1

¹ Laulele teina Besinana Yeisu ana mumugao vehabadi. Yeisu tubuna Deivida, na Deivida tubuna mugamugaina Abelaham.

² Wuwuna teina dova: Abelaham iya natuna Aisake, na Aisake natuna Yakobo, na Yakobo natunao Yuda matahinao.

³ Yuda natunao Pelesi yo Selaha na hinadi Temali, Pelesi natuna Hesiloni, na Hesiloni natuna Alam,

⁴ na Alam natuna Aminadaba, na Aminadaba natuna Nasoni, na Nasoni natuna Salimoni,

⁵ na Salimoni mwanena Lehabi na natudi Boasa, na Boasa mwanena Ludi, na Boasa yo Ludi natudi Obedi, na Obedi natuna Yesi.

⁶ Yesi natuna Deivida, iya Tauwasawasa, na Deivida Ulaya hiwapena itawaholai, na natudi Solomoni hilabahi.

⁷ Solomoni natuna Lehobouma, Lehobouma natuna Abaya, na Abaya natuna Esa.

⁸ Esa natuna Yehosepata, na Yehosepata natuna Yolam, na Yolam natuna Usaya.

⁹ Usaya natuna Yodam, na Yodam natuna Ehasi, na Ehasi natuna Hesekaya.

¹⁰ Hesekaya natuna Manasa, na Manasa natuna Amoni, Amoni natuna Yosaya.

¹¹ Yosaya natunao Yekonaya matahinao, na yadi haugai Babiloniwone hilaoma ta Yudeyaone hiꞌabi avivinidi na hilalawedine tupwa Babiloni ainai ta himiyamiya.

¹² Hauganane Babiloni ainai himiyamiya, Yekonaya natuna Selatiyeli, na Selatiyeli natuna Selubabela.

¹³ Selubabela natuna Abiyuda, na Abiyuda natuna Elayakim, na Elayakim natuna Esoli.

¹⁴ Esoli natuna Sadoka, na Sadoka natuna Ekim, na Ekim natuna Eliyuda.

¹⁵ Eliyuda natuna Eliyesa, na Eliyesa natuna Madani, na Madani natuna Yakobo.

¹⁶ Yakobo natuna Yosepa, iya Meli mwanena, na Meli natuna Yeisu, na Yeisu hiꞌawa Besinanaei.

¹⁷ Ebe Abelaham ainaena na tavahilidima Deivida ainai, neta yaso adi bagibagili 14. Eeta ebe Deivida ainaena yaso tavahilidima haugana Babiloniwone Yudeyaone hilalawedine Babiloni ainai, neta adi bagibagili 14. Na yadi hauga Babiloni ainaena na Besinana towahona yana hauga ainai yaso adi bagibagili hinage 14. Yeisu ana labahi

¹⁸ Teina dova Yeisu Besinana ana labahine. Yeisu hinana Meli hiwalo abiꞌabiyei Yosepa ainai, na howola nigele hiyamiya bwau na Meli hesi ihiumaꞌo na yana hiumane neta Aluꞌaluwa Veꞌahihi ainaena.

¹⁹ Na mwanena Yosepa towaho dumwadumwaluna ta nigele ebeha Meli yana hiumane iyataꞌeyei ana geluwo aidiyai, na inuwavitai ta ebeha yana nuwatuwu dawaniyena itaꞌwataꞌwataei.

²⁰ Na Yosepa yana nuwatuwu howola ipaipaihowa, na yana hauga eno ainai niviniviyena Yaubada yana tausagenawasa ehebo ainai iwalo, ‘Yosepa, owa Deivida tubuna, havena unuwanuwayababa Meli yana hiumane vehabana, neta Aluꞌaluwa Veꞌahihi ainaena, na hesi bada ulauvai mwanem.

²¹ Howola abo natuna towahona ilabahi, na yehana umwauwi Yeisu, wuwuna iya yana bodao yadi pwanoliwo aidiyena mata ilivahidi.’

²² Ginauli teina bada himahalavaꞌo wuwuna mwalona tauwalo mahalava ehebo Yaubada yana walo iwalo mahalava mugaiyei ta Buki Veꞌahihi ainai ilelelene, iwalo:

²³ ‘Vahala nuwanuwapuyona mata ihiuma yo natuna towahona ilabahi, na yehana himwauwi Imanuweli’. Na Imanuweli ana bui ‘Yaubada baidada’.

²⁴ Eeta Yosepa enoꞌenowena itowolo na tausagenawasanane yana walo imulitaei, ta Meli itatawaholaine,

²⁵ na nigele ꞌwapina iyaꞌabitowoi ta ana higa ilabalaba na Yosepa gamane yehana imwau Yeisu.

2

¹ Yeisu hilabahi Betelehem ainai, haugana Helodi iya iloiloina Yudeya holanai. Na hauganane ainai tausonogao tupwa bomatuwena hilaoma ta Yelusalemaone aidiyai hipanivila,

² hiwalo, ‘Havaidova Yudeya yami wasawasa vauvauna hilabahi? Ahanapuiyaꞌo bada hilabahiyaꞌo, wuwuna ana veꞌiveꞌilala utui aꞌitayaꞌo tupwa bomatuwena ipoetaohanine, ainaena alaoma habi pwagogo ainai.’

³ Yadi walo teina wasawasa Helodi ibenalei na iꞌaluwagavai mwalaꞌina yo hinage Yelusalemao bagibagilidi hiꞌaluwagavai walo teina vehabana.

⁴ Ainaena Helodi Yudeyaone yadi taupwaoli mwalaꞌidi yo yadi loina ana tauveꞌitao iyoga ahaidi na aidiyai ipanivila, iwalo, ‘Havaidova ainai Besinana towahona hilalabahine?’

⁵ Na hiwalo, ‘Betelehem ainai, neta Yudeya holanai, dova tauwalo mahalava yana walomahalava Buki Veꞌahihi holanai, iwalo:

⁶ “Vehabana Betelehem dalava wasawasa na mwalaꞌina Yudeya dalavanao maudoidi aidiyena. Wuwuna Betelehem holanaena howola abo Isileli adi tauloina imahalava, na iya yagu bodao imugaiyedi.” ’

⁷ Ta Helodi tausonogaowa iyoga dawaniyedima, na ipanivilaedi aiteya hauga ainai utuine imamahalavane.

⁸ Eeta Helodi yadi walo ibenaledi na iloinaedi, iwalo, ‘Amlau Betelehem ainai na gamanane ambehaei, na ebe amlobai amwuyoma amvenuwamwauwegau, ta ebe yau hinage yalau na yapwagogo ainai’.

⁹ Wasawasa alinana hibenalei na hisoꞌeꞌeli ta hilau na utuiwa mwalona tupwa bomatuwena hiꞌiꞌitawa mehediyai imahalava na ihinahinali eeta himulitaei na gamanane yana abamiya itowoloveꞌilala na ainai himamahalavane,

¹⁰ na utuiwa vehabana hiyaliyaya mwalaꞌina.

¹¹ Hiluwu vadai ta gamanawa hinana Meli baidana hiꞌiꞌitadine, na hipwagogo gamane ainai. Na velauwowa hivavaidimawa gamanane ainai himwamwauwidine, neta goula yo gadoꞌa yo emodi.

¹² Na mulitai niviniviyena Yaubada ivenuwamwauwedi ebeha havena Helodi ainai hiwuyowuyouyo, eeta hitowolo na vali amwahaena hilau gwaipile yadi dalavai. Yosepa yo gama mahinana hidena Itipita ainai

¹³ Na tausonogao bada hilaoꞌo na masigiliyena Yaubada yana tausagenawasa niviniviyena Yosepa ainai imahalava ta ivenuwamwauwei iwalo, ‘Utowolo na gama mahinana ulauvaidi ta amdena tupwa Itipita ainai, na nemai ammiyamiya ana higa yavenuwamwauwegomiu, abo amlau gwaipilema. Yami dena teina wuwuna, Helodi mata gama teina ibehaei na ebeha iꞌoiye mwalowoi.’

¹⁴ Eeta masigilinane ainai Yosepa itowolo ta gamane mahinana ilauvaidi na hidedenane Itipita.

¹⁵ Na nemai Itipita himiyamiya ana higa Helodi imwamwalowoine. Yadi vetaumana ainaena Yaubada yana walomahalava, neta ehebo tauwalo mahalava iwalo mahalava mugaiyei, iwalo:

‘Itipita ainaena natugu yayogaenama’.

¹⁶ Na Helodi tausonogaowa ihaꞌwaꞌahayaidi ta nigele hiyalau gwaipilema. Yadi oyama vehabana imodiꞌiꞌini mwalaꞌina, eeta Helodi yana tauꞌalehao ivetamaledi Betelehem dalavanao aidiyai, yo ebeha hedaheda towatowahodi hiya adi bolimai bwau ainaena iꞌaituluyo, hiꞌoiye mwalowoidi. Wuwuna tausonogao yadi aubabada ainaena bada ihanapuiyaꞌo aiteya hauga ainai gamanane itutubuine.

¹⁷ Ainaena hauganane imahalava hava tauwalo mahalava Yelemaya mwalona iwalo mahalava mugaiyei, iwalo:

¹⁸ ‘Dou taꞌetaꞌe dalava Lamaꞌa ainena yabenalei. Muya na mehelino hidou taꞌetaꞌeyedi. Letiyeli idoudou natunao vehabadi, na yana dou ainaena nigele howahowana iyaliyaya, natunao yadi mwalowoi vehabana.’ Yadi laugwaipile Nasaleti ainai

¹⁹ Eeta Helodi yana mwalowoi tuluhanai Yaubada yana tausagenawasa imahalava Yosepa ainai, haugana Itipita ainai howola himiyamiya, na niviniviyena iwalo ainai,

²⁰ iwalo, ‘Yosepa utowolo na gama mahinana ulauvaidi na amwuyo Isileli, wuwuna gamane ana alehawa bada imwalowoiꞌo’.

²¹ Na Yosepa itowolo, ta gamane yo hinanane ilauvaidi, na hiwuwuyone Isileli.

²² Na haugana hiwuyo Yosepa wasa ibenalei ebeha Helodi natuna Akeleyosi iveꞌaivelaheyei na ivetauwasawasa Yudeya holanai, eeta Yosepa imeheuhi na nige nuwana ilau gwaipile Yudeya, eena niviniviyena veꞌita Yaubada imohei ta hitaꞌiꞌili Galili tupwanane ainai.

²³ Na Nasaleti ainai hivedalava ta himiyamiya. Teina ainaena tauwalo mahalava yadi walomahalava mugamugaina iwalo: ‘Iya yehana himwauwi towaho Nasaleti’.

3

¹ Hauga tenem ainai Yoni tauꞌabiye bapitaiso imahalava balabala awawai tupwa Yudeya holanai na iguguya, iwalo,

² ‘Mumugamiu yababadi aidiyena amnuwabui wuwuna Yaubada mata muhamuhana alidai ivetauloina’.

³ Tauwalo mahalava Aisaya mugai Yoni vehabana iwalo mahalava, iwalo:

‘Towaho ehebo tupwa balabala awawai alinana mwalaꞌina ainaena iyogayoga, iwalo:

“Bada yana amwaha amsepa na amꞌabiye duyedumwalu”.’

⁴ Yoni ana aleꞌo lagulagu kameli wiyawiyana, na ana tulituli kameli ꞌwapina, na ana mwaimwaiꞌeꞌe yo mwagagau taꞌi.

⁵ Na Yoni balabala awawai iloguguguya na Yelusalemaone yo Yudeyaone yo weꞌaha Yolidani papalinane ana taumiyaone maudoidi hilaoma Yoni ainai,

⁶ na mumugadi yababadi hiwalo mahalavaedi ainai, eena iꞌabiꞌabiye bapitaisodi weꞌaha Yolidani ainai.

⁷ Na Palisiwone yo Sadusiwone bagibagilidi hinage hilaolaoma habi bapitaiso, na Yoni iꞌitadi ta iwalowedi, iwalo, ‘Tauꞌoyamao! omiu dova weso! Na yami nuwatuwu ebeha mata Yaubada yana modiꞌini ainaena amdena, awa?

⁸ Ainaena ilowoinanegomiu yo yami nuwabui moiha amveꞌitaedi yami paihowa namwanamwadi aidiyena.

⁹ Na havena amnuwahaehae wuwuna ebeha omiu Abelaham tubunao na hesi Yaubada howahowana yo gaimao teina aidiyena Abelaham tubunao ipaihowaidi.

¹⁰ Na ebe mumugamiu nigele namwanamwana mata Yaubada iwalo yagaigomiu, dova aiwa, ebe nigele ainona namwanamwana tomowa higoha vehuludi ta aiwa alaꞌalahina ainai hivehuludi na iꞌalahidi.

¹¹ ‘Na ebe amnuwabui, yau weꞌahaena yaꞌabiye bapitaisogomiu na hesi howola abo ehebo towaho ilalaoma, iya imwalaꞌi gabaegau, na nigele howahowagu na aena ana huma yaꞌavalai. Na towahonane mata ilaoma na Aluꞌaluwa Veꞌahihi, dova aiwa alaꞌalahina ainaena iꞌabiye bapitaisogomiu.

¹² Na towaho teina yana goliyena mata aiꞌai dova pegapega itapidi yo ainodi hiholu na mulitai ainodi namwanamwadi ivehae yana vadavada ainai, na mohomohodine aiwa alaꞌalahina miyamiya vateyaina ainai igabudi.’ Yoni Yeisu iꞌabiye bapitaiso

¹³ Hauga tenem ainai Yeisu tupwa Galili ilauvehulu na ilau Yolidani Yoni ainai habi bapitaiso.

¹⁴ Eeta Yoni itowoi na Yeisu yana nuwatuwu higwaipile ta iwalo, ‘Ilowoinanei na owa uꞌabiye bapitaisogau, na vedova ta ulaoma ta ebeha yau yaꞌabiye bapitaisogo?’

¹⁵ Na Yeisu Yoni yana walone iyemaihane, iwalo, ‘Nigele. Hesi teina dova. Owa uꞌabiye bapitaisogau, wuwuna teina ainaena loina maudoidi namwanamwadi tamulitaedi.’

¹⁶ Eeta Yoni italam ta Yeisu iꞌabiye bapitaisone. Na Yeisu howola bwahiyena igayogayo taohani, na galewa ilotahoꞌe na Yeisu Yaubada Aluꞌaluwana iꞌiꞌitane ana oleya dova gabubu iꞌaituluma na ainai itotowane.

¹⁷ Na hinage ehebo alinana galewaena hibenalei iwalo, ‘Teina natugu yavelauwei iya vehabana yayaliyaya mwalaꞌina’.

4

¹ Teina ainaena Yaubada Aluꞌaluwana Yeisu ilauvai ta ilalaweine balabala awawai ta ebeha ana towoi Tomodulele ainaena ilobai.

² Na ahubena 40 holanai nigele iyaꞌai, ta ainaena ivahali mwalaꞌina.

³ Na tautowoinane imahalava na iwalo, Ebe owa Yaubada Natuna, gaima teina uloinaedi ta hiyemala aiꞌai’.

⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Buki Veꞌahihi holanai loina imiyamiya ebeha:

“Tomowa yawahidi nigele aiꞌai aꞌava ainaena, na hesi walowo maudoidi Yaubada awanaena hilaoma iya tomowa yadi abanamwanamwa”.’

⁵ Iꞌovi na Tomodulele Yeisu ilauvai ta ilalaweine Yelusalem, na vada tapwalolo mwalaꞌina ewaꞌalilinai ihahaeyeine,

⁶ na ainai iwalo, ‘Ebe owa Yaubada Natuna, teina ainaena ugavai, na mata nigele howahowana uyasilahe. Wuwuna Buki Veꞌahihi bada iwalo mahalavaꞌo, iwalo:

“Yaubada yana tausagenawasao iloinaedi ta hiꞌita avivinigo”. Yo hinage iwalo:

“Nimadiyena hiꞌavalaigo, na ebe havena aem hisilasilahe gaima aidiyai”.’

⁷ Na Yeisu hinage iwalo, ‘Ehebo walo Buki Veꞌahihi ainai imiyamiya iwalo:

“Havena yam Bada Yaubada utowotowoi”.’

⁸ Na Tomodulele Yeisu ilauvai ilawei oya mwalaꞌina ewanai na tenem ainai dalava wasawasaowa baleꞌuwai maudoidi Yeisu iveveꞌitane,

⁹ na hinage itowouyoi, iwalo, ‘Tupwa tenem maudoina mata yamohego. Ebe ubeꞌu aitulu na aliguwai upwagogo, na ebe abaloinaone yamohego.’

¹⁰ Eena Yeisu iwalouyo, iwalo, ‘Tomodulele, ulau vehulugau! Buki Veꞌahihi holanai loina imiyamiya ebeha:

“Yam Yaubada ibom ainai upwagogo yo utapwalolo yo ibom yana walo upaihowai”.’

¹¹ Ainaena Tomodulele Yeisu ilauvehulu na mulitai tausagenawasao himahalava ta hihahaguine. Yeisu yana paihowa ivetuwuni tupwa Galili ainai

¹² Na mulitai Yeisu wasa ibenalei ebeha Yoni vada abapaiyai himwauluwuwenaꞌo, ainaena iwuyo Nasaleti Galili tupwanai.

¹³ Na Nasaleti ilauvehulu ta imimiyane Kapaneum leꞌawanai, neta huhuwone Sebuloni yo Napitalai yadi toputopuwai.

¹⁴ Ginauli teina vehabana tauwalo mahalava Aisaya mwalona iwalo mahalava na Buki Veꞌahihi ainai ilelelene iwalo:

¹⁵ ‘Sebuloni yo Napitalai yadi dalavao neta niꞌu yo bwahi Yolidani ahipudiyai, nigele Yudeyao yadi tupwa yehana Galili.

¹⁶ Hibom guguyou yana tupwa ainai himiyamiya na hesi teina hauga masele mwalaꞌina bada hiꞌitayaꞌo.

Wuwuna mwalona mwalowoi yana tupwa yababana ainai himiyamiya na teina hauga bada masele aidiyai iꞌalataohaniꞌo.’

¹⁷ Hauga tenem ainaena Yeisu yana guguya ivetuwuni na iwalo, ‘Yami paihowa yababadi aidiyena amnuwabui, wuwuna hauga bada imahalavaꞌo na Yaubada ivetauloina alidai’. Tauyama hitau vehopali Yeisu iyogaedi

¹⁸ Na ehebo hauga Yeisu niꞌu Galili leꞌawanai ivasavasane na tauyama hitau bwau matahina ilolobaidine yadi vinaya hiyahuyahuwei, ehebo Saimoni, iya hinage hiyogaei Pita, na tahina yehana Andulu.

¹⁹ Na iyogaedima na iwalo, ‘Ammulitaegau na tomowa amꞌonadi’.

²⁰ Tenem ainai yadi vinayawa hilaugabaei na Yeisu himumulitaeine.

²¹ Na hinage tupwana ivasanelau na tauyamao hitau tonuga wagai yadi vinaya hiꞌatuꞌatububunidi iꞌiꞌita lobaidine, hiya Yemesa yo Yoni yo tamadi, ibom yehana Sebedi. Eeta Yemesa matahina iyogaedi,

²² na hitowolo mwayamwayau tamadiwa wagai hilalaugabaeine, na Yeisu himumulitaeine. Yeisu tomowa bagibagilidi ihaguidi

²³ Yeisu Galili maudoina itaꞌiꞌiliyei na yadi vada tapwalolo aidiyai iguguya, na wasa namwanamwana Yaubada yana loina vehabana iwalo mahalava, na hinage tomowa adi lovalao vagadi yo vagadi aidiyena iꞌabiye namwanamwadi.

²⁴ Ainaena Yeisu wasana imahalava Siliya dalavanao maudoidi aidiyai, eeta taulovalao bagibagilidi hilawelawedi ainai, hiya hilovala mwalaꞌina na hiya maꞌadi muyamuyao yo hiya viꞌaviꞌa iꞌabiye yauyauledi yo hiya adi lovala ainaena hiꞌabiꞌabivelolo, yo hinage taupeuwo, na Yeisu iꞌabiye namwanamwadi maudoidi.

²⁵ Teina wuwuna boda mwalaꞌina Yeisu himulimulitaei. Hiya Galiliyena yo Dekapolisiyena yo Yelusalemaena yo Yudeyaena yo hinage Yolidani vali tupwanaena.

5

¹ Yeisu boda mwalaꞌina iꞌiꞌitadine, na ihae oyai ta tenemai imimiyane, na ana taumulitao hinage hihahaene,

² na Yeisu ivetuwuni iveꞌita aidiyai, iwalo,

³ ‘Omiu mayami nuwadobi amyaliyaya wuwuna Yaubada yana Abaloina alimiyai.

⁴ Omiu taudou hinage amyaliyaya, wuwuna mata Yaubada iꞌabiye yaliyayagomiu.

⁵ Omiu mumugamiu hegohegoyadi amyaliyaya, wuwuna howola abo Yaubada baleꞌu maudoina imohegomiu.

⁶ Na ebe omiu mumuga dumwaluna nuwanuwamiu na amvahavahali amyaliyaya, yo hinage amgadogadomaguni vehabana amyaliyaya, wuwuna mumuga namwanamwana mata atemiyai imwalaꞌi.

⁷ Na omiu tauꞌatemuyamuya amyaliyaya, wuwuna Yaubada hinage mata iꞌatemuya muyaegomiu.

⁸ Omiu atemiu masemaseledi amyaliyaya, wuwuna howola abo Yaubada amꞌita.

⁹ Omiu tauꞌabiye nuwadaumwali amyaliyaya, wuwuna Yaubada mata iꞌawa natunaegomiu.

¹⁰ Na omiu yami paihowa namwanamwana vehabadi tomowa hiveꞌaveꞌalehaegomiu, amyaliyaya wuwuna Yaubada yana Abaloina alimiyai.

¹¹ Na ebe vehabagu tomowa hiꞌuluꞌulumiyaegomiu yo iveꞌaveꞌalehaegomiu yo yadi oyamaena hiꞌawaꞌawa yababaegomiu, amyaliyaya taꞌi.

¹² Moiha taꞌi howahowana amyaliyaya mwalaꞌina, wuwuna howola abo ami maiha namwanamwana galewai mata amlobai. Na omiu dova Yaubada yana tauwalo mahalavao mwalona. Wuwuna hiya hinage yadi miyavitai hilobaidi tomowa aidiyena.’ Yagahu na masele vehabadi

¹³ ‘Omiu dova yagahu taumiya baleꞌu vehabadi. Na amnuwatuwu avivini ebe yagahu yana wahiyala iꞌovi nigele howahowana na inamwanamwauyo, ainaena tataꞌwataꞌwataei na tahiwavehulu amwahai.

¹⁴ Na hinage omiu dova masele taumiya baleꞌu vehabadi. Ebe lampa tagabu havena walata ainaena taꞌoiꞌoihamui, na hesi ewai tamwauwi, ta vada maudoina imasele. Hinage dova ebe oya vahupounai tadalava sepa nigele howahowana dalavanane tadawani.

¹⁶ Omiu masele tomowa aidiyai, eeta howahowana yami paihowa namwanamwadi hiꞌita na Tamamiu galewai hinoꞌowei. Loina vehabana

¹⁷ ‘Havena amnuwanuwatuwu ebeha yau yalaoma na Mosese yana loinao nuwana tauwalo mahalavao yadi veꞌitao yavaivehuludi. Na hesi yalaoma ebeha yaꞌabiye mahalava iliꞌilimanidi.

¹⁸ Yawalo moiha alimiyai, mata baleꞌu na galewa hisawali, na loina mwalaꞌina yo iuꞌiu isoꞌisosolina mata nigele hiyaꞌovi na hesi ainodi mata himahalava.

¹⁹ Na ebe yaiya loinadine ehebo aidiyena iuꞌiu isoꞌisosolina itaꞌwataꞌwataei yo tomowa hinage nigele iyaveꞌitadi, iya Yaubada yana Abaloina holanai duyaꞌaliꞌaliyai moiha, na hesi ebeha loinadine upaihowaidi yo uveꞌitaedi, yeham mata imwalaꞌi Yaubada yana Abaloina holanai.

²⁰ ‘Hinage yawalo alimiyai ebe mumugamiu inamwanamwa mata Palisiwone yo loina ana tauveꞌitaone mumugadine omiu mumugamiune inamwanamwa gabaedi. Na ebe nigele, mata nigele Yaubada yana Abaloina ainai amyaluwu. Manini vehabana

²¹ ‘Loina mugamugaina tubudao aidiyai amhanapuiyaꞌo, iwalo, “Havena yemwalowoi, ebe yaiya iꞌyemwalowoi mata loina ilobai”.

²² ‘Na yau yaloinaegomiu ebe yaiya owa tahim ainai umodiꞌini loina ulobai. Na ebe tahim uꞌawa yabayababaei loina ulobai, tauloinao aidiyena. Na hinage ebe tahim uꞌawa yauyauleyei, howola abo dalava alaꞌalahina uveꞌalo.

²³ ‘Yaiya owa yam velau uvaiyama yo upwaoliyei Yaubada ainai na ebe unuwatuwui ehebo tahim mayana nuwayababaowa mumugam vehabana,

²⁴ ilowoinanego yo yam velaune umwauwi abapwaoline vahalinai na uwuyo tahim ainai na utowoi ta baidam amveꞌauꞌaugeluyo, eena mulitai uwuyoma abo yam velauwa Yaubada ainai upwaoliyei.

²⁵ ‘Na ebe ehebo towaho iveꞌewaigo na ilawego habi lauvetalaego, ilowoinanego ebe mugai pwanoli uꞌabiye dumwadumwalu mwayamwayauwei baidam. Na ebe nigele, mata am tauveꞌewane ilawego tauloina ainai na am loina ulobai, neta himwauwigo vada abapaiyai.

²⁶ Moiha taꞌi, nigele mata uyamahalava ana higa am vagavaga maudoina upaihowai.’ Nuwatuwu dawani vehabana

²⁷ ‘Loina mugamugaina bada amhanapuiyaꞌo, iwalo, “Havena meheganawali”.

²⁸ Na yau yaloinaegomiu neta ebe yaiya towaho bo waihiu ainai inuwatuwu dawani, iya atenai bada ipwanoliꞌo.

²⁹ Ainaena ebe mehe tautuwam yana vinunuwena iꞌabiye beꞌugo ilowoinanego ebe uwunihi vehulu. Muya nigele mwalaꞌina ebe taum ehebo uvesawali, na hesi muya mwalaꞌi alilina ebe mehem vehabana Yaubada taum maudoina igabae aituluwei dalava alaꞌalahina ainai.

³⁰ ‘Hinage dova ebe nima tautuwam yana paihowaena iꞌabiye beꞌugo ilowoinanego ebe utom vehulu. Muya nigele mwalaꞌina ebe taum ehebo uvesawali, na hesi muya mwalaꞌi alilina ebe nimam vehabana Yaubada taum maudoina igabae aituluwei dalava alaꞌalahina ainai. Vinawahe vehabana

³¹ ‘Loina mugamugaina hinage iwalo: “Ebe towaho ehebo nuwanuwana na mwanena ivinawaheyei, towahonane leta ilele na mwanenane imohei ta ebe hivinawahe”.

³² Na yau yaloinaegomiu neta, ebe towaho mwanena nigele iyapwanoli na towaho taꞌi ivinawahe ta itawahola geyoꞌawa vali waihiu ainai, towaho teina mwanena mugamugaina bada iꞌabiye beꞌuyaꞌo ebe waihiunane itawahola geyoꞌawa vali towaho ainai. Eeta towahowa ebe itawahola waihiu vinavinawahena ainai neta towahonane hinage ipwanoliꞌo. Awatamada vehabana

³³ ‘Hinage loina miyamiyana bada amhanahanapui iwalo: “Ebe amꞌawa tamada, havena yami walowone amhoꞌehoꞌedi na hesi Yaubada vehabana ampaihowaidi”.

³⁴ Na alimiyai yawalo, havena galewa vehabana amꞌawaꞌawa tamada, wuwuna Yaubada yana abamiya.

³⁵ Hinage havena baleꞌu vehabana amꞌawaꞌawa tamada, wuwuna aena ana abamwau, hinage havena Yelusalem vehabana amꞌawaꞌawa tamada, wuwuna tauloina mwalaꞌina yana dalava.

³⁶ Hinage havena uluꞌulumiu vehabana amꞌawaꞌawa tamada, wuwuna nigele howahowamiu na vahumiu ehebo amloinaei ta ihewa nuwana igiba, awa?

³⁷ Na hesi ebe utalam, uwalo, “Ehewa”, na ebe uuvala, uwalo, “Nigele”. Wuwuna ebe aubabada bagibagilina, neta Tomodulele ainaena. Havena yababana amyemayemaiha

³⁸ ‘Loina miyamiyana amhanapuiyaꞌo iwalo, “Mehe ehebo ana maiha mehe ehebo, na sala ana maiha hinage sala ehebo”.

³⁹ Na yau yaloinaegomiu ebeha havena amvaivai maiha, na hesi ebe yaiya navanava tautuwamwena igoha, havena nimanane uyemayemaiha, na hesi vali navanavamne hinage utalamwei ta ainai igoha.

⁴⁰ Na hinage ebe yaiya lauvetala ainaena am aleꞌo ivai, hinage am abobone umohei.

⁴¹ ‘Hinage ebe yaiya iloinaego na yana tobwatobwa uꞌavalai ehebo dalava ainaena ulau ehebo dalava ainai, howahowana utalam dalava bwauna hinage ainai ulawei.

⁴² ‘Na hinage ebe yaiya iꞌawanoi alimwai ehebo ginauli vehabana, ginaulinane umohei, na yaiya yam tobwatobwa iꞌawanoiyei na iyepaihowa, havena unuwanuwavi. Tavelau ada alehao aidiyai

⁴³ ‘Loina mugamugaina bada amhanapuiyaꞌo, iwalo, “Ami geluwo amvelauwedi, na hesi ami alahao amsosomanaedi”.

⁴⁴ Na yau yaloinaegomiu ami alehao amvelauwedi na hiya hiꞌabiꞌabiye muyagomiu vehabadi amꞌawanoi ta Yaubada ihaguidi.

⁴⁵ Teina ainaena Tamada galewai iꞌawa natunaegomiu, wuwuna ibom velau wuwuna, na ibom yana mahana ihinahinali tauyababa yo hinage taunamwanamwa aidiyai, na hinage yana ꞌwesu italamwei taudumwaluwo yo hinage hiya nigele taudumwalu aidiyai.

⁴⁶ ‘Na ebe ami geluwo aꞌava amvelauwedi, nigele howahowana na paula namwanamwana Yaubada ainaena amlobai, wuwuna tauyababao, dova takesi ana tauvaiwo, mumugadi dova yami velaune, adi geluwo aꞌava hivelavelauwedi.

⁴⁷ ‘Hinage ebe tahiꞌaꞌavamiyao amꞌawa heliheliyamwedi mata mumugamiu ganamuli mumugadi nigele iyanamwanamwa gabaedi, wuwuna hiya adi geluwo aꞌava hiveveꞌauꞌaugeluwedi, eeta hiya na omiu bada mumugamiu hitoyatoyawaꞌo.

⁴⁸ ‘Na omiu ilowoinanegomiu na baleꞌuwai mumugamiu hinamwanamwa ta dova Tamamiu galewai.’

6

¹ Yeisu iwalo, ‘Ebe nuwanuwamiu amvelau hiya wewelohedi aidiyai, havena tomowa mehediyai ampaipaihowai. Ebe dova ampaihowai, mata nigele awanamwanamwa nuwana maiha amyalobai Tamamiu galewai ainaena.

² ‘Eeta haugana amvelau wewelohedi aidiyai havena yoguli amyuviyuvi, dova tauꞌoyamao hiya vada tapwalolo nuwana dalava aidiyai yadi velau tuluhanai yoguli hiyuvidi ta ebeha tomowa hinoꞌowedi. Bada neta adi maiha hauga teina taꞌi ainai hilobalobai na hesi hauga ilalaoma nigele maiha mata hiyalobai.

³ Eeta omiu haugana velau ampaihowai, bada ammohe dawaniyei, ta nima tautuwamiu yana velau, havena nima ehaꞌehamiu ihanahanapui,

⁴ ta ebe havena tomowa hiꞌitaꞌita, na Tamamiu ibom yami velau dawani iꞌitayaꞌo mata mulitai maiha namwanamwana imohegomiu.’ Awanoi vehabana

⁵ ‘Yami awanoi teina dova, ebe amꞌawanoi Yaubada ainai havena tauꞌoyaꞌoyamao dova amꞌawaꞌawanoi, wuwuna hiya nuwanuwadi na tomowa mehediyai nuwana tapwalolo holanai nuwana dalava aidiyai hitowotowolo na hiꞌawaꞌawanoi. Bada neta adi noꞌo hauga teina hilobalobai.

⁶ Na owa ebe uꞌawanoi, uluwu mugai yam vada holanai na awaꞌeda uguduꞌauhi na uꞌawanoi dawani Tamada ainai, na ibom iꞌitago na mulitai maiha namwanamwana imohego.

⁷ ‘Na hinage yam awanoi aidiyai havena walo uꞌataꞌataiuyoi dova hiya taumiya guguyou yadi obaꞌobao. Hiya yadi yemidi ebeha walo bagibagilidi aidiyena Yaubada yadi awanoi ibenalei.

⁸ Havena omiu dova, wuwuna omiu Tamamiu imiyamiya, na iya yami nuwatuwu dawani ihanapuidiꞌo na abo mulitai vehabadi amꞌawanoi.

⁹ “Ainaena awanoi ana hauga aidiyai teina dova amꞌawanoi:

Tamamai owa galewai yeham aveꞌahihiyei,

¹⁰ na aꞌawanoi ta owa uloinaegai, ta yam nuwatuwu ebeha apaihowai baleꞌuwai dova hiya galewai hipaipaihowai.

¹¹ Amai ahubena ehebo ehebo ainai umohegai.

¹² Na mumugamai yababana unuwahamuidi, dova ai hinage ama geluwo mumugadi yababadi alimaiyai anuwahamuidi.

¹³ Havena utowotowoigai, na hesi iya yababanane ainaena uhaguigai.”

¹⁴ ‘Ebe omiu ami geluwo yadi yababao alimiyai amnuwahamuidi, Tamamiu galewai hinage yami yababao alimiyai inuwahamuidi.

¹⁵ Na ebe ami geluwo yadi yababao alimiyai nigele amyanuwahamuidi, Tamamiu hinage omiu yami yababao mata nigele iyanuwahamuidi. Aiꞌai ana hudi vehabana

¹⁶ ‘Ebe haugana tapwalolo vehabana amhudi, havena ami oleya hiyabayababa dova taunuwayababa. Teina tauꞌoyama yadi paihowa dova, wuwuna hiya adi ita hiꞌabiye yababadi ta ebeha yadi hudi tomowa hihanapui. Bada neta adi noꞌo hauga teina hilobalobai.

¹⁷ Na omiu hesi haugana am hudi tapwalolo vehabana, ammaniꞌabi yo amhuwali, ta ami oleya hinamwanamwa tomowa aidiyai,

¹⁸ ta ebe tomowa yami hudine havena hihanahanapui, na Tamamiu taꞌi hava atemiyai imiyamiya ihanapuiyaꞌo, na ana maiha namwanamwana imohegomiu. Maiha galewai vehabana

¹⁹ ‘Havena yami wasawasa baleꞌuwai amtautauꞌahaidi, wuwuna wesoweso na pwaha, wasawasa baleꞌu hiꞌabiꞌabiye yababadi na hinage tauꞌaivavali hiluwuluwu yami vada aidiyai habi aivavali,

²⁰ na hesi howahowana na yami wasawasa galewa vehabana amꞌaipate wahiwahiyala. Wuwuna galewai nigele wesoweso na pwaha ainai hiyamiyamiya. Ainaena yami wasawasa mata nigele hiyaꞌabiye yababadi na hinage nigele tauꞌaivavali.

²¹ Eeta aiteya tupwa ainai yami wasawasa imiyamiya, neta tupwanane ainai yami nuwatuwu hisagena. Tauda ana masele

²² ‘Meheda dova tauda ana masele. Eeta ebe meheda ausaladi tauda maudoina himasele,

²³ na ebe meheda hiyababa tauda hinage maudoina higuguyou, na ebe maselene alidai iboho, mata guguyou mwalaꞌina itaꞌiꞌiliyegita. Yada taubada ehebo taꞌi

²⁴ ‘Taupaihowa ehebo nigele howahowana na ipaihowa tautaubadao bwau aidiyai, mata ehebo itaꞌwataꞌwataei na ehebo vehabana ipaihowa, na ehebo iꞌawa namwanamwaei na ehebo iꞌawa yababaei. Dova hinage nigele howahowana Yaubada yana paihowa na wasawasa baleꞌuwai taꞌabi bwauwedi. Havena atehawawali

²⁵ ‘Na yawalo auligomiu ebeha havena yami miyamiya baleꞌuwai vehabana amnuwatuwu mwalaꞌina, aiꞌai yo ami bwahi yo ami aleꞌo vehabadi. Wuwuna yawahida ginauli mwalaꞌina alidai, na tobwatobwa ꞌwapi vehabadi nigele ginauli mwalaꞌina.

²⁶ ‘Teina ehebo abaꞌita yamohegomiu lowolowo ainaena, hiya nigele hiyalaulaupeli na nigele hiyalaulauꞌeli, na hinage nigele yadi vadavada. Lowolowowone ginauli iuꞌiudi na hesi Tamadane galewai hauga maudoina aiꞌai imohemohedi. Na amnuwatuwu avivini ebeha omiu ginauli mwalaꞌina Yaubada ainai.

²⁷ Na viha alimiyena howahowana yana nuwatuwuwena mata yana hauga baleꞌuwai iꞌabiꞌabiye daodao? Nigele, awa?

²⁸ ‘Na hava vehabana amnuwanuwatuwu mwalaꞌina ami aleꞌo vehabadi? Na ehebo hinage teina abaꞌita, vane yadi ini dalavai vehabana amnuwatuwu behabehaei. Hauga maudoina nigele hiyapaipaihowa, na hinage nigele adi aleꞌo hiyapaipaihowaidi.

²⁹ Na moiha, Solomoni ana aleꞌowo yo ana pasao adi ita namwanamwadi, na vane adi ita hesi inamwanamwa alili.

³⁰ Eeta amnuwatuwu avivini Yaubada yana itaꞌavivini alimiyai vehabana. Iya awahi iveꞌaupasadi vane namwanamwadi aidiyena. Mata vane hitaya na iꞌahubenama hiwelai yo higabudi, na omiu awahi amnamwanamwa gabaei. Na moiha, ami aleꞌowo imohegomiu. Ainaena yami yemidi Yaubada ainai havena itapitapiya.

³¹ ‘Na havena amnuwanuwatuwu pwano amwalowalo, “Hava aꞌai?” nuwana “Hava anuma?” nuwana “Hava aliꞌwa?”

³² Walo teina dova hiya howola guguyou ainai himiyamiya yadi aubabada. Na hava yami nuwatuwu Tamamiu galewai bada ihanapuiyaꞌo, dova aiꞌai yo ami bwahi yo hinage ami aleꞌo, na imohemohegomiu.

³³ ‘Eeta howahowana ebe mugai Yaubada yana loina yo yana amwaha dumwadumwaluna ambehaei na ammulitaei, ta ebe aiꞌai yo hinage ami aleꞌo imohegomiu.

³⁴ ‘Ahubena ehebo ehebo ana nuwanuwatuwu himiyamiya; mata vehabana na iꞌahubena vehabana. Eeta mata havena am nuwanuwatuwu iꞌahubena vehabana.

7

¹ ‘Havena tomowa amꞌawaꞌawa yababaedi mata dova ta Yaubada hinage iꞌawa yababaegomiu.

² Wuwuna aiteya ginauli aidiyena tomowa amꞌawa yababaedi mata aidiyena Yaubada iꞌawa yababaegomiu, na hinage vedova mumugamiu tomowa aidiyai Yaubada dova hinage imumuga alimiyai.

³ ‘Na nigele howahowana tahim ainai uwalo ebeha mehenai aiwa muꞌamuꞌalina imiyamiya, wuwuna owa hinage mehemwai etupwa imiyamiya, ta nigele uyaꞌita.

⁴ Eeta havena tahim uwalowalo ainai ebeha aiwa muꞌamuꞌalina mehenaena uvaivehulu, wuwuna owa hinage mehemwai etupwa imiyamiya.

⁵ Moiha tauꞌoyama ehebo owa, awa? Na hesi etupwane mehemwena uvaimugaiyei, na ainaena uvinunu iliꞌilimani na mulitai abo tahimne mehenaena aiwa muꞌamuꞌalina uvaivehulu.

⁶ ‘Havena Yaubada yana paulao edewa umohemohedi, mata dova ta hitaꞌwataꞌwataedi na hiꞌalahigo. Nigele howahowana hinage yami bagi maheya ammohemohedi mata dova ta hiwutuye biꞌibiꞌidi. Awanoi vehabana

⁷ ‘Amꞌawanoi, na Yaubada imohegomiu. Na ambeha ta amlobai. Na hinage amꞌaigohagoha ta awaꞌeda hihoꞌe.

⁸ Moiha ebe taꞌawanoi, Yaubada imohegita na ebe tabeha howola abo talobai, na hinage ebe taꞌaigohagoha awaꞌeda hihoꞌe vehabada.

⁹ ‘Na vedova omiu hedaheda tamadiyao, ebe natumiyao aiꞌai vehabana hiꞌawaꞌawanoi, mata gaima ammohedi?

¹⁰ Nuwana ebe yama vehabana hiꞌawaꞌawanoi weso ammohedi? Mata nigele!

¹¹ Moiha omiu tauyababa, na yami aiyauya natumiyao aidiyai bada amhanahanapui, ebeha ginauli namwanamwa aꞌavadi ammohemohedi, dova hinage Tamamiu galewai, ebe amꞌawanoi ainai, ihanapuiyaꞌo hava namwanamwana ilowoinanegomiu na imohegomiu.

¹² ‘Na ebe hava nuwanuwamiu na tomowa alimiyai hipaihowai omiu hinage dova aidiyai ampaihowai, wuwuna teina Mosese yo tauwalo mahalavao yadi loina ana uini. Amwaha dinodinona

¹³ ‘Amwaha dinodinona ainaena amluwu na havena amwaha tabatabana ainaena, neta abasilahe ana amwaha. Amwahane tabatabanane ana lau malamalaina, na ainaena tomowa bagibagilidi hilaulau.

¹⁴ Na yawahi namwanamwana ana amwaha ana lau vitaina na ana awaꞌeda dinodinona taꞌi, ainaena tomowa vihavihadi hiluwuluwu. Aiwa na ainona

¹⁵ ‘Tauyewasao oyaꞌoyama aidiyena amꞌita avivinigomiu. Wuwuna mata tupwadi howola abo alimiyai hilaowa, adi ita dova sipi manamanahamdi, na holadiyai hesi dova edewa manimanini.

¹⁶ Na yadi paihowa aidiyena howola mata abo amhanapuidi. Wuwuna haihaili nigele howahowana na ainona iyemala sibweya. Buyubuyuwa hinage dova nigele howahowana na ainona iyemala damaya.

¹⁷ Wuwuna aiwa namwanamwadi ainodi ausaladi, na aiwa newanewalidi ainodi yababadi.

¹⁸ Neta moiha, aiwa ausaladi nigele howahowana na ainodi newanewalidi hiꞌainowedi, na aiwa newanewalidi hinage dova nigele howahowana na ainodi namwanamwadi hiꞌainowedi.

¹⁹ Ainaena ebe aiwa nigele hiyaꞌaino namwanamwa tagoha vehuludi na tagabudi.

²⁰ Dova hinage tauwalo mahalava oyaꞌoyama yadi paihowa aidiyena howahowana amhanapuidi. Tauꞌoyamao

²¹ ‘Bagibagilidi aliguwai hiꞌawaꞌawa taubada na hesi mata nigele hiyaluwu Yaubada yana Abaloina ainai, na yaiyadiwo hiya Tamagu galewai yana walo ana taupaihowao hiya hibom.

²² Hauga ilalaoma ainai tomowa bagibagilidi howola abo aliguwai hiwalo, “Taubada vehabam apapaihowane, neta yehamwena awalo mahalava yo viꞌaviꞌa tomowa aidiyena agabae mahalavaedi yo paihowa abanuwapwanopwano apapaihowaidine”.

²³ ‘Mata aidiyai yawalo, “Nigele yayahanapuigomiu yaiyadiwo omiu, amwuyo na havena amluwuluwuma wuwuna omiu tauyababao”. Vada ana wahuwahu

²⁴ ‘Yagu walo teina ebe yaiya ibenaledi na ipaihowaidi iya dova ehebo tauꞌabi vada hanahanapuna, yana wahuwahu gaima ainai iꞌaꞌabine,

²⁵ na mulitai ꞌwesu italu na abaita isagena yo hinage yaumai mwalaꞌina itowa na hesi yana vadane nigele iyabuiyei, wuwuna ana logidiwone gaima ainai hiꞌabi aviviniꞌo.

²⁶ ‘Na ebe yaiya yagu walowone teina ibenalediꞌo na nigele iyapaihowaidi, iya dova tauvadaꞌabi yauyaulena yana wahuwahu namonamo ainai iꞌaꞌabine,

²⁷ na mulitai ꞌwesu mwalaꞌina italu na abaita isagena na hinage yaumai mwalaꞌina itowa mata vadanane ibuiyei na iꞌoiloꞌeloꞌe moiha.’

²⁸ Haugana veꞌitaone teina Yeisu iveꞌovidi bodaone nuwadi hipwanopwano,

²⁹ na hiwalo, ‘Veꞌita teina dumwadumwaluna na wahiwahiyalana, na ita yada loina ana tauveꞌitao yadi veꞌita tapitapiyadi’.

8

¹ Oyaena Yeisu idobima ta boda mwalaꞌina himumulitaeine.

² Na ehebo aidiyena mayana lepelo ilaoma Yeisu ainai ipwagogo na iwalo, ‘Taubada, ebe nuwanuwam, howahowana uꞌabiye namwanamwagau?’

³ Eeta Yeisu nimanaena towahowa iꞌabisawahi, na iwalo, ‘Ehe, nuwanuwagu. Unamwanamwa’. Ta towahowa ana lepelo iꞌovi mwayamwayau na inamwanamwauyone.

⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Ulau na havena teya yaiya hinage ainai uwalowalo mahalavaegau, na hesi udumwalu ulau taupwaoli ainai ta iꞌitago na hinage upwaoli Yaubada ainai hava dova ada loina Mosese ainaena, eeta ebe tomowa hihanapuigo ebeha bada namwanamwa ulobaiyaꞌo’. Tauꞌaleha adi taumugai yana hevali ana abiye namwanamwa

⁵ Yeisu ilaoma dalava Kapeneum ainai, na tauꞌalehao hiya Loma adi taumugai ehebo ilaoma na iꞌawanoi Yeisu ainai,

⁶ iwalo, ‘Taubada yagu hevali ehebo ilovala na vadai maꞌana muya mwalaꞌina iꞌenoꞌeno, na nigele yana wahiyala’.

⁷ Na Yeisu iwalo, ‘Mata yalaowa na yaꞌabiye namwanamwa’.

⁸ Na towahowa Yeisu yana walo iyemaiha, iwalo, ‘Taubada, nigele iyalowoinanego ebe yagu vadai uluwu, na hesi uꞌaubabada mohili na yagu hevaline inamwanamwa.

⁹ Wuwuna yau loina yahanahanapui, na agu tauloinao yadi walo ana tauꞌawa abi, na hinage yagu tauꞌalehao yaloiloinaedi, na ebe teya ainai yawalo, “Ulau” ilau taꞌi, na ehebo ainai yawalo, “Ulaoma” mata ilaoma; na ebe yagu taupaihowa ehebo yawalo auli na yawalo, “Teina upaihowai” mata ipaihowai.’

¹⁰ Towahowa yana aubabada teina vehabana Yeisu iꞌaluwagavai mwalaꞌina, na iwutu gwaipile ta bodaowa himulimulitaeiwa iwalo aulidi, iwalo, ‘Yawalo moiha, nigele teya yaiya yayalobai omiu Isileli alimiyena yana yemidi towaho teina dova,

¹¹ na yawalo mahalava alimiyai neta tomowa bagibagili alilidi howola abo tupwa maudoina aidiyena hihoꞌeyama na Abelaham yo Aisake yo Yakobo baidadiyao hiꞌai toyawa Yaubada yana Abaloina holanai,

¹² na omiu hesi ebeha Yaubada natunaowa igabae mahalavaegomiu guguyou holanai na nemai amdoudou muya ainaena.’

¹³ Badagi na Yeisu tauꞌalehaone adi taumugaiwa ainai iwalo, ‘Ausala, uwuyo. Yam hevaline mata inamwanamwa, dova yam yemidine’. Tenem hauganane ainai taulovalawa yana wahiyala ilolobauyoine. Tomowa bahudi Yeisu iꞌabiye namwanamwadi

¹⁴ Mulitai Yeisu Pita yana vadai iluwu, na Pita lawana iꞌita ilovala, tauna iꞌalaꞌalawowoli,

¹⁵ eeta ilau, nimanai iꞌabi, na ana lovalawa itatalune, na itowolo ta aiꞌai iꞌaꞌatububunine Yeisu vehabana.

¹⁶ Lavilaviyena dalavane tanitaniwagadiyaone tupwadi tomowa hilawedima, hiya viꞌaviꞌa aidiyai himiyamiya, ta Yeisu viꞌaviꞌaone yana walowena igabae mahalavaedi na hinage taulovala maudoidi iꞌabiye namwanamwadine.

¹⁷ Ginauli teina himahalava na ainaena Aisaya tauwalo mahalava yana walo mahalava mugai imahalava, dova Buki Veꞌahihi ainai iwalo mahalava, iwalo, ‘Iya ada muyao na ada lovalao ana tauꞌavala’. Tomowa ebeha Yeisu himulitaei

¹⁸ Hauga tenem ainai Yeisu boda mwalaꞌina iꞌitadi hinoinoini, ainaena ana taumulitao iloinaedi ta wagaena higeyoꞌawa vali tupwai.

¹⁹ Na ehebo loina ana tauveꞌita ilaoma, Yeisu iwalo auli, iwalo, ‘Tauveꞌita, nuwanuwagu yamulitaego. Havaidova ainai ulau, yau baidam talau’.

²⁰ Na Yeisu towahonane iwalo auli, iwalo, ‘Lagulagu nuꞌula mayadi guda, na hinage lowolowo ewai mayadi noi, na yau Tomowa Moihagu nigele yagu abaꞌeno’.

²¹ Eena ehebo hinage taumulita ilaoma ta Yeisu ainai iwalo, ‘Taubada, utalamwegau na mugai yawuyo ta tamagu yahaꞌwahaꞌwai yana mwalowoi, yamwauwi magaiyai, na abo yamulitaego’.

²² Na Yeisu iwalo, ‘Badagi! Nemai tamamne, na ulaoma umulitaegau, na hiya abo mwalomwalowoidi yadi taumwalowoiwo himagaiyedi’. Yeisu yaumai mwalaꞌina iꞌabiye daumwali

²³ Yeisu mayana taumulitao higelu wagai,

²⁴ na hiꞌuꞌe higeyogeyoꞌawa vali tupwai, eena wagai Yeisu iꞌeno iꞌiwahiꞌo. Hiꞌadaꞌadau ta yaumai mwalaꞌina itotowamane ta bagodu ihiwahiwa doꞌodoꞌowei wagai na muhamuhana hihanene.

²⁵ Ainaena Yeisu hivanoi na hiwalo, ‘Taubada uhaguigita mata tahanene’.

²⁶ Na Yeisu iwalo, ‘Hava vehabana ammeheuhi? Vedova ta nigele yami yemidine, awa?’ Na itowolo ta yaumai yo bagodu iwalo yagaidi, iwalo, ‘Amlaumwau!’ Na niꞌu maudoina idadaumwaline.

²⁷ Idaumwali, eeta ana taumulitaowa nuwadi hipwanopwano na hiwalo, ‘Towaho havahava teina, ta yaumai yo bagodu alinana hibenalei?’ Yeisu viꞌaviꞌa igabae mahalavaedi

²⁸ Na bada higeyoꞌawaꞌo ta hiluluwune Gadalawone yadi tupwai, na towatowaho hitau bwau viꞌaviꞌa iꞌabiye yauyauledi ta magai holanaena himamahalavane. Na mayadi modiꞌini, ainaena nigele howahowana teya yaiya yadi tupwai ilau.

²⁹ Hitaubwauwone Yeisu hiꞌita na hilohagali, hiwalo, ‘Ee! Owa Yaubada Natuna, hava utowotowoi na ebeha upaihowai alimaiyai? Lauvetala ana hauga howola, hava vehabana wau ulaoma habi vesilahegai?’

³⁰ Na vahalidiyai maheya hidumudumuli, na adi tauꞌita aviviniwone hiꞌitaꞌita avivinidi.

³¹ Na viꞌaviꞌaowa Yeisu ainai hiꞌawanoi, hiwalo, ‘Ebe ugabae mahalavaegai, howahowana na maheyaone tenem aidiyai uvetamalegai?’

³² Na Yeisu iwalo, ‘Ammahalava!’ Eeta towatowahowowa bwauwowa aidiyena viꞌaviꞌaowa himahalava ta hidedenane maheyaowa aidiyai hiluluwune, na maheyaowa maudoidi hisagena aliꞌalili ta tapatapai hiholu ta niꞌuwai hihahanenene.

³³ Na maheyaowa adi tauꞌitaꞌita aviviniwowa yadi meheuhi ainaena hidena ta hilalaune yadi dalavai, na ginauliwone hiꞌiꞌitadiwa maudoina hiwalo mahamahalavaedi dalava tanitaniwagadiyao aidiyai, neta hava imamahalavane yauyaulewowa aidiyai.

³⁴ Eeta dalava ana taumiyao maudoidi himahalava Yeisu habi itana, na hauganane hiꞌita lobai, hisosomanaei ta ebeha yadi dalavane ilauvehulu.

9

¹ Yeisu wagai igelu ta higegeyoꞌawauyo yana dalavai.

² Na ehebo towaho peupeuna boda hiꞌavalai yana abaꞌeno ainaena ta hilawei Yeisu ainai. Bodaone yadi yemidi Yeisu ihanapuiyaꞌo ta taupeuwa iwalo auli iwalo, ‘Natugu, uyaliyaya, mumugam yababadi adi nuwahamu bada ulobaiyaꞌo’.

³ Na tupwadi loina ana tauveꞌitao Yeisu yana walo hibenalei ta hibom aidiyai hiꞌauꞌaubabada, hiwalo, ‘Yeisu teina iwalowalo hinahinali Yaubada ainai’.

⁴ Yadi nuwatuwune Yeisu bada ihanapuiyaꞌo ta iwalo aulidi iwalo, ‘Hava vehabana am nuwanuwatuwu pwano?

⁵ Na hava amnuwatuwui ebe yawalowei towaho teina ainai, nuwana yawalo, “Mumugam yababadi bada yanuwahamuidiꞌo”, bo yawalo, “Utowolo na ulau”?

⁶ Na amhanapui ebeha yau Tomowa Moihagu mayagu loina baleꞌuwai ta tomowa mumugadi yababadi yanuwahamuidi.’ Na taupeuwa iwalo auli, iwalo, ‘Utowolo na yam abaꞌeno uꞌavalai na ulau yam dalavai’.

⁷ Eeta taupeuwa itowolo na ilalaune yana dalavai.

⁸ Na bodaowa paihowa teina hiꞌita na ainaena hiveꞌahihi yo Yaubada hinoꞌowei, wuwunane iya Yeisu ana tauꞌabiye wahiyala. Yeisu Madiu iyogaei

⁹ Yeisu tupwa teina ilauvehulu ta ilau na towaho ehebo ilobai, yehana Madiu, takesi ana vadane ainai imiyamiya na iwalo auli, iwalo, ‘Madiu, umulitaegau!’ Eeta Madiu itowolo ta Yeisu imumulitaeine.

¹⁰ Mulitai vada ehebo ainai Yeisu iluwu habi ai na tauyababao dova takesi adi tauvaiwo yo hinage tupwadi tauyababao hilaoma Yeisu mayana taumulitao baidadiyao himimiyaꞌahaine.

¹¹ Eeta tupwadi Palisiwo hiꞌiꞌitane ta Yeisu ana taumulitaone aidiyai hipanivila, hiwalo, ‘Hava vehabana yami tauveꞌitane takesi ana tauvaiwo yo tupwadi hinage tauyababao baidanao hiꞌaiꞌaitoyawa?’

¹² Na Yeisu walo teina ibenalei ta iwalo, ‘Hiya ausaladi nigele nuwanuwadi taulaumulamula, na hesi tauꞌasiyebwao nuwanuwadi taulaumulamula.

¹³ Ainaena ilowoinanegomiu ebe Yaubada yana walo ainai amnuwamasele Buki Veꞌahihi ainai iwalo, “Nuwanuwagu atemuyamuya, na nigele nuwagu pwaoli”. Teina yalaoma nigele taudumwadumwalu vehabadi, na hesi tauyababao habi haguidi.’ Yeisu yana walo hudi vehabana

¹⁴ Na Yoni ana taumulitao hilaoma ta Yeisu hiwalo auli, hiwalo, ‘Ai na Palisiwone yama tapwalolo vehabana ahudihudi, na vedova ta owa am taumulitaone baidamwao nigele amyahudihudine?’

¹⁵ Yeisu walo vegevegedi imohedi, iwalo, ‘Vedova, howahowana tawahola ana tauvinunuwo hinuwavitai ebe tautawahola towahona baidadi hiyaliyaliyaya? Bo nigele awa? Na amnuwatuwu avivini ebeha haugana tautawahola towahonane ilaugabaidi mata hinuwayababa na hihudi.’

¹⁶ Na ehebo hinage walovegevegedi ainaena iwalo aulidi, iwalo, ‘Nigele howahowana ebe aleꞌo vauvauna tupwatupwana ainaena luwuluwu miyamiyana tahaili auhi mata dova ta lotapulihinawa imwalaꞌi.

¹⁷ Na nigele hinage howahowana ebe waini vauvauna wahiwahiyalana tahiwai ꞌwapi abahiwa miyamiyana ainai. Ebe teina dova tapaihowai, weꞌahane yana seseha ainaena ꞌwapiwa ilotapulihi na weꞌahane ilotapahiwai, na isagenavehulu. Hesi ilowainanei ebe waini vauvauna na wahiwahiyalana tahiwai abahiwa vauvauna holanai, eeta ebe maudoina namwanamwana.’ Yeisu waiwaihiu bwau iꞌabiye namwanamwadi

¹⁸ Yeisu howola iꞌauꞌaubabada na ehebo tauloina ilaoma ta Yeisu mehenai ipwagogo, na iwalo, ‘Taubada, natugu waihiuna wau imwalowoiꞌo, na nuwanuwagu ulaoma ta tauna uꞌabitowoi na itowolouyo’.

¹⁹ Eeta Yeisu mayana taumulitao tauloinane himumulitaeine.

²⁰ Hilaulau na waihiu ehebo ꞌwahinana isagesagena bolimai 12, tuluhadiyena ilaoma ta Yeisu ana aleꞌone papalinane iꞌaꞌabitowoine,

²¹ wuwuna yana nuwatuwu atenai iwalo, ‘Bada ebe Yeisu ana aleꞌo aꞌava yaꞌabitowoi mata yanamwanamwa’.

²² Na Yeisu iꞌita gwaipile ta waihiunane iꞌiꞌitane, na iwalo, ‘Yauwedo natugu, yam yemidi ainaena bada unamwanamwaꞌo’. Na hauga tenem ainai waihiuwa inamwanamwane.

²³ Eena Yeisu ilau tauloinane yana vadai imahalava na iꞌitadi huwehuwena adi taulauyuviwo hilaulauyuvi yadi nuwavitai vehabana, na hidoudou alinadi mwalaꞌina moiha.

²⁴ Eeta iwalo aulidi iwalo, ‘Ammahalava! Gamahinene teina nigele iyamwalowoi na hesi iꞌeno iꞌiwahiꞌo’. Walo teina ainaena na maudoidi himaluwei.

²⁵ Ta bodaowa himahalava na Yeisu iluwu ta gamahinewa nimanai iꞌaꞌabine na mayawahina itowolo.

²⁶ Na mulitai wasa teina hiyewasaei dalava maudoina aidiyai. Yeisu taumehegibugibu bwau iꞌabiye namwanamwadi

²⁷ Tupwa tenem Yeisu ilaugabaei na ilaulau, na taumehe gibugibu bwau himulimulitaei na hiyogayoga alinadi mwalaꞌina ainaena hiwalo, ‘Deivida tubuna yo, uꞌatemuyamuyaegai!’.

²⁸ Eena vadai iluwu ta taumehe gibugibuwowa hilaoma ainai na Yeisu iwalo, ‘Vedova, amyemidiyegau ebeha howahowagu mehemiu yaꞌabiye maseledi?’ Na hiya hiwalo, ‘Taubada, howahowam’.

²⁹ Ainaena mehedi iꞌabitowoidi na iwalo, ‘Yami yemidiyena mehemiu himaseleuyoꞌo’,

³⁰ na mehedi himamaseleuyone. Na Yeisu loina yaiyaina imohedi, iwalo, ‘Havena yaiya ainai amwalowalo mahalavaegau’.

³¹ Na hesi hilau ta Yeisu yana walo hidiꞌwai ta yana paihowawa aidiyai hiwalo mahalavaei dalava maudoina aidiyai. Yeisu yauyaule ehebo iꞌabiye namwanamwa

³² Na Yeisu mayana taumulitao hilaulau na ehebo towaho alawai memenana iꞌaꞌabigwaipilene, ta hilauvaiyama Yeisu ainai.

³³ Eeta Yeisu alawaiwa iheusili, na towahowa inamwanamwa ta iꞌaꞌaubabadane. Na bodaone mayadi yaliyaya Yeisu hinoꞌowei, na hiwalo, ‘Nigele dova yaiya yana paihowa teina dova tayaꞌita Isileli holanai’.

³⁴ Na hesi Palisiwone hiwalo, ‘Alawaiwowa yadi taubada yana wahiyalaena Yeisu alawaiwone iheuheusilidine, na nigele Yaubada yana wahiyalaena’. Yeisu tomowa iꞌatemuyamuyaedi

³⁵ Ainaena Yeisu dalava mwalaꞌidi yo iuꞌiudi aidiyai itaꞌiꞌili, na yadi vada tapwalolowo aidiyai iveꞌiveꞌita na iloguguya Yaubada yana loina wasana vehabana, na hinage lovala bagibagilidi aidiyena tomowa iꞌabiye namwanamwadi.

³⁶ Na bodaone iꞌitadi na iꞌatemuyamuyaedi, wuwuna adi vitai aidiyena nigele adi tauhagu, dova sipi nigele adi tauꞌita avivini.

³⁷ Na ana taumulitao iwalo aulidi, ‘Laulauꞌeli namwanamwana na omiu taulauꞌeliwone nigele bagibagilimiu,

³⁸ ainaena oyane taniwagana ainai amꞌawanoi ta taupaihowa ivetamaledima yana oyane hiꞌeli’.

10

¹ Yeisu ana taumulitao hitau 12 iyogaedi na loina yo wahiyala imohedi ta ebe howahowadi aluꞌaluwa yababadi tomowa aidiyena hivai vehuludi yo lovala na tapiya tomowa aidiyena hiꞌabiye namwanamwadi.

² Yeisu ana tauyewasao hiya yehadi tauwalo mahalava: Mugai Saimoni, iya iyogaei Pita, na tahina Andulu, yo Yemesa na tahina Yoni, hiya tamadi Sebedi,

³ yo Pilipi yo Batolomiu yo Tomasi yo Madiu, iya takesi ana tauvai, na hinage vali Yemesa iya Alipiyosi natuna, yo Tadiusa,

⁴ na hinage vali Saimoni, iya tauhamadudu mwalaꞌina Isileli yana miyawahi Loma yana abaloina ainaena vehabana, yo Yudasa Isakaliyota, iya howola abo Yeisu ihuhulaei. Yeisu ana tauyewasao yadi paihowa

⁵ Yeisu hitau 12 iloinaedi na ivetamaledi, iwalo, ‘Havena amlaulau nigele Yudeyaone aidiyai, na hinage havena Sameliya dalavanao aidiyai amluwuluwu,

⁶ na hesi sipi sawasawalidi aidiyai amlau, hiya neta yada bodao Isileliwone,

⁷ na aidiyai amwalo mahalava ebeha Yaubada yana loina bada ilaomaꞌo.

⁸ Taulovalao amꞌabiye yawahaidi yo taumwalowoiwo amꞌabiye towolodi yo taulepelowo amꞌabiye namwanamwadi, na hinage viꞌaviꞌa tomowa aidiyena amgabae mahalavaedi. Yaubada yana wahiyala bada imohegomiuꞌo, ainaena omiu hinage ilowoinanegomiu yo amvelau tomowa aidiyai.

⁹ ‘Na yami taꞌiꞌiline ainai havena teya mane yami pehai amdoꞌodoꞌoi tamahina vehabana.

¹⁰ Havena hinage peha amvaivai. Havena hinage ami aleꞌo bwauna amvaivaidi, nuwana aemiu ana huma bwauna, nuwana yami digona bwauna amvaivaidi, wuwuna paihowa aiꞌaina howahowana amlobai.

¹¹ ‘Na ebe dalava mwalaꞌina bo iuꞌiuna ainai amluwu, ambeha mugai yaiya mumugana namwanamwana, na ainai amvetaumana ana higa dalavanane amlauvehulu.

¹² Haugana amluwu vada teya ainai mugai amwalo velau tomowanane ainai na amwalo, “Yaubada yana nuwadaumwali baidam ammiyamiya”, na abo amluwu.

¹³ Na ebe wuwunidiyaone yami walovelau ilauwoinanedi, yami velau imiyamiya, na ebe nigele iyalauwoinanedi, yami walovelau iwuyouyowa alimiyai.

¹⁴ ‘Na ebe nigele teya yaiya iyalauvaigomiu yana vadai, bo yami walo nigele iyabenaledi, dalavanane ainaena ammahalava na aemiu gawalanane amꞌoiye hoyeholu dalavanane ainai, neta abaꞌita dalavane taniwagadiyaone aidiyai, eena mulitai abo dalavanane amlauvehulu.

¹⁵ Yawalo moiha, howola abo Yaubada yana lauvetala ana hauga ainai hiya dalavaowa hitaꞌwataꞌwataegomiuwa muya mwalaꞌi aliꞌalilina hilobai, na Sodomaowa yo Gomolaowa yadi muya mata iꞌiuꞌiu. Muya mehedai vehabana

¹⁶ ‘Amnuwatuwu avivini ebeha yau yavetamalegomiu dova omiu sipi manamanahamiu amlalau edewa manimaninidi ahiꞌahipudiyai, ainaena howahowana amnuwatuwu hanapu weso dova, na hesi ammumuga hegoya dova gabubu.

¹⁷ ‘Eeta amꞌita avivinigomiu, wuwuna howola abo tomowa hilawegomiu lauvetala vehabana yo hinage vada tapwalolo aidiyai howola abo hiꞌaitutuwegomiu,

¹⁸ yo hilauvaigomiu na hilawegomiu tauloina yo tauwasawasa mehediyai na hiveꞌewaigomiu wuwuna omiu ebeha yagu bodao, na wasagu aidiyai amꞌauꞌaubabadaedi, yo hinage taumiya ganamuli yami walomahalava hibenalei.

¹⁹ ‘Na ebe mehediyai hivetowologomiu havena amꞌateꞌatehawawali ebeha vedova mata amwalone, wuwuna howola abo hauganane ainai Yaubada yami aubabada imohegomiu,

²⁰ na nigele ebeha omiu amꞌauꞌaubabadane na hesi Tamamiu Aluꞌaluwana alimiyena iꞌaꞌaubabadane.

²¹ ‘Na hinage hauga hilalaoma aidiyai tomowa yadi huhu holanai aleha himahalava vehabagu, neta towaho tahina ihuhulaei yo hiyemwalowoi. Hinage dova tama natuna ihuhulaei yo hiyemwalowoi. Hinage hedaheda hinadiyao yo tamadiyao hiꞌalehaedi na hiyemwalowoidi.

²² Mata tomowa maudoidi hiveꞌalehaegomiu wuwuna omiu ebeha agu tauyemidiwo. Na ebe yaiyadiwo hiꞌalamaꞌiꞌita na hitowolo wahiyala ana higa hauga yana abaꞌovi ainai, yaliyaya miyamiya vateyaina hilobai.

²³ ‘Na ebe ehebo tupwa ainai hitalatalaigomiu amdena vali dalava ainai. Yawalo moiha mata nigele dalava maudoina Isileli holanai amyapaihowa veꞌovi na yau Tomowa Moihagu yalaoma.

²⁴ ‘Taumulita nigele howahowana na yana tauveꞌita imwalaꞌi gabaei. Dova hinage taupaihowa nigele howahowana na yana taubada iloinaei.

²⁵ Na hesi inamwanamwa ebe omiu agu taumulitao baidaguwao tatoyatoyawa. Na yau bada yehagu himwauyaꞌo Tomodulele, omiu yagu bodaone howola abo hiꞌawa yababaegomiu moiha. Meheuhi vehabana

²⁶ ‘Na havena tomowa ammehemeheuhedi, wuwuna ginauliwone dawadawanidi howola abo Yaubada iꞌabiye mahalavadi na himasele.

²⁷ Na hava guguyou ainai yaꞌauꞌaubabadaeine alimiyai ahubenai amwalo mahalavaedi tomowa maudoidi aidiyai na hava yawalo himhimwedi alimiyai amwalo mahalavaedi yami vatavata ewadiyena.

²⁸ ‘Na hiya taumiu hiꞌoiꞌoiye mwalowoidi havena ammehemeheuhedi wuwuna hiya taumiu howahowana hiꞌoiye mwalowoi na hesi aluꞌaluwamiu nigele howahowadi. Hesi Yaubada ammeheuhei, wuwuna ibom howahowana dalava alaꞌalahina ainai taumiu na aluꞌaluwamiu iveyababa bwauwedi.

²⁹ ‘Abaꞌita teina, ebe mesimesisiꞌwa bwau tagimwalaidi adi maiha neta toea ehebo, na hesi Yaubada iꞌitaꞌita avivinidi, na ebe ehebo imwalowoi neta Tamamiu yana nuwatuwu ainaena.

³⁰ Na omiu hinage nigele howahowana na vahu amvahili ehebo uluꞌulu ainai, Yaubada adi bagibagili ihanahanapuidi.

³¹ Eeta havena am mehemeheuhi, wuwuna omiu am hae alili, na abo mesimesisiꞌwa maudoidi.

³² ‘Ebe yaiyadiwo hiwalo mahalava vehabagu tomowa mehediyai, howola abo galewai yau hinage vehabadi yawalo mahalava Tamagu mehenai.

³³ Na ebe yaiyadiwo hiuvalaegau tomowa mehediyai, yau hinage howola abo galewai Tamagu mehenai yauvalaedi. Nigele veꞌauꞌaugelu Yeisu iyalawenama na aleha hinage

³⁴ ‘Havena amnuwanuwatuwu ebeha nuwadaumwali yalawenama baleꞌuwai. Nigele, na aleha hinage.

³⁵ Yagu laoma ainai towaho tamana mata iveꞌalehaei, na hinage waihiu hinana iveꞌalehaei, na hinage waihiu lawana ivaꞌalehaei,

³⁶ na towaho yana huhu hiveꞌalehaei.

³⁷ ‘Na ebe yaiya tamana yo hinana ivelauwedi mwalaꞌina na yau iuꞌiuna, iya nigele howahowana na imulitaegau. Na ebe yaiya natuna towahona bo waihiuna ivelauwei mwalaꞌina na yau iuꞌiuna, iya nigele howahowana na imulitaegau.

³⁸ Na ebe yaiya yawahina nigele iyatalamwei na imwalowoi aiwa lagalagana ainai, dova yau, iya nigele howahowana na imulitaegau.

³⁹ Na ebe yaiya iya yawahina vehabana ipaipaihowa, howola abo ivesawali. Na ebe yaiya yawahina ivesawali vehabagu, howola abo yawahina namwanamwana ilobai. Maiha vehabana

⁴⁰ ‘Na omiu ebe yaiya ilauvaigomiu, yau na agu tauvetamalene hinage ilauvaigai.

⁴¹ Na ebe owa tauwalo mahalava ulauvai yana walomahalava vehabana, howola abo walomahalava ana maiha ulobai. Na ebe owa towaho namwanamwana ulauvai mumugana namwanamwa vehabana, howola abo towaho namwanamwana ana maiha ulobai.

⁴² Na ebe yaiya tauyemidi vauvauna bwahi gwagwama imohei wuwuna iya agu taumulita yawalo auligo howola abo ana maiha namwanamwana ulobai.’

11

¹ Yeisu yana guguya ana taumulitao hitau 12 aidiyai iveꞌovi na tupwanane ilauvehulu ta itataꞌiꞌiline dalava ehebo ehebo aidiyai, iveꞌita na iloguguya. Yoni tauꞌabiye bapitaiso Yeisu wasana ibenalei

² Hauga tenem ainai Yoni tauꞌabiye bapitaiso bada vada abapai ainai himwauwiyaꞌo na Besinana towahona yana paihowa wasana ibenalei ta tupwadi ana taumulitao ivetamaledi hilalaune Yeisu ainai

³ na hipanivila hiwalo, ‘Vedova owa Besinana towahonawa vehabam ahaꞌwahaꞌwane bo vali towaho ahaꞌwai?’

⁴ Na yadi walo Yeisu iyemaiha, iwalo, ‘Amwuyo na Yoni ainai amꞌaubabada ginauliwone aliguwena bada ambenalediꞌo na amꞌitadiꞌo, neta,

⁵ taumehegibugibu mehedi bada himaseleꞌo daladaladi bada hinamwanamwaꞌo ta hilaulau, taulepelo taudi bada hinamwanamwauyoꞌo na talina ꞌwabaꞌwabalidi bada walo hibenalediꞌo, taumwalowoi hitowolouyo, na hinage wewelohe wasa namwanamwana bada hibenalenaꞌo.

⁶ Yaiya nigele vehabagu iyanuwatuwu bwaubwau iya mata iyaliyaya.’

⁷ Haugana Yoni ana taumulitao hilaulau gwaipile, Yeisu ivetuwuni na boda aidiyai Yoni vehabana iꞌauꞌaubabada, iwalo, ‘Mwalona maudoimiu tupwa balabala awawai amlau Yoni habi benaleina, na hava nuwanuwamiu ebeha amꞌita? Nuwana yami nuwatuwu ehebo gwelugwelulu yaumai inuꞌunuꞌuvi amꞌita, bo?

⁸ Nuwana ehebo towaho ana aleꞌo wasawasa habi itana? Nigele, wuwuna hiya maꞌadi aleꞌo wasawasa tauloina mwalaꞌidi yadi tupwai himiyamiya.

⁹ ‘Na hava yede vehabana amlalaune balabala awawai? Nuwana yami nuwatuwu ebeha mata ehebo tauwalo mahalava amꞌita, awa? Yawalo moiha, towahone amꞌiꞌitane tauwalo mahalavao maudoidi imwalaꞌi gabaedi.

¹⁰ Yoni vehabana mwalona Yaubada yana walo Buki Veꞌahihi ainai teina dova iwalo mahalava, iwalo:

“Teina yagu tauyewasa yavetamale mugaiyei na yam amwaha isepa”.’

¹¹ Na Yeisu hinage iꞌaubabada iwalo, ‘Moiha, Yoni tauꞌabiye bapitaiso, iya taumiya baleꞌu maudoidi imwalaꞌi gabaedi, na hesi maudoidi hiya Yaubada yana Abaloina holanai Yoni himwalaꞌi gabaei.

¹² ‘Haugana Yoni tauꞌabiye bapitaiso yana hauga ainai ta ilaoma wau, tauwahiyala yadi wahiyalaena Yaubada yana Abaloina holanai hiluwuluwu.

¹³ Mwalona tauwalo mahalava maudoidi yadi walowo yo Mosese yana loinao aidiyena waloyemidi hiwalo mugaiyedi ta ana higa Yoni ilaoma.

¹⁴ Na ebe nuwanuwamiu amnuwamasele Yoni vehabana, amhanapui ebeha iya Elaitiya taꞌi vehabana amhaꞌwahaꞌwane.

¹⁵ Na ebe yaiya matalinana walo teina ibenaledi.

¹⁶ ‘Omiu teina yasone vedova ebe yayepateyegomiu? Nuwana yawalo omiu bada taꞌi dova hedaheda maketi holanai hiꞌaiꞌaiꞌopiꞌopi na adi geluwo aidiyai hiwuiwui, hiwalo:

¹⁷ “Ama geluwo vedova ta ai alaulauhi sinaha na nigele amyasobune? Na hinage aꞌalaꞌalagumgum, na nigele amyadoune?”

¹⁸ ‘Waloyepatu teina ana hanapu ebeha Yoni ilaoma na nigele iyaꞌai na nigele iyanuma, na amwalo, “Ebeha aluꞌaluwa yababana Yoni iꞌabiye yauyauleyaꞌo”.

¹⁹ Na yau Tomowa Moihagu yalaoma, yaꞌaiꞌai na yanumanuma na hinage vehabagu amꞌuluꞌulumiyai, amwalo, “Towaho teina tauꞌai na taunuma alaꞌalabili, na hinage takesi ana tauvaiwo yo tupwadi hinage tauyababao nuwana taupwanoliwo iveꞌauꞌaugeluwedi”. Na hiya tauhanapu moiha howola abo yadi paihowa namwanamwadi aidiyena hanapu moiha himahalava.’ Tupwadi dalava yababadi howola abo Yaubada yana lauvetala hilobai

²⁰ Na Yeisu dalavadine aidiyai yana paihowa wahiwahiyalana hiꞌitadi na nigele hiyanuwabui yadi pwanoliwo aidiyena, hiya vehabadi iꞌahoni, na iwalo,

²¹ ‘Aiyoi Kolasiniwo! Aiyoi Bedesaidawo! Atemuyamuyamiu taꞌi. Wuwuna abanuwapwanopwanowo bada yapaihowaidiꞌo alimiyai, na hesi nigele amyanuwabui, na ebe Taya yo Saidoni aidiyai yapaihowa mugaiyei, nuwana mwalona ebe bada hinuwabuiꞌo, ta maudoidi sibauwa adi aleꞌo hiliꞌwadi yo pwaꞌahu aidiyena hilopwaꞌahuyoidi, na hiveꞌitaedi ebeha mumugadi yababadi aidiyena bada hinuwabuiꞌo.

²² Na hesi omiu nigele, ainaena Yaubada yana lauvetala ana ahubena ainai Yaubada mata Tayawone yo Saidoniwone iꞌatemuyamuyaedi, na omiu nigele.

²³ ‘Na Kapeneumiwone omiu vedova? Ebeha ambom amꞌabihinigomiu galewai, awa? Nigele! Na hesi mata Bwebweso duyanai higabae aituluwegomiu, wuwuna abanuwapwanopwanowo bada yapaihowaidiꞌo alimiyai. Na hesi nigele amyanuwabui. Na ebe Sodoma aidiyai yapaihowa mugaiyei nuwana mwalona bada hinuwabuiꞌo, ainaena Yaubada nigele iyalamanidi, na wau yadi dalavane imiyamiya.

²⁴ Eeta Yaubada yana loina ana ahubena ainai, mata Sodomaone iꞌatemuyamuyaedi, na omiu nigele.’ Aiyawasi Yeisu ainaena

²⁵ Hauga tenem ainai Yeisu iwalo, ‘Yauwedo Tamagu, owa galewa na baleꞌu adi tauloina, hanapu teina udadawanine tauhanapuwo yo taunuwamaselewo aidiyena, na hesi taunuwapwanopwanowo aidiyai uveꞌitaedine.

²⁶ Moiha taꞌi Tamagu, yam nuwatuwu teina namwanamwana.’

²⁷ Na hinage iwalo, ‘Ginauli maudoina bada Tamagu nimaguwai imwaudiꞌo, na Tamagu ibom ihanapuigauꞌo, na yau hinage Tamagu yahanahanapui, na hinage ebe yaiyadiwo nuwanuwagu na Tamagu yaveꞌitaei aidiyai, hiya hinage Tamagune hihanapui.

²⁸ ‘Eena omiu yaiyadiwo ami avaꞌavala yo yami paihowa vitaina, amlaoma aliguwai, na yaveꞌaiyawasigomiu.

²⁹ Na omiu amveꞌaoꞌaonaegau ta baidaguwao tapaihowa, na ainaena aluꞌaluwamiu yadi aiyawasi hilobai, wuwuna yau mumugagu hegohegoyana yo taunuwadobi.

³⁰ Eena paihowa yo avaꞌavala yamohegomiu, malamalaidi.’

12

¹ Tapwalolowai Yeisu mayana taumulitao tanovi holanaena hilaulau, na ana taumulitaone hivahali, ta aiꞌai dova pegapega hiꞌabiloloidi na hiꞌaiꞌai.

² Na hauganane Palisiwone hiꞌitadi, Yeisu hiwalo auline, hiwalo, ‘Taubada, hava vehabana ta am taumulitaone Tapwalolo ana loina hididiꞌwaine?’

³ Na Yeisu yadi walone iyemaiha, iwalo, ‘Buki Veꞌahihi ainai hileleyaꞌo Deivida vehabana ebe amvahili, amhanapui ebeha maꞌana geluwo hivahali,

⁴ ta Yaubada yana vadai iluwu ta beledi veꞌaveꞌahihina ivai ta hiꞌaꞌaine. Beledinane maꞌana loina, ebeha taupwaoli aꞌava adi talam hiꞌai na nigele teya yaiya.

⁵ Buki Veꞌahihi holanai loina hinage imiyamiya ebeha vada tapwalolo ana taupwaoliwo Tapwalolo ana loina hihoꞌehoꞌe, na hesi neta nigele pwanoli.

⁶ Yawalo moiha, vada tapwalolo ginauli mwalaꞌina, na hesi ehebo ginauli mwalaꞌi aliꞌalilina neta,

⁷ Yaubada yana walo ebeha, “Pwaoli nigele nuwagu na atemuyamuya hesi”. Ebe walo teina ana hanapu amhanahanapui, havena agu taumulitaone amꞌawaꞌawa yababaedi.

⁸ Wuwuna yau Tomowa Moihagu, Tapwalolo ana tauloina.’ Towaho nima giyogiyona

⁹ Tenem ainaena Yeisu ilau ta yadi vada tapwalolo ainai iluwu.

¹⁰ Na nemai towaho nimana giyogiyona ilobai. Na Palisiwone Yeisu ainai hipanivila hiwalo, ‘Taubada, vedova, howahowana na Tapwalolo ainai tomowa taꞌabiye namwanamwadi?’ Na hesi yadi panivila teina wuwuna ebeha Yeisu iwalo pwano, na ainaena hiveꞌewai tauloina mehenai.

¹¹ Na yadi walo iyemaiha, iwalo, ‘Vedova omiu ebe teya mayana lagulagu ehebo mohimohili, na ahubenane Tapwalolo ainai guda holanai ibeꞌu, howahowana na iniulihini, bo nigele?

¹² Eena lagulagu ginauli iuꞌiuna, na tomowa teina ginauli mwalaꞌina. Tapwalolo ainai howahowana paihowa namwanamwadi tapaihowaidi.’

¹³ Eeta Yeisu towahowa iwalo auline, iwalo, ‘Nimam utuwu’. Na towahone nimanane itautuwu ta inamwanamwauyone, dova hali nimanane.

¹⁴ Eena Palisiwone mayadi modiꞌini himahalava na hibom hiloiloina vedova ebe Yeisu hiꞌoiye mwalowoi. Yaubada yana taupaihowa

¹⁵ Na yadi loina dawanine Yeisu bada ihanapuiyaꞌo, ainaena tupwa tenem ilauvehulu na ilalaune vali tupwai, na tomowa bagibagilidi himulitaei, na tenem ainai taulovala maudoidi iꞌaꞌabiye namwanamwadine,

¹⁶ na hinage iloinaedi havena hiwalowalo mahalavaei tomowa aidiyai.

¹⁷ Yana paihowa teina mwalona Aisaya tauwalo mahalava Yaubada yana walo iwalo mahalava mugaiyei, iwalo:

¹⁸ ‘Amꞌita yagu taupaihowa teina itaꞌitasipwana na ateguwena yavelauwei mayagu yaliyaya.

Aluꞌaluwagu yamwauwi ainai na loina dumwadumwaludi iwalo mahalavaedi taumiya ganamuli boda maumaudoidi aidiyai.

¹⁹ Iya mata nigele iyaꞌawa paꞌipaꞌiꞌi bo iyalohalohagali, bo dalava holanai iyaꞌauꞌaubabada alinana mwalaꞌinaena.

²⁰ Tautapitapiya yadi digona lotalotagodudi nigele mata iyataꞌwataꞌwataedi. Na hinage wodam butabutana nigele mata iyagabaei, ana higa ibom ainaena loina dumwadumwaluna iwahiyala,

²¹ yo hinage iya yehanaena taumiya ganamuli boda maumaudoidi hiyemidi.’ Yeisu na Tomodulele

²² Ehebo towaho, mwalona alawai yadi paihowaena mehena higigibuine, na hinage memenana hibui, eeta hilawei Yeisu ainai na iꞌabiye namwanamwane, na mulitai towahonane ivetuwuni na iꞌaubabada na ivinunu.

²³ Ainaena tomowa bagibagilidi nuwadi ipwanopwano na hiwalo, ‘Towaho teina Besinana towahona, Deivida yana huhuwena, nuwana?’

²⁴ Na Palisiwone paihowa teina wasana hibenalei na hiwalo, ‘Nigele, na hesi alawaiwowa yadi taubada Tomodulele yana wahiyalaena aluꞌaluwa yababadi igebegebe mahalavaedi’.

²⁵ Na Yeisu yadi nuwatuwu bada ihanapuiyaꞌo ta iwalo aulidi, iwalo, ‘Tomodulele iya ana geluwo nigele hiyagebe mahalavaedi’. Na hinage iwalo, ‘Ebe ehebo abaloina ainai tomowa hiwahewahei na hibom hiloloꞌalehauyoidi, mata abaloinanane itapiya na ibeꞌu. Dalava nuwana huhu hinage dova, ebe wahei imahalava, howola abo hitapiya na hibeꞌu.

²⁶ Tomodulele hinage dova, ebe mayana bodao hibom hiloloꞌalehauyoidi mata yana abaloinane ibeꞌu.

²⁷ Bada amwaloꞌo ebeha yau Tomodulele yana wahiyalaena aluꞌaluwa yababadi yagebegebe mahalavaedi, eeta yaiya yede yana wahiyalaena omiu ami geluwo higebegebe mahalavaedine? Tomodulele ainaena, bo nuwana Yaubada ainaena? Teina vehabana amnuwanuwatuwu na ebe amhanapui yau yaiya.

²⁸ Na ebe Yaubada Aluꞌaluwana yana wahiyalaena aluꞌaluwa yababadi yagebegebe mahalavaedi, ainaena amhanapui ebeha Yaubada yana Abaloina bada imahalavaꞌo alimiyai.

²⁹ ‘Abaꞌita towaho wahiwahiyalana yana vadai. Nigele howahowana na yaiya teya iluwu na yana tobwatobwa ivaidi, na hesi ebe ehebo towaho balavaiyena tauwahiyalane nimanane yo aenane ipai mugaiyedi na abo mulitai howahowana iluwu vadai ta yana tobwatobwane ivaidi.

³⁰ ‘Ebe yaiyadiwo nigele hiyahaguhaguigau, hiya agu alehao. Na hinage yaiyadiwo hiya nigele baidaguwao ayapaipaihowa toyatoyawa, hiya yagu paihowa hiꞌabiꞌabiye yababa.

³¹ Eena teina yawalo iliꞌilimani alimiyai ebeha tomowa yadi pwanoliwo yo yadi walo yababadi maudoina Yaubada mata inuwahamuidi. Ebe Aluꞌaluwa Veꞌahihi hiꞌawa yabayababaei, mata nigele Yaubada iyanuwahamuidi.

³² Yau Tomowa Moihagu na ebe yaiya iꞌawa yabayababaegau Yaubada mata walonane inuwahamui, na ebe yaiya Aluꞌaluwa Veꞌahihi iꞌawa yabayababaei nigele howahowana Yaubada inuwahamui, hauga teina ainai na hauga hilalaoma aidiyai.’ Aiwa ainodi

³³ Yeisu hinage iwalo aulidi, iwalo, ‘Aiwa ebe ausalana, ainona hinage namwanamwana, na ebe aiwa newanewalina, ainona hinage yababadi. Eeta aiwa ehebo ehebo ainodi aidiyena taꞌitaꞌita lobaidi.

³⁴ ‘Omiu tauyababao dova weso natunao, ainaena nigele howahowana na walo namwanamwadi amꞌataidi, wuwuna maudoimiu yababamiu, na hinage yami nuwatuwuwone hava dova atemiyai himiyamiya hauga maudoina awamiyena himahamahalava.

³⁵ Wuwuna towaho namwanamwana atenaena ginauli namwanamwadi himahamahalava, na towaho yababana atenaena ginauli yababadi himahamahalava.

³⁶ ‘Na yawalo alimiyai ahubenanane Yaubada yana lauvetala ana hauga ainai omiu yami walo yababao maudoidi vehabadi Yaubada ipanivilaegomiu na vehabadi amwalo mahalavaedi.

³⁷ Yam walo aidiyena Yaubada abo iꞌawa namwanamwaego bo iꞌawa yababaego.’ Veꞌiveꞌilala vehabana

³⁸ Eeta loina ana tauveꞌitao yo tupwana Palisiwo Yeisu hiwalo auline, hiwalo, ‘Tauveꞌita, nuwanuwamai ebe veꞌiveꞌila ehebo upaihowai na aꞌita’.

³⁹ Na Yeisu iwalo, ‘Yaso teina omiu yababamiu na mehemeheꞌayomiu, neta wuwuna veꞌiveꞌilala ambehabeha na ebeha aidiyena amhanapu iliꞌilimanigau ebeha Yaubada ainaena yalaoma, na mata nigele veꞌiveꞌilalaone amyaꞌitadi. Na hesi tauwalo mahalava Yona vehabana amnuwatuwu avivini, iya veꞌiveꞌilalaede vehabamiu,

⁴⁰ wuwuna Yona ahubena tonuga na boniyai tonuga aidiyai yama mwalaꞌina diyanai imiyamiya, na yau Tomowa Moihagu hinage dova ahubena tonuga na boniyai tonuga baleꞌu holanai mata yamiyamiya.

⁴¹ ‘Howola abo Yaubada yana lauvetala ana ahubena ainai mata Ninevaone hitowolo na yasomiune teina hiveꞌewaigomiu, wuwuna Yona Ninevaone aidiyai iguguya na mumugadi yababadi aidiyena hinuwabui, na yawalo auligomiu teina ainai towaho teya ihae alili abo Yona.

⁴² Hinage dova alawata tupwa yalasi ainaena ilaoma Solomoni yana walo hanahanapu habi benaleina, na howola mata Yaubada yana lauvetala ana ahubena ainai itowolo na omiu teina yasone iveꞌewaigomiu, wuwuna iya amwaha daodaowena ilau Solomoni yana walo hanahanapu habi benaleina. Na yawalo auligomiu, teina ainai towaho teya ihae alili abo Solomoni. Aluꞌaluwa yababana ilau gwaipileuyo towaho holanai

⁴³ ‘Ebe aluꞌaluwa yababana towaho ehebo holanaena imahalava, mata towahonane inamwanamwa, na aluꞌaluwa yababanane imahalava maseleyai ilowolowouhi na yana abaꞌaiyawasi ibehabeha na ebe nigele iyalobai.

⁴⁴ Mata aluꞌaluwanane ibom ainai iwalo, “Nuwana ana ita dova yalau gwaipileuyo yagu abamiyawa mugamugainawa ainai”. Eeta ilau gwaipile ta abamiyanawa ilobai wagawaga aꞌavana na masemaselena yo atuꞌatububunina.

⁴⁵ Na ainaena ilau ta aluꞌaluwa hitau 7 yababa alilidi ilauvaidima ta baidanao hiluwu abamiyawa holanai himiya na abo hiꞌabiꞌabiye yababa ilimani, mwalona nigele dova. Omiu yasone teina dova na mata yami yababa himwalaꞌi alili.’ Yeisu hinana yo tahinao

⁴⁶ Yeisu howola boda aidiyai iꞌauꞌaubabada na hinana yo tahinao hilaoma ta maseleyai hitowotowolo na hibehabeha vedova ebe ainai hiꞌaubabada.

⁴⁷ Eeta ehebo towaho alinadi ilawei Yeisu ainai, na iwalo, ‘Tahimwone, hinamne baidadi nuwanuwadi na ebeha amꞌaubabada’.

⁴⁸ Na Yeisu towahonane yana walo iyemaiha, iwalo, ‘Yaiya yede hinagu na yaiyadiwo tahiguwone?’

⁴⁹ Eena ana taumulitaone iꞌainima veleleyedi na iwalo, ‘Omiu teina hinaguwowede yo tahiguwowede.

⁵⁰ Wuwuna ebe yaiyadiwo Tamagu galewai yana nuwatuwu himulimulitaedi, hiya tahiguwao nuhuguwao hinaguwao’.

13

¹ Ahubena tenem ainai Yeisu vadane ainaena imahalava ta idobi leꞌawai imimiyane.

² Eena boda mwalaꞌina hitauꞌahaiyama ainai, ta ehebo waga iꞌavaꞌavai ainai igelu ta imiyamiya, na bodaone leꞌawai hitowotowolo.

³ Na veꞌita bagibagilidi iveꞌitaedi walo vegevegediyena, iwalo, ‘Taupaihowa ehebo yana tanovi ainai ilau, ta patu ivehulu budebudeyanaei,

⁴ ta tupwadi patune amwaha papalinai hibebeꞌune, ainaena lowolowo hiꞌitadi ta hiꞌaitulu na hiꞌaꞌaidine.

⁵ Na tupwadi patu toputopu malagaigaimana ainai hibebeꞌune, na hiꞌini mwayamwayau, wuwuna toputopune nigele iyabado,

⁶ eeta mahana ihinalidi ta hiwewelaine, wuwuna lamlamdi nigele toputopu gwagwamana hiyalobai.

⁷ Na tupwadi patu haihaili womawomalina aidiyai hibebeꞌune ta hiꞌini toyawa na haihailine iwahiyala ta ihailiye mwalowoidine.

⁸ Eena tupwadi patu toputopu namwanamwana ainai hibebeꞌune, na hiꞌini na himwalaꞌi ta hiꞌaino, eeta tupwadi ainodi hibagibagili alili, na tupwadi ahipuwai, na tupwadi nigele hiyaꞌaino iliꞌilimani.

⁹ Ebe matalinamiu walo teina ambenalei.’ Walovegevegedi yana mahalava wuwuna

¹⁰ Na ana taumulitao hilau ta Yeisu ainai hiwalo, ‘Hava wuwuna walo vegevegediyena bodaone aidiyai uveꞌiveꞌitane?’

¹¹ Ainaena Yeisu iwalo, ‘Omiu Yaubada yana Abaloina holana moiha ana tauhanapuwo, na boda teina nigele.

¹² Ebe yaiyadiwo dova mayadi nuwamasele, mata abihepoi mwalaꞌi alilina hilobai, na hesi ebe yaiyadiwo nigele yadi nuwamasele na hava nuwana aidiyai imiyamiya mata maudoina hivesawalidi.

¹³ Teina wuwuna ta walovegevegedi yaveꞌita aidiyai, wuwuna yadi vinunu aidiyena nigele hiyaꞌita iliꞌilimani, na hinage yadi benali aidiyena nigele hiyanuwamasele.

¹⁴ ‘Tomowa teina vehabadi mwalona tauwalo mahalava Aisaya iwalo mugayedi, iwalo:

“Mata ambenalei na nigele nuwamiu hiyamasele. Na hinage mata amꞌita, na mata nigele nuwamiu hiyamasele.

¹⁵ Wuwuna tomowa teina nuwadi hipwanopwano, ta talinadi hiꞌwabaliꞌo, na hinage mehedi higibuꞌo.

Mata dova ta mehediyena hiꞌita, na talinadiyena hibenali na hinuwamasele, na aliguwai hiꞌita gwaipile, ta yaꞌabiye namwanamwadi.”

¹⁶ ‘Na omiu mayami yaliyaya, wuwuna mehemiyena amꞌitayaꞌo na talinamiyena ambenalenaꞌo.

¹⁷ Yawalo moiha, ginauli teina amꞌitaꞌitadine na ambenabenaledine mwalona tauwalo mahalava yo taudumwadumwaluwo nuwanuwadi mwalaꞌina ebe hiꞌitadi yo hibenaledi, na nigele hiyalobaidi. Patu walovegevegedina ana livahi

¹⁸ ‘Ainaena patu ana vehulu budebudeyana ana hanapu ambenalei.

¹⁹ Ebe yaiya Yaubada yana Abaloina aubabadana ibenali mohilei, na nigele iyanuwamasele, mata howola abo tauyababawa ilaoma na walowowa towaho atenaena ivaivehuludi. Neta patuwa hibebeꞌune amwaha papalinai ana masele.

²⁰ Na hinage patuwowa toputopu malagaigaimana ainai hibebeꞌune neta hiya wasa namwanamwana hibenalei ta mayadi yaliyaya hitalam,

²¹ na hesi nigele lamlamdi hiya yaiyai ainaena hauga ahuꞌahubalina taꞌi ainai himiyamiya, na ebe aiteya hauga ainai wasa namwanamwana ana yemidi vehabana vitai bo aleha hilobai mata hibeꞌu mwayamwayau.

²² Na patuwowa haihaili talitalina aidiyai hibebeꞌuwa hiya wasa namwanamwana hibenalei na hesi yadi nuwatuwu baleꞌu vehabana, na hinage wasawasa ana hamwawo aidiyena wasa namwanamwana hiyemwalowoi, ainaena nigele howahowana na hiꞌaino.

²³ Na patuwa toputopu namwanamwadi aidiyai hibebeꞌuwa hiya wasa namwanamwana hibenalei na ana nuwatuwu aidiyai imiyamiya ta ainodi namwanamwadi imwauwidi. Tupwadi ainodi bagibagili alilidi, na tupwadi ahipuwai na tupwadi nigele hiyaꞌaino iliꞌilimani.’ Walovegevegedi patu na awahi vehabadi

²⁴ Na walovegevegedi ehebo hinage Yeisu imohedi, iwalo, ‘Yaubada yana Abaloina bada dova ehebo towaho patu namwanamwadi yana tanoviyai ivehuludi.

²⁵ Na boniyaiyena hiꞌeno iꞌiwahiꞌo na ana aleha ehebo ilaoma tanoviyai na awahi ana ita ehebo dova patu hinage ivevehuludine patu mohiliwa holadiyai, na mulitai ilalaune.

²⁶ Na maudoidi hiꞌini ta hiꞌaino na taubadane yana taupaihowao awahiwone hiꞌita lobaidi.

²⁷ ‘Eena taupaihowaowa hilaoma ta hiwalo auline, “Taubada, patu namwanamwana yam tanovi holanai mwalona tavehuludi, na vedova ta awahi baidadiyao hiꞌini oviꞌovine?”

²⁸ ‘Na tanovi taniwagana iwalo, “Nuwana agu aleha ehebo ivevehuludine”. ‘Na yana taupaihowao hiwalo, “Vedova? Howahowana ebe awahine adavaidi?”

²⁹ ‘Na taubadane iwalo, “Badagi! Ammwauwi ta hiꞌini ehebo, wuwuna ebe amtowoi na awahi amdavaidi, mata tupwana patu hinage baidadi amdavai eheboidi.

³⁰ Na hauganane laulauꞌeli hesi ainai taupaihowa yaloinaedi ta awahi hitanoꞌahai mugaiyedi ta hiꞌuinidi na higabuvehuludi, abo patu hitanoꞌahaidi ta yagu vadavada holanai hihiwahinidi.” ’ Patu iuꞌiuna yo abaꞌabiye seseha adi walovegevegedi

³¹ Ehebo hinage walovegevegedi imohedi, iwalo, ‘Yaubada yana Abaloina bada dova magimagi patuna ehebo towaho ivai na tanovi holanai iꞌuꞌumaine.

³² Magimagi patuna iuꞌiuna taꞌi na yana ini tuluhanai iveꞌaiwa yo ainaena lowolowo hilaoma na lagalagana aidiyai yadi noi hiꞌabidi.’

³³ Ehebo hinage walovegevegedi imohedi, iwalo, ‘Yaubada yana Abaloina dova pwalawa ana abaꞌabiye seseha. Iuꞌiuna taꞌi waihiu ivai na pwalawa mwalaꞌina baidana ivivilaine, na maudoina isesehane.’ Walovegevegedi yana mahalava wuwuna

³⁴ Yeisu yana aubabada teina maudoina walovegevegedi aidiyena tomowa iveꞌitadi, wuwuna ibom hauga maudoina walovegevegediyena iveꞌiveꞌita tomowa aidiyai.

³⁵ Teina ainaena tauwalo mahalava yana waloyemidi imahalava, neta mwalona iwalo mahalava mugai, iwalo:

‘Walo vegevegediyena yaꞌaubabada, na hava Yaubada imwau dawanidi baleꞌu ana paihowa vegai ainaena yawalowei’. Awahi yana paihowa ana hanapu.

³⁶ Na Yeisu boda itauvehuludi ta iluwu vadai, na ana taumulitao hilaoma na ainai hiwalo, ‘Walovegevegedi awahi tanovi ainai ana hanapu ulivahi ta anuwamaselei’.

³⁷ Na Yeisu iwalo, ‘Patune ana tauꞌuma neta yau Tomowa Moihagu,

³⁸ na tanovine neta baleꞌu maudoina, na patu namwanamwadi neta hiya Yaubada yana Abaloina ana taumulitao, na awahi neta hiya yababana ana taupaihowao,

³⁹ na awahi ana tauvehulu budebudeyana neta ada alehane, iya Tomodulele, na hauga laulauꞌeli neta hauga yana abaꞌovi, na taulauꞌeliwo hiya tausagenawasa,

⁴⁰ na hauga ana abaꞌovi ainai tauyababao hiya dova awahi hitanoꞌahaidi ta higabu vehuludi.

⁴¹ Na yau Tomowa Moihagu yagu tausagenawasao yavetamaledi ta yababana ana tauveꞌitao yo ana taupaihowao hitanoꞌahaidima ta yagu abaloina ainaena,

⁴² higabae mahalavaedi aiwa alaꞌalahina holanai, neta tupwane ainai tomowao hidou na saladi hivetauꞌalahedi muya mwalaꞌina ainaena.

⁴³ Yo mulitai taudumwadumwaluwo Tamadi yana abaloina holanai himasele, dova mahana ihinahinali. Ebe yaiya matalinana ibenalei. Walovegevegedi tonuga hinage

⁴⁴ ‘Yaubada yana Abaloina bada dova wasawasa tobwatobwa mwalaꞌina, toputopu holanai. Na ehebo towaho ilobai, na idawaniuyoi. Ainaena mayana yaliyaya ilau ta yana tobwatobwa maudoina igimwalaedi, na adi maiha ivai na toputopunane igigimwalaine.

⁴⁵ ‘Yaubada yana Abaloina dova giniuba mehena namwanamwana imiyamiya na tomowa ehebo yana venuwa ebe bada taꞌi ilobai.

⁴⁶ Eeta yana tobwatobwa igabaedi ta aivelahena giniuba mehena namwanamwa alilina ivai.

⁴⁷ ‘Na Yaubada yana Abaloina bada dova vinaya tomowa hiyahuwei niꞌuwai, vali yama yo vali yama hiꞌonadi,

⁴⁸ na vinayanane imwau yabayababa moiha ta hiniulihini magumaguwai, na himiya, na yama maudoina hiveꞌahadi, ta yama namwanamwadi gaeba aidiyai himwauwidi na yama yababadi higabaedi.

⁴⁹ Dova hinage, hauga yana abaꞌovi ainai, tausagenawasao hilaoma ta tauyababao hiveꞌahadi na hiwaheidi taunamwanamwa aidiyena,

⁵⁰ ta higabae mahalavaedi aiwa alaꞌalahina holanai, na ainai hidoudou na saladi hivetauꞌalahedi muya ainaena.’ Tobwatobwa wasawasa vauvaudi na miyamiyadi

⁵¹ Na Yeisu ipanivilaedi, iwalo, ‘Vedova, walovegevegedi teina bagibagilidi amhanapuidiꞌo?’ Na hitalam, hiwalo, ‘Ehe!’

⁵² Na aidiyai iwalo, ‘Teina taꞌi amhanapui ebeha loina ana tauveꞌitao ebe Yaubada yana Abaloina himulitaei, hiya dova ehebo henala taniwagana yana tobwatobwa miyamiyadi na vauvaudi imwau hinidi yana vada ainaena’. Nasaletiwone Yeisu hitaꞌwataꞌwataei

⁵³ Yeisu yana walovegevegedi teina iveꞌovidi, na tupwa tenem ilauvehulu,

⁵⁴ ta iwuwuyone yana dalavai, na yadi vada tapwalolo ainai iluwu ta iveꞌiveꞌita, na tomowa nuwadi ipwanopwano na hiwalo, ‘Towaho teina havaena yana hanapu yo yana paihowa wahiwahiyaladi ivavaidine?’

⁵⁵ Na hinage hiwalo, ‘Towaho teina iya taulaulauꞌabi natuna? Na hinana Meli, na tahinao Yemesa yo Yosepa yo Saimoni yo Yudasa,

⁵⁶ na hinage nuhunao baidadao tamiyamiya. Na vedova ta towaho teina ihahanapu aliline?’

⁵⁷ Ainaena hisosomanaei, na Yeisu iwalo aulidine, iwalo, ‘Tauwalo mahalava adi veꞌahihi hilobai vali dalavao aidiyai. Na yana dalavai yo yana huhuwo nigele hiyaveꞌahihiyei.’

⁵⁸ Ainaena Yeisu nemai yana paihowa wahiwahiyaladi nigele bagibagilidi iyapaihowaidi, wuwuna nigele hiyayemidiyei.

14

¹ Hauga tenem ainai Helodi iya Galili ana Tauwasawasa, Yeisu yana paihowa wasana ibenalei,

² na yana taupaihowao iwalo aulidi, iwalo, ‘Nuwana towahone iya Yoni tauꞌabiye bapitaiso bada ebeha mwalowoiyena itowolouyo ta wahiyala teina ipaipaihowaine’.

³ Wuwuna mwalona Helodi Yoni iꞌabi avivini na ipai ta vada abapai ainai imwamwauwine. Na Yoni ana abimomohi ehebo waihiu yehana Helodiyasa neta Helodi tahina Pilipi asolena,

⁴ na Helodi ihaloi ta itatawaholaine, na Yoni Helodi iwalo auline, iwalo, ‘Neta nigele mumuga namwanmawana wuwuna tahim mwanena utatawaholaine’.

⁵ Neta wuwuna Helodi nuwanuwana Yoni iꞌoiye mwalowoi, na hesi tomowa bagibagilidi Yoni hiꞌawa tauwalo mahalavaei, eeta Helodi imeheuhi ta nigele Yoni iyaꞌoiye mwalowoi.

⁶ Mulitai Helodi yana ahubena abalabahina ana abanuwatuwu avivini guyauna ainai tomowa bagibagilidi hitauꞌahaiyama, na Helodiyasa natuna waihiuna boda mehediyai iselo na Helodi iꞌabiye yaliyaya.

⁷ Na Helodi vahalane ainai iwalovelau yo ebeha hava nuwanuwana imohei taꞌi, na hinage iꞌawa tamada.

⁸ Eeta hinanane iwalo vahalawa ainai ta ainaena vahalawa Helodi iwalo auline, iwalo, ‘Nuwanuwagu Yoni tauꞌabiye bapitaiso uluꞌuluna gaeba ainai umwauwi na umohegau’.

⁹ Eeta Helodi nuwana iyababa mwalaꞌina. Na hesi yana awatamadawa vehabana inuwatuwu avivini, na boda bada yana walo hibenalenaꞌo, eeta italam,

¹⁰ na yana taupaihowao ivetamaledi vada abapaiyai, ta Yoni gadona hitotomne,

¹¹ na uluꞌuluna gaebai hidoꞌoi ta hilawenama, na vahalawa himomoheine. Na vahalawa ivai ta ilalaweine hinanane ainai.

¹² Na Yoni ana taumulitao hilaoma ta Yoni tauna hivai ta himamagaiyeine, na mulitai hilau Yeisu ainai na ginauli teina hiwalo mahalavaei. Boda mwalaꞌina Yeisu iveꞌaidi

¹³ Na Yeisu ginauli teina ibenaledi, ainaena imahalava ta wagai igelu ta ilalaune balabala awawai. Na bodaone Yeisu yana lau wasana hibenalei, eeta yadi dalava aidiyena himahalava ta amwahaena hilalaune Yeisu ainai.

¹⁴ Na hauganane Yeisu wagaena iꞌaitulu maguwai boda mwalaꞌina iꞌiꞌitadine, na atemuyamuyaena tauꞌasiꞌasiyebwao iꞌabiye namwanamwadi.

¹⁵ Na lavilaviyena ana taumulitaone Yeisu hiwalo auline, hiwalo, ‘Taubada, tupwa teina balabala awawa na mata iguguyou. Na boda teina uvetamaledi ta hilau, na adi higimwala dalava vahalidiyai.’

¹⁶ Na Yeisu iwalo, ‘Havena hilaulau, omiu hesi aiꞌai ammohedi ta hiꞌai’.

¹⁷ Eena hiwalo, ‘Ya! Amaine nigele bahuna, neta bada beledi nima eheꞌehebo na yama bwau.’

¹⁸ Na Yeisu iwalo, ‘Beledine yo yamane ammohegau’.

¹⁹ Na bodaowa iloinaedi ta awahine ainai himimiyane na beledi nima eheꞌehebo yo yama bwau ivaidi, na iꞌita hae galewai, ta aiꞌaiwone vehabadi iꞌawa yauwedo, na mulitai itomwahidi, na ana taumulitao imohedi ta hiya tomowa aidiyai higuguyauwedine.

²⁰ Eena maudoidi hiꞌai na hiꞌai iꞌiwahi moiha, na aiꞌai hiꞌai yetupwa hitano ahaidi, neta boha 12 hiꞌoiye mwaudi.

²¹ Tauꞌaiwone towatowaho aꞌava adi bagibagili 5,000 dova, na waiwaihiu yo hedaheda maudoidi nigele hiyavahilidi. Yeisu niꞌu ewanaena ilau

²² Tenem ainaena ana taumulitao iloinaedi ta wagaena higelu yo ebeha himugai vali tupwai. Na iya ebeha tomowa maudoidi ivetamaledi hiwuyo yadi dalavai.

²³ Eeta higelu, na Yeisu boda ivetamaledi, na mulitai ibom oyai ihae habi awanoi Yaubada ainai. Ta bada iboniꞌo, na Yeisu ibom imiyamiya.

²⁴ Na ana taumulitaowowa yadi wagane hiwohedobiyei niꞌu awawai, na bagodu mwalaꞌina hilobai ta yadi wagawa igohagoha buibuiyei na hinage yaumai mehediyena ilaolaoma.

²⁵ Na ahubena yana tupwa ainai Yeisu niꞌu ewanaena ilaolaoma ana taumulitao vahalidiyai.

²⁶ Tenem ainai ana taumulitaowa Yeisu hiꞌiꞌitane niꞌu ewanaena ilaolaoma, ta himeheuhi mwalaꞌina, eeta hilomaꞌayaꞌaya, yadi nuwatuwu ebeha alawai hiꞌiꞌitane.

²⁷ Na Yeisu iwalo, ‘Havena ammehemeheuhi! Yau taꞌi, bada yami Taubada.’

²⁸ Na Pita iꞌaubabada, iwalo, ‘Taubada, uwalo auligau ta niꞌu ewanaena yalaowa alimwai’.

²⁹ Na Yeisu iwalo, ‘Ulaoma!’ Eeta Pita wagaena iꞌaitulu na niꞌu ewanaena ilaulau Yeisu ainai.

³⁰ Hauganane ilaulau yaumai malaꞌina iꞌita, na imeheuhi, ta niꞌuwai ihahanenene, na iwui, ‘Taubada, uyayovigau!’.

³¹ Na Yeisu ilomwayamwayau ta Pita iꞌabi avivini na iwalo, ‘Yam yemidi iuꞌiuna, hava vehabana unuwanuwatuwu bwaubwau?’

³² Eena hitau bwauwowa higegelune wagai, na yaumai idaumwali.

³³ Na hiya wagane ana taumiyaone hipwagogo Yeisu ainai, na hiwalo, ‘Moiha taꞌi, owa Yaubada Natuna’. Tauꞌasiyebwao iꞌabiye namwanamwadi tupwa Genesaleta ainai

³⁴ Ainaena higeyoꞌawa tupwa Genesaleta ainai ta hiꞌaꞌaitulune leꞌawai.

³⁵ Na tupwane ana taumiyaone Yeisu hiꞌataiyaꞌo, eeta wasa hivetamaledi dalavaone maudoidi aidiyai ta yadi taulovalovalao maudoidi hilawedi Yeisu ainai,

³⁶ na hiꞌawanoiyei, hiwalo, ‘Taubada, howahowana na taulovalovalaone teina am aleꞌo papali aꞌavana hiꞌabitowoi?’ Na Yeisu italam, ta yaiyadiwo hiya ana aleꞌo hiꞌabitowoine hinanamwanamwane.

15

¹ Mulitai Palisiwone na loina ana tauveꞌitao Yelusalemaena hilaoma Yeisu ainai, na hiwalo auli, hiwalo,

² ‘Hava wuwuna am taumulitaone ebe ai iꞌovi nigele nimadi hiyauwadine, neta tubudao yadi loina hihoꞌehoꞌe?’

³ Na Yeisu iwalo, ‘Omiu hinage Yaubada yana loina amhoꞌehoꞌe, wuwuna tubumiyaone mumugadi ammulimulitaedi.

⁴ Yaubada yana loina bwau teina, ehebo iwalo, “Tamam yo hinam uveꞌahihiyedi”, na bwauna hinage iwalo, “Ebe yaiya tamana nuwana hinana iꞌawa yabayababaei, ilowoinanei na amꞌoiye mwalowoi”.

⁵ Na omiu yami veꞌita oyaꞌoyama, amwalo, “Ebe yaiya hinana yo tamana iwalo aulidi, iwalo, ‘Yagu tobwatobwa bada yatalamwediꞌo Yaubada ainai, nigele howahowana na yahaguigomiu’.”

⁶ Eeta neta towahone yana hagu yo yana veꞌahihi tamana na hinana aidiyai iꞌoviꞌo. Tubumiyao yadi loina teina ainaena Yaubada yana walo amveginauli awaꞌawawaenaꞌo.

⁷ ‘Moiha omiu tauꞌoyaꞌoyama! Mugai tauwalo mahalava Aisaya vehabamiu ilele mugayei, haugana Yaubada yana walo iwalo mahalavaei, iwalo:

⁸ “Tomowao teina awadiyena hiveꞌahihiyegau na atediyena nigele,

⁹ na hinage aliguwai hitapwalolo awaꞌawawa, wuwuna yadi veꞌitao yau nigele aliguwena, na hesi tomowa yadi nuwatuwuwena”.’

¹⁰ Eena tomowa iyogaedi na iwalo, ‘Walo teina ambenalei ta amhanapui

¹¹ ebeha aiꞌaiwone awadaena hiluwuluwu nigele howahowana na hiꞌabiye biꞌigita na hesi walo awadaena himahamahalavane hiya hesi hiꞌabiꞌabiye biꞌigita’.

¹² Na ana taumulitaowowa Yeisu ainai hilaoma na hiwalo, ‘Taubada, bada ubenalenaꞌo ebeha Palisiwowa yam walo teina vehabana hihinimaya?’

¹³ Na Yeisu iwalo, ‘Aiwaowa Tamagu nigele iyaꞌumaidi, mata idavai vehuludi.

¹⁴ Na Palisiwone havena himiyamiya ana higa hibeꞌu, wuwuna ebe taumugaiwo mehegibugibudi, na adi geluwo mehegibugibudi himugaiyedi, mata maudoidi gudai hibeꞌu.’

¹⁵ Na Pita Yeisu ainai iwalo, ‘Walo vegevegedi ana nuwamasele vehabana ulivahi alimaiyai’.

¹⁶ Na Yeisu hinage iwalo, ‘Nuwana omiu hinage howola nigele nuwamiu iyamasele,

¹⁷ ainaena nigele amyahanapui hava awadaena iluwuluwu diyadai, na mulitai ilaulau mohomoho ainai.

¹⁸ Na hesi hava tomowa awadiyena himahamahalava neta atediyena hilaolaoma na hiꞌabiꞌabiye biꞌidi,

¹⁹ neta nuwatuwu biꞌibiꞌidi yo lauwunu yo pwanoli yo meheꞌayo yo aivavali yo waloꞌoyaꞌoyama yo vehinahinali.

²⁰ Ginauli teina aidiyena tomowa iꞌabiꞌabiye biꞌidi, na ebe nimada nigele tayauwadi hauga ai ainai neta aluꞌaluwada mata nigele iyaꞌabiye biꞌidi.’ Kenani waihiuna yana yemidi

²¹ Tenem ainaena Yeisu Isileli tupwanane ilauvehulu na ilalaune Taya yo Saidoni tupwadiyaone aidiyai.

²² Na tupwanane ainai Kenani waihiuna ehebo imahalava ta Yeisu iwalo auli, iwalo, ‘Taubada owa Deivida yana huhu, uꞌatemuyamuyaegau, wuwuna natugu waihiuna bada aluꞌaluwa yababana iꞌabiye yauyauleyaꞌo’.

²³ Na Yeisu waihiunane yana yoga nigele iyayemaiha, na ana taumulitaone hilaoma ta Yeisu hiꞌawanoiyei, hiwalo, ‘Waihiune usosomanaei ta ilau, wuwuna ivetalinagudaguda’.

²⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Yau yalaoma sipi ꞌwadaꞌwadaleledi Isileli aꞌava yana abaloina holanai vehabadi’.

²⁵ Na hesi waihiunane ilaoma Yeisu mehenai italupwagogo, na iwalo, ‘Taubada uhaguigau’.

²⁶ Na Yeisu iwalo, ‘Nigele iyadumwalu na hedaheda adi tamohedi edewa aidiyai’.

²⁷ Na waihiuwa iwalo, ‘Taubada, neta walo moiha. Na edewa hedaheda adi mugumugudi hilemlemhidi.’

²⁸ Eeta Yeisu waihiu alinana iyemaiha, iwalo, ‘Waihiu, owa tauyemidi moiha. Ainaena teina hauga yam yemidi ainona imahalava’. Na hauga tenem ainai waihiunane natuna inanamwanamwauyone. Tauꞌasiyebwao bagibagilidi iꞌabiye namwanamwadi

²⁹ Na hinage Yeisu tupwanane ilauvehulu na ivasane Galili leꞌawanaena, ta oyai ihae, na nemai imimiyane.

³⁰ Na boda mwalaꞌina yadi tauꞌasiyebwao hihaeyedi Yeisu ainai, hiya daladaladi, yo hiya mehedi gibugibudi yo aedi tapitapiyadi yo buwabuwadi yo vali tauꞌasiyebwao hinage hiya hilaoma Yeisu aenai himwauwidi ta iꞌabiye namwanamwadine.

³¹ Na bodaowa hiꞌitadi buwabuwadiyaowa hiꞌauꞌaubabada yo aedi tapitapiyadi hiwahiyalauyo yo daladaladi hilaulau dumwadumwalu, yo taumehegibugibu mehedi hiꞌitanedi. Ainaena bodaowa hiteibaba na Isileli yadi Yaubada hinoꞌowei. Yeisu boda iveꞌaidi

³² Na Yeisu ana taumulitao iyogaedima na iwawalo aulidine, ‘Boda teina yaꞌatemuyamuyaedi wuwuna hiya ahubena tonuga teinai baidaguwao amiyamiya ta nigele adi, na nigele nuwagu mavahalidi yavetamaledi yo hiwuyo, mata amwahai himwalowoi’.

³³ Na ana taumulitaone hiwalo auline, hiwalo, ‘Tupwa teina balabala awawa, na boda mwalaꞌina teina adine mata vedova talobaine?’

³⁴ Na Yeisu ipanivilaedi iwalo, ‘Viha ami beledine himiyamiyane?’ Na hiwalo, ‘Beledi 7 na yama tupwadi iuꞌiudi’.

³⁵ Eeta boda iloinaedi ta baleꞌuwai himimiyane.

³⁶ Na beledi 7 yo yamaowa ivaidi ta vehabadi iꞌawa yauwedo Yaubada ainai, na iꞌabitomwahidine na imohedi ana taumulitao ta bodaone aidiyai higuguyauwedine.

³⁷ Na maudoidi hiꞌai na hiꞌai iꞌiwahi na mulitai uleya hitanoꞌahaidi ta boha 7 hiꞌoiye mwaudine.

³⁸ Tauꞌaiwo towatowaho adi bagibagili dova 4,000, na waiwaihiu yo hedaheda bagibagilidi nigele hiyavahilidi.

³⁹ Mulitai bodaowa ivetamaledi hilalau gwaipilene, na Yeisu wagaena igelu, ta Megadani tupwanai ilalaune.

16

¹ Ehebo hauga ainai tupwadi Palisi yo Sadusi hilaoma na Yeisu hipanivilaei, habi towoina, hiwalo, ‘Howahowana ehebo veꞌiveꞌilala upaihowai na aꞌawa moiha ebeha yam wahiyalane Yaubada ainaena ilaoma?’

² Na Yeisu iwalo, ‘Omiu ebe mahana amꞌita ilulululuvi na galewai yaloyalovi hihawahawawali, ainaena amhanapui ebeha iꞌahubena mahavai namwanamwana.

³ Na ebe malatomtomwai galewa hawahawawalina na guguyou amꞌita, neta amwalo ebeha ꞌwesu ana veꞌiveꞌilala. Omiu hauga ana oleya vedova na mata galewa amꞌita, na amwalo yemidiyedi. Na hesi vedova ta teina haugane Yaubada yana paihowa ainona nigele howahowamiu amwalowei.

⁴ Yaso teina omiu yababamiu yo mehemeheꞌayomiu, neta wuwuna veꞌiveꞌilala ambehabeha ta ebeha aidiyena amhanapuigau moiha ebeha Yaubada ainaena yalalaomane, na nigele Yona vehabana amyanuwatuwu avivini, iya taꞌi veꞌiveꞌilala vehabamiu.’ Ainaena Yeisu ilauvehuludi na ilalaune. Palisiwo yo Sadusiwo yadi abaꞌabiye seseha pwalawa vehabana

⁵ Eeta vali tupwai higeyogeyoꞌawa, na ana taumulitaone nigele adi tamahina amwaha vehabana hiyavai, wuwuna hinuwapwanopwanowedi.

⁶ Na Yeisu iwalo lau iwalo, ‘Palisiwone yo Sadusiwone adi pwalawa ana abaꞌabiye seseha ainaena amꞌita avivinigomiu’.

⁷ Eeta ana taumulitaone hibom aidiyai hiwalo, ‘Nuwana Yeisu yana walo teina wuwuna wau ada tamahinane tanuwapwanopwanoweine’.

⁸ Na Yeisu yadi nuwatuwu bada ihanapuiyaꞌo, ta iwawalo aulidine, ‘Hava wuwuna amꞌauꞌaubabadane na amwalo, “Nigele ada tamahina”? Nigele ami tamahina vehabana yayawalowalo. Nuwana nigele amyayemidiyegau, awa?

⁹ Nigele amyanuwamasele hauganane beledi nima eheꞌehebo aidiyena tomowa 5,000 yaveveꞌaidine, na aiꞌai ana tupwa maudoina amtanoꞌahaidi, na boha ana bagibagili 12 amꞌoꞌoiye mwauwidine?

¹⁰ Tomowa hinage 4,000, beledi 7 aidiyena yaveveꞌaidine na ana tupwa maudoina amtanoꞌahaidi na boha ana bagibagili 7 hinage amꞌoꞌoiye mwauwidine?

¹¹ Na hava wuwuna ta nigele amyanuwamaselene ebeha nigele aiꞌai vehabana yayawalo? Na hesi yawalo vegevegedi Palisiwo yo Sadusiwo yadi abaꞌabiye seseha ainaena amꞌita avivinigomiu.’

¹² Tenem ainai nuwadi imasele ebeha nigele beledi moiha ana abaꞌabiye seseha vehabana iya auꞌaubabada, na hesi ebeha Palisiwone yo Sadusiwone yadi veꞌitao aidiyena hiꞌita avivinidi. Pita yana walomahalava Yeisu vehabana

¹³ Na Yeisu ilaoma Sisaliya Pilipai tupwanane ainai na ipanivila ana taumulitao aidiyai, iwalo, ‘Vedova tomowa yadi walo ebeha yau Tomowa Moihagu yaiya?’

¹⁴ Ta hiwalo, ‘Tupwadi tomowa hiwalo ebeha owa Yoni tauꞌabiye bapitaiso, na tupwadi tomowa hiwalo ebeha owa Elaitiya, na tupwadi hiwalo owa Yelemaiya bo nuwana tauwalo mahalava mugamugaina ehebo’.

¹⁵ Na Yeisu ipanivilaedi, iwalo, ‘Na omiu vedova yami nuwatuwu ebeha yau yaiya?’

¹⁶ Eeta Saimoni Pita iyemaiha na iwalo, ‘Owa Besinana towahona Yaubada Mayawahina Natuna’.

¹⁷ Na Yeisu Pita iwalo auline, iwalo, ‘Saimoni, Yona natuna, owa moiha tauyaliyaya ehebo, wuwuna yam nuwamasele teina nigele tomowa aidiyena, na hesi Tamagu galewai yana hanapu imomohegone.

¹⁸ Eeta yawalo alimwai owa yeham Pita, ana bui gaima, ta mata gaima teina ewanai yagu boda yavetowolodi ta ebe nigele howahowana mwalowoi yana wahiyala iꞌabiꞌabitowoidi.

¹⁹ Na hinage abaloina galewai ana abahoꞌe yamohego, ta ebe hava baleꞌuwai ugudui, galewai hinage higudui, na hinage ebe hava baleꞌuwai uhoꞌe, galewai hinage hihoꞌe.’

²⁰ Tenem ainai Yeisu ana taumulitao venuwamwau wahiwahiyalana aidiyai imwauwi, iwalo, ‘Havena teya yaiya ainai amwalowalo mahalavaegau ebeha yau Besinana towahona’. Yeisu yana mwalowoi vehabana iwalo mahalava

²¹ Hauga tenem ainai Yeisu ivetuwuni na ana taumulitao aidiyai iveꞌita, iwalo, ‘Ilowoinanei ebe yalau Yelusalem na nemai muya maudoina yalobaidi, tauloinao yo taupwaoliwo mwalaꞌidi yo loina ana tauveꞌitao aidiyena, na nemai hiꞌoiye mwalowoigau, na ahubena tonugana ainai Yaubada iꞌabiye towolouyoigau’.

²² Na Pita Yeisu ilauvai, ilawei, ta iwawaloweine iwalo, ‘Taubada, ginauli teina havena alimwai imahamahalava!’.

²³ Na Yeisu itowolo gwaipile ta Pita ainai iwalo, ‘Tomodulele, teina taꞌi ulauvehulugau! Havena utautauꞌauhigau! Yam nuwatuwune dova tomowa mohili yadi nuwatuwu, na nigele Yaubada yana nuwatuwu’.

²⁴ Eeta Yeisu ana taumulitao iꞌaubabada aidiyai, iwalo, ‘Yaiya ebe nuwanuwana imulitaegau, ilowoinanei ebe iya yana nuwatuwu itaꞌwataꞌwataedi, na ibom ana aiwa lagalagana iꞌavalai, na imwalowoi, neta dova agu mulitane ana amwaha.

²⁵ ‘Na ebe yaiya yawahina inuwavi, howola abo yawahinane ivesawali. Na ebe yaiya yawahina vehabagu italamwei na imwalowoi, iya mata yawahina namwanamwana ilobai.

²⁶ ‘Ebe yaiya yana tobwatobwa bagibagilidi na Yaubada yana amwaha inuwapwanopwanowei, neta ginauli awaꞌawawa, na hesi ginauli mwalaꞌina neta yawahi namwanamwana. Wuwuna ebe yawahi namwanamwana tavesawali, mata nigele teya hinage maihana iyamiyamiya.

²⁷ ‘Howola abo yau Tomowa Moihagu yawuyouyoma, Tamagu yana wasawasa pigapigabuna ainaena yalaoma, na hinage tausagenawasao baidaguwao, ta tomowa yadi paihowa ana maiha yamohedi.

²⁸ Yawalo moiha alimiyai ebeha tomowa tupwamiu mata nigele amyamwalowoi ana higa yau Tomowa Moihagu yagu loina wasawasa ainaena am itauyoigau.’

17

¹ Ahubena 6 tuluhanai Yeisu ana taumulitao tonuga ilauvaidi, na baidanao hihahaene ehebo oya daodaona ainai. Taumulitaone hiya Pita na Yemesa matahina Yoni.

² Hauganane hibom himiyamiya oyai Yeisu manina hiꞌiꞌitane pigapigabuna dova mahana ana ita, na ana aleꞌo hewahewana dova masele iꞌalahi taohani.

³ Na tenem ainai Elaitiya yo Mosese himahalavama na Yeisu baidadi hiꞌauꞌaubabada.

⁴ Na Pita iꞌapuhini na Yeisu iwalo auline, iwalo, ‘Taubada teina dova yada miyane inamwanamwa, ainaena howahowana ebe utalam gwau tonuga taꞌabidi, ehebo owa vehabam, ehebo Mosese vehabana, na ehebo Elaitiya vehabana’.

⁵ Pita yana aubabada howola nigele iyaveꞌovi na hogahoga maselena itauhamuidine, na hogahogane ainaena alina ehebo hibenalei, iwalo, ‘Teina Natugu yavelauwei, iya vehabana yayaliyaya mwalaꞌina, ainaena yana walo ambenaledi’.

⁶ Na taumulitaowa hitau tonuga alinawa hibenalei ta mayadi meheuhi hitalupwagogo,

⁷ na Yeisu ilaoma iꞌabitowoidi, iwalo, ‘Amtowolo. Havena ammehemeheuhi’.

⁸ Eena hilautaꞌai ta Yeisu ibom itowotowolo hiꞌiꞌitane.

⁹ Eeta oyaena hiꞌaitulu na Yeisu iloinaedi, iwalo, ‘Ginauliwowa wau amꞌiꞌitadine havena tomowa aidiyai amwalowalo mahalavaedi ana higa yau Tomowa Moihagu mwalowoiyena yatowolouyoma’.

¹⁰ Na Yeisu ana taumulitao ainai hipanivila, hiwalo, ‘Hava wuwuna loina ana tauveꞌitao hiwalo ebeha Elaitiya imugaima na mulitai abo Besinana towahona imahalava?’

¹¹ Na Yeisu iwalo, ‘Ehewa, Elaitiya ebeha ilaumugaima ta ebe ginauli maudoina iꞌabiye dumwaludi.

¹² Na hesi Elaitiyanane bada ilaomaꞌo, na tomowa nigele hiyaꞌatai na hesi himumuga yababaei hava yadi nuwatuwu dova, mata hinage yau Tomowa Moihagu aliguwai mumugadine dova.’

¹³ Ainaena taumulitaone tenem ainai hinuwatuwui ebeha Yeisu Yoni tauꞌabiye bapitaiso vehabana iꞌauꞌaubabadane. Ehebo gama Yeisu iꞌabiye namwanamwa

¹⁴ Hauganane Yeisu mayana taumulitao hiꞌaitulu boda aidiyai, ehebo towaho ilaoma italupwagogo Yeisu mehenai,

¹⁵ na iwalo, ‘Taubada, natugu uꞌatemuyamuyaei na uꞌabiye namwanamwa, wuwuna hauga maudoina manihubu bwadana ivaivai na abiꞌabivelolo, na tauna himuyamuya mwalaꞌina, na tupwana hauga aidiyai aiwa alaꞌalahina aidiyai ibeꞌubeꞌu, na tupwana hauga bwahi niꞌuniꞌuna aidiyai ihanehanene.

¹⁶ Na am taumulitao aidiyai yalawenama, na nigele howahowadi hiꞌabiye namwanamwa.’

¹⁷ Na Yeisu iwalo, ‘Omiu teina yasone vedova? Ainaena uluꞌulumiune yaiyaidi. Nuwana nigele amyayemidiyegau awa? Viha hauga mata yamiya vahaligomiu na yanuwanuwatuwu vehabamiu. Hola gamanane amvaiyama ta yaꞌita?’

¹⁸ Eeta Yeisu aluꞌaluwa yababanane iloinaei ta manihubu bwadanawa gamane ainaena imamahalavane ta inamwanamwauyone.

¹⁹ Mulitai Yeisu ana taumulitao hilaoma na hibom Yeisu baidadi, na hiwalo auli, hiwalo, ‘Taubada, vedova ta ai nigele howahowamai aluꞌaluwa yababanane agabae mahalavaei’.

²⁰ Na Yeisu iwalo, ‘Wuwuna yami yemidine hitapiya. Yawalo moiha ebe yami yemidi ana wahiyala dova haiyala patuna, howola oyane tenem ainai amwalo, “Teina ainaena umiyadobi”,

²¹ mata iꞌawa abi. Dova hinage ginauli maudoina howahowamiu na ampaihowaidi.’ Yeisu yana mwalowoi vehabana iwalouyo

²² Galili ainai himiyamiya, na Yeisu iwawalo aulidine, iwalo, ‘Yau Tomowa Moihagu, howola abo agu tauhuhula iꞌaiyauyanegau tomowa nimadiyai,

²³ na hiꞌoiye mwalowoigau, na ahubena tonugana ainai Yaubada iꞌabiye towolouyoigau’. Yeisu yana walomahalava teina vehabana hinuwayababa mwalaꞌina. Yadi takesi vada Veꞌahihi vehabana

²⁴ Mulitai hilau Kapeneum ainai, na takesi vada tapwalolo vehabana ana tautanowo hilaoma ta Pita ainai hiwalo, ‘Vedova, howahowana na yami tauveꞌitane itakesi, bo?’

²⁵ Na Pita iwalo, ‘Ehe, mata yana takesi imwauwi’. Hauganane Pita iwuyo vadai, Yeisu Pita iwalo auline, iwalo, ‘Saimoni, hava yam nuwatuwu tauloinaone baleꞌuwai vehabadi? Yaiyadiwo aidiyena takesi hivaivaine? Hibom natudiyao aidiyena, bo vali tomowa aidiyena?’

²⁶ Na Pita iwalo, ‘Vali tomowa aidiyena’. Na Yeisu hinage iwalouyo, iwalo, ‘Neta moiha! Na hesi hiya natudiyaone nigele teya adi vitai.

²⁷ Na havena tataꞌwataꞌwata, mata dova alidai hinuwayababa. Ainaena teina taꞌi pisilaeni uvai na udobi leꞌawai ta yama iꞌaimugai uꞌatuni, na awanane uꞌabiye yanali ta holanai mane uvaiyama ta umohedi, neta owa na yau yada takesi, howahowadai.’

18

¹ Hauga tenem ainai Yeisu ana taumulitao hilaoma hiwalo auline, hiwalo, ‘Taubada, yaiya alimaiyena yehana imwalaꞌi Yaubada yana Abaloina holanai?’

² Na Yeisu gama ehebo iyogaenama, na gamanane ahiꞌahipudiyai ivetowolo,

³ na iwalo aulidine, ‘Ebe nigele amyanuwabui na mumugamiu hedaheda iuꞌiudi dova, mata nigele amyaluwu yana abaloinane ainai.

⁴ Yawalo moiha yaiyadiwo omiu ebe amnuwadobi gama teina dova, omiu taumiya ewa Yaubada yana Abaloina holanai.

⁵ Ainaena ebe ehebo tomowa gama teina dova ilauvai vehabagu, iya hinage yau ilauvaigau.

⁶ Na hesi ebe yaiya agu tauyemidiwo gamane dova teina ehebo iꞌabiye beꞌu, ilowoinanei na gaima mwalaꞌina gadonai hilauhipwai na magaimana higabae aituluwei niꞌuwai ta ihanene.

⁷ Omiu taumiya baleꞌu atemuyamuyamiu wuwuna ababeꞌu bagibagilidi tomowa ammohemohedi. Moiha, ababeꞌuwo mata hilaoma, na hesi ebe yaiya ana geluwo iꞌabiye beꞌudi howola abo tomowanane iveꞌatemuyamuya moiha.

⁸ ‘Na ebe nimam bo aem iꞌabiye beꞌugo ilowoinanei na utomvehulu. Neta nigele ana yababa ebe nimam tomtomna, nuwana aem tomtomna mata yawahi namwanamwana ulobai. Na hesi iyababa alili alimwai ebe manima bwaubwaum yo maꞌae bwaubwaum na higabae aituluwego aiwa alaꞌalahi vateyaina ainai.

⁹ Mehem hinage dova ebe iꞌabiye beꞌugo umaꞌi vehulu taꞌi, wuwuna nigele hinage hava ana yababa, ebe mamehe eheꞌehebom mata yawahi namwanamwana ulobai. Na hesi iyababa aliꞌalili alimwai ebe mamehe bwaubwaum higabae aituluwego dalava alaꞌalahina ainai. Hedaheda havena amsosomanaedi

¹⁰ ‘Hedaheda teina dova havena teya aidiyena amsosososomanaedi.

¹¹ Moiha, hedahedawone adi tauꞌita aviviniwo neta tausagenawasao hauga maudoina galewai Tamagu mehenai himiyamiya na hivinuvinunuidi.

¹² ‘Na vedova ebe towaho yana sipiwo adi bagibagili analedi ehebo, na ehebo ilaupwanopwano na iꞌwadalele, mata 99 oyai imwauwidi na ꞌwadaꞌwadalelenane ibehaei, awa?

¹³ Na ebe ilobauyoi, yawalo moiha alimiyai mata yana yaliyaya mwalaꞌi alilina. Na hesi hitau 99 namwanamwadine nigele vehabadi iyayaliyaya moiha.

¹⁴ Ainaena teina taꞌi amhanapui ebeha Tamagu galewai nigele nuwana ebe yaiya teya gama yababa iveꞌalo na ilauyabayababa. Tahida yana pwanoli vehabana

¹⁵ ‘Na ebe tahim yababana ipaihowai alimwai, utowoi na yana paihowa yababanane amꞌabiye dumwalu, na ebe alinam ibenalei, ausala, neta bada amveꞌauꞌaugeluꞌo.

¹⁶ Na ebe nigele nuwanuwana alinam ibenalei, tomowa ehebo bo bwau hinage ulauvaidi ta baidamwao tahimne ainai amwalo na yana pwanoli iꞌita iliꞌilimani.

¹⁷ Na ebe bada nigele nuwana na ibenalegomiu, amwalo mahalava Yaubada yana bodao aidiyai, na ebe hinage nigele nuwanuwana Yaubada yana bodaone yadi walo ibenalei, amtaꞌwataꞌwataei na imiya mahalava dova takesi ana tautanowo.

¹⁸ ‘Yawalo moiha hava ebe baleꞌuwai ampaidi, ginaulidine galewai mata hinage hipaidi, na hinage ebe hava baleꞌuwai amlivahidi mata ginaulidine galewai hilivahidi.

¹⁹ ‘Teina taꞌi yawalo alimiyai, neta ebe yaiyadiwo hitau bwau alimiyena baleꞌuwai hitalam ehebo ginauli vehabana na vehabana hiꞌawanoi Tamagu galewai ainai, ipaihowai taꞌi.

²⁰ Wuwuna ebe ehebo tupwa ainai bwau nuwana tonuga tomowa yehaguwena himiyatoyawa, yau hinage ahiꞌahipudiyai yamiyamiya.’ Nuwahamu vehabana

²¹ Ta Pita ilaoma Yeisu iwalo auli, iwalo, ‘Taubada, ebe tahigu hauga bagibagilina aliguwai yababana ipaipaihowai, maiviha howahowana na yana yababaone yanuwahamuidi, mai 7 bo maiviha?’

²² Na Yeisu iwalo, ‘Nigele mai 7 aꞌava, na hesi 7 ana bagibagili 70’.

²³ ‘Wuwuna Yaubada yana Abaloina dova tauwasawasa ehebo, iya nuwanuwana ebe yana taupaihowao adi buki hiyemaiha ainai.

²⁴ Ainaena ivetuwuni ta towaho ehebo hilawenama ana buki 10 tausani kina,

²⁵ na nigele howahowana iyemaiha, eeta tauwasawasane iloina ta ebeha towahowa mwanena yo natunao yo yadi tobwatobwao maudoidi higimwalaedi, na adi maihane tauwasawasane ivai taupaihowawa ana buki vehabana.

²⁶ ‘Na taupaihowawa mayana nuwavitai ipwagogo na iꞌawanoi ainai, iwalo, “Taubada, uꞌatemuyamuyaegau na howola abo agu buki maudoina yayemaiha”.

²⁷ Eeta tauwasawasane iꞌatemuyamuyaei na ana buki maudoina inuwahamuidi, na taupaihowawa imamahalavane.

²⁸ ‘Imahalava na ana gelu ehebo ilobai, na ana gelune ana buki toea 10 aꞌava ainai, na ana geluwa gadona iꞌabi avivini na iꞌiꞌiꞌine, iwalo, “Teina taꞌi am buki aliguwai uyemaiha!”

²⁹ ‘Na ana geluwa italupwagogo na ainai iꞌawanoi, iwalo, “Uꞌatemuyamuyaegau na howola abo yayemaiha alimwai”.

³⁰ Na ana gelune nigele alinana iyabenalei na vada abapaiyai imwamwauwine ta ebe nemai imiyamiya ana higa ana buki maudoina iyemaiha.

³¹ ‘Na taupaihowaowa adi gelune mumuganawa hiꞌiꞌitane, ainaena hinuwayababa mwalaꞌina, na hilau tauwasawasane ainai hiwalo mahalavaei.

³² Na tauwasawasane yana taupaihowawa iyogaenama na iwalo auline, iwalo, “Owa taupaihowa yababam, wuwuna uꞌawanoi aliguwai na am buki maudoina yanuwahamuidi,

³³ eeta owa hinage howahowana am gelu uꞌatemuyamuyaei na ana buki unuwahamui”.

³⁴ ‘Ainaena tauwasawasane imodiꞌini moiha ta vada abapai ana tauꞌita aviviniwo iloinaedi ta taupaihowawa vada abapaiyai himwamwauwine ta ebe nemai imiyamiya ana higa ana buki maudoina iyemaiha veꞌovidi.’

³⁵ Na Yeisu yana walo iveꞌovi, iwalo, ‘Tamagu galewai hinage mata dova alimiyai ipaihowai, ebe tahimiyao nigele amyaꞌatemuyamuyaedi na yadi yababao amyanuwahamuidi mata nigele iyanuwahamiugomiu’.

19

¹ Yeisu yana veꞌitao iveꞌovidi na tupwa Galili ilauvehulu na Yudeya tupwanai ilalaune, neta bwahi Yolidani vali tupwanai.

² Na boda hinage mwalaꞌina Yeisu himulitaei na nemai yadi taulovalao iꞌabiye namwanamwadi.

³ Na Palisiwone hilaoma ta nuwanuwadi Yeisu hitowoi, ainaena ainai hipanivila, hiwalo, ‘Taubada, ebe towaho mwanena yana paihowa vehabana nigele iyayaliyaya, howahowana na ivinawaheyei?’

⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Buki Veꞌahihi ainai lelelewa bada amhanapuiyaꞌo ebeha hauga ana abavetuwuni ainai Yaubada tomowa bwau iyemaseledine, towaho na waihiu.

⁵ Na lele teya iwalo, “Teina wuwuna ta towaho tamana na hinana ilauvehuludi na asolena baidana himiya bwau, na hitau bwauwone taudi ehebo taꞌi”.

⁶ Teina ainaena bada hiveꞌeheboꞌo na nigele hiyamiyawahi. Eeta Yaubada bada iyemiya bwauwediꞌo ainaena havena teya tomowa mata iyayemiya wahiyedi.’

⁷ Eena hipanivila, hiwalo, ‘Hava wuwuna Mosese iloina ebeha towaho howahowana na vinawahe peipana ilele na mwanena imohei abo mulitai ivinawaheyei?’

⁸ Na Yeisu iwalo, ‘Neta uluꞌulumiu yaiyaidi vehabana Mosese itatalamne alimiyai ta mwanemiyao ebe dova amvinawaheyedi, na hesi hauga abavetuwuni ainai nigele hinage talam vinawahe vehabana iyamiyamiya.

⁹ Na yawalo alimiyai neta ebe towaho mwanena nigele iyapwanoli na bada ivinawaheyei na itawahola wahi vali waihiu ainai, neta imehemeheꞌayo.’

¹⁰ Na ana taumulitao hiwalo auli, hiwalo, ‘Ebe towaho na waihiu adi loina teina dova, howahowana havena hitawatawahola’.

¹¹ Na Yeisu iwalo, ‘Nuwatuwu teina nigele tomowa maudoidi vehabadi, na hesi yaiyadiwo Yaubada nuwatuwu imohemohedi hiya hibom,

¹² wuwuna tupwadi towatowaho yadi hauga tubui ainaena nigele tawahola ana nuwatuwu aidiyai iyamiyamiya. Na tupwadi towatowaho uvidi hihapihapidi ainaena nigele howahowana na hitawahola. Na hinage tupwana towatowaho Yaubada yana Abaloina vehabana hibom hiveꞌahihiuyowedi eeta nigele hiyatawatawahola. Ebe yaiya amwahane howahowana ilowoinanei na imulitaei.’ Yeisu hedaheda iwalovelauwedi

¹³ Tupwadi tomowa hedaheda hilawedima Yeisu ainai ta ebe iꞌabitowoidi na vehabadi iꞌawanoi Yaubada ainai. Na ana taumulitaone hesi hedahedaone hilaugagayowedi.

¹⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Havena hedaheda amlaulaugagayowedi na hesi amtalamwedi ta aliguwai hilaoma, wuwuna hedaheda teina dova Yaubada yana Abaloina ilowoinanedi moiha’.

¹⁵ Eena Yeisu hedahedaone iꞌabitowoidi na mulitai ilalauvehuludine. Wasawasa vehabana

¹⁶ Mulitai ehebo hevali Yeisu ainai ilaoma na iwalo, ‘Tauveꞌita, aiteya paihowa namwanamwana yapaihowai na ainaena ebe yawahi miyamiya vateyaina yalobai?’

¹⁷ Na Yeisu iwalo, ‘Hava wuwuna upanivila aliguwai paihowa namwanamwana vehabana? Wuwuna taunamwanamwa ehebo mohimohili imiyamiya, ainaena ebe nuwanuwam yawahi miyamiya vateyaina ulobai ilowoinanego na ibom yana loinao umulitaedi.’

¹⁸ Na towahowa ipanivila, iwalo, ‘Aiteya loina?’ Na Yeisu iwalo, ‘Havena yemwalowoi; havena meheꞌayo; havena aivavali; havena veꞌewa awaꞌawawa;

¹⁹ na tamam yo hinam uveꞌahihiyedi; yo hinage am geluwo uvelauwedi dova ubom uvelavelauwegone’.

²⁰ Na towahowa iwalo, ‘Loina teina maudoina yamulita iliꞌilimanidiꞌo, na hava hinage yapaihowai?’

²¹ Na Yeisu iwalo, ‘Ebe nuwanuwam mumugam maudoina namwanamwadi, ulau gwaipile yam dalavai na yam tobwatobwa maudoina uvegimwalaedi na adi maihane uꞌaiyauyanedi tauwewelohe aidiyai, na mulitai ulaoma umulitaegau ta ebe ainaena howola abo yam wasawasa galewai ulobai’.

²² Hevaliwa Yeisu yana walo teina ibenalei na mayana nuwavitai iwuwuyone. Wuwuna yana tobwatobwao ibagibagili alili.

²³ Eeta ana taumulitaowa iwalo aulidi, iwalo, ‘Neta moiha, tomowa wasawasadi yadi luwu Yaubada yana Abaloina holanai iꞌololo.

²⁴ Na hinage yawalo auligomiu ebeha lagulagu mwalaꞌina kameli nigele howahowana na nidili gudana ainai iluwu, na hesi tomowa wasawasadi yadi luwu Yaubada yana Abaloina holanai iꞌololo aliꞌalili.’

²⁵ Yeisu ana taumulitao yana walo teina hibenalei na nuwadi ipwanopwano mwalaꞌina, na hiwalo, ‘Ebe teina dova, yaiya yede howahowana na awanamwanamwane ilobai?’

²⁶ Ainaena Yeisu ivinuvinunuidi na iwalo, ‘Ginauli teina ivitai aliꞌalili tomowa aidiyai, na hesi Yaubada ainai ginauli maudoina malamalaidi’.

²⁷ Na Pita iwalo, ‘Ai vedova? Wuwuna yama tobwatobwa maudoina atauvehuludi na amumulitaegone.’

²⁸ Na Yeisu iwalo, ‘Moiha taꞌi, howola abo baleꞌu ana abiye vauvau ainai yau Tomowa Moihagu yagu vatavata wasawasa ainai yamiya, na hinage omiu agu taumulitao am tau 12 yami vatavata 12 aidiyai hinage ammiya na Isileli yadi huhuwo 12 amloinaedi.

²⁹ Na ebe yaiyadiwo omiu yami vadao yo tahimiyao yo nuhumiyao yo tamamiyao yo hinamiyao yo natumiyao yo yami oyao amtauvehuludiꞌo, howola abo ginaulidine adi maihao maꞌadi lauhepoi analedi amlobaidi, yawahimiu miyamiya vateyaina baidana.

³⁰ Na teina hauga taumugai bagibagilidi howola abo himulita, na hiya himulimulitane howola abo himugai.

20

¹ ‘Yaubada yana Abaloina dova towaho ehebo mayana tanovi. Towahonane malatomtomwai itowolo na ilau ta yana taupaihowa iyogaedi ta ebe hipaihowa yana tanoviyai.

² Na loina imwauwi neta ebeha ahubena ehebo paihowa ana maiha kina ehebo, ta hitalam. Eena ivetamaledi ta hilalaune yana tanoviyai habi paihowa.

³ ‘Na mahana ihaehaei na towahonane ilau gwaipile abagimwala ainai, na tomowa tupwadi ilobaidi himiyamiya awawa.

⁴ Eena iyogaedi na iwalo, “Omiu hinage amlau yagu tanoviyai ampaihowa, na yami paihowa ana maiha dumwaluna yamohegomiu”.

⁵ Eeta hilalaune tanoviyai. ‘Na mahana alaꞌalapwahiyai na lavilaviyena hinage ilau gwaipileuyo na tupwadi hinage ilobaidi na iyogaedi ta ivetamaledine hilalaune tanoviyai.

⁶ Na mahana ilulululuvi na imahalavauyo ta ilau dalavai na tomowa tupwadi hinage ilobaidi, eena ipanivilaedi, iwalo, “Hava vehabana ahubena maudoina ammiyamiya awawane?”

⁷ ‘Na hiwalo, “Wuwuna nigele teya iyayogaegai habi paihowa”. Na towahowa iwalo, “Omiu hinage amlau tanoviyai ampaihowa”.

⁸ ‘Na bada iꞌimwaꞌimwaꞌauhi ta tanovi taniwaganawa yana paihowa ana taumugai iwalo auli, iwalo. “Taupaihowao maudoidi uyogaedima na adi maiha umohedi, hiya taulau mulimulita aidiyena uvetuwuni ana higa hiya ahubena maudoina hipapaihowane ainai ulaumwau”.

⁹ ‘Eeta hiya mahana ilulululuvi ainai hipapaihowane hilaoma na adi maiha kina ehebo ehebo hiꞌaꞌavalane dova hinage tomowa maudoidi mata kina ehebo ehebo hiꞌavala.

¹⁰ Mulitai maudoidi taupaihowaowa hilaoma na maihadi kina ehebo ehebo hivavaidine. Na taupaihowa mugamugaidi, hiya ahubena maudoina ainai hipapaihowane hilaoma na hinuwanuwatuwu ebeha mata maiha maꞌana lauhepoi hivai, na hesi nigele, hibom hinage kina ehebo ehebo aꞌava hivavaidine.

¹¹ Ainaena yadi kina hivaidi na tanovi taniwagana ainai hiꞌuluꞌulumiyai,

¹² na hiwalo, “Tomowaone abomohili yadi paihowa hauga ahuꞌahubalina, na ai ahubena maudoina mahana holanai apaihowa, na adi maiha dova maudoimai apaihowa oviꞌovine”.

¹³ ‘Na tauloinawa iwalo aulidi, iwalo, “Augeluwo, nigele yagu loina iyayababa alimiyai, eeta kina ehebo ehebo amtalamwei ta neta badagi.

¹⁴ Yami kina teina amvai ta amlau. Na yau yaloina ebeha tomowa taulau mulimulita adi maiha yamohedi omiu dova ami maihane.

¹⁵ Maiha teina yau yagu abaloina. Nigele omiu amyaloina. Havena yagu velau tomowa aidiyai vehabana amveꞌaloꞌalomagigili.”

¹⁶ ‘Eeta hiya himulimulitane howola abo himugai na hiya himugamugaine howola abo himulita.’ Yeisu yana mwalowoi vehabana iwalo mahalavauyo

¹⁷ Yeisu mayana taumulitao hitau 12 ilauvaidi ta howola Yelusalem vehabana hihaehae na amwaha papalinai hibom, na iwalo aulidi,

¹⁸ iwalo, ‘Teina taꞌi tahae Yelusalem. Yau Tomowa Moihagu agu tauhuhulawa mata ihuhulaegau taupwaoli mwalaꞌidi yo loina adi tauveꞌitao aidiyai na yagu mwalowoi vehabana hiloina,

¹⁹ na mulitai hiꞌaiyauyanegau hiya ganamuli aidiyai na hitalawahiyegau yo balavaena hisapigau, na aiwa lagalagana ainai hitutuye patugau, na ahubena tonugana ainai Yaubada iꞌabiye towolouyoigau.’ Yemesa yo Yoni hinadi yana awanoi Yeisu ainai

²⁰ Sebedi mwanena manatunao hilaoma na hinadine Yeisu aenai ipwagogo na ainai iꞌawanoi Yemesa na Yoni vehabadi.

²¹ Na Yeisu iwalo, ‘Hava nuwanuwam?’ Na waihiuwa iwalo, ‘Nuwanuwagu na natuguwone aidiyai utalam na ebe hauganane uvetauloina, howahowana na vahalimwai himiya, ehebo nima tautuwamwena na ehebo nima ehaꞌehamwena’.

²² Eeta Yeisu towatowahowa aidiyai iwalo, ‘Omiu yami awanoine ana masele nigele amyahanapui. Vedova, muya vedina ainaena mata yanumanumane howahowana omiu hinage ainaena amnuma?’ Na hiwalo, ‘Howahowamai’.

²³ Na Yeisu iwalo, ‘Neta moiha. Vedine ainaena yanumanumane omiu hinage ainaena mata amnuma. Na hesi nigele howahowagu yaloina yaiyadiwo howola abo yagu abaloina ainai nima tautuwaguwena bo nima ehaꞌehaguwena himiya, wuwuna teina Tamagu ibom taꞌi yana abaloina ta ibom iloina.’

²⁴ Na vali taumulitaone hitau nimabwaubwau Yemesa na Yoni yadi awanoi hibenalei, ta hiꞌwaunihanihaedi.

²⁵ Eeta Yeisu maudoidi iyoga ahaidi, na aidiyai iwalo, ‘Omiu amhanapuiyaꞌo neta tauloinao baleꞌuwai yadi bodao hiloiloina wahiyala adiyai,

²⁶ na omiu havena hinage dova amveveꞌaoꞌaonaedi. Eeta ebe yaiya owa nuwanuwam na alimiyena uvetauloina am lowoinana yo am geluwo vehabadi uvetaupaihowa.

²⁷ Na hinage ebe yaiya owa nuwanuwam na alimiyena ivetaumugai ilowainanego yo am geluwo vehabadi uvetaupaihowa mohili.

²⁸ Dova hinage yau Tomowa Moihagu yalaoma baleꞌuwai nigele ebeha tomowa vehabagu hipaihowa, na yau hesi yavetaupaihowa tomowa vehabadi, na hinage yatalamwegau mwalowoi ainai tomowa bagibagilimiu ami livahi vehabana.’ Mehegibugibudi hitau bwau Yeisu iꞌabiye namwanamwadi

²⁹ Eeta Yeliko hilaugabaei, na boda mwalaꞌina Yeisu himulitaei.

³⁰ Na mehegibugibudi hitau bwau amwaha papalinai himiyamiya Yeisu yana taꞌiꞌili wasana hibenalei, ta Yeisu ainai hiyoga, hiwalo, ‘Deivida tubuna yo, uꞌatemuyamuyaegai’.

³¹ Na bodaone hitau bwauwa alinadine hibenalei, ta hilaugagayowedi, hiwalo, ‘Amnobu! Badagi yogane!’. Na hesi hitau bwauwowa hiyoga wahiwahiyala, hiwalo, ‘Taubada, owa Deivida tubuna, uꞌatemuyamuyaegai’.

³² Eeta Yeisu itowolo na iyogaedi, iwalo, ‘Hava nuwanuwamiu yapaihowai?’

³³ Na hiwalo, ‘Taubada, howahowana mehemai uꞌabiye maseledi?’

³⁴ Na Yeisu iꞌatemuyamuyaedi ta mehedi iꞌabitowoidi na hinanamwanamwane, ta Yeisu hinage himumulitaeine.

21

¹ Hihaehae Yelusalem vehabana ta Bedipegi vahalinai himahamahalava, neta oya Olibe ainai. Eeta Yeisu ana taumulitao bwau ivetamale mugaiyedi,

² iwalo, ‘Amlau dalavane mehedaenane ainai lagulagu doniki amꞌita, aiwa ainai hilauhipwaiyaꞌo, natuna towahona baidana himiyamiya, amlivahidi na amlawedima aliguwai.

³ Ebe yaiya ipanivilaegomiu yami paihowane vehabana, amwalo, “Taubada nuwanuwana, na iyepaihowa” ta ebe italamwei alimiyai.’

⁴ Ginauli teina himahalava wuwuna mwalona tauwalo mahalava iwalo mahalavaei, iwalo:

⁵ ‘Saiyoni tomowanao amwalo aulidi, amwalo:

Amꞌita yami wasawasa mwalaꞌina ilalaoma alimiyai. Iya taunuwadobi moiha, na doniki ainai igelu. Na donikinane towahona na yauyaubona.’

⁶ Eeta Yeisu yana walowa ana taumulitao hibenalei ta himulitaei hilalaune,

⁷ na doniki manatuna hilobaidi ta hilawedima, na tupwadi aleꞌo ase tuluhanai hivehedi na Yeisu igelu taohani ewanai.

⁸ Na bodaone adi aleꞌowo amwahai hivehedi, na tupwadi aiwa lagalagadi malugudi higuladi amwaha ana pasa vehabana.

⁹ Na tupwadi boda Yeisu nuwanuwanaena, na tupwadi boda tuluhanaena himulimulita, na maudoidi hinoꞌonoꞌowei na hiyeliyeli hiwalo:

‘Awalo vetuvehaeyego Deivida tubuna. Owa Yaubada yehanaena ulaoma iꞌawa namwanamwaego. Hosana iya ewa aliliyai.’

¹⁰ Na hauganane Yeisu iluwu Yelusalem tomowa maudoidi hibatutuli na hiwalo, ‘Yaiya teina?’

¹¹ Na ana ꞌwayabuwowa yadi walo hiyemaiha, hiwalo, ‘Teina tauwalo mahalava Nasaleti towahona, yehana Yeisu, na Galili yana abaloina ainaena ilalaomane’. Vada tapwalolo Yeisu iꞌabiye masele

¹² Na Yeisu iluwu Yaubada yana vada tapwalolo mwalaꞌina ainai na taugimwalao yo tauvegimwalao maudoidi ihiwa mahalavaedi, na mane ana tauvesaugelasi yadi gwalatau iꞌoibuiyedi na gabubu adi tauvegimwalao yadi abamiya hinage iꞌoibuiyedi,

¹³ na iwalo aulidi, iwalo, ‘Buki Veꞌahihi ainai Yaubada yana walo hileleyaꞌo, iwalo, “Yagu vada yehana himwauwi vada abaꞌawanoi”, na omiu amꞌabibui ta ebeha tauꞌaivavali yadi abaꞌaidawani.’

¹⁴ Na taumehegibugibu yo daladaladi Yeisu ainai hilaoma vada tapwalolo holanai na maudoidi iꞌabiye namwanamwadi.

¹⁵ Na taupwaoliwo mwalaꞌidi yo loina ana tauveꞌitao Yeisu yana paihowa wahiwahiyaladi hiꞌitadi, na hinage hedaheda hibenaledi vada tapwalolo holanai, hiwuiwui, hiwalo, ‘Deivida tubuna tanoꞌowei’.

¹⁶ Ainaena tauloinaone Yeisu himodiꞌiniyei hiwalo, ‘Hedaheda teina yadi walo ubenalenaꞌo?’ Na Yeisu iwalo, ‘Ehe, bada yabenalenaꞌo. Na yede Buki Veꞌahihi ainai amvahiliyaꞌo, iwalo: “Hedaheda iuꞌiudi awadiyena am noꞌo moiha ulobai”.’

¹⁷ Eeta Yeisu itauvehuludi na Yelusalemaena imahalava na Betani ainai iluwu ta nemai iꞌeꞌenone. Yeisu ehebo aiwa iꞌwalotutunei

¹⁸ Malatomtomwai Yeisu iꞌenotowolo ta ilalau gwaipilene Yelusalem, maꞌana vahali,

¹⁹ na amwahai aiwa ana ita dova damaya iꞌita lobaine ta iwutulau vahalinai na nigele teya ainona iyaꞌita, bada lugulugu aꞌavana. Ainaena Yeisu aiwanane iꞌwalotutunei, iwalo, ‘Howola mata nigele hinage uyaꞌainouyo’. Eena aiwanane iwewelai mwayamwayaune.

²⁰ Na Yeisu ana taumulitao hiꞌitayaꞌo na nuwadi ipwanopwano na hiwalo, ‘Vedova ta aiwanane iwewelai mwayamwayaune?’

²¹ Na Yeisu iwalo, ‘Yawalo moiha alimiyai, ebe mayami yemidi na nigele mayami nuwatuwu bwaubwau, ginauli teina aiwane ainai yapapaihowaine omiu hinage dova mata ampaihowai, na ebe oya tenem amloinaei, amwalo, “Udobi niꞌuwai”, ipaihowai dova.

²² Yo ebe mayami yemidi Yaubada ainai amꞌawanoi mata amlobai.’ Yeisu ana loina vehabana

²³ Yeisu ilau gwaipileuyoma na vada tapwalolo ainai iluwu ta iveꞌiveꞌita, na taupwaoliwo mwalaꞌidi yo tautaubadao hilaoma ta Yeisu hipapanivilaeine, hiwalo, ‘Yaiya yana loinaena ta teina dova upaipaihowaine?’

²⁴ Ta Yeisu iwawalo aulidine, iwalo, ‘Hola yapanivila mugaiyegomiu, na ebe amyemaiha, yau hinage yawalo alimiyai yagu loina vehabana.

²⁵ Yagu panivila teina: Yaiya yana loinaena Yoni tauꞌabiye bapitaiso ipaipaihowane? Yaubada bo teya tomowa?’ Ta hibom aidiyai hiveꞌawa paꞌipaꞌiꞌi, hiwalo, ‘Yana walo vedova mata tayemaihane? Wuwuna ebe tawalo, “Yaubada ainaena”, mata iwalouyo na iwalo, “Hava yede vehabana ta Yoni nigele amyayemidiyeine?”.

²⁶ Na hinage nigele howahowana tawalo, “Tomowa aidiyena”, mata dova ta boda himanini alidai wuwuna maudoidi Yoni hiꞌawa tauwalo mahalavaenaꞌo.’

²⁷ Ainaena Yeisu yana panivila nigele hiyayemaiha iliꞌilimani, na hesi hiwalo, ‘Nigele ayahanapui’. Eeta Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Yau hinage mata nigele yayawalo mahalava alimiyai, yaiya yana loinaena ta teina dova yapaipaihowane’. Towaho natuna bwau

²⁸ Yeisu iwalo, ‘Vedova yam nuwatuwu? Towaho natunao towatowahodi bwau na tamadine tautuwanane ainai iwalo, “Natugu, mata ulau oyai upaihowa”,

²⁹ na itaꞌwataꞌwata, na mulitai inuwabui ta ilau ipapaihowane.

³⁰ Towahone natunane iuꞌiunane hinage dova iwalo auli, iwalo, “Natugu mata ulau oyai upaihowa”, na natunane iwalo, “Ehe, inamwanamwa, mata yalau”, na hesi nigele iyalau.

³¹ Ainaena hitau bwauwone aidiyena yaiya tamana yana walo imumulitaeine?’ Na taupwaoliwo yo tautaubadao hiwalo, ‘Tautuwanane’. Eeta Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Ehe, moiha taꞌi tauyababao hiya dova takesi ana tauvaiwo yo taumeheꞌayowo mata hiluwu mugai Yaubada yana Abaloina ainai, na omiu mulitai.

³² Wuwuna mwalona Yoni amwaha dumwadumwaluna iveꞌitagomiu na omiu nigele amyayemidiyei, na hesi takesi ana tauvaiwo yo taumeheꞌayowo hiyemidiyei. Ta mehemiyena hinage amꞌitadiꞌo hinuwabui na omiu taꞌi nigele amyanuwabui bo amyayemidiyei, awa?’ Walovegevegedi tanovi ana tauꞌita avivini vehabana

³³ Na Yeisu hinage iwalo aulidi, iwalo, ‘Ehebo walovegevegedi hinage ambenalei, tanovi ana taupaihowa vehabana. Taupaihowane gileipa aꞌava iꞌumaidi yana tanoviyai na abwalu ipaihowai ta itataꞌiꞌiline na gileipa ana abatam hinage ipaihowai, na vada abavinunu tanovi holanai iꞌaꞌabine, na yana taupaihowao iloinaedi ta hiꞌitaꞌita avivini, na iya ilau amwaha daodaowai.

³⁴ ‘Na laulauꞌeli ana haugai taubadawa yana hevahevaliwo tupwadi ivetamaledi yana tanoviyai gileipa ainona habi vaidi tanovi ana tauꞌita aviviniwo aidiyena.

³⁵ Na hauganane hilau tauꞌita aviviniwone hevahevaliwowa hiꞌabi avivinidi ta ehebo hisasapine na bwaunane hiꞌoiye mwalowoi na tonuganane gaimaena hiꞌoiyeꞌiꞌiwahi.

³⁶ Mulitai oyawa taniwaganawa tupwadi hinage yana hevahevaliwo bodadi ivetamaledi, na hiya hinage dova hipaihowai ehebonane aidiyai.

³⁷ Na yana abaꞌovi ainai natuna towahona ivetamalei aidiyai na iwalo, “Ibom natugu moiha, ainaena mata hiveꞌahihiyei”.

³⁸ ‘Na natunawa imahalava aidiyai, na tauꞌita aviviniwowa hibom aidiyai hiwalo, “Augeluwo, towaho teina howola abo oyane iloinaei, ainaena mata taꞌoiye mwalowoi na ita tanovine taloinaei”.

³⁹ Eeta hiꞌabi avivini na higabaei mahalavaei tanovine tuluhanai na hiꞌoiye mwalowoine.’

⁴⁰ Na Yeisu ipanivila iwalo, ‘Hauganane tanovi taniwagana ilau gwaipilema, hava mata yana tauꞌita aviviniwone aidiyai ipaihowai?’

⁴¹ Na hiwalo, ‘Tauꞌoiye mwalowoiwone mata iꞌabiye yababadi moiha na tanovine italamwei tauꞌita avivini namwanamwadi aidiyai, ta ebe tanovine ainona tupwana tanovi taniwagana himohei’.

⁴² Eena Yeisu hinage Buki Veꞌahihi ainaena iwalo mahalavaei, iwalo, ‘Nuwana Buki Veꞌahihi yana walomahalava nigele amyanuwatuwu avivini, iwalo:

“Logidiwa mwalona tauꞌabi vada hitataꞌwataeiwa teina hauga bada hivetowoloyaꞌo na ivelogidi mugai, ta logidi maudoidi iloinaedi. Neta Yaubada yana paihowa, mehedai abanuwapwanopwano alidai.”

⁴³ ‘Ainaena yawalo auligomiu ebeha Yaubada yana Abaloina alimiyena mata ivaivehulu, na imohedi vali boda aidiyai, ta ebe hiya aidiyena ainona namwanamwana imahalava.

⁴⁴ Ebe yaiya ibeꞌu teina logidine ainai mata hilihiliyana igodudi, na ebe logidinane ibeꞌu teya yaiya ewanai mata tauna ilotamutumutu dova gawala.’

⁴⁵ Yeisu yana walovegevegedi teina taupwaoliwo mwalaꞌidi yo Palisiwone hibenalei ta hihanapuiyaꞌo ebeha hiya vehabadi iwalowalo vegevegedine.

⁴⁶ Eeta tupwadi amwaꞌamwaha hibehabeha ta ebeha Yeisu hiꞌabi avivini, na hesi nigele howahowana hiꞌabi avivini, wuwuna boda aidiyai himeheuhi, na bodaone Yeisu hiꞌawa tauwalo mahalavaenaꞌo.

22

¹ Ehebo hinage walovegevegedi Yeisu imohedi, iwalo,

² ‘Yaubada yana Abaloina dova tauwasawasa ehebo guyau ipaihowai natuna towahona yana tawahola vehabana.

³ Ainaena yana taupaihowao ivetamaledi yo yaiyadiwo hiya ivenuwamwauwediꞌo hiyogaedima guyaune ainai, eeta hilau habi yogaedima na tomowadine hitaꞌwataꞌwata.

⁴ ‘Ainaena tupwadi hinage yana taupaihowao ivetamaledi ta tomowa hiwalo aulidi ebeha yana guyau bada iꞌatububuniyaꞌo. Yana bulumakau mwalaꞌidi yo bulumakau yauyaubodi bada iwunuidiꞌo na aiꞌai maudoina iꞌatububuniyaꞌo. Amlaoma na talau natuna yana tawahola guyauna amꞌai.

⁵ Na hiya nigele hiyalaoma, eeta hitaudawani ta vali tupwa yo vali tupwa aidiyai hilalaune. Ehebo towaho yana oyai ilalaune, ehebo yana paihowa ainai ilalaune.

⁶ Na tomowa tupwadi tauwasawasane yana taupaihowao hiꞌabi avivinidi na hiꞌabiye hinimayadi na hiꞌoiye mwalowoidi.

⁷ ‘Ainaena tauwasawasane ana modiꞌiꞌini moiha na yana tauꞌalehao ivetamaledi na tauꞌoiye mwalowoiwowa hilamani yeꞌwahadi na yadi dalavao higagabudine.

⁸ ‘Na tauwasawasane yana taupaihowao aidiyai iwalo, “Tawahola guyauna bada atuꞌatububunina na hesi hiya yavenuwamwauwediꞌo nigele hiyalaoma wuwuna hiya tauyababao.

⁹ Ainaena amwaha aidiyai amtaꞌiꞌili ta yaiyadiwo amlobaidi amlauvaidima ta tawahola guyauna hiꞌai.”

¹⁰ Eeta himahalava amwahai ta tomowa bagibagilidi hitanoꞌahaidi, tupwadi yabayababadi na tupwadi namwanamwadi eeta tawahola ana vadawa hiꞌoiye mwaune.

¹¹ ‘Hauganane tauwasawasa ilaoma taumanao habi itadi na towaho ehebo iꞌita lobai, iya nigele tawahola aleꞌona iyaliꞌwa,

¹² ainaena ipanivilaei, iwalo, “Augelu, vedova ta tawahola aleꞌona nigele uyaliꞌwa, na havanaena ululuwumane?”. Towahonane nigele howahowana yo panivilane teina iyemaiha.

¹³ Na tauwasawasane yana taupaihowao iwalo aulidi, “Towaho tenem amꞌabi avivini na aena yo nimana ampaidi na amgabae mahalavaei tupwa guguyou ainai, na tenem ainai tomowa hidoudou na awadi hivetauꞌalahedi muya aidiyena”.

¹⁴ ‘Ainaena tomowa bagibagilidi Yaubada yana venuwamwau hilobaiyaꞌo, na hesi vihavihadi ivesinuwaedi.’ Takesi Sisa vehabana

¹⁵ Palisiwo hibom hitauꞌahai ta hiloina vedova ebe panivilaena Yeisu hiꞌoyamaei na yana lauhapuli hilobai.

¹⁶ Ta loina hilobaiyaꞌo, na adi taumulitao yo Helodi yana bodao baidadiyao hivetamaledi Yeisu ainai hiwalo, ‘Taubada, bada ahanapuiyaꞌo ebeha owa tauveꞌita moiha ta Yaubada yana nuwatuwu uveꞌitai na hinage tomowa yadi wahiyala vehabana nigele uyameheuhi, na walomoiha uwalo mahalava tomowa maudoidi aidiyai.

¹⁷ Ainaena teina taꞌi uwalo alimaiyai, vedova howahowana na Sisa vehabana takesi mane tamwauwi, bo nigele?’

¹⁸ Yeisu yadi nuwatuwu yababana bada ihanapuiyaꞌo ainaena iꞌaubabada, iwalo, ‘Omiu tauꞌoyama! Hava wuwuna amtowotowoigau?

¹⁹ Hola manewa takesi vehabana amveꞌitagau.’ Eeta mane ehebo himomoheine.

²⁰ Na Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Amwalo auligau, mane teina yaiya aluꞌaluwana na yehana?’

²¹ Na hiwalo, ‘Sisa’. Ainaena Yeisu iwalo, ‘Ehe, dova. Ebe Sisa yana paula Sisa ammohei, na ebe Yaubada yana paula Yaubada ammohei.’

²² Yeisu yana walo moiha hibenalei ta hiꞌaluwagavai moiha, ainaena hitauvehulu na hilalaune. Taumwalowoi yadi towolouyo

²³ Tenem ahubenanane ainai tupwadi Sadusiwone, hiya nigele hiyayemidi taumwalowoi yadi towolouyo vehabana, hilaoma Yeisu ainai hipanivila,

²⁴ hiwalo, ‘Tauveꞌita, Mosese yana loina iwalo, “Ebe towaho itawahola na mwanenane nigele natudi na towahone imwalowoi, towahonane tahina hiwapenane baidana hitawahola, ta ebe waihiune ilabalaba natunaone neta taumwalowoiwa ainaena”.

²⁵ Ehebo towaho tahinao 6 baidanao himiyamiya, na towahonane itawahola na imwalowoi, na nigele natuna, ta taumwalowoiwa tahina vahalinaena hiwapenane baidana hitawahola,

²⁶ na hinage tahinawa imwalowoi, na iya hinage nigele natuna. Na dova hinage bada tahinaone maudoidi hiwapene hitatawaholaine,

²⁷ na tuluhadiyai wahiunane hinage imwalowoi.

²⁸ Ainaena towolouyo ana hauga ainai, waihiunane yaiya mata mwanena moiha? Wuwuna maudoidi bada hitawaholaiyaꞌo.’

²⁹ Eeta Yeisu panivila teina iyemaiha, iwalo, ‘Teina yami lauhapuli, wuwuna Buki Veꞌahihi nigele amyahanapui, na hinage Yaubada yana wahiyala nigele amyahanapui.

³⁰ Towolouyo ana hauga ainai tomowa nigele mata hiyatawahola yo mata nigele hiyavetawahola na hesi yadi miya tausagenawasa galewai dova.

³¹ Na Yaubada yana walo towolouyo vehabana Buki Veꞌahihi ainai iwalo,

³² “Yau Abelaham yana Yaubada na Aisake yana Yaubada na Yakobo yana Yaubada”. Yaubada nigele tomowa mwalomwalowoidi yadi Yaubada, na hesi tomowa mayawahidi yadi Yaubada, ainaena tautaubadaowa mayawahidi teina taꞌi himiyamiya.’

³³ Yeisu yana walo teina boda hibenalei na hiꞌaluwagavai yana veꞌita wahiwahiyalana vehabana. Loina mwalaꞌina

³⁴ Ainaena Palisiwone bada hibenalenaꞌo ebeha Yeisu Sadusiwone yadi panivila iyemaihayaꞌo ta nigele teya hinage yadi abawalo, eeta Palisiwone Yeisu ainai hilaoma,

³⁵ na aidiyena ehebo loina ana tauhanapu Yeisu ainai ipanivila habi towoina, iwalo,

³⁶ ‘Tauveꞌita, loina maudoina aidiyena aiteya loina imwalaꞌi alili?’

³⁷ Na Yeisu iwalo, ‘ “Bada yam Yaubada uvelauwei atem yo aluꞌaluwam yo yam nuwatuwu maudoina aidiyena”.

³⁸ Teina loina mugamugaina na mwalaꞌina.

³⁹ Na bwauna hinage loina mwalaꞌina teina dova iwalo, “Tomowa taumiya vahalimwai uvelauwedi, dova ubom uvelavelauwegone”.

⁴⁰ Loinao bwau teina loina maudoidi yo tauwalo mahalavao yadi walo maudoina adi wuwu.’ Besinana towahona

⁴¹ Haugana Palisiwone hilau ahaiyama, na Yeisu iwalo aulidi, iwalo,

⁴² ‘Vedova Besinana towahona, yaiya natuna?’ Na hiwalo, ‘Deivida’.

⁴³ Na Yeisu iwalo, ‘Vedova ta mwalona Aluꞌaluwa Veꞌahihi Deivida iꞌabiye hanapu ta Deivida Besinana towahona iꞌawa Taubadaeine, iwalo:

⁴⁴ “Yaubada iꞌaubabada yagu Taubada ainai iwalo, ‘Nimatautuwaguwai umiya ana higa am alehao yamwau aituluwedi aem elauhanai’.”

⁴⁵ Deivida iya Besinana iꞌawa badaei, vedova yede ta Deivida tubuna ainaena mulitai abo Besinana ilaoma?’

⁴⁶ Yeisu yana panivila teina nigele teya yaiya howahowana na iyemaiha, na hauganane tenem ainai nigele yaiya iyaꞌatepatu ta iyapanivilauyo Yeisu ainai.

23

¹ Eeta Yeisu boda yo ana taumulitao aidiyai iwalo,

² ‘Mwalona Isileliwo Mosese iloiloinaedi na wau loina ana tauveꞌitao yo Palisiwo dova hinage hiloiloinaegomiu.

³ Ainaena hava dova hiveꞌitagomiu ammulitaedi, na hesi yadi paihowao havena amveveꞌaoꞌaonaedi, wuwuna hiya hiveꞌita aꞌava na nigele hiyapaipaihowaidi.

⁴ Hiya avaꞌavala vitaidi tomowa himohemohedi na nigele habuluna hiyaꞌaipate ta avaꞌavaladine aidiyena hiyahaguidi.

⁵ ‘Yadi paihowa maudoina hipaipaihowaidi ta ebeha tomowa hiꞌitadi na hinoꞌowedi, na walowone Buki Veꞌahihi ainaena leleleledi manidiyai yo nimadiyai hiꞌabiye patudi, na adi aleꞌo daodaodi hiliꞌwaliꞌwadi,

⁶ na guyau adi haugai nuwanuwadi vatavatai himiya yo hinage vada tapwalolo aidiyai abamiya namwanamwadi nuwanuwadi,

⁷ na ebe abagimwala aidiyai hilau nuwanuwadi na tomowa bagibagilidi hiwalo velauwedi, yo hiꞌawa tauveꞌitaedi.

⁸ Na omiu nigele tomowa hiyaꞌawa tauveꞌitaegomiu, wuwuna yami tauveꞌitane ehebo mohimohili, na maudoimiu amvetoyatoyawa.

⁹ ‘Hinage havena teya yaiya baleꞌu ainai amꞌawaꞌawa “Tamaguwei”, wuwuna Tamamiu ehebo mohimohili galewai imiyamiya.

¹⁰ Havena hinage tomowa hiꞌawaꞌawa taubadaegomiu, wuwuna Besinana towahona yau yabom yami Taubada.

¹¹ Na ebe yaiya alimiyena ivetaumugai howahowana ivetaupaihowa alimiyai;

¹² wuwuna ebe alimiyena iꞌabihiniuyoi mata imiyaꞌaitulu, na hesi ebe yaiya imwau aituluweuyoi mata ihae.

¹³ ‘Omiu loina ana tauveꞌitao yo Palisiwo atemuyamuyamiu, wuwuna yami oyamaena tomowa amꞌauꞌauhidi ta Yaubada yana Abaloina ainai nigele hiyaluwu.

¹⁴ Omiu havena amluwuluwu wuwuna tomowa yaiyadiwo nuwanuwadi ebeha hiluwu amꞌauꞌauhidi.

¹⁵ ‘Omiu loina ana tauveꞌitao yo Palisiwo atemuyamuyamiu, wuwuna ehebo teina yami pwanoli. Amꞌadaꞌadau taꞌiꞌili dalava bagibagilina aidiyai na ebeha ami taumulita ehebo amlobai, na mulitai tomowanane amveꞌita ta dova omiu hava ampaipaihowaine iya dova ipaihowai, ta yana yababa imwalaꞌi iꞌalili eeta ilowoinanei ta iya na omiu dalava alaꞌalahina am veꞌalo.

¹⁶ ‘Taumugaiwone atemuyamuyamiu, wuwuna omiu mehegibugibumiu, amwalo, “Ebe yaiya vada tapwalolo yehanaena iꞌawa tamada neta nigele teya hava, na hesi ebe yaiya goulaone vada tapwalolo holanai aidiyena iꞌawa tamada neta ginauli mwalaꞌina, ta ilowoinanei na ginaulidine ipaihowaidi”.

¹⁷ Moiha, omiu yauyaulemiu na mehegibugibumiu! Hava ihae alili moiha? Vada tapwalolo ana goula, bo vada tapwalolo? Wuwuna vada tapwalolo ainaena goula iꞌaꞌabiye tabune.

¹⁸ ‘Na hinage amwalo ebeha, “Ebe yaiya abapwaoli yehanaena iꞌawa tamada, neta nigele teya hava, na hesi ebe iꞌawa tamada velaunane abapwaoli ainai neta ginauli mwalaꞌina, na ebe hava iwalo yemidiyenaꞌo howahowana ipaihowai”.

¹⁹ Omiu yauyaulemiu! Hava mwalaꞌina? Velaune, bo abapwaoli? Abapwaoline ainaena velaune iꞌaꞌabiye tabune.

²⁰ ‘Ainaena ebe yaiya abapwaoli yehanaena iꞌawa tamada, iya hinage abapwaoli yana tobwatobwao maudoidi aidiyena iꞌawa tamadaꞌo.

²¹ Na hinage ebe yaiya vada tapwalolo yehanaena iꞌawa tamada, iya hinage vada tapwalolo ana tobwatobwao yehanaena iꞌawa tamadaꞌo.

²² Na ebe yaiya galewa yehanaena iꞌawa tamada, iya Yaubada na hinage yana abamiya yehanaena iꞌawa tamadaꞌo.

²³ ‘Omiu loina ana tauveꞌitao yo Palisiwone atemuyamuyamiu, wuwuna omiu tauꞌoyaꞌoyama. Moiha yami velau Yaubada ainai namwanamwana, wuwuna yami velauwone yami ginauli maudoidi aidiyena, tobwatobwa mwalaꞌidi yo hinage ginauli iuꞌiudi dova vali yaba yo vali yaba aidiyena. Na hesi loina tonuga mwalaꞌidi, amnuwapwanopwanowediꞌo, neta mumuga dumwadumwaluna yo atemuyamuya na yemidi. Howahowana ginauli teina mwalaꞌidine ampaihowaidi, na hinage havena ginauli iuꞌiuna amnuwanuwapwanopwanowedi.

²⁴ Omiu taumugaiwone mehegibugibumiu, ami liꞌu ainaena nabugala amvaivai vehuludi na hesi lagulagu mwalaꞌidi kameli dova, amtonotonolidi.

²⁵ ‘Omiu loina ana tauveꞌitao yo Palisiwone atemuyamuyamiu moiha, wuwuna yami oyamaena ami vedi yo gaeba papaliꞌaꞌavadi amꞌabiꞌabiye maseledi na hesi holadine biꞌibiꞌidi, neta aivavali yo mumuga yababadi hiꞌoiye mwaudiꞌo.

²⁶ Omiu Palisiwone mehegibugibumiu, ami vedi yo ami gaeba holadi amꞌabiye masele mugaiyedi, eeta ebe papalidine hinage himasele.

²⁷ ‘Omiu loina ana tauveꞌitao yo Palisiwone atemuyamuyamiu wuwuna omiu tauꞌoyaꞌoyama, dova magai hewahewadi na masemaselena, ewanai adi ita namwanamwa gaugauna, na hesi holadiyai tomowa hilihiliyadi na ginauli biꞌibiꞌidi himiyamiya.

²⁸ Omiu ami ita tomowa mehediyai ebeha taumugai namwanamwamiu, na holamiyai oyama na yababa maudoina himiyamiya.

²⁹ ‘Omiu loina ana tauveꞌitao yo Palisiwone atemuyamuyamiu na tauꞌoyaꞌoyama, wuwuna tauwalo mahalavao mugamugaidi adi magai aidiyai, abanuwatuwu avivini amꞌabiꞌabidi na hinage taudumwaluwo mugai adi abanuwatuwu avivini amꞌatuꞌatububunidi,

³⁰ na amwalo, ebe mwalona tamiyamiya tubudao yadi haugai, havena tahaguhaguidi tauwalo mahalava adi oiyemwalowoi vehabana.’

³¹ Yami walo teina ainaena amwalo mahalava ebeha tauwalo mahalava adi tauꞌoiye mwalowoiwone tubudiyao omiu.

³² Ainaena hiya yadi paihowaone mata amveꞌovidi.

³³ ‘Omiu weso natunao, eeta nigele howahowana na dalava aiwa alaꞌalahina ainaena amdena.

³⁴ Ainaena tauwalo mahalavao yo tauhanapuwo yo loina ana tauveꞌitao yavetamalediwa na mata tupwadi amꞌoiye mwalowoidi, nuwana aiwa lagalagana ainai amtutuye patudi, yo tupwadi yami vada tapwalolo aidiyai balavaiyena amsapidi, na dalava ehebo ehebo aidiyena amheusilidi.

³⁵ Eeta yana abaꞌovi ainai, taudumwalu adi oiyemwalowoi ana maiha maudoina omiu mata amlobai. Towaho Abeli iya dumwadumwaluna hiꞌoiye mwalowoiyaꞌo na ainaena ivetuwuni ta ana higa wau Balakaya natuna Sekalaya hinage hiꞌoiye mwalowoi vada tapwalolo na abapwaoli ahiꞌahipudiyai.

³⁶ Moiha taꞌi, oiyemwalowoi maudoidi adi maiha yaso teina mata amlobai. Yeisu idou Yelusalem vehabana (Luke 13:34-35)

³⁷ ‘Aee Yelusalem! Yelusalem vedova ta tauwalo mahalavao uꞌoꞌoiye mwalowoidine na hinage Yaubada yana tauyewasao gaimaena uꞌoꞌoiye mwalowoidine. Hauga maudoina nuwanuwagu na yam tomowao yayoga ahaidima dova amꞌam natunao pepenaena iꞌoiꞌauꞌauhidi, na hesi hitaꞌwataꞌwataegau.

³⁸ Ainaena Yaubada mata ilauvehulugo na umiya awawa.

³⁹ Na yawalo auligo ebeha mata nigele uyaꞌitauyoigau ana higa yam tomowaone aliguwai hiwalo, “Iya Yaubada yehanaena ilaoma tanoꞌowei”.’

24

¹ Yeisu vada tapwalolo mwalaꞌina habi lauvehuluna na ana taumulitaone hilaoma ta vada tapwalolo ana ita vehabana Yeisu hiveveꞌitane.

² Na Yeisu iwalo, ‘Vadaone, maudoidi amꞌitaꞌitadine, yawalo moiha howola abo maudoidi hiloꞌevehuludi na havena hinage teya gaima iyawenai imiyamiyauyo’.

³ Mulitai ilau Olibe oyana ainai, na ana taumulitao ainai hilaoma ta hibom himiyamiya na hipanivilaei, hiwalo, ‘Taubada, uwalo auligai aiteya hauga ainai vada tapwalolone hiloꞌevehulu, yo yam hauga wuyoma, yo hauga yana abaꞌovi vehabana adi veꞌiveꞌilala uveꞌitagai ta ebe ahanapui’.

⁴ Eena Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Amꞌita avivinigomiu mata dova ta tomowa tupwadi hiꞌoyamaegomiu.

⁵ Wuwuna howola abo tomowa bagibagilidi yehaguwena hilaoma ta ebeha himugai pwanoliyegomiu na ehebo ehebo iwalo, “Yau Besinana towahona”, na tomowa bagibagilidi himulitaedi.

⁶ Hinage wasa howola abo ambenaledi alehao vahalimiyai na amwaha daodaowai vehabadi, na havena amꞌateꞌatehawawali, wuwuna ginauli teina mata himahalava mugaima na hesi baleꞌu yana abaꞌovi howola.

⁷ Howola abo vali boda na vali boda aidiyai hiloꞌaleha, na hinage vali abaloina na vali abaloina aidiyai hiloꞌaleha, na vahali mwalaꞌina yo mwaniꞌiniꞌi himahalava tupwa bagibagilidi aidiyai.

⁸ Na ginauli teina hauga vitaidi adi abavetuwuni taꞌi.

⁹ ‘Omiu mata tomowa hiꞌabi avivinigomiu na hiꞌabiye muyamuyaegomiu nuwana hiꞌoiye mwalowoigomiu na tupwa maudoina tomowanao hiveꞌalehaegomiu wuwuna omiu ebeha agu tauyemidiwo.

¹⁰ Hauga vitai ainai howola abo bagibagilidi yadi yemidi itapiya na adi geluwo hihuhulaedi bo nuwana hiꞌalehaidi.

¹¹ Hinage tauwalo mahalava oyaꞌoyamao mata himahalava na tupwadi himugai pwanoliyegomiu.

¹² Yo hinage mumuga yababana yana mwalaꞌi ainaena tomowa bagibagilidi yadi velau atediyena itapiya.

¹³ Na ebe yaiya iꞌalamaꞌiꞌita na itowolo wahiyala ana higa baleꞌu yana abaꞌovi ainai yaliyaya miyamiya vateyaina mata ilobai.

¹⁴ ‘Eena Yaubada yana Abaloina wasana namwanamwana higuguya mugaiyei tupwa vehopali aidiyai, abo mulitai hauga yana abaꞌovi imahalava. Vitai mwalaꞌina

¹⁵ ‘Howola abo veꞌiveꞌilalawa tauwalo mahalava Daniyela mugai iwawalo mahalavaeiwa imahalava, neta ginauli yababa alilina na didigana tupwa veꞌaveꞌahihina ainai itowolo. (Ebe yaiya walo teina ivahili howahowana inuwamasele.)

¹⁶ Hauga tenem ainai Yudeya ana taumiyao ilowoinanedi ta oya aidiyai hidena.

¹⁷ Na ebe yaiya vatavatai imiyamiya idena mwayamwayau, na havena iluwuluwuyo yana vadai yana tobwatobwa habi avala.

¹⁸ Na ebe yaiya tanoviyai ipaipaihowa havena ilaulau gwaipile ana aleꞌo vali tupwai imwamwauwine vehabana.

¹⁹ ‘Na hauga tenem ainai tauhiuhiumao yo tauvehuhuwo hiveꞌatemuyamuya.

²⁰ Ainaena amꞌawaꞌawanoi ta hauga namwanamwana Yaubada imohegomiu hauga dena ainai, na havena gwaugwau ana haugai, bo Tapwalolo ana ahubena ainai.

²¹ ‘Moiha, hauganane ivitai aliꞌalili, wuwuna baleꞌu yana abavetuwuni ainaena ta wau nigele teya hinage vitai dova, na mulitai vitaine mata nigele iyamahalavauyo.

²² Vitaine ana hauga ebe Yaubada nigele iyaꞌabiye ahubali, mata tomowa maudoidi himwalowoi, na hesi Yaubada haugane iꞌabiye ahubaliyaꞌo, neta yana tomowa itaꞌitasipwadi vehabadi.

²³ ‘Ainaena ebe yaiya iwalo auligomiu iwalo, “Besinana teina”, bo “Besinana tenem”, havena amyemiyemidiyei.

²⁴ Wuwuna Besinana oyaꞌoyama yo tauwalo mahalava oyaꞌoyama mata himahalava na veꞌiveꞌilala wahiwahiyaladi aidiyai hiveꞌitaedi na aidiyena ebe howahowadi Yaubada yana tomowao vesivesinuwadi hinage ebeha hiꞌoyamaedi.

²⁵ Na omiu ginauli teina vehabana bada yawalo mahalavaenaꞌo alimiyai.

²⁶ ‘Eeta ebe hiwalo auligomiu, hiwalo, “Besinana balabala awawai imiyamiya”. Havena balabala awawai amlaulau. Na ebe hiwalo, “Besinana vada holanai moiha imiyamiya”, havena amyemiyemidiyedi.

²⁷ Yau Tomowa Moihagu, na yagu laugwaipilema ana ita dova pigabu mwalaꞌina bomatuwena ilohawawali na ana higa bwauli.

²⁸ ‘Aiteya tupwa lagulagu mwalomwalowoina iꞌenoꞌeno ainai neta ainai aoꞌao hitautauꞌahaiyama. Yeisu yana laugwaipilema

²⁹ ‘Na hauga vitainane iꞌovi na mulitai mahana yana wahiyala mata itapiya na iguguyou, yo hinage waiꞌena yana masele iboho, na utui galewaena hibeꞌu, yo ginauli maudoina galewai himiyamiya yadi wahiyala hitapiya.

³⁰ Yau Tomowa Moihagu, na hauga tenem ainai yagu veꞌiveꞌilala galewaena imahalavama, na boda maudoidi baleꞌuwai hiꞌitagau yaloyalovi ewanaena mayagu wahiyala na mayagu wasawasa mwalaꞌina yalaolaoma, na hidoudou taꞌetaꞌe.

³¹ Hinage yoguli hiyuvi yo yagu tausagenawasao yavetamaledi na yagu boda vesivesinuwadi hitanoꞌahaidima baleꞌu maudoina ainai na yaumai tupwa vehopali aidiyena. Abaꞌita hapelo ainaena

³² ‘Abaꞌita hapelo ainaena yaveꞌitagomiu neta ebe hapelo luguna vauvaudi imwamwauwidi amhanapuiyaꞌo ebeha ehive ana hauga imamahalava.

³³ Na hinage ebe veꞌiveꞌilalaone hava yawawalo auligomiuwa amꞌita lobaidi bada amhanapuiyaꞌo ebeha yagu hauga laugwaipilema bada ilautebitebiniyaꞌo na mata imahalava wuwuna awaꞌedai yatowotowolo.

³⁴ Moiha taꞌi, yaso teina mata nigele amyaꞌovi ana higa ginaulidine maudoina himahalava mugai.

³⁵ Howola abo galewa na baleꞌu hisawali, na yagu walo mata nigele hiyasawali. Hauga tenem nigele teya yaiya iyahanapui

³⁶ ‘Hauga tenem ainai nigele teya yaiya iyahanapui aiteya ahubena bo mahana dova hinage tausagenawasa galewai nigele hiyahanapui. Yau Yaubada Natuna hinage nigele yayahanapui na Tamagu ibom mohimohili ihanapuiyaꞌo.

³⁷ Yau Tomowa Moihagu yagu hauga laoma dova Nowa yana haugai.

³⁸ Wuwuna Nowa yana haugai tomowa hiꞌaiꞌai na hinumanuma na hivevetawahola na hinage hitawatawahola, na ana higa Nowa yana wagai igegelune;

³⁹ na abaita idobi ta iveꞌaluwagavaidine, ainaena tomowa maudoidi hihanene; eeta yau Tomowa Moihagu yagu wuyoma dova.

⁴⁰ ‘Hauga tenem ainai ebe towatowaho hitau bwau hipaipaihowa tanovi holanai, ehebo yalauvai na ehebo imiyamiya.

⁴¹ Hinage ebe waiwaihiu hitau bwau hiꞌehaꞌehalo, ehebo yalauvai na ehebo imiyamiya.

⁴² Ainaena amꞌita avivini iliꞌilimani, wuwuna yau yami Taubada yagu wuyoma ana hauga nigele amyahanapui.

⁴³ Na amnuwatuwu avivini neta ebe vada taniwagana masigiliyena tauꞌaivavali yana laoma ana mahana ihanapui mata, iꞌatububu moiha na ihilahilawa ta ebe havena yana vadai iꞌaiꞌaivavali.

⁴⁴ Ainaena omiu hinage amꞌatububu iliꞌilimani na yagu wuyoma vehabana amhaꞌwaigau, wuwuna yau Tomowa Moihagu yagu wuyoma ana mahana nigele amyahanapui. Taupaihowa namwanamwadi na yababadi

⁴⁵ ‘Taupaihowa namwanamwadi na hanahanapudi mumugadi teina dova: ebe yaiya iya yana taubada iꞌita sipwai ta vada iꞌita avivini na taupaihowa tupwadi adi imohemohe ahubena ehebo ehebo,

⁴⁶ howola abo taubadane ilau gwaipilema na yana taupaihowane ilobai ipaipaihowa dumwadumwalu mata vehabana iyaliyaya na ainai iwalo,

⁴⁷ “Yam paihowa namwanamwana vehabadi yayaliyaya, ainaena ginauli maudoina adi loina yamohego ta uloina”.

⁴⁸ ‘Na hesi ebe taupaihowane imumuga yababa mata ibom ainai iwalo, “Yagu Taubadane yana laugwaipilema ibwedabweda”,

⁴⁹ na ivetuwuni ta taupaihowaowa tupwadi iꞌaitutuwedi yo iꞌaiꞌalaꞌalabili nuwana inumanuma yauyaule.

⁵⁰ Eeta yana badawa iveꞌaluwagavaiyama na yana paihowa yababana iꞌita lobai, wuwuna taubadane yana laoma mahanana nigele iyahanapui.

⁵¹ Ta elepa daodaona ainaena igohamutu na tauꞌoyaꞌoyamao baidanao imwau eheboidi maꞌadi muya hidoudou na awadi hivetauꞌalahedi.’

25

¹ Yeisu hinage iwalo aulidi, iwalo, ‘Yaubada yana Abaloina teina dova: Vavahala nimabwaubwau yadi lampa hivaidi na hilalaune tautawahola towahona ebeha baidadi hivelaulobaloba yana tawahola guyauna ainai.

² Aidiyena hitau nima eheꞌehebo yauyauledi na nima eheꞌehebo hanahanapudi.

³ Na yauyaulediwa yadi lampa ana bwahi ana lauhepoi nigele hiyavaidi,

⁴ na hesi hiya hanahanapudiwa yadi bwahi ana lauhepoi hivaidiꞌo yadi lampao baidadiyao.

⁵ ‘Na tautawahola towahonawa ibwedabweda, eeta maudoidi hihaꞌwahaꞌwa ta hiꞌeꞌenoꞌi iwahine.

⁶ Na bada boniyai holana ta ehebo tomowa iwui, iwalo, “Tautawahola towahonawa bada teina ilalaoma. Amtowolo na tayaliyayai.”

⁷ Ta vavahalaowa maudoidi hitowolo yadi lampawowa hiꞌatuꞌatububuni.

⁸ Na vavahalaowa yauyaulediwowa adi geluwone aidiyai hiꞌawanoi, hiwalo, “Ama geluwo, lampa ana bwahi tupwana ammohegai, wuwuna yama lampa bada habi bohodi”.

⁹ ‘Na tauhanapuwowa hiwalo, “Nuwana nigele howahowana yama bwahi tupwana amohegomiu, bada omiu amlau tauvegimwalao aidiyai na yami lampa adi bwahi amgimwalaidi”.

¹⁰ ‘Eeta hilaulau habi gimwala, na tautawahola towahonawa imahalava ta hiya bada hiꞌatububuꞌo baidanao hiluluwune tawahola guyauna vehabana, na awaꞌeda higuguduine.

¹¹ Mulitai adi geluwowa gimwalaena hiwuyoma ta hiwalo, “Taubada gudu uhoꞌe ta aluwuwa”.

¹² ‘Na yadi walo iyemaiha, iwalo, “Omiu vali boda, nigele yayahanapuigomiu”.

¹³ ‘Ainaena amꞌita avivinigomiu, wuwuna yagu hauga laugwaipilema ahubenana nuwana mahanana nigele amyahanapui. Taubada yana aiyauya yana taupaihowao aidiyai

¹⁴ ‘Yaubada yana loina hinage dova ehebo taubada mata ilalau vali tupwa, na yana taupaihowao iyogaedima ta iloinaedi ebeha yana abaloina hiꞌita avivini.

¹⁵ Eeta ehebo yana manene yana taupaihowawa imohei ana bagibagili 5,000 kina na towaho bwauna 2,000 kina, na towaho tonugana 1,000 kina, eeta yana aiyauyane aidiyai hiya ehebo ehebo yana hanapu dova, na mulitai taubadanane ilaugabaidi ilalaune amwaha daodaowai.

¹⁶ ‘Ainaena towahowa iya mayana 5,000 kina yana taubada yana manewa ivaidi ta aidiyena iyepaihowadi ta adi lauhepoi 5,000 kina hinage ilolobaine.

¹⁷ Towaho bwauna hinage dova yana 2,000 kinawa iyepaihowa ta ainaena yana taubada yana mane ana lauhepoi 2,000 kina ilolobaine.

¹⁸ Na towaho tonugana, iya mayana 1,000 kina, ivai ta toputopu iꞌeli na yana taubada yana manewa idadawanine toputopu holanai.

¹⁹ ‘Na hauga daodaona tuluhanai yadi taubadawa ilau gwaipilema na ipanivilaedi yadi paihowawa ainona vehabana.

²⁰ Ainaena towaho iya mayana 5,000 kina ilaoma maꞌana lauhepoi 5,000 kina hinage ilawenama ta imomoheine na iwalo, “Taubada 5,000 kina umomohegaune na 5,000 kina hinage yalolobaine, ta teina manenaede”.

²¹ ‘Na yana taubadawa iwalo, “Ausala, owa taupaihowa namwanamwana na dumwadumwaluna moiha. Bada upaihowa wahiyalaꞌo ginauli iuꞌiudi aidiyena, ainaena am loina ginauli mwalaꞌidi vehabadi yamohego, na hinage yagu abayaliyaya teina ainai umiyamiya”.

²² ‘Mulitai towaho bwauna mayana 2,000 kina imahalava na iwalo, “Taubada, 2,000 kina umomohegaune na ana lauhepoi hinage 2,000 kina yalolobaine, ta teina”.

²³ ‘Na taubadawa iwalo, “Ausala, owa taupaihowa namwanamwana na dumwadumwaluna. Bada upaihowa wahiyalaꞌo ginauli iuꞌiudi aidiyena, ainaena am loina ginauli mwalaꞌidi vehabadi yamohego na owa hinage yagu abayaliyaya teina ainai umiyamiya.”

²⁴ ‘Eena towaho tonugana yana 1,000 kina ilawenama na iwalo, “Taubada yahanapuigoꞌo owa towaho yaiyaim na yam wasawasa uvaivaine vali tomowa yadi paihowa aidiyena,

²⁵ ainaena yameheuhi ta 1,000 kinawa toputopu holanai yadadawanine, na yam manewa teina”.

²⁶ ‘Na taubadawa iwalowei, “Owa taupaihowa yababam na tauꞌabitauꞌwata ehebo, uhanapuigauꞌo neta yagu wasawasa yavaivaine vali tomowa yadi paihowa aidiyena,

²⁷ eeta howahowana yagu manene banika ainai umwauwi, ta haugana yawuyoma maꞌana lauhepoi yalobai”.

²⁸ Ta yana hevahevaliwo aidiyai iwalo, “Yagu 1,000 kina ainaena amvai ta towahowa iya 10,000 kina ilolobaine ammohei”.

²⁹ Wuwuna ebe yaiya ana avaꞌavala iyepaihowa mata, ana lauhepoi hinage ilobai, ta imwalaꞌi iꞌalili, na ebe yaiya nigele ana avaꞌavala iyapaihowai, hava ainai imiyamiyane howola abo ainaena hivaivehulu.

³⁰ Ainaena yana hevahevaliwo iloinaedi ta taupaihowa yababawa higabae mahalavaei maseleyai tupwa guguyou ainai, tenem ainai tomowa maꞌadi muya hidoudou na awadi hivetauꞌalahedi baidanao. Yeisu taumiya baleꞌu maudoidi howola abo ilauvetalaedi

³¹ ‘Yau Tomowa Moihagu, howola abo mayagu wasawasa pigapigabuna na mayagu tausagenawasao alaoma na yagu vatavata wasawasa ainai yamiya,

³² na abaloina baleꞌuwai maudoina meheguwai hitanoꞌahaidima na yaveꞌahadi dova sipi adi tauꞌita avivini iveꞌahadi gouti aidiyena,

³³ na sipi yamwauwahiyedi nimatautuwaguwena na gouti nimaꞌehaꞌehaguwena.

³⁴ Na yau yadi tauwasawasa howola mata hiya nimatautuwaguwena aidiyai yawalo, “Omiu Tamagu yana velauwena amyaliyaya, amlaoma na yami abaloinawa baleꞌu ana abavetuwuni ainai iꞌatububuniwa vehabamiu amvai.

³⁵ Wuwuna mwalona yavahali na aiꞌai ammohegau, na hinage gadogu imaguni na bwahi ammohegau, na hinage yavetaumana yami dalavai na amyogaegau yami vadai,

³⁶ na hinage nigele agu aleꞌo na aleꞌo ammohegau ta yaliliꞌwane, na hinage yalovala na amꞌita avivinigau, na hinage vada abapaiyai yamiyamiya na amtautauboꞌeyegau.”

³⁷ ‘Na taudumwaluwowa aliguwai hiwalo, “Taubada, aiteya hauga yede aꞌiꞌitagone maꞌam vahali na aiꞌaine aveveꞌaigone? Bo gadom imagu na bwahi amomohegone?

³⁸ Bo uvetaumana yama dalavai na ayoyogaegone yama vadai? Bo nigele am aleꞌo na aveveliꞌwagone?

³⁹ bo nuwana ulovala bo vada paipaiyai umiyamiya na atatauboꞌeyegone?”

⁴⁰ Eena yawalo aidiyai, “Ehe! Neta moiha, ebe yaiya owa augeluwo iuꞌiudi ehebo aidiyena uhagui, neta ainai yau hinage uhahaguigaune”.

⁴¹ ‘Na hiya nimaꞌehaꞌehaguwena himiyamiyane yawalo aulidi, yawalo, “Omiu yababamiu amlauvehulugau amlau aiwa alaꞌalahi miyamiya vateyaina ainai, neta Yaubada iꞌatububuniyaꞌo Tomodulele mayana bodao vehabadi,

⁴² Wuwuna mwalona mavahaligu na nigele aiꞌai amyamohegau, hinage gadogu imaguni na nigele bwahi amyamohegau,

⁴³ na yavetaumana yami dalavai na nigele amyayogaegau yami vadai, yo nigele agu aleꞌo na nigele amyaveliꞌwagau, yo yalovala na vada abapaiyai yamiyamiya na nigele amyatauboꞌeyegau.”

⁴⁴ ‘Mulitai hiya walo teina hiyemaiha hiwalo, “Taubada, aiteya hauga aꞌiꞌitagone maꞌamvahali, nuwana gadom imaguni, bo nuwana uvetaumana alimayai, nuwana nigele am aleꞌo, bo ulovala, bo vada abapaiyai umiyamiya na nigele ayahaguigo?”

⁴⁵ ‘Na yawalo, “Moiha taꞌi haugadine aidiyai ebe tomowa iuꞌiudi teina dova nigele amyahagui, neta ainai nigele amyahaguigau”.

⁴⁶ Eeta hiya abo hilau muya miyamiya vateyaina ainai, na Taudumwalu hesi hiya yawahi miyamiya vateyaina hilobai.’

26

¹ Yeisu yana aubabadao iveꞌovidi, na ana taumulitao iwalo aulidi,

² iwalo, ‘Amhanapuiyaꞌo ahubena bwau, na Buidiꞌwa guyauna tapaihowai, na ebe agu tauhuhulane ihuhulaegau agu alehao aidiyai, na aiwa lagalagana ainai hitutuye patugau yau Tomowa Moihagu’.

³ Na taupwaoli mwalaꞌidi yo Isileli yadi babadao hitauꞌahai Kayapasi yana vada mwalaꞌina ainai, iya taupwaoli yadi taubada mwalaꞌina.

⁴ Na babadaowa hibom hiloina ta ebeha oyamaena Yeisu hiꞌabi avivini na hiꞌoiye mwalowoi,

⁵ na hiwalo, ‘Havena Buidiꞌwa guyauna holanai Yeisu taꞌabiꞌabi avivini, mata dova ta tomowa himodiꞌiniyegita na hiꞌalehaegita’. Waihiu Yeisu iyewoloi dalava Betani ainai

⁶ Haugana Yeisu Betani ainai imiyamiya, Saimoni yana vadai, iya mwalona taulepelo teya.

⁷ Na ehebo waihiu mayana woloi ilalaomane, na woloinane ana maiha mwalaꞌina na gaimapatu namwanamwagaugauna ainai. Yeisu howola vadai iꞌaiꞌai, na waihiunane ilaoma ta woloiwa Yeisu vahunai ihihiwaine.

⁸ Na Yeisu ana taumulitaowowa hiꞌita ta waihiuwa hiꞌulumiyanei hiwalo, ‘Hava wuwuna woloi iyepaipaihei?

⁹ Ilowoinanei ebe woloinane hivegimwalaei na ana maiha mwalaꞌina hivai ta tauwewelohe himohedi.’

¹⁰ Na Yeisu yadi walo teina ibenalenaꞌo, ta iwalo, ‘Havena waihiu teina amꞌuluꞌulumiyaei, wuwuna yana velau teina aliguwai inamwanamwa moiha.

¹¹ Tauwewelohewo amwalowalowedine hauga maudoina vahalimiyai himiyamiya, na yau hesi mata nigele hauga daodaona baidamiu tayamiyamiya.

¹² Waihiu teina bada iyewoloigauꞌo taugu ana mwau magaiyai vehabana.

¹³ Na moiha, howola abo wasagu ana guguya tomowa hibenalei baleꞌu maudoina ainai, na waihiu teina yana paihowa aliguwai ana abanuwatuwu avivini auꞌaubabadana hiyewasaei hinage.’ Yudasa italam ebeha Yeisu ihuhulaei

¹⁴ Na Yeisu ana taumulita ehebo yehana Yudasa Isakaliyota ilau taupwaoli mwalaꞌidi aidiyai,

¹⁵ na iwalo, ‘Viha agu maiha mata ammohegaune ebe Yeisu alimiyai yahuhulaei?’ Eeta mane siliba ana bagibagili 30 himomoheine.

¹⁶ Eena Yudasa yana hawahawaga ihaꞌwahaꞌwai ta ebe Yeisu aidiyai ihuhulaei. Buidiꞌwa guyauna hipaihowai

¹⁷ Buidiꞌwa guyauna hipaihowai beledi aꞌavana nigele ana abiye seseha hauga ainai. Na Buidiꞌwa ana ahubena mugamugaina ainai Yeisu tupwadi ana taumulitao hilaoma ainai na hiwalo, ‘Aiteya vada ainai nuwanuwam ebe guyau vehabam aꞌatububuni?’

¹⁸ Na Yeisu iwalo, ‘Amlau Yelusalem na yagu awanoi ehebo towaho ainai amwalowei, amwalo, “Taubada yana walo teina dova: Yagu hauga bada ilautebitebiniyao ta nuwanuwagu yam vadai Buidiꞌwa guyauna ma agu taumulitao aꞌai”.’

¹⁹ Na ana taumulitaowowa Yeisu yana walo himulitaei ta towahowa yana vadai Buidiꞌwa guyauna hiꞌaꞌatububunine.

²⁰ Na lavilaviyena Yeisu mayana taumulitao hitau 12 hiluwu ta guyaune hiꞌaꞌaine.

²¹ Na haugana hiꞌaiꞌai Yeisu iwalo, ‘Augeluwo, yawalo moiha mata ehebo alimiyena ihuhulaegau’.

²² Na Yeisu yana walo teina vehabana hinuwayababa moiha, ainaena ehebo ehebo Yeisu ainai hipanivila, hiwalo, ‘Taubada, yaiya neta? Nuwana yau?’

²³ Na Yeisu iwalo, ‘Towahonane iya baidagu gaeba ehebo ainaena aꞌaiꞌaine, iya mata ihuhulaegau.

²⁴ Yau Tomowa Moihagu mata yamwalowoi dova mwalona Buki Veꞌahihi ainai iwalo mahalava mugaiyei vehabagu, na hesi agu tauhuhulane iveꞌatemuyamuya, bada ebe mwalona hinanane havena ilabalabahi mata inamwanamwa alili.’

²⁵ Ainaena ana tauhuhulane Yudasa iwalo, ‘Taubada, aiteya towaho yede? Nuwana yau?’ Na Yeisu iwalo, ‘Bada neta uwalowegoꞌo’. Taubada yana ai

²⁶ Howola hiꞌaiꞌai na Yeisu aiꞌai ivai ta vehabana iwalovelau na iꞌabitomwahi ta ana taumulitao imohedi, iwalo, ‘Teina taugu amvai ta amꞌai’.

²⁷ Na waini mavedina hinage ivai ta vehabana iwalovelau Yaubada ainai na imohedi, na iwalo, ‘Maudoimiu amnuma.

²⁸ Teina ꞌwahinagu, Yaubada yana ulewahi loina vehabana, isagesagena tomowa bagibagilidi yadi yababao ana abanuwahamu.

²⁹ Na yawalo auligomiu hauga teina na tuluhanai waini teina havena ainaena yanumanumauyo na ana higa omiu baidaguwao waini vauvauna tanuma Tamagu yana abaloina ainai.’

³⁰ Eena wali ehebo hiwaliwaliyei na himahalava ta hihahaene oya Olibe. Yeisu iwalo mahalava ebeha Pita mata iuvalaei

³¹ Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Mata boniyaiyena maudoimiu amdena vehulugau dova Buki Veꞌahihi yana walomahalava, iwalo: “Sipi adi tauꞌita avivini yaꞌoiye iꞌiwahi na sipi maudoina hitaubudebudeyanaei”.

³² Na yagu towolouyo tuluhanai Galili ainai yamugai na omiu tuluhaguwena amlaowa’.

³³ Na Pita yana walo iyemaiha, iwalo, ‘Mata maudoidi hidena gabaego na yabom baidam’.

³⁴ Na Yeisu Pita ainai iwalo, ‘Yawalo moiha boniyai teina mata, mulitai abo amꞌam idou, owa mata mai tonuga uuvalaegau’.

³⁵ Na Pita iwalo, ‘Taubada, nigele howahowana yauvalaego! Ebe hiꞌoiye mwalowoigo yau hinage baidam hiꞌoiye mwalowoigita’. Taumulitaowa maudoidi hinage dova hiwawalone. Tanovi Getesemani ainai Yeisu iꞌawanoi Tamana ainai

³⁶ Eena Yeisu mayana taumulitao baidanao hilau tanovi ehebo yehanaede Getesemani ainai, na iwawalo aulidine, iwalo, ‘Teinai ammiyamiya, na yau yawutuhae, na yaꞌawanoi Yaubada ainai’.

³⁷ Na hitau tonuga ilauvaidi Pita yo Sebedi natunao bwau. Na Yeisu mayana atemuyamuya na mayana nuwayababa iwalo aulidine,

³⁸ iwalo, ‘Ategu imuyamuya mwalaꞌina, nuwana muhamuhana na mata yamwalowoi, ainaena teinai ammiyamiya na amꞌitaꞌita avivini baidaguwao’.

³⁹ Na Yeisu ihae tupwana na ibeꞌu aitulu baleꞌuwai, na iꞌawanoi, iwalo, ‘Tamagu ee, ebe howahowana muya vedina teina aliguwai uvaivehulu, na havena ainaena yanumanuma, na owa hesi yam nuwatuwuwena upaihowai, na nigele yau yagu nuwatuwuwena’.

⁴⁰ Iꞌovi na ilau gwaipileuyo ta ana taumulitaowowa hitau tonuga bada hiꞌenoꞌo, na Pita ivanoi na iwalo, ‘Pita, nigele howahowana na mahana hawahawaga ehebo taꞌitaꞌitaꞌauhi?’

⁴¹ Na hinage iwalo maudoidi aidiyai, iwalo, ‘Amhilahilawa na amꞌawaꞌawanoi yo ebe havena towoi amveꞌaveꞌalo. Moiha taꞌi, aluꞌaluwamiu nuwanuwana na hesi taumiu hitapiya’.

⁴² Na Yeisu iheuyo na iꞌawaꞌawanoi, iwalo, ‘Tamagu, muya vedina teina nigele nuwanuwagu ainaena yanuma na hesi ebe yam nuwatuwu, yamulitaei’.

⁴³ Na Yeisu ilau gwaipileuyo ana taumulitao aidiyai, na ilobaidi hinage hiꞌeno iꞌiwahiꞌo, wuwuna mehedi iꞌenoꞌeno alili.

⁴⁴ Na hinage ilau vehuludi yo ilau yana awanoi itonugai dova yana awanoi bwauwone.

⁴⁵ Na ilau gwaipilema ana taumulitao ivanoidi, iwalo, ‘Howola amꞌenoꞌeno yo amꞌaiꞌaiyawasi? Na amꞌita Tomowa Moihagu yau yagu hauga bada imahalavaꞌo na hihuhulaegau tauyababao aidiyai.

⁴⁶ Amtowolo talau, wuwuna agu tauhuhulawa teina bada imahalavaꞌo.’ Yeisu hiꞌabi avivini

⁴⁷ Yeisu howola iꞌauꞌaubabada na ehebo ana taumulitawa yehana Yudasa tauꞌalehawone baidanao himamahalavamane. Taupwaoli mwalaꞌidi yo Isileliwone yadi babadao, tauꞌalehawone hivetamaledine Yudasa baidadi, na bodaone mayadi elepa aleꞌaleha yo wepasi Yeisu habi abiꞌavivinina.

⁴⁸ Yudasa veꞌiveꞌilala bada iwalowenaꞌo na aidiyai iwalo, ‘Ebe yaiya yanihoi neta iya Yeisunane, na amꞌabi avivini’.

⁴⁹ Eeta idumwalu Yeisu ainai, inihoi na ivelauwei, na iwalo, ‘Yauwedo Taubada’.

⁵⁰ Na Yeisu iwalo, ‘Augelu hava vehabana ulalaomane?’ Eena bodaone himahalava ta Yeisu hiꞌabi avivinine.

⁵¹ Na Yeisu ana bodao aidiyena ehebo yana elepa iwunihiyama ta Taupwaoli mwalaꞌina yana taupaihowa talinana itom vehulune.

⁵² Na Yeisu towahone iwawalo auline, iwalo, ‘Badagi! Elepa aleꞌalehane umwauyoi yana abamwauwai. Wuwuna tauꞌalehawone aleha yadi abamwalowoi.

⁵³ Uhanapui ebeha ebe nuwanuwagu Tamagu ainai yaꞌawanoi agu hagu vehabana, bada mata tausagenawasa bahuꞌalilidi ivetamaledima.

⁵⁴ Na nigele! Wuwuna teina amwahane ainaena Buki Veꞌahihi yana walomugai vehabagu mata adi moiha himahalava.’

⁵⁵ Tenem ainai Yeisu bodaone iwalo aulidi, iwalo, ‘Ebeha yau tauꞌaivavali ta ainaena mayami elepa aleꞌaleha yo wepasi amlaoma habi abiꞌavivinigau! Na hava wuwuna ahubena maudoidi vada tapwalolo mwalaꞌina ainai yamiyamiya na yaveꞌiveꞌita tomowa aidiyai, na nigele amyaꞌabi avivinigau?

⁵⁶ Na ginauli teina himahalava yo ebe tauwalo mahalavao yadi walomugai Buki Veꞌahihi holanai himahalava.’ Na Yeisu ana taumulitaone maudoidi hidedena vehulune. Yeisu yana lauvetala babadao mehediyai

⁵⁷ Bodaone bada Yeisu hiꞌabi aviviniyaꞌo na hilauvaiyama taupwaloliwone yadi taubada mwalaꞌina yehana Kayapasi ainai. Na Kayapasi yana vadai loina ana tauveꞌitao yo babadao bada hihuluꞌahaimaꞌo ta himiyamiya.

⁵⁸ Na Pita amwaha daodaowena Yeisu imulitaeine, ta ilaoma Taupwaoli mwalaꞌina yana vada ana abwalu ainai iluwu, na tauꞌita aviviniwone baidanao himiyamiya yo ebe Pitanane Yeisu ana loina ibenalei.

⁵⁹ Na Taupwaoli mwalaꞌidi yo tauꞌulewahiwo nuwanuwadi Yeisu ana veꞌewa oyaꞌoyama hilobai na yadi veꞌewa oyaꞌoyama ainaena ebe Yeisu hiꞌoiye mwalowoi.

⁶⁰ Ainaena tauveꞌewa oyaꞌoyamawa hilaoma, na hesi yadi veꞌewa nigele dumwaludi. Na mulitai towatowaho bwau hiwutumahalava,

⁶¹ na hiwalo, ‘Mwalona Yeisu iwalo, “Howahowagu Yaubada yana vada yaloꞌe vehulu na ahubena tonuga aidiyai yaꞌabiuyoi”.’

⁶² Eena taupwaoliwo yadi tauloina mwalaꞌina itowolo, na iwalo, ‘Nigele yam yemaiha, awa? Tomowa yadi veꞌewa alimwai ubenalediꞌo?’

⁶³ Na Yeisu bada inobu, na Taupwaoli mwalaꞌina Yeisu iwalo auline, ‘Uwalo moiha Yaubada Mayawahina mehenai, owa ainaede Besinana towahona, Yaubada Natuna, bo nigele?’

⁶⁴ Na Yeisu iwalo, ‘Neta bada uwalowenaꞌo, na hinage yawalo alimwai howola abo yau Tomowa Moihagu amꞌitagau Tauwahiyala moiha nima tautuwanai yamiyamiya yo hinage galewa yaloyalovinao ewadiyena yalaolaoma’.

⁶⁵ Ainaena Taupwaoli mwalaꞌina imodiꞌini moiha ta ibom ana aleꞌo ipulihi, na iwalo, ‘Yana walo yababadi ambenalediꞌo? Moiha, towaho teina Yaubada ihinali. Badagi! Havena hinage tauveꞌewa hiwalowalo yana pwanoliwone vehabadi.

⁶⁶ Vedova yami nuwatuwu Yeisu vehabana?’ Na hiya hiwalo, ‘Iloweinanei ebe imwalowoi’.

⁶⁷ Ainaena maninane hihowai yo higoha navanavai, yo hinage hisapi,

⁶⁸ na hipanivilaei hiwalo, ‘Ebe owa Besinana towahona, uwalo mahalava alimaiyai yaiya isasapigone?’ Pita Yeisu iuvalaei

⁶⁹ Na Pita howola abwalu alonai imiyamiya, na taupaihowa vahavahalana ehebo imamahalavamane ta ipanivilaeine, iwalo, ‘Mwalona towahowa Galiliyenawa Yeisu iya baidam ammiyamiya, awa?’

⁷⁰ Na tomowa bagibagilidi mehediyai Pita iuvala, iwalo, ‘Ginauli hava uwalowaloweine nigele yayahanapui’.

⁷¹ Na Pita iwutu mahalava tupwana abwalu awaꞌedanai. Na ehebo vahala Pita iꞌita, na taumiyaone aidiyai iwalo, ‘Towaho tenem mwalona Yeisu towaho Nasaleti baidana himayamiya’.

⁷² Na Pita iuvalauyo na iwuluma, iwalo, ‘Yaubada ihanapui ebeha towahone yau nigele yayahanapui’.

⁷³ Hauga iuꞌiuna ainai tauvinunuwone Pita ainai hilaoma, na hiwalo, ‘Moiha uꞌoyama! Owa Yeisu yana boda ehebo, wuwuna alinamne dova Galili alinadi.’

⁷⁴ Eena Pita ivuluma na walo yababana ainaena iwalo, ‘Tamada! Towaho neta nigele yayahanapui’. Na hauga tenem ainai amꞌam idou.

⁷⁵ Ainaena Pita Yeisu yana walowa inuwatuwui ebeha, ‘Mulitai abo amꞌam idou, na owa mai tonuga uuvalaegau’. Ainaena Pita nuwana iyababa mwalaꞌina, na imahalava maseleyai idodoune.

27

¹ Malatomtomwena Taupwaoli mwalaꞌidi yo babadaone maudoidi hiloiloina ebeha Yeisu hiꞌoiye mwalowoi.

² Ainaena Yeisu nimana hipaidi na hilawei Loma yadi tauloina mwalaꞌina Pailato ainai yo ebeha Pailato iloinaei. Yudasa yana mwalowoi

³ Na Yeisu ana tauhuhulane, Yudasa ihanapuiyaꞌo ebeha mata Yeisu hiꞌoiye mwalowoi, ta inuwabui na yana mane 30 siliba iwuyowedi taupwaoliwo mwalaꞌidi yo babadao aidiyai,

⁴ na iwalo, ‘Bada lauhapuli yapaihowaiyaꞌo wuwuna towaho namwanamwana alimiyai yahuhulaenaꞌo’. Na hiwalo, ‘Neta nigele teya hava alimaiyai, na owa hesi vehabana unuwatuwu’.

⁵ Ainaena manewone 30 ivehulu aituluwedi vada tapwalolo mwalaꞌina holanai, na imahalava ta ilau, na balavaiyena gadona ibom ihipwaꞌiꞌiuyoi na imwamwalowoine.

⁶ Na taupwaoliwone mane hitanogogoidi, na hiwalo, ‘Nigele howahowana ebe Yaubada ana velau ainai tamwauwi, wuwuna mane teina tomowa ana oiyemwalowoi maihana’.

⁷ Ainaena hibom hiloina na manenane ainaena ehebo tauꞌabi walata yana toputopu higimwalai yo ebe toputopunane taumanao adi magai.

⁸ Eena toputopunane yehana himwauwi Wahina Toputopuna, na yehanane howola teina imiyamiya.

⁹ Tenem ainaena tauwalo mahalava Yelemaiya yana waloyemidi imahalava, wuwuna mwalona Buki Veꞌahihi ainai yana walo hileleyaꞌo neta:

‘Isileliwone ana maiha hiyogai ana bagibagili 30 siliba, na manedine hivaidi,

¹⁰ ta ainaena tauꞌabi walata yana toputopu hiyemaihane dova yada Taubada ivenuwamwauwegau’. Pailato Yeisu ipanivilaei

¹¹ Na Yeisu Pailato mehenai hivetowolo, ibom tauloina mwalaꞌina, na Pailatonane Yeisu ipanivilaei, iwalo, ‘Uwalo mahalava owa Yudeyaone yadi tauwasawasa awa?’ Na Yeisu iwalo, ‘Bada neta uwaloꞌo’.

¹² Eena taupwaoli mwalaꞌidi yo babadao Yeisu hiveꞌewai Pailato mehenai, na Yeisu nigele teya yana yemaiha.

¹³ Na Pailato iwalo, ‘Vedova walomahalava teina am veꞌewane vehabana ubenalediꞌo?’

¹⁴ Na Yeisu nigele hinage iyayemaiha na bada taꞌi inobu. Ainaena Pailato nuwanane ipwanopwano mwalaꞌina. Pailato iloina na Yeisu ebe hiꞌoiye mwalowoi

¹⁵ Bolimai ehebo ehebo aidiyai Buidiꞌwa guyauna ainai Lomaone yadi mumuga neta vada abapaiyena ehebo towaho ilivahi na imahalava, ebe yaiya boda nuwanuwadi.

¹⁶ Na hauga tenem ainai ehebo towaho vada abapaiyai imiyamiya yehana Balabasi, tomowa maudoidi hihanapuyaꞌo ebeha iya tauyababa mwalaꞌina.

¹⁷ Ainaena tomowa himiya ahaiyama Pailato ainai, na Pailato iwalo aulidi, iwalo, ‘Aiteya towaho nuwanuwamiu yalivahi? Balabasi bo Yeisu iya hiveyehaei Besinana towahona?’

¹⁸ Wuwuna Pailato ihanapuiyaꞌo ebeha alomagigiliyena hihuhulaei habi oiyemwalowoina.

¹⁹ Na hinage hauganane howola Pailato lauvetala ipaipaihowai na mwanena wasa ivetamalenama, na iwalo, ‘Havena teya hava hinage uloiloinaei towaho teina dumwadumwaluna vehabana, wuwuna wau yaꞌeno niviniviyeine ta abameheuhi mwalaꞌina aliguwai’.

²⁰ Na hesi Taupwaoliwo mwalaꞌidi yo babadao tomowa hiwalo huluhuluidi ta ebe hiꞌawanoi Pailato ainai na Balabasi ilivahi aidiyai, na Yeisu hiꞌoiye mwalowoi.

²¹ Ainaena Pailato ipanivilauyowedi, iwalo, ‘Hitaubwau aidiyena yaiya nuwanuwamiu na vehabamiu yalivahi?’ Na hiwalo, ‘Balabasi’.

²² Na Pailato iwalo aidiyai, ‘Vedova mata yaloinaeine Yeisu iya hiveyehaei Besinana towahona?’ Na maudoidi hiwalo, ‘Aiwa lagalagana ainai tatutuye patu’.

²³ Na Pailato iwalo, ‘Hava yede yana lauhapuli na ainaena ebeha aiwa lagalagana ainai tatutuye patu?’ Na hiwui mwalamwalaꞌi, hiwalo, ‘Aiwa lagalagana ainai tatutuye patu’.

²⁴ Ainaena Pailato ihanapuiyaꞌo ebeha nigele yana wahiyala teya na boda hihamahamadudu, ana ita dova mata hivetuwuni na hiꞌaleha. Na bwahiyena nimanane iuwadi tomowa mehediyai, na iwalo, ‘Havena hinage hava teya yaloiloinaei towaho namwanamwana teina yana mwalowoi vehabana, na omiu taꞌi ambom amloina’.

²⁵ Na boda maudoidi hiwalo, ‘Inamwanamwa. Abom aloinaei, na yana mwalowoi maihana ai yo natumaiyao aidiyai.’

²⁶ Eena Pailato yadi walo bada ibenalenaꞌo, ta Balabasi ilivahi, na hinage yana tauꞌalehao iloinaedi ta Yeisu balavaiyena hisapi na mulitai abo hitutuye patu aiwa lagalagana ainai. Tauꞌalehao Yeisu hiꞌabitalawahiyei

²⁷ Ainaena Pailato yana tauꞌalehao Yeisu hisasapine na hiluwuwei vada mwalaꞌina holanai, na tauꞌaleha maudoidi hitauꞌahaidima Yeisu ainai.

²⁸ Na ana aleꞌo hiwuludi na aleꞌo hawahawawalina wasawasana ainaena hiveliꞌwa habi abitalawahiyeina.

²⁹ Na ana pwaopwaomi haihaili womawomalina ainaena hipaihowai ta vahunai himwamwauwine, na digona nimanai himwauwi, na hinage mehenai hitalupwagogo ta hiꞌabiꞌabitalawahiyei, hiwalo, ‘Yauwedo, owa Yudeya yadi tauwasawasa!’

³⁰ Na hihowahowai yo hinage yana digona hivai ta vahunai higogohane,

³¹ eena yadi abitalawahi iꞌovi, na aleꞌo wasawasa ainaena hiwulu, ta ibom ana aleꞌowena hiveliꞌwauyoi, na hilauvai habi tutuye patuna aiwa lagalagana ainai. Yeisu hitutuye patu aiwa lagalagana ainai

³² Na Yeisu himahalavaei ta hilalaweine, na amwahai ehebo Sailini towahona yehana Saimoni hilobai, ta hiloinaei ta ebe Yeisu ana aiwa lagalagana iꞌavalai.

³³ Na Saimoni iꞌavalai ana higa himahalava dalava Goligota ainai. (Goligota ana bui neta Uluꞌulu Dalavana.)

³⁴ Na waini yo weꞌaha abeꞌabelena baidana hiyebweli ta himohei yo ebe havena muya ilaulautowoi mwalaꞌina. Na Yeisu waininane ilautowoi ta itaꞌwataꞌwataeine.

³⁵ Yeisu aiwa lagalagana ainai hitutuye patune, ta hivetowolo, na mulitai tauꞌalehaowowa Yeisu ana aleꞌowowa hivaidi na higuguyauwedine hibom aidiyai, na yadi aiyauya dova kati ana yepaipaihi, ta yaiya ebe imugai iya ana aleꞌo ivai.

³⁶ Na mulitai himiya ta hiꞌitaꞌita avivini.

³⁷ Hinage ana aiwa lagalagana vahunai hilele: YEISU TEINA YUDEYA YADI TAUWASAWASA Neta yana mwalowoi wuwuna.

³⁸ Na hinage tauꞌaivavaliwowa hitau bwau hiveꞌabahigogoidi, ehebo Yeisu nima tautuwanaena na ehebo nima ehaꞌehanaena.

³⁹ Na taulowolowouhi uluꞌuludi hilaulauꞌwadiyedi na himaluwei,

⁴⁰ hiwalo, ‘Atemuyamuyam! Uwalo ebeha howahowam vada tapwalolo uloꞌe na ahubena tonuga holadiyai uꞌabiyoi. Hola ubom uhaguiyoigo na aiwa lagalaganaena uꞌaituluma, ebe owa Yaubada Natuna.’

⁴¹ Hinage dova Taupwaoliwo mwalaꞌidi yo loina ana tauveꞌitao yo babadao Yeisu hiꞌabitalawahiyei, na hiwalo:

⁴² ‘Vali tomowa ihaguhaguidi, na ibom nigele iyahauguyowei, ebe iya Isileli ana tauwasawasa, aiwa lagalaganaena iꞌaituluma ta tayemidiyei.

⁴³ Iya Yaubada Natuna na Yaubada iyemidiyei ta iwalo, “Yau Yaubada Natuna”. Hola teina taꞌi Yaubada ihagui na taꞌita!’

⁴⁴ Tauꞌaivavaliwone Yeisu baidanao hiveꞌabahidi hiya hinage Yeisu hihinali. Yeisu yana mwalowoi

⁴⁵ Mahana alaꞌalapwahiyai ana higa lavilaviyena dalava maudoina iguguyou.

⁴⁶ Lavilaviyai neta Yeisu alinana mwalaꞌinaena iyoga na iwalo, ‘Eli, Eli, lama sabakitani?’ Na ana bui neta, ‘Yagu Yaubada, yagu Yaubada, hava vehabana ulalaugabaigaune?’

⁴⁷ Tupwana tomowa vahalinai hitowotowolo yana yoga hibenalei, na hiwalo, ‘Ambenalei towaho teina Elaitiya iyogayogaei’.

⁴⁸ Eena ehebo aidiyena isagena ta balou ivai yo waini abeꞌabelena ainaena ivedaꞌwa na ehebo aipwala mehenai iwomalei, na iveleleihini Yeisu awanai, ta ebeha imalaꞌuꞌui.

⁴⁹ Na towahonane ana geluwo hiwalo, ‘Hola ulaumwau na tahaꞌwahaꞌwa, nuwana mata Elaitiya ilaoma na ihagui’.

⁵⁰ Na Yeisu alinana mwalaꞌinaena iyogauyo, na yawahina iꞌoꞌovine.

⁵¹ Na aleꞌo mwalaꞌina vada tapwalolo mwalaꞌina ana biliwutuhi ilotapulihi ewaena, ta iꞌaitulu duyai, na mwaniꞌiniꞌi isagena, na gaima mwalaꞌidi hilotatomwahi.

⁵² Yo hinage magai awadi hilotahoꞌe, na tauyemidiwo bagibagilidi mwalona himwamwalowoiwa hitowolouyo,

⁵³ Yeisu yana towolouyo tuluhanai hiya hinage magai aidiyena himahalavama na Yelusalem ainai hiluwu, na tomowa bagibagilidi aidiyai himamahalavane.

⁵⁴ Na tauꞌalehaone mayadi taumugai howola Yeisu hiꞌitaꞌita avivini, na mwaniꞌiniꞌi yo ginauli maudoidi himahalava hiꞌitadi, na himeheuhi mwalaꞌina, na hiwalo, ‘Moiha, towaho teina iya Yaubada Natuna’.

⁵⁵ Tupwadi waiwaihiu hinage lovaena hiꞌitayama. Hiya mwalona Galiliyena Yeisu himulitaenama yo hinage ana hipaipaihowai.

⁵⁶ Ehebo yehana Meli Magidalaena mayana waligeha, iya Yemesa yo Yosepa hinadi, na hinage Sebedi natunao bwau hinadi. Yeisu ana mwau magaiyai

⁵⁷ Lavilaviyena ehebo Alimatiya towahona ilau Pailato ainai, iya wasawasa towahona na hinage Yeisu ana taumulita teya, yehana Yosepa.

⁵⁸ Na Pailato ainai Yeisu tauna iꞌawanoiyei, ta Pailato italam na ebe ivai.

⁵⁹ Ainaena Yosepa Yeisu tauna hivai, na aleꞌo masemaselena ainaena hihuma.

⁶⁰ Yosepanane ana magai vauvauna ainai himwauwi na magainane hiyayatuine dova duluva gaima holanai, na gaima mwalaꞌina na poꞌupoꞌuwana ainaena magai awana hiveꞌeno auhi, na mulitai Yosepa ilalaune.

⁶¹ Meli Magidalaena mayana waligeha magaine vahalinai himiyamiya na hiꞌitaꞌita sipwaidi. Magai hiꞌita avivini

⁶² Yeisu hiveꞌabahi neta Yudeyaone yadi ahubena atububu ainai, na iꞌahubena neta yadi Tapwalolo ana ahubena, na Taupwaoli mwalaꞌidi yo Palisiwo baidadiyao hilau Pailato ainai,

⁶³ na hiwalo, ‘Taubada, tauꞌoyamawa mwalona mayawahina imiyamiya yana walo anuwatuwu avivini, iwalo, “Ahubena tonugana ainai mwalowoiyena yatowolouyoma”.

⁶⁴ Ainaena ebe howahowana uloina na magai ana tauꞌita aviviniwo hiꞌita avivini iliꞌilimani ana higa ahubena tonuga, mata dova ta ana taumulitao hilaoma na Yeisu tauna hivai hilawei, na tomowa hiꞌoyamayedi ebeha Yeisu mwalowoiyena bada itowolouyoꞌo; yo ainaena oyama mulimulitana mata oyama mugamugaina imwalaꞌi gabaei.’

⁶⁵ Na Pailato iwalo aulidi, iwalo, ‘Yami tauꞌita aviviniwo tauꞌalehao amlawedi, na magai hiꞌita avivini iliꞌilimani’.

⁶⁶ Ainaena hilau aibadi hivai, na magai awana ana gudu gaimane hinage hiꞌaibadini iliꞌilimani na ana tauꞌita aviviniwo hivevetowolodine.

28

¹ Tapwalolo dagelanai neta malatomtomwai hawahawaga vauvauna ana ahubena mugamugaina ainai Meli Magidalaena mayana waligeha hilaoma magayai habi tauboꞌeyei.

² Na mwaniꞌiniꞌi mwalaꞌina isagena, neta Yaubada yana tausagenawasa ehebo galewaena iꞌaituluma, na gaima magai awanaena iveꞌi wahiyei na ainai imimiyane.

³ Tausagenawasanane ana ita pigabu dova, na ana aleꞌo hewahewana moiha.

⁴ Na magai ana tauꞌita aviviniwo tausagenawasanane hiꞌiꞌitane na himeheuhi mwalaꞌina na hibatubatutuli, na hibeꞌu baleꞌuwai dova taumwalomwalowoi.

⁵ Na tausagenawasanane waiwaihiuwone iwalo aulidi, iwalo, ‘Havena ammehemeheuhi. Yahanapuiyaꞌo omiu Yeisu iya bada hiꞌoiye mwalowoiyaꞌo ambehabehaei.

⁶ Iya nigele teinai, wuwuna mwalowoiyena bada itowolouyoꞌo, dova mwalona iwalo alimiyai. Amlaoma ta yana abaꞌeno ovaꞌovaꞌaꞌavana amꞌita.

⁷ Na amlau mwayamwayayau ana taumulitao amwalo aidiyai ebeha Yeisu mwalowoiyena bada itowolouyoꞌo, na mata imugai Galili ainai, na omiu abo ammulitaei tenemai na amꞌita. Teina yami wasa bada yawalo auligomiuꞌo.’

⁸ Na waiwaihiuwone mayadi meheuhi na hinage mayadi yaliyaya magai hilau vehulu na hisagena mwayamwayau ta ebe Yeisu ana taumulitaone aidiyai ginauli teina hiwalo mahalavaedi.

⁹ Na Yeisu amwahai ilobaidi na ivelauwedi, na hilaoma aena hiꞌabitowoidi, na hiwalovetuvehaeyei.

¹⁰ Eena Yeisu iwalo aulidi, iwalo, ‘Havena ammehemeheuhi, na hesi amlau augeluwo nuwadiyai ammwauwi na hilau Galili ainai, ta nemai hiꞌitagau’. Magai ana tauꞌita aviviniwo yadi walomahalava

¹¹ Waiwaihiudiyaone howola amwahai hilaulau, na magai ana tauꞌita aviviniwone tupwadi hilau dalava Yelusalem ainai, na hava dova imamahalavane hiwalo mahalavaedi Taupwaoli mwalaꞌidi aidiyai.

¹² Ainaena Taupwaoliwone yo babadao baidadiyao himiya ahaidima, na hiloina, ta mane mwalaꞌina tauꞌita aviviniwone himohedi.

¹³ Ta ebe tomowa aidiyai hivetalaꞌaubabadaei, na hiwalo, ‘Masigiliyena aꞌenoꞌeno na Yeisu ana taumulitaone hilaoma, na taunane hivavaine’.

¹⁴ Yo hinage hiwalo aulidi, hiwalo, ‘Ebe Loma tauloina mwalaꞌina wasa teina ibenalei, mata aꞌoyamaei, na ebe havena alimiyai imanimanini’.

¹⁵ Ainaena yadi mane hivaidi, na Taupwaoliwo yo babadao yadi nuwatuwuwone himumulitaedine. Na yadi oyamawa idabalala Yudeyaone aidiyai, ta wau hinage dova hiwalowalo. Yeisu ana taumulitao yadi paihowa imohedi

¹⁶ Ainaena Yeisu ana taumulitao hitau 11 hilau Galili, ta hihae oyawa Yeisu iwalo mahalavaeiwa ainai.

¹⁷ Na Yeisu hiꞌiꞌitane, na ainai hitalu pwagogo, na tupwadi aidiyena howola mayadi nuwatuwu bwaubwau.

¹⁸ Yeisu ilaoma aidiyai na iwalo aulidi, iwalo, ‘Tamagu bada loina wahiwahiyalana maudoina imohegauꞌo galewai yo baleꞌuwai.

¹⁹ Na amlau tupwa maudoidi aidiyai amguguya na ainaena tomowa himulitaegau, yo hinage amꞌabiye bapitaisowedi Tamagu yehanaena, yo Natuna yau yehaguwena, yo Aluꞌaluwa Veꞌahihi yehanaena.

²⁰ Na veꞌita maudoina bada yamohegomiuꞌo amveꞌitadi na hiya hinage himulitaedi. Na moiha, yau baidamiu tamiyamiya hauga maudoina wau yo ana higa baleꞌu yana abaꞌovi ainai.’