Занятие 22


§111. Слитные глаголы на έω
§112. Последовательность (согласование) наклонений
§113. Дополнительные предложения
Περὶ Ἀχιλλέως. Περὶ Γαλακτοϕάγων

§111. Слитные глаголы на έω

Правила слияния:

ε + ε = ειε + η (ῃ) = η (ῃ)ε + ει = ει
ε + ο = ουε + ω = ωε + οι = οι

Спряжение слитного глагола на έω

Activum
 IndicativusConjunctivus
 PraesensImperfectum 
S. 1. 
2. 
3. 
Pl. 1. 
2. 
3. 
κοσμῶ (έω)
κοσμεῖς (έεις)
κοσμεῖ (έει)
κοσμοῦμεν (έομεν)
κοσμεῖτε (έετε)
κοσμοῦσι(ν) (έουσι)
ἐκόσμουν (εον)
ἐκόσμεις (εες)
ἐκόσμει (εε)
ἐκοσμοῦμεν (έομεν)
ἐκοσμεῖτε (έετε)
ἐκόσμουν (εον)
κοσμῶ (έω)
κοσμῇς (έῃς)
κοσμῇ (έῃ)
κοσμῶμεν (έωμεν)
κοσμῆτε (έητε)
κοσμῶσι(ν) (έωσι)
 
 OptativusImperativusInfinitivus
S. 1. 
2. 
3. 
Pl. 1. 
2. 
3. 
κοσμοίην (εοίην), -οῖμι
κοσμοίης (εοίης), -οῖς
κοσμοίη (εοίη), -οῖ
κοσμοῖμεν (έοιμεν)
κοσμοῖτε (έοιτε)
κοσμοῖεν (έοιεν)
 
κόσμει (εε)
κοσμείτω (εέτω)
 
κοσμεῖτε (έετε)
κοσμούντων (εόντων)
κοσμεῖν (έεν)
 
Participium
κοσμῶν (έων)
κοσμοῦσα (έουσα)
κοσμοῦν (έον)
 
Medium-passivum
 IndicativusConjunctivus
 PraesensImperfectum 
S. 1. 
2. 
3. 
Pl. 1. 
2. 
3. 
κοσμοῦμαι (έομαι)
κοσμῇ (έῃ)
κοσμεῖται (έεται)
κοσμούμεθα (εόμεθα)
κοσμεῖσθε (έεσθε)
κοσμοῦνται (έονται)
ἐκοσμούμην (εόμην)
ἐκοσμοῦ (έου)
ἐκοσμεῖτο (έετο)
ἐκοσμούμεθα (εόμεθα)
ἐκοσμεῖσθε (έεσθε)
ἐκοσμοῦντο (έοντο)
κοσμῶμαι (έωμαι)
κοσμῇ (έῃ)
κοσμῆται (έηται)
κοσμώμεθα (εώμεθα)
κοσμῆσθε (έησθε)
κοσμῶνται (έωνται)
 
 OptativusImperativusInfinitivus
S. 1. 
2. 
3. 
Pl. 1. 
2. 
3. 
κοσμοίμην (εοίμην)
κοσμοῖο (έοιο)
κοσμοῖτο (έοιτο)
κοσμοίμεθα (εοίμεθα)
κοσμοῖσθε (έοισθε)
κοσμοῖντο (έοιντο)
 
κοσμοῦ (έου)
κοσμείσθω (εέσθω)
 
κοσμεῖσθε (έεσθε)
κοσμείσθων (εέσθων)
κοσμεῖσθαι (έεσθαι)
 
Participium
κοσμούμενος (εόμενος)
κοσμουμένη (εομένη)
κοσμούμενον (εόμενον)

В односложных глагольных основах на ε слияние происходит только в ει. Остальные формы неслитные. Например: πλέω плыву.

Так же спрягается глагол δέομαι нуждаюсь, прошу, безлично δεῖ нужно; но глагол δέω связываю претерпевает слияние во всех формах: δῶ, δεῖς, δεῖ, δοῦμεν...; но πλέω, πλεῖς... πλέομεν.

§112. Последовательность (согласование) наклонений

Выше (§15) было объяснено, что все шесть времен греческого глагола делятся на главные и исторические времена. Следует добавить, что конъюнктив и императив считаются главными формами (независимо от их времени), а оптатив и praesens historicum (§16) историческими.

Правило последовательности (согласования) наклонений в общем сводится к следующему: если глагол-сказуемое в управляющем предложении употреблен в главном времени, то глагол в придаточном предложении ставится в конъюнктиве; если в управляющем предложении историческое время, то в придаточном вместо индикатива или конъюнктива может быть употреблен так называемый заменительный оптатив (optativus obliquus). Это правило, называемое по-латыни consecutio modorum, наиболее полно применяется в целевых предложениях и в дополнительных, зависящих от глаголов, выражающих боязнь (§113, 122).

§113. Дополнительные предложения

В дополнительных предложениях, зависящих от глаголов, выражающих боязнь, применяется правило последовательности наклонений: конъюнктив после главных времен, оптатив — после исторических. Союз μή что, чтобы не обозначает нечто нежелаемое, союз μὴ οὐ что не — нечто желаемое:

ϕοβοῦμαι, μή τι πάσχῃς боюсь, как бы ты чего не потерпел;
ἐϕοβούμην, μή τι πάσχοις я боялся, как бы ты чего не потерпел.

Дополнительные предложения, зависящие от глаголов, выражающих чувства, душевные аффекты, говорение, вводятся союзами ὅτι, ὡς что, чтобы. В таких предложениях после главных времен употребляется индикатив, который после исторических времен может переходить в оптатив. Например: οἱ στρατηγοὶ ἐθαύμαζον, ὅτι Κῦρος οὔτε ἄλλον πέμποι, οὔτε αὐτὸς ϕαίνοιτο стратеги удивлялись, что Кир никого другого не посылает, ни сам не появляется.

Как говорилось выше (§§ 38, 45), в зависимости от глаголов со значением говорить могут быть употреблены инфинитивные обороты, а в зависимости от глаголов, выражающих чувства и душевные аффекты, — accusativus cum participio.

Περὶ Ἀχιλλέως

Πενθεσίλεια, ἡ τῶν Ἀμαζόνων βασίλεια, Ἄρεως μὲν θυγάτηρ, Θρᾷττα δὲ τὸ γένος, τοῖς Τρωσὶ ἐν τῷ πρὸς Ἀχαιοὺς πολέμῳ βοηθεῖ, ἀλλὰ κτείνει αὐτὴν ἀριστεύουσαν Ἀχιλλεύς, οἱ δὲ Τρῶες εὐπρεπῶς αὐτὴν θάπτουσιν. Ὁ δὲ Ἀχιλλεὺς καὶ Θερσίτην ἀναιρεῖ, λοιδορούμενος πρὸς αὐτοῦ καὶ ὀνειδιζόμενος ὡς τῆς Πενθεσιλείας ἐρῶν· καὶ ἐκ τούτου στάσις γίγνεται τοῖς Ἀχαιοῖς περὶ τοῦ Θερσίτου ϕόνου. Μετὰ δὲ ταῦτα ὁ Ἀχιλλεὺς εἰς Λέσβον πλεῖ θύων Ἀπόλλωνι καὶ Ἀρτέμιδι καὶ Λητοῖ καθαίρεται τοῦ ϕόνου ὑπ' Ὀδυσσέως.

Περὶ Γαλακτοϕάγων

Γαλακτοϕάγοι, Σκυθικὸν ἔθνος, οἰκίας οὐκ ἔχουσιν, ὥσπερ καὶ οἱ πλεῖστοι Σκυθῶν· τροϕὴν δ' ἔχουσι γάλα μόνον ἵππειον, ἐξ οὗ τυρὸν ποιοῦντες ἐσθίουσιν· διὰ τοῦτό εἰσι καὶ δυσμαχότατοι, σὺν ἑαυτοῖς πανταχοῦ τὴν τροϕὴν ἔχοντες. Εἰσὶ δὲ καὶ δικαιότατοι· παρὰ τούτοις οὐδεὶς οὔτε ϕθονῶν ἐστιν οὔτε μισῶν οὔτε ϕοβούμενος διὰ τὴν τοῦ βίου κοινότητα καὶ δικαιοσύνην. Μάχιμοι δ' οὐχ ἧττον αὐτῶν αἱ γυναῖκες, ἢ οἱ ἄνδρες καὶ συμπολεμοῦσιν αὐτοῖς (Στοβαῖος).

1. Μασσαγέται κατοικοῦσιν οἱ μὲν ὄρη, οἱ δὲ πεδία, οἱ δὲ ἕλη. 2. Ἐλέϕαντα ἐκ μυίας ποιεῖς. 3. Πάντα ῥεῖ καὶ μηδὲν μένει (Ἡράκλειτος). 4. Ὅν γὰρ θεοὶ ϕιλοῦσιν, ἀποθνήσκει νέος. 5. Ὀρϕεὺς ᾄδων ἐκίνει λίθους καὶ δένδρα. 6. Ἅπαντα τὰ ζητούμενα εὑρίσκεται. 7. Τίς οὐκ ἂν ϕιλοίη τοὺς ἑαυτοῦ γονέας; 8. Αἱ τέχναι τὴν ϕύσιν μιμοῦνται. 9. Μιμοῦ τὰ σεμνά, μὴ κακοὺς μιμοῦ τρόπους. 10. Οἱ Ἀθηναῖοι πολιορκούμενοι κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ἠπόρουν, τί χρὴ ποιεῖν οὔτε νεῶν οὔτε συμμάχων αὐτοῖς ὄντων (§125) οὔτε σίτου. 11. Ἃ ψέγομεν ἡμεῖς, ταῦτα μὴ μιμώμεθα. 12. Κυβερνήτου νοσοῦντος ὅλον τὸ πλοῖον κινδυνεύει. 13. Οἱ Σπαρτιᾶται ϕοβούμενοι, μὴ οἱ πολῖται ὑπὸ τῶν ξένων διαϕθείροιντο, ξενηλασίας ἐποιοῦντο. 14. Παρὰ τοῖς Ἕλλησιν οἱ τῆς πατρίδος εὐεργέται ἐν πρυτανείῳ ἐσιτοῦντο. 15. Ἔλεγον πολλοί, ὅτι παντὸς ἄξια λέγοι Σκύθης. 16. Ὁ στρατηγὸς λέγει, ὅτι δεῖ μάχεσθαι. 17. Φοβοῦμαι, μὴ νοσῇς· ὁρῶ σε γὰρ ἀθυμοῦντα. 18. Ἀποροῦμεν, τί ποιῶμεν. 19. Κῦρος ἐν ϕόβῳ ἦν, μὴ οὐ μάχοιτο βασιλεύς. 20. Κλέαρχος ἐπολέμει τοῖς Θρᾳξὶ τοῖς ὑπὲρ Ἑλλήσποντον οἰκοῦσι καὶ ὠϕέλει τοὺς Ἕλληνας. 21. Ξενοϕῶν Ἀττικὴ μέλιττα ἐκαλεῖτο. 22. Ὀργὴ ϕιλοῦντος μικρὸν ἰσχύει χρόνον.

Упражнения. Проспрягать во всех формах презенсной системы глагол ποιέω. Определить части речи и их формы: ϕιλοῦσι (2), ϕίλων, ϕιλῶν, ϕιλεῖσθε (2), ϕιλούντων (2), εὐτυχής, εὐτυχῇς, εὐτυχεῖς (2), ϕόβου, ϕοβοῦ, ϕθόνῳ, ϕθονῶ (2).

Занятие 23