainai ilaomaꞌo’.

⁸ Hilawei Helodi ainai, na haugana Helodi Yeisu iꞌita, iyaliyaya mwalaꞌina, wuwuna hauga daodaona Helodi nuwanuwana Yeisu iꞌita, na wasana ibenalediꞌo ta yana paihowa vedevedede nuwanuwana yo iꞌitadi.

⁹ Ainaena Helodi Yeisu ipanivilauhei, na hesi nigele teya yana walowone iyayemaiha.

¹⁰ Na taupwaoli babadadi yo loina ana tauveꞌitao hihae Helodi ainai ta Yeisu hiveꞌewa hamahamadudui.

¹¹ Eeta Helodi mayana tauꞌalehao Yeisu hiꞌabitalawahiyei yo hiꞌawa yababaei. Na mulitai tauwasawasa adi aleꞌo hiveliꞌwa na hivetamaleuyoi Pailato ainai.

¹² Hauga tenem ainai Helodi yo Pailato yadi abiꞌwaunihaniha hauga daodaona ainai hiveꞌauꞌaugelu. Yeisu yana mwalowoi vehabana

¹³ Ainaena Pailato taupwaoli babadadiyao yo babadao tupwadi yo taumiya Yudeya iyogagogoidi,

¹⁴ ta iwalo, ‘Towaho teina aliguwai amlawenama ta amwalo mahalavaei ebeha tomowa iveꞌiveꞌita pwanolidi, ta bada hinage mehemiyai yalauvetalaenaꞌo na hesi nigele teya yana pwanoli yayalobai yami veꞌewaone aidiyena.

¹⁵ Helodi hinage nigele teya lauhapuli iyalobai, eeta aliguwai ivevetamalenamane. Ainaena nigele oiyemwalowoi iyalowoinanei,

¹⁶ na hesi sapi aꞌava ammohei na yatalam ebeha imahalava.’

¹⁷ Buidiꞌwa abanuwatuwu avivinina ehebo ehebo ainai Pailato taupwanoli ehebo ilivalivahi vada paipaiyena, ebe boda nuwanuwadi.

¹⁸ Ainaena bodaone hiwui toyawatoyawa hiwalo, ‘Ibom imwalowoi, na hesi Balabasi ulivahiyama vehabamai’.

¹⁹ Balabasi iya oiyemwalowoi vehabana vada paipaiyai himwamwauwine, wuwuna dalavanane ainai mugai Balabasi maꞌana geluwo, taumiya Loma hiloꞌalehaidi ta tupwadi boda hiꞌoiye mwalowoidine.

²⁰ Na hesi Pailato nuwanuwana ebeha Yeisu ilivahi, ainaena bodaone ipanivilaeuyoidi,

²¹ na hesi hiya taꞌi hiyogauyo, hiwalo, ‘Uveꞌabahi, uveꞌabahi!’.

²² Pailato yana walo tonugana ainai iloinaedi, iwalo, ‘Hava yede yana pwanoli ta ebeha mwalowoi ilobai? Wuwuna nigele teya lauhapuli ainaena yayalobai. Na hesi sapi aꞌava ilowoinanei na mulitai talivahi.’

²³ Na bodaowa howola taꞌi hiwuiwui hamahamadudu, hiwalo, ‘Aiwa lagalaga ainai taꞌoiye mwalowoi!’. Eeta yadi wuine iꞌawa abiyei,

²⁴ ainaena Pailato aidiyai italam ta ebeha Yeisu hiveꞌabahi.

²⁵ Na tomowaowa nuwanuwadi ta ebeha Balabasi ilivahi vehabadi, ibom tauꞌoiye mwalowoi teya vada paipaiyai himwamwauwine, mugai iya taumiya Loma adi taumugaiwo iꞌaleꞌalehaidi. Eeta Pailato bodaowa nimadiyai Yeisu imwauwi ta ebe yadi nuwatuwuwa hipaihowai. Yeisu aiwa lagalaga ainai hitutuye patu

²⁶ Yeisu hilauvai hilalawei na amwahai ehebo towaho yehana Saimoni hilobai, iya Sailini towahona, dalava tulunaena imahalava ta iluluwu dalava mwalaꞌina ainai. Ainaena tauloꞌalehaone Saimoni hiꞌabiye meheuhi ta Yeisu ana aiwa lagalaga iꞌavalai ta imulimulitaei.

²⁷ Na boda mwalaꞌina Yeisu himulimulitaei, na hinage waiwaihiu bagibagilidi himulimulita na hidoudou mayadi nuwayababa Yeisu vehabana.

²⁸ Na Yeisu iꞌita gwaipile ta waiwaihiwowa aidiyai iwalo, “Omiu Yelusalem waiwaihiuwo, havena vehabagu amdoudou, na hesi ambom vehabamiu yo natumiyao vehabadi amdou,

²⁹ wuwuna hauga ilalaoma ainai vitai mata imahalava na yaiyadiwo omiu yaiyaipoimiu yo nigele natumiyao yo nigele amyavehuvehuhu, mata namwanamwa amlobai.

³⁰ Haugadine aidiyai mata tomowa oya aidiyai hiwalo, ‘Ambeꞌuma ewamaiyai!’, na oya habuludi aidiyai hiwalo, ‘Amhamuigai!’.

³¹ Wuwuna ebe ginauli teina hipaihowai haugana aiwa maꞌidahina, hava mata imahalavane haugana aiwane ipogi?’

³² Eena towatowaho yababadi bwau hilauvaidi Yeisu baidanao ta ebe hiꞌoiye mwalowoidi.

³³ Eeta hilau ehebo tupwa ainai himahalava yehana Uluꞌulu, dalavana ta aiwa lagalaga baleꞌuwai himwauwi na Yeisu ainai hitutuye patu na hivetowolone, hinage towatowahowowa yababadiwa hitau bwauwa adi aiwa lagalaga aidiyai hinage hitutuye patudi, ehebo Yeisu nima tautuwanaena na ehebo Yeisu nima ehaꞌehanaena hivevetowolodine.

³⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Tamagu yo, yadi paihowa teina unuwahamuidi, wuwuna nigele hiyahanapui hava hipaipaihowaine’. Na tauꞌalehaowa Yeisu ana aleꞌowa hivai ta vehabana hiꞌaiꞌai opiꞌopi dova kati ta yaiyadiwo himugai aleꞌodine mata hivaidi.

³⁵ Tenem ainai boda hivinuvinunu, na taumiya Yudeya adi taumugaiwo Yeisu hiꞌabiꞌabitalawahiyei, hiwalo, ‘Tomowa vagadi ihaguhaguidi, na hola ebe teina taꞌi ibom ihaguyoi, ebeha iya Besinana towahona Yaubada ainaena’.

³⁶ Tauꞌalehaowa hinage Yeisu hiꞌabitalawahiyei na waini abeꞌabelena hivaiyama ta hiveleleihinine,

³⁷ na hiwalo, ‘Ebe owa Yudeya yadi tauwasawasa ulivahiuyoigo’.

³⁸ Yo hinage ana aiwa lagalaga vahunai yana mwalowoi wuwuna hilele hiwalo: TEINA YUDEYA YADI TAUWASAWASA.

³⁹ Aiwa lagalaga aidiyena ehebo taupwanoliwa Yeisu ainai iwalo yaiyai, iwalo, ‘Moiha owa Besinana towahona? Owa yo ai ulivahigita.’

⁴⁰ Na vehaunawa ana geluwa iwalowei, iwalo, ‘Hava ta Yaubada nigele uyamehuheine? Na uꞌita maihana ita tavaivaine ehebonane iya hinage ivaivaine,

⁴¹ ta loinanane owa na yau ilowoinanegita, wuwuna ita mayada pwanoliwo, na hesi towahone teina nigele teya yana lauhapuli.’

⁴² Eena Yeisu ainai iwalo, ‘Yeisu, Howola abo yam Abaloina ana haugai, howahowana ebe unuwatuwuigau?’

⁴³ Na Yeisu iwalo, ‘Yawalo moiha alimwai owa na yau mata Abamiya haehaena ainai tamiya’. Yeisu yana mwalowoi

⁴⁴ Ahubena ilauꞌahiꞌahipuwi ainai mahana iguguyou, ta dalava maudoina iguguyou ana higa lavilaviyena dalava imaseleuyo.

⁴⁵ Na aleꞌo vada tapwalolo mwaliꞌina ainaena hivebiliwutuhiyeine hauganane ainai ipupulihi bwauwine.

⁴⁶ Eena Yeisu alinana mwalaꞌina iyoga, iwalo, ‘Tamagu yo, aluꞌaluwagu nimamwai yamwamwauwi’. Yana walo teina iꞌataidi na yawahina iꞌoꞌovine.

⁴⁷ Tenem ainai tauꞌalehao adi taumugai iꞌita bada Yeisu yawahina iꞌoviꞌo, ainaena Yaubada iwalo vetuvehae, iwalo, ‘Moiha towaho teina towaho dumwadumwaluna’.

⁴⁸ Na hinage tauvinunu maudoidi hitauꞌahaiyama Yeisu hiꞌitayaꞌo ebeha bada imwalowoiꞌo, ainaena mayadi nuwayababa hiwuyo yadi dalavai.

⁴⁹ Na Yeisu ana geluwo yo hinage waiwaihiuwowa mugai Galiliyena himumulitaenama, hiya amwaha daodaowai hitowotowolo na Yeisu yana mwalowoi hiꞌitaꞌitayama. Yeisu ana mwau magaiyai

⁵⁰ Towaho ehebo yehana Yosepa, Yudeya towahona, yana dalava habuluna Alimatiya, ibom towaho namwanamwana yo hinage mayana yemidi mwalaꞌina. Towahonane ibom ihaꞌwahaꞌwa Yaubada yana Abaloina vehabana. Towahonane ibom ehebo taumiya Yudeya yadi tauꞌulewahi teya na hauganane tauꞌulewahiwone nuwanuwadi yo Yeisu hiꞌoiye mwalowoi Yosepa nigele nuwanuwana.

⁵² Towahonane Pailato ainai ilau ta Yeisu tauna iꞌawanoiyei ta ebe magaiyai imwauwi.

⁵³ Ainaena Pailato ainai italamwei, ta Yosepa Yeisu tauna aiwa lagalagana ainaena iꞌavala aituluwei, ta ihuma aleꞌo hewahewana ainaena, na mulitai magaiyai imwamwauwine. Magaine hilapai dova duluva gaima holanai na nigele teya hauga taumwalowoi ainai hiyamwauwi.

⁵⁴ Ahubena tenem ainai taumiya Yudeya yadi hauga atububuni yadi Tapwalolo vehabana.

⁵⁵ Na waiwaihiuwowa mwalona Galiliyena Yeisu himumulitaenamawa hiya hilau ta Yeisu magaina hiꞌitayaꞌo yo hinage tauna ana abamwauwina hiꞌitayaꞌo.

⁵⁶ Ainaena hiwuyouyoma dalavai ta woloi namwanamwana hiꞌabinonovai Yeisu tauna ana yewoloi vehabana. Vali ahubena nigele hiyalau na hesi hiꞌaiyawasi, wuwuna Tapwalolo yana loina.

24

¹ Ainaena iꞌahubenauyo neta wiki ana ahubena mugamugaina malatomtomwai waiwaihiuwowa woloiwa hiꞌaꞌabinonovaiwa hivai ta hilalawedi magaiyai.

² Hilaoma ta hiꞌitayaꞌo magaiwa ana gudu gaimawa bada hiveꞌi wahiyenaꞌo.

³ Eeta magaiwa holanai hiluluwune, na hesi Yeisu taunawa nigele hiyaꞌita.

⁴ Ainaena magaiwa ainai mayadi nuwayababa himiya ta hiꞌitaꞌita behabehauhi, na hauga habuluna ainai towatowaho bwau adi aleꞌo namanamalina na masemaseledi himahalava ta vahalidiyai hitowotowolo.

⁵ Waiwaihiuwowa towatowahowowa hiꞌitadi ta himeheuhi, ainaena hitalupwagogo baleꞌuwai, na towatowahowowa hiwalo, ‘Hava vehabana mwalomwalowoidi yadi tupwai towaho mayawahina ambehabehaeine?

⁶ Iya nigele teinai, bada itowolouyoꞌo, na hesi yana walo alimiyai amnuwaꞌavivini mugai Galili ainai baidamiu ammiyamiya, haugana iwalo,

⁷ “Yau Towaho Moihagu mata tauyababao nimadiyai himwauwigau, ta aiwa lagalagana ainai hitutuye patugau, na ahubena tonugana ainai mwalowoiyena yatowolouyoma”.’

⁸ Waiwaihiuwowa walo teina hinuwatuwuidi,

⁹ ainaena magaiwa hilaugabaei ta hiwuyo Yeisu ana taumulitao hitau 11 maꞌadi geluwo aidiyai, ta hiwalo mahalava hava dova magaiwa ainai imamahalavane.

¹⁰ Tauꞌaubabadao neta Meli Magidalaena yo Yowana yo Meli iya Yemesa hinana, yo hinage tupwadi waiwaihiu baidadiyao, Yeisu yana towolouyo vehabana ana taumulitao hiwawalo aulidine,

¹¹ na hesi Yeisu ana taumulitaone waiwaihiuwowa yadi walone nigele hiyayemidiyei, yadi nuwatuwu ebeha bada hiꞌaꞌabitalawahi. Towatowaho hitau bwau yadi velobaloba Yeisu baidadi

¹³ Ahubena ehebonane ainai Yeisu ana taumulitao bwau hilaulau ehebo dalava ainai, yehana Emeusa. Dalavanane ana daodao Yelusalem ainaena dova mahana hawahawagana bwau ainai tamahalava.

¹⁴ Hitaubwauwone hilaulau na yodi hiꞌauꞌaubabada ginauliwowa Yeisu ainai himamahalavawa vehabadi.

¹⁵ Hiꞌauꞌaubabada na hilaulau, eena Yeisu aidiyai iwutu mahalava ta baidadi hilaulau.

¹⁶ Yeisu bada hiꞌitayaꞌo, na hesi nigele hiyaꞌatai.

¹⁷ Ainaena hitau bwauwa ipanivilaedi, iwalo, ‘Ginauli yehana vehabana amlaulau auꞌaubabadane?’ Na hiya aluwagavaiyena mayadi nuwayababa hitowolo benali.

¹⁸ Ta ana geluwa yehana Kaliyopasa iwalo Yeisu ainai, iwalo, ‘Nuwana owa taumana teya Yelusalem holanai ta nigele uyahanapui hava imamahalavane ahubena tonuga hiꞌoviꞌo ainai, awa?’

¹⁹ Yeisu ipanivilaedi iwalo, ‘Ginauli yehana?’ Na hiya hiwalo, ‘Ginauliwone Yeisu Nasaleti towahona ainai imamahalavane vehabadi. Towahone teina ibom tauwalo mahalava, yo Yaubada na tomowa mehediyai yana walowo yo hinage yana paihowao wahiwahiyaladi.

²⁰ Na yama taupwaoli babadadiyao yo yama taumugaiwo towahonane hiloinaei yana mwalowoi vehabana na mulitai tauꞌalehao hitutuye patune aiwa lagalaga ainai,

²¹ na ayemidiyei ebeha ibom mata ai Isileli ilivahigai. Ginauli teina ahubena bwau hiꞌoviꞌo aidiyai himahalava na wau ahubena tonugana.

²² Na tupwadi waiwaihiu alimaiyena nuwamai hiꞌabiye pwanopwano, wuwuna wau malatomtom habuluna hilau magaiyai,

²³ ta Yeisu tauna nigele hiyaꞌita, na hilau gwaipile ta hava dova Yaubada yana tausagenawasao yadi walo hiwalo mahalava alimaiyai ebeha bada itowolouyoꞌo.

²⁴ Hinage dova tupwadi alimaiyena hilau magaiyai ta hiꞌita dova waiwaihiuwowa yadi walomahalavawa na hesi Yeisu nigele hiyaꞌita.’

²⁵ Ainaena Yeisu aidiyai iwalo, ‘Yauyaulemiu, wuwuna nigele mugai tauwalo mahalavao yadi walowo amyayemidiyedi.

²⁶ Na am hanapui ebeha Besinana towahona teina muyaone ilobaidi ta ainaena abo yana wasawasa ainai iluwu.’

²⁷ Abo ivetuwuni ta aidiyai ilivalivahi hava dova Buki Veꞌahihi yana walomahalava iya vehabana. Mosese yo tauwalo mahalavao yadi Bukiwo aidiyena ivetuwuni na Buki Veꞌahihi maudoina iveꞌovi, ta ebe ainaena hanapu hilobai.

²⁸ Eena dalava ainai hilaulauwa bada vahalinai himamahalava ta Yeisu aidiyai iwalo, ‘Ammiyamiya na yalalau’.

²⁹ Ta hiya hiwalo, ‘Nigele! Havena ulaulau, teinai taꞌeno, wuwuna bada iboniꞌo.’ Ainaena italam ta iluwu yadi vadai.

³⁰ Yadi hauga ai ainai Yeisu beledi ivai, ta vehabana iꞌawanoi yo iꞌawa yauwedo Yaubada ainai, na mulitai iꞌabitomwahi ta imomohedine.

³¹ Tenem ainai mehedi imasele ta Yeisu abo hiꞌaꞌataine, na hesi aidiyena isasawaline.

³² Ainaena hitau bwauwa hiꞌaubabada, hiwalo, ‘Moiha haugana talaolaoma na iꞌauꞌaubabada yo Buki Veꞌahihi ilivalivahi alidai ada lausawahiwone vagadi dova aiwa atedai iꞌalaꞌalahi’.

³³ Eeta hitowolo mwayamwayau hilau Yelusalem, na nemai adi geluwowa hitau 11 hilobaidi yo tupwadi adi geluwo baidadiyao himiyamiya,

³⁴ na Yeisu vehabana hiꞌauꞌaubabada, hiwalo, ‘Saimoni bada Badane iꞌitayaꞌo, mwalowoiyena itowolouyoꞌo’.

³⁵ Eena hitau bwauwa hinage hiꞌaubabadaei hava dova amwahai aidiyai imamahalavane, yo hinage haugana Yeisu beledi iꞌabi tomwahi na imohedi ta ainaena abo hiꞌaꞌataine. Yeisu imahalava ana taumulitao aidiyai

³⁶ Howola adi geluwowa aidiyai hiꞌauꞌaubabada na Yeisu imahalava ta ahiꞌahipudiyai itowotowolo, na hiꞌita ta himeheuhi, yadi nuwatuwu ehebo aluꞌaluwa. Ainaena Yeisu iwalo, aulidi, iwalo, ‘Nuwadaumwali alimiyai!

³⁸ Hava wuwuna amnuwavitai na amnuwanuwatuwu bwaune.

³⁹ Nimagu yo aegu hola amꞌitadi yo amꞌabi sawahidi, wuwuna aluꞌaluwa nigele bunumana yo nigele hilihiliyanao dova yau amꞌitagaune.’

⁴⁰ Ainaena nimanawa yo aenawa iveꞌitadi.

⁴¹ Tenem ainai hiyaliyaya mwalaꞌina, na hesi tupwana mayadi matauhi wuwuna nigele hiyayemidi moiha, ainaena iwalo, ‘Viha aiꞌai, ammohegau ta yaꞌai?’

⁴² Eeta yama tupwana ligaligana himohei,

⁴³ ta mehediyai iꞌaꞌaine.

⁴⁴ Ainaena iwalo aulidi iwalo, ‘Teina ginauliwone bada yaꞌaubabadaediꞌo alimiyai haugana yau baidamiu, neta hava maudoina vehabagu hilelediꞌo Mosese yana Buki ainai yo tauwalo mahalavao yadi Buki aidiyai yo hinage wali Sam aidiyai, eeta yagu walowowa ana hanapu moiha imahalavaꞌo’.

⁴⁵ Tenem ainai nuwadi iꞌabiye masele ta Buki Veꞌahihi hihahanapuine.

⁴⁶ Na aidiyai iwalo, ‘Teina dova hileleyaꞌo, iwalo: Besinana towahona mata muya yo mwalowoi ilobaidi, na ahubena tonugana ainai mwalowoiyena itowolouyo,

⁴⁷ na mulitai yehanaena wasa namwanamwana, yo nuwabui yo pwanoli adi nuwahamu vehabadi higuguyaei. Yadi guguyane mata hivetuwuni Yelusalem ainai na ilau taꞌiꞌili baleꞌu maudoina.

⁴⁸ ‘Ginauli teina ainodi omiu ana tauwalo moiha.

⁴⁹ Na hesi yau mata Tamagu yana waloyemidiwa, neta Aluꞌaluwana yavetamalenama ta alaꞌalawowoli ewaena iꞌatuluma alimiyai, ainaena mata Yelusalem ainai amhaꞌwahaꞌwa vehabana.’ Yeisu yana hae galewai

⁵⁰ Yeisu yana walo iwalowedi na mulitai ana taumulitaowa ilauvaidi hilau Betani, ta nemai nimana iꞌabihini na iwalo velauwedi.

⁵¹ Yana walovelaune ainai itowolo ta ihahaene galewai.

⁵² Hiya yana abahaewa ainai hitalupwagogo yo hinoꞌonoꞌowei na mulitai mayadi yaliyaya mwalaꞌina hiwuwuyone Yelusalem.

⁵³ Hiwuyo ta vada tapwalolo holanai hauga ehebo ehebo Yaubada hiwalowalo vetuvehaeyei.