1

¹ Lời của người truyền đạo, con trai của Đa-vít, vua tại Giê-ru-sa-lem.

² Người truyền đạo nói: Hư không của sự hư không, Hư không của sự hư không! Tất cả đều hư không.

³ Con người được ích lợi gì Khi phải lao khổ nhọc nhằn dưới ánh mặt trời?

⁴ Thế hệ nầy qua đi, thế hệ khác đến, Nhưng quả đất cứ tồn tại mãi mãi.

⁵ Mặt trời mọc, mặt trời lặn, Rồi vội vã trở về nơi nó mọc.

⁶ Gió thổi về hướng nam, Rồi xoay qua hướng bắc; Gió xoay đi vần lại không ngừng, Rồi trở về vòng cũ của nó.

⁷ Mọi sông đều đổ vào biển, Nhưng biển vẫn không đầy; Nơi mà sông thường chảy vào, Thì từ đó sông lại tiếp tục chảy ra.

⁸ Muôn vật đều mòn mỏi, Loài người không thể nói hết được; Mắt nhìn mãi vẫn không thỏa mãn, Tai nghe mãi cũng chẳng ích gì.

⁹ Điều gì đã có chính là điều sẽ có, Điều gì đã làm chính là điều sẽ làm; Chẳng có điều gì mới ở dưới mặt trời.

¹⁰ Nếu có điều gì mà người ta nói: “Hãy xem, cái nầy mới!” Thật ra điều ấy đã có rồi, Trong các thời đại trước chúng ta.

¹¹ Không ai nhớ đến người thời trước; Và đối với những người thời sau, Là những người chưa xuất hiện, cũng vậy, Những người sau họ cũng không nhớ đến họ.

¹² Ta là người truyền đạo đã làm vua Y-sơ-ra-ên tại Giê-ru-sa-lem.

¹³ Ta chuyên tâm tìm hiểu và dùng sự khôn ngoan mình để khảo sát mọi việc xảy ra dưới bầu trời. Đó là công việc lao khổ mà Đức Chúa Trời đã giao cho loài người lo thực hiện.

¹⁴ Ta đã quan sát mọi việc xảy ra dưới ánh mặt trời; kìa, tất cả đều hư không theo luồng gió thổi.

¹⁵ Cái gì đã cong thì không thể làm cho ngay được, Và cái gì đã thiếu thì không thể đếm cho đủ.

¹⁶ Ta tự nhủ: “Nầy, ta đã được sự khôn ngoan hơn tất cả các vua cai trị trước ta tại Giê-ru-sa-lem; thật, ta đã kinh nghiệm nhiều về sự khôn ngoan và tri thức.”

¹⁷ Ta cũng chuyên tâm học biết sự khôn ngoan, học biết sự ngu dại và điên rồ. Ta nhận thấy điều đó cũng chỉ là theo luồng gió thổi.

¹⁸ Vì càng nhiều khôn ngoan, càng thêm phiền não, Ai thêm tri thức là thêm khổ đau.

2

¹ Ta tự nhủ: “Nầy, ta sẽ thử điều vui sướng và nếm mùi hạnh phúc!” Kìa, điều đó cũng là hư không.

² Ta nói: “Cười là điên; vui sướng mà làm chi?”

³ Ta tự nghĩ phải uống rượu để thân xác vui say mà vẫn giữ tâm trí được khôn ngoan. Ta phải lao vào lối sống điên dại cho đến khi biết đâu là điều tốt mà con người nên làm dưới bầu trời suốt những chuỗi ngày của đời mình.

⁴ Ta đã thực hiện những công trình lớn: xây cất cung điện, lập vườn nho,

⁵ lập cho mình vườn cây ăn trái và vườn hoa, trồng đủ thứ cây trái ở đó.

⁶ Ta đào hồ chứa nước để tưới cả rừng cây đang lớn.

⁷ Ta mua nhiều tôi trai tớ gái; cũng có nhiều đầy tớ sinh ra trong nhà ta. Ta có bầy bò và chiên nhiều hơn tất cả những người sống trước ta tại Giê-ru-sa-lem.

⁸ Ta cũng thu chứa bạc, vàng và những báu vật của các vua, và từ các tỉnh. Ta có nhiều nam nữ ca sĩ. Còn về lạc thú của đàn ông thì ta có nhiều cung phi mỹ nữ.

⁹ Như vậy, ta trở nên cao trọng và vượt trội hơn tất cả các vị vua sống trước ta tại Giê-ru-sa-lem. Hơn nữa, ta vẫn giữ được sự khôn ngoan.

¹⁰ Ta không từ chối điều mắt mình thèm muốn, cũng chẳng ngăn lại điều lòng mình ưa thích, vì lòng ta vui vẻ về mọi công lao của ta; và đó là phần ta được hưởng trong mọi công lao của mình.

¹¹ Rồi ta ngẫm nghĩ mọi việc tay mình đã làm, và những lao khổ mình đã chịu để làm các công việc ấy; kìa, mọi điều đó là sự hư không, theo luồng gió thổi, và chẳng ích lợi gì cả dưới mặt trời.

¹² Ta quay sang suy nghĩ về sự khôn ngoan, ngu dại, và điên rồ; vì người kế vị vua sẽ làm được gì? Chẳng qua là làm điều người khác đã làm từ lâu rồi.

¹³ Ta nhận thấy rằng sự khôn ngoan ích lợi hơn ngu dại, như ánh sáng ích lợi hơn bóng tối.

¹⁴ Người khôn ngoan có con mắt trong đầu mình, Còn kẻ ngu dại bước đi trong bóng tối. Tuy nhiên, ta thấy rồi cả hai sẽ cùng chung một số phận.

¹⁵ Nên ta tự nhủ: “Việc xảy đến cho kẻ dại cũng sẽ xảy đến cho ta; vậy, ta khôn ngoan cho lắm để làm gì?” Ta lại tự nhủ: “Đó cũng là sự hư không.”

¹⁶ Người ta chẳng nhớ mãi người khôn ngoan cũng như kẻ ngu dại; vì trong những ngày sắp đến, tất cả đều bị quên lãng. Phải, người khôn ngoan cũng như kẻ ngu dại đều phải chết!

¹⁷ Vậy, ta ghét cuộc sống, vì đối với ta, mọi việc làm ra dưới ánh mặt trời đều xấu; tất cả đều hư không, theo luồng gió thổi.

¹⁸ Ta cũng ghét mọi công việc mà ta đã vất vả làm ra dưới ánh mặt trời, vì phải để lại cho người sống sau mình.

¹⁹ Ai biết được rằng người ấy sẽ khôn ngoan hay là ngu dại? Dù sao hắn sẽ cai quản mọi việc mà ta đã lấy sự lao khổ và khôn ngoan làm ra dưới ánh mặt trời. Điều đó cũng là sự hư không.

²⁰ Bởi thế, ta trở nên thất vọng về mọi công việc ta đã lao khổ làm ra dưới ánh mặt trời.

²¹ Vì có người làm việc vất vả với sự khôn ngoan, tri thức và tài năng, rồi phải để lại cơ nghiệp của mình cho kẻ chẳng hề lao khổ làm ra nó. Điều đó cũng là một sự hư không và một đại họa.

²² Vậy, con người được gì qua mọi công việc vất vả và lao tâm khó nhọc mà họ làm dưới ánh mặt trời?

²³ Suốt ngày, người chỉ gặp những chuyện khổ đau; công việc người đầy khó nhọc, đến nỗi ban đêm tâm trí cũng chẳng được nghỉ ngơi. Điều đó cũng là sự hư không.

²⁴ Không gì tốt hơn cho con người là ăn, uống, và hưởng phước của công lao mình. Ta thấy điều đó cũng đến từ bàn tay Đức Chúa Trời.

²⁵ Vì ai là người được ăn và hưởng sự vui sướng hơn ta?

²⁶ Bởi Đức Chúa Trời ban sự khôn ngoan, tri thức và niềm vui cho người nào đẹp lòng Ngài; nhưng Ngài khiến kẻ có tội phải lao khổ mà thu góp chất chứa để rồi trao lại cho người đẹp lòng Đức Chúa Trời. Điều đó cũng là hư không, theo luồng gió thổi.

3

¹ Mọi việc đều có thời điểm, mọi sự dưới bầu trời đều có định kỳ của nó:

² Có kỳ sinh ra, có kỳ chết đi; Có kỳ gieo trồng, có kỳ nhổ vật đã trồng;

³ Có kỳ giết chết, có kỳ chữa lành; Có kỳ phá đổ, có kỳ xây cất;

⁴ Có kỳ khóc lóc, có kỳ vui cười; Có kỳ tang chế, có kỳ nhảy múa;

⁵ Có kỳ ném đá, có kỳ gom đá; Có kỳ ôm ấp, có kỳ ruồng bỏ;

⁶ Có kỳ tìm kiếm, có kỳ đánh mất; Có kỳ giữ lại, có kỳ ném đi;

⁷ Có kỳ xé rách, có kỳ khâu vá; Có kỳ nín lặng, có kỳ lên tiếng;

⁸ Có kỳ yêu, có kỳ ghét; Có kỳ chiến tranh, có kỳ hòa bình.

⁹ Người làm việc có được ích lợi gì về công lao khó nhọc của mình chăng?

¹⁰ Ta đã thấy công việc mà Đức Chúa Trời giao cho con người phải gắng sức làm.

¹¹ Mọi việc Đức Chúa Trời đã làm đều là tốt đẹp trong thời điểm của nó. Mặc dù Đức Chúa Trời đặt sự vĩnh cửu trong lòng con người, nhưng họ vẫn không thể hiểu được công việc Ngài làm từ ban đầu cho đến cuối cùng.

¹² Vậy, ta nhận ra rằng chẳng có điều gì tốt hơn cho loài người là vui vẻ và làm lành trọn đời mình.

¹³ Hơn nữa, ai nấy hãy ăn, uống và hưởng phước của công lao mình, vì đó cũng là sự ban cho của Đức Chúa Trời.

¹⁴ Ta thấy rằng mọi việc Đức Chúa Trời đã làm thì còn đến đời đời; người ta chẳng thêm gì được, cũng không bớt chi được. Đức Chúa Trời làm như thế để loài người kính sợ Ngài.

¹⁵ Điều gì hiện có thì đã có từ xưa, Điều gì sẽ xảy đến thì đã xảy ra từ lâu rồi; Đức Chúa Trời cho tái diễn những việc đã qua.

¹⁶ Ta lại còn thấy dưới ánh mặt trời: Nơi pháp đình có điều gian ác, Chỗ công lý có sự bất công.

¹⁷ Ta tự nhủ: “Đức Chúa Trời sẽ xét xử người công chính và kẻ gian ác, vì có kỳ định cho mọi sự, mọi việc.”

¹⁸ Ta lại tự nhủ: “Việc xảy ra như vậy, vì Đức Chúa Trời muốn thử nghiệm con người, và chỉ cho họ biết rằng mình không hơn gì loài thú.

¹⁹ Vì việc xảy đến cho loài người và loài thú đều giống nhau; loài nầy chết, loài kia cũng chết. Cả hai đều thở cùng một thứ hơi thở; loài người chẳng hơn gì loài thú, vì tất cả đều hư không.

²⁰ Tất cả đều quy vào một chỗ; tất cả do bụi đất mà ra, tất cả đều sẽ trở về bụi đất.

²¹ Ai biết được, hoặc linh của loài người đi lên, hoặc hồn của loài thú sa xuống đất?”

²² Thế thì, ta thấy chẳng có gì tốt hơn cho loài người là vui hưởng công việc mình; ấy là phần riêng của mỗi người, vì ai sẽ đem mình trở lại để thấy điều sẽ xảy ra sau nầy?

4

¹ Ta trở lại xem xét mọi nỗi áp bức diễn ra dưới ánh mặt trời: Kìa, kẻ bị áp bức tuôn trào nước mắt Mà không ai an ủi họ! Kẻ áp bức cậy quyền cậy thế, Nhưng kẻ bị áp bức thì không được ai an ủi!

² Vậy nên, ta cho rằng những người chết, Những người đã chết rồi, Có phước hơn những người còn sống, Những người vẫn còn đang sống.

³ Nhưng có phước hơn hai hạng người kia Là người chưa được sinh ra, Chưa thấy những việc gian ác Diễn ra dưới ánh mặt trời.

⁴ Ta nhận thấy con người làm việc với mọi lao khổ và tài năng, chỉ vì muốn ganh đua giữa người nầy với kẻ khác mà thôi. Điều nầy cũng là sự hư không, theo luồng gió thổi.

⁵ Kẻ ngu dại khoanh tay lười biếng, Tự hủy hoại chính mình.

⁶ Thà đầy một lòng bàn tay mà được thư thái Còn hơn là đầy cả hai bàn tay mà phải lao khổ, Và chạy theo luồng gió thổi.

⁷ Ta trở lại xem xét một điều hư không nữa dưới ánh mặt trời:

⁸ Có một người sống cô độc; Không con cái, cũng không có anh em. Nhưng người không ngừng lao khổ, Mắt chăm nhìn của cải không hề chán; Người không tự hỏi rằng: “Tôi phải chịu lao khổ, Bắt mình từ bỏ những lạc thú là vì ai?” Đây cũng là sự hư không, Thật là công việc cực nhọc.

⁹ Hai người hơn một, Vì họ sẽ được công giá tốt về công lao của mình.

¹⁰ Nếu người này ngã Thì người kia sẽ đỡ bạn mình lên. Nhưng thật khốn khổ cho người sống một mình mà bị ngã, Vì không có ai đỡ mình lên!

¹¹ Cũng vậy, nếu hai người ngủ chung thì ấm; Còn một mình thì làm sao ấm được?

¹² Hơn nữa, nếu ở một mình dễ bị người khác áp đảo, Nhưng hai người thì có thể chống cự lại; Một sợi dây bện ba tao thật khó đứt.

¹³ Một người trẻ nghèo mà khôn, còn hơn một ông vua già mà dại, chẳng còn biết nghe lời khuyên can.

¹⁴ Vì người trẻ ấy ra khỏi ngục để làm vua, dù người sinh ra vốn nghèo nàn trong vương quốc mình.

¹⁵ Ta thấy mọi người sống, đi lại dưới ánh mặt trời, đều theo người thứ nhì trẻ tuổi nầy, là người sẽ lên thay thế vị vua kia.

¹⁶ Dân chúng theo vị vua trẻ nầy đông vô cùng. Tuy nhiên, những thế hệ sau không còn mến phục vua nầy nữa. Thật điều nầy cũng là sự hư không, theo luồng gió thổi.

5

¹ Hãy cẩn trọng khi con bước chân đến nhà Đức Chúa Trời. Thà đến gần mà lắng nghe hơn là dâng sinh tế như những kẻ ngu dại, vì họ không nhận biết mình làm điều ác.

² Con đừng vội vàng mở miệng, Cũng đừng hấp tấp nói điều gì trước mặt Đức Chúa Trời, Vì Đức Chúa Trời ở trên trời, Còn con ở dưới đất. Vậy, hãy ít lời.

³ Nhiều điều lo lắng sinh ra chiêm bao, Còn nhiều lời thì sinh ra ngu dại.

⁴ Khi con hứa nguyện điều gì với Đức Chúa Trời thì đừng chậm trễ hoàn nguyện, vì Ngài chẳng vui thích kẻ dại. Vậy, hãy hoàn thành điều con hứa nguyện.

⁵ Thà đừng hứa nguyện hơn là hứa nguyện mà không hoàn nguyện.

⁶ Đừng để miệng con khiến con phạm tội, và đừng nói trước mặt sứ giả của Đức Chúa Trời rằng: “Đó là lầm lỡ.” Sao con làm cho Đức Chúa Trời nổi giận vì lời nói của con, và Ngài phá hủy công việc của tay con?

⁷ Ở đâu có quá nhiều chiêm bao, ở đó có nhiều điều hư không và lắm lời. Vậy, hãy kính sợ Đức Chúa Trời.

⁸ Khi con thấy trong một địa phương có người nghèo bị áp bức, công lý và lẽ phải bị chà đạp, thì đừng ngạc nhiên về vấn đề nầy; vì một quan chức cao được quan chức cao hơn che chở, và trên họ còn có quan chức cao hơn nữa.

⁹ Nhưng trong mọi trường hợp, có một vị vua cho những cánh đồng được canh tác vẫn ích lợi cho xứ sở hơn.

¹⁰ Kẻ ham tiền bạc chẳng bao giờ thỏa mãn về tiền bạc; Kẻ ham của cải chẳng bao giờ thỏa mãn về lợi nhuận. Điều nầy cũng là hư không.

¹¹ Của cải càng thêm nhiều, Người ăn xài cũng gia tăng. Người có của cải được ích lợi gì, Ngoài việc ngắm nhìn nó?

¹² Người làm việc khó nhọc, vẫn ngủ ngon giấc, Dù ăn nhiều hay ít. Nhưng lắm tiền nhiều của Khiến người giàu không yên giấc được.

¹³ Có một tai họa trầm trọng mà ta thấy xảy ra dưới ánh mặt trời: Có người chất chứa của cải Lại chuốc lấy điều bất hạnh cho mình.

¹⁴ Vì thất bại trong việc kinh doanh, Người ấy mất hết của cải; Người có sinh một con trai, Nhưng chẳng còn gì để lại cho nó.

¹⁵ Khi lọt lòng mẹ nó trần truồng thể nào Thì sẽ ra đi thể ấy; Khi ra đi trong tay nó chẳng đem theo thứ gì Từ công lao khó nhọc của mình.

¹⁶ Đây cũng là một tai họa trầm trọng: Người vào đời thể nào phải ra đi thể ấy. Vậy, con người phải chịu lao khổ theo luồng gió thổi Thì có ích gì đâu?

¹⁷ Hơn nữa, con người phải sống suốt đời trong tăm tối, Phải chịu nhiều phiền muộn, đau buồn và tức giận.

¹⁸ Kìa, ta thấy rằng thật là tốt đẹp và thích đáng cho con người ăn, uống, và vui hưởng mọi công lao mình làm ra dưới ánh mặt trời trọn đời sống mà Đức Chúa Trời ban cho; vì đó là phần con người được hưởng.

¹⁹ Như thế, tất cả những ai được Đức Chúa Trời ban sự giàu có, của cải, cũng như cho quyền sử dụng của cải ấy sẽ nhận lấy phần mình, và vui hưởng công lao mình làm ra. Đó chính là món quà Đức Chúa Trời ban tặng.

²⁰ Người ấy sẽ không còn nhớ nhiều về đời sống mình, vì Đức Chúa Trời làm cho lòng người tràn ngập niềm vui.

6

¹ Ta lại thấy một tai họa khác xảy ra dưới ánh mặt trời, đó là một tai họa lớn đối với loài người:

² Có một người được Đức Chúa Trời ban cho sự giàu có, của cải và danh vọng, đến nỗi người không thiếu bất cứ điều gì lòng mình mong muốn. Nhưng Đức Chúa Trời không cho người ấy hưởng những điều đó, mà lại cho một người xa lạ khác hưởng. Đó là sự hư không, một tai họa đau thương.

³ Nếu có một người sinh hàng trăm con cái và sống lâu trăm tuổi, mà lòng không được thỏa nguyện về các phước lành, và chết chẳng được chôn, ta cho rằng đứa bé chết lúc mới sinh còn có phước hơn người ấy.

⁴ Vì nó đến trong sự hư không, lại trở về với bóng tối; tên tuổi nó bị chôn vùi trong bóng tối.

⁵ Nó chưa hề thấy, cũng chưa hề biết đến ánh mặt trời; tuy nhiên, nó được an nghỉ hơn người kia.

⁶ Giả sử người kia sống đến hai nghìn năm nhưng không hưởng được một chút phước hạnh nào thì có ích gì? Chẳng phải mọi người đều về cùng một chỗ sao?

⁷ Mọi nỗi lao khổ của con người là vì miệng mình, nhưng lòng thèm khát thì không bao giờ được thỏa mãn.

⁸ Người khôn ngoan có lợi gì hơn kẻ ngu dại? Người nghèo mà biết cách xử thế có được lợi gì không?

⁹ Điều mắt thấy tốt hơn là điều mơ ước viển vông. Đây cũng là sự hư không, theo luồng gió thổi.

¹⁰ Điều gì hiện có thì đã được đặt tên từ lâu rồi, loài người sẽ ra sao thì đã được cho biết từ trước; vậy loài người không thể cưỡng lại Đấng mạnh hơn mình.

¹¹ Càng nhiều lời càng thêm sự hư không; vậy nói nhiều có ích lợi gì cho con người?

¹² Vì ai biết được điều gì là tốt cho con người trong chuỗi ngày hư không và qua mau như chiếc bóng? Ai có thể nói trước cho con người điều gì sẽ xảy ra dưới ánh mặt trời sau khi mình lìa đời?

7

¹ Danh thơm tiếng tốt hơn dầu quý giá, Ngày chết hơn ngày sinh.

² Đi đến nhà tang chế Hơn là đến nhà yến tiệc, Vì đó là điểm cuối cùng của mọi người, Và người sống để tâm suy nghĩ.

³ Buồn rầu tốt hơn vui cười, Vì nhờ mặt buồn mà lòng được vui.

⁴ Lòng người khôn ngoan ở trong nhà tang chế, Còn lòng kẻ ngu dại ở trong chốn vui chơi.

⁵ Nghe lời quở trách của người khôn ngoan Tốt hơn nghe lời ca khen của những kẻ ngu dại.

⁶ Vì tiếng cười của kẻ ngu dại Giống như tiếng củi gai nổ lách tách dưới nồi. Đó cũng là sự hư không.

⁷ Sự áp bức khiến người khôn hóa dại, Của hối lộ làm hư hỏng lòng người.

⁸ Kết thúc một việc tốt hơn khởi đầu việc đó; Tính kiên nhẫn tốt hơn tính tự cao.

⁹ Đừng vội để cho lòng mình nổi giận, Vì cơn giận nằm sẵn trong bụng kẻ ngu dại.

¹⁰ Đừng hỏi: “Tại sao ngày trước tốt hơn bây giờ?” Vì hỏi như vậy là chẳng khôn ngoan.

¹¹ Sự khôn ngoan đáng giá như thừa hưởng cơ nghiệp, Và đem lại lợi ích cho những người thấy ánh mặt trời.

¹² Vì núp bóng sự khôn ngoan cũng như núp bóng tiền bạc; Nhưng lợi ích của tri thức là được sự khôn ngoan gìn giữ mạng sống người nào sở hữu nó.

¹³ Hãy suy ngẫm về công việc của Đức Chúa Trời; Ai có thể làm cho thẳng được vật mà Ngài đã bẻ cong?

¹⁴ Trong ngày thịnh vượng, hãy vui hưởng, Trong ngày tai họa, hãy suy ngẫm; Vì Đức Chúa Trời cho cả hai ngày ấy xảy ra Để loài người không thể khám phá điều gì sẽ xảy đến trong tương lai.

¹⁵ Trong những ngày hư không của ta, ta đã thấy tất cả mọi điều: Người công chính chết sớm, dù sống công chính; Còn kẻ gian ác lại được sống lâu, dù sống gian ác.

¹⁶ Đừng tỏ ra quá công chính, Cũng đừng tỏ ra quá khôn ngoan; Sao lại hủy hoại chính mình?

¹⁷ Đừng gian ác quá, cũng đừng sống điên dại; Tại sao con phải chết trước kỳ định?

¹⁸ Tốt hơn, con hãy nắm giữ điều nầy Mà cũng đừng buông tay khỏi điều kia, Vì người kính sợ Đức Chúa Trời tránh khỏi mọi điều đó.

¹⁹ Sự khôn ngoan khiến cho người khôn có sức mạnh Hơn cả mười thủ lĩnh trong thành.

²⁰ Thật, chẳng có người công chính nào trên đất Luôn làm điều thiện mà không bao giờ phạm tội.

²¹ Đừng chú tâm đến mọi lời người ta nói, Kẻo con nghe cả lời nguyền rủa của đầy tớ mình chăng!

²² Vì lòng con biết rõ rằng: Chính con đã nhiều lần nguyền rủa kẻ khác.

²³ Ta đã dùng sự khôn ngoan mà thử nghiệm mọi điều nầy, và ta nói: “Ta sẽ trở nên khôn ngoan,” Nhưng sự khôn ngoan vẫn cách xa ta.

²⁴ Điều gì xa xôi và sâu thẳm quá, Ai có thể tìm ra được?

²⁵ Ta lại chuyên tâm tìm hiểu, khảo sát, Và tìm kiếm sự khôn ngoan cùng nguyên lý muôn vật; Ta nhận biết rằng gian ác là ngu xuẩn, Dại dột là điên rồ.

²⁶ Ta tìm thấy một điều cay đắng hơn sự chết, Đó là người đàn bà có lòng như lưới bẫy, tay như xích xiềng. Ai sống đẹp lòng Đức Chúa Trời sẽ thoát khỏi người đàn bà ấy, Còn kẻ có tội sẽ bị nó bắt lấy.

²⁷ Người truyền đạo nói: “Sau khi xem xét từng việc một để tìm ra nguyên lý muôn vật, đây là điều ta tìm được.

²⁸ Đó là điều ta vẫn còn tìm mà chưa tìm ra ý nghĩa: ‘Trong một nghìn người đàn ông, Ta đã tìm được một người; Còn trong tất cả người đàn bà, Ta chẳng tìm được một ai cả.’

²⁹ Nhưng đây là điều duy nhất ta tìm được: ‘Đức Chúa Trời đã dựng nên con người ngay thẳng, Nhưng chính họ đã tìm ra lắm mưu kế.’”

8

¹ Ai được như người khôn ngoan? Ai biết được lời giải của sự việc trên đời? Sự khôn ngoan làm cho mặt mày sáng sủa Và biến đổi nét mặt nghiêm khắc.

² Ta khuyên phải tuân giữ lệnh vua truyền, vì Đức Chúa Trời có thề hứa với vua.

³ Đừng vội rời khỏi vua, cũng đừng dự vào âm mưu chống lại vua, vì vua có toàn quyền làm điều mình muốn.

⁴ Lời của vua có thẩm quyền tuyệt đối, ai dám hỏi vua rằng: “Bệ hạ làm gì vậy?”

⁵ Người tuân lệnh vua sẽ không gặp phải việc chẳng lành, Và lòng người khôn ngoan biết được thời thế và cách ứng phó.

⁶ Vì mọi việc đều có thời điểm và cách ứng phó, Dù có nhiều rắc rối khó khăn đè nặng trên con người.

⁷ Không ai biết được điều gì sẽ xảy ra; Ai có thể nói trước được điều gì?

⁸ Không ai có quyền trên sinh khí để cầm giữ nó lại, Cũng không ai có quyền trên ngày chết. Không ai được miễn trừ trong cuộc chiến đó; Và sự gian ác không cứu được kẻ hành động gian ác.

⁹ Ta đã thấy tất cả những điều đó khi chuyên tâm suy nghĩ về mọi việc xảy ra dưới ánh mặt trời. Có khi người nầy cai trị trên người kia, và gây cho người ấy bị tổn hại.

¹⁰ Ta cũng thấy những kẻ gian ác chết và được chôn cất hẳn hoi; từ đất thánh đi ra, dân trong thành chóng quên những việc ác mà người chết đã làm. Đó cũng là sự hư không.

¹¹ Vì án phạt đối với hành động của kẻ ác không được nhanh chóng thi hành nên lòng dạ con người đầy những âm mưu gian ác.

¹² Dù kẻ có tội làm ác hàng trăm lần mà được sống lâu thì ta vẫn biết rằng người kính sợ Đức Chúa Trời sẽ được phước, vì người kính sợ Ngài.

¹³ Nhưng kẻ ác sẽ chẳng được phước, cũng không được sống lâu; đời kẻ ác qua nhanh như bóng vì chúng không kính sợ Đức Chúa Trời.

¹⁴ Còn có một việc hư không nầy nữa xảy ra trên đất: Có lắm người công chính gặp phải những việc như là do họ đã làm điều gian ác; lại có lắm kẻ ác gặp được những việc như là do họ đã làm điều công chính. Ta nói rằng đây cũng là sự hư không.

¹⁵ Ta ca ngợi sự vui sướng, vì dưới ánh mặt trời chẳng có gì tốt cho con người hơn là ăn, uống và vui sướng. Đó là điều gắn liền với chuỗi ngày lao khổ của đời sống mà Đức Chúa Trời ban cho con người dưới ánh mặt trời.

¹⁶ Ta chuyên tâm tìm hiểu sự khôn ngoan và quan sát công việc mà con người đã làm cả ngày lẫn đêm trên đất, không cho mắt mình ngơi nghỉ.

¹⁷ Ta xem xét mọi công việc của Đức Chúa Trời và nhận ra rằng con người không thể khám phá những việc xảy ra dưới ánh mặt trời. Cho dù con người khó nhọc tìm kiếm cũng không khám phá nổi. Ngay cả người khôn ngoan tưởng rằng mình sẽ biết được thì cũng không thể khám phá ra.

9

¹ Ta đã chuyên tâm nghiên cứu tất cả những điều nầy, và thấy rõ rằng người công chính và khôn ngoan cùng với việc làm của họ đều ở trong tay Đức Chúa Trời; được yêu thương hay bị ghét bỏ, con người không biết được. Tất cả đều thuộc về tương lai.

² Mọi việc xảy đến cho mọi người như nhau, cùng chung một số phận: Người công chính cũng như kẻ gian ác, Người tốt cũng như kẻ xấu, Người tinh sạch cũng như kẻ ô uế, Người dâng sinh tế cũng như kẻ không dâng, Người thiện lành cũng như kẻ tội lỗi, Người thề nguyện cũng như kẻ không dám thề nguyện.

³ Đây là thảm họa trong tất cả những gì xảy ra dưới ánh mặt trời: Vì mọi người chịu chung một số phận nên lòng dạ con người đầy dẫy điều hung ác, và sự điên rồ chiếm hữu tâm trí họ suốt đời, để rốt cuộc phải đi vào cõi chết.

⁴ Chỉ những ai thuộc trong số những người sống mới có hi vọng, vì con chó sống còn hơn con sư tử chết!

⁵ Người sống biết mình sẽ chết, Nhưng kẻ chết chẳng biết gì cả; Chẳng còn phần thưởng gì cho họ, Vì kỷ niệm về họ đã rơi vào quên lãng.

⁶ Ngay cả sự yêu thương, ganh ghét, Và sự đố kỵ của họ cũng đều tiêu tan. Họ sẽ chẳng bao giờ được dự phần gì Trong mọi việc xảy ra dưới ánh mặt trời.

⁷ Vậy, hãy ăn cách vui vẻ và uống rượu với lòng hớn hở, vì Đức Chúa Trời đã chấp nhận các việc làm của con.

⁸ Hãy luôn ăn mặc như trong ngày lễ hội và đừng quên xức dầu thơm trên đầu con.

⁹ Hãy vui sống với người vợ mà con yêu thương trọn những ngày của cuộc đời hư không đã ban cho con dưới ánh mặt trời. Vì đó là phần của con trong cuộc sống, giữa bao công lao khó nhọc mà con đã làm ra dưới ánh mặt trời, suốt những ngày hư không của con.

¹⁰ Mọi việc tay con làm được, hãy làm hết sức mình; vì trong âm phủ, là nơi con đang đi đến, chẳng có công việc, kế hoạch, tri thức hay là sự khôn ngoan.

¹¹ Ta lại thấy dưới ánh mặt trời: Không phải hễ nhanh chân là chạy giỏi, Mạnh sức là thắng trận, Cũng không phải hễ khôn ngoan là no đủ, Thông sáng là giàu có, Và khôn khéo là được ân huệ; Vì thời thế và cơ hội đều đến cho mọi người.

¹² Con người không biết thời thế của mình. Như cá mắc lưới ác nghiệt, Như chim mắc bẫy, Con người cũng bị mắc nạn Lúc tai họa thình lình ập xuống họ.

¹³ Ta cũng thấy một trường hợp xảy ra dưới ánh mặt trời mà sự khôn ngoan rất quan trọng đối với ta.

¹⁴ Có một thành nhỏ kia, với một ít dân cư, bị một vua hùng mạnh đem quân đến bao vây và đắp lũy cao để tấn công nó.

¹⁵ Trong thành đó có một người nghèo mà khôn ngoan, và chính người ấy đã dùng sự khôn ngoan mình giải cứu thành. Nhưng về sau không còn ai nhớ đến người nghèo ấy nữa.

¹⁶ Vậy, ta nói rằng: “Sự khôn ngoan tốt hơn sức mạnh, nhưng sự khôn ngoan của người nghèo bị khinh dể, và lời nói của người ấy không được ai lắng nghe.”

¹⁷ Lời của người khôn ngoan được lắng nghe nơi yên lặng Còn hơn tiếng quát tháo của kẻ chỉ huy đám người khờ dại.

¹⁸ Sự khôn ngoan tốt hơn bất cứ loại vũ khí nào, Nhưng một người phạm tội phá hủy biết bao điều tốt lành.

10

¹ Con ruồi chết làm thối dầu thơm của người chế nước hoa, Một chút điên dại phương hại đến cả sự khôn ngoan và danh giá.

² Lòng người khôn ngoan hướng về điều phải, Còn lòng kẻ ngu dại hướng về điều trái.

³ Ngay cả khi đi trên đường, kẻ dại thiếu hiểu biết, Và nói cho mọi người rằng mình là kẻ ngu dại.

⁴ Nếu người cai trị nổi giận cùng con thì đừng bỏ đi, Vì sự điềm tĩnh tránh được những lỗi lầm nghiêm trọng.

⁵ Có một điều tệ hại mà ta đã thấy dưới ánh mặt trời; Một sai lầm xuất phát từ người lãnh đạo:

⁶ Đó là kẻ ngu dại được đặt ở địa vị rất cao, Còn người giàu sang lại ở vị trí thấp hèn.

⁷ Ta cũng thấy cảnh đầy tớ thì cưỡi ngựa, Trong khi các thủ lĩnh phải đi bộ như đầy tớ.

⁸ Kẻ đào hố phải rơi xuống hố, Còn kẻ phá tường sẽ bị rắn cắn.

⁹ Ai lăn đá sẽ bị đá gây thương tích; Ai bửa củi có thể bị củi gây hiểm nguy.

¹⁰ Lưỡi rìu cùn mà không mài cho bén, Hẳn phải phí nhiều sức; Nhưng sự khôn ngoan giúp ích cho sự thành công.

¹¹ Nếu rắn cắn trước khi bị ếm, Thì thầy bùa rắn chẳng còn ích gì.

¹² Miệng người khôn ngoan thốt ra lời ân hậu, Nhưng môi kẻ ngu dại hủy diệt nó.

¹³ Nó khởi đầu với lời lẽ điên rồ, Và kết thúc với lời lẽ gian ác ngông cuồng.

¹⁴ Kẻ ngu dại hay lắm lời; Nhưng con người đâu biết được điều gì sẽ xảy đến, Và ai có thể nói cho người biết việc tương lai?

¹⁵ Công việc cực nhọc của kẻ ngu dại làm hắn mệt mỏi Đến nỗi chẳng còn biết đường về thành.

¹⁶ Khốn cho đất nước có vua còn quá trẻ, Và có các nhà lãnh đạo mới sáng đã lo tiệc tùng!

¹⁷ Phước cho đất nước có vua thuộc dòng quý tộc, Và có các nhà lãnh đạo ăn uống có giờ giấc, Cốt để khỏe mạnh chứ không vì no say!

¹⁸ Do biếng nhác nên rường nhà sụp xuống, Đôi tay lười biếng để cho nhà bị dột.

¹⁹ Tiệc tùng để mua vui, Rượu làm cho đời vui vẻ, Và tiền bạc đáp ứng nhu cầu.

²⁰ Dù trong tư tưởng, con đừng nguyền rủa vua, Dù trong phòng ngủ, con cũng đừng nguyền rủa người giàu có; Vì chim trời có thể đồn ra tiếng nói, Và loài có cánh sẽ thuật lại sự việc.

11

¹ Hãy rải bánh của con trên mặt nước, Vì sau nhiều ngày, con sẽ tìm lại được.

² Hãy chia phần của con cho bảy hoặc tám người, Vì con không biết tai họa nào sẽ xảy ra trên đất.

³ Khi mây đầy nước Thì mưa tuôn xuống đất; Khi một cây ngã về hướng nam hay hướng bắc, Cây ngã bên nào thì nằm luôn bên đó.

⁴ Người nào chỉ ngồi chờ gió thì sẽ không gieo, Còn người cứ đứng trông mây thì sẽ không gặt.

⁵ Con không biết đường gió thổi, Cũng chẳng biết bào thai hình thành trong bụng mẹ thế nào; Cũng vậy, con không sao biết được công việc của Đức Chúa Trời Là Đấng tạo dựng muôn vật.

⁶ Sáng sớm, hãy đi gieo giống, Chiều đến cũng đừng nghỉ tay; Vì con đâu có biết lần gieo nào thành công, Lần gieo buổi sáng hay buổi chiều, Hoặc cả hai đều mọc tốt như nhau.

⁷ Ánh sáng thật là êm dịu; Thật là vui thích cho mắt được thấy ánh mặt trời!

⁸ Nếu một người được sống lâu, Hãy vui hưởng tất cả các năm ấy. Nhưng cũng hãy nhớ rằng chuỗi ngày tối tăm sẽ kéo dài; Và mọi việc xảy đến đều là hư không.

⁹ Hỡi người trẻ tuổi, hãy vui mừng trong tuổi thiếu niên! Hãy vui hưởng thời thanh xuân của con. Hãy đi theo đường lối lòng mình muốn và mắt mình ưa thích. Nhưng phải biết rằng vì mọi việc ấy, Đức Chúa Trời sẽ đem con ra mà xét xử.

¹⁰ Vậy, hãy xua phiền não khỏi tấm lòng, và cất bỏ điều tai hại khỏi thân xác của con; vì tuổi thiếu niên và thời thanh xuân đều là hư không mà thôi.

12

¹ Trong tuổi thanh xuân, Hãy tưởng nhớ Đấng Tạo Hóa của con, Trước khi những ngày gian truân ập đến; Trước khi những năm tháng đến gần Mà con nói rằng: “Tôi không thấy thỏa lòng;”

² Trước khi mặt trời và ánh sáng, Mặt trăng cùng các ngôi sao trở nên tối tăm, Và mây lại kéo đến sau cơn mưa.

³ Trong ngày ấy, người giữ nhà run rẩy, Những chàng trai mạnh mẽ phải khòm lưng, Các phụ nữ xay cối phải ngừng lại vì còn số ít, Những người nhìn qua cửa sổ mắt đã mờ đi.

⁴ Lúc ấy, hai cánh cửa bên đường đóng lại, Tiếng cối xay nhỏ dần, Người ta bị đánh thức khi nghe tiếng chim hót, Và tiếng các cô gái hát đều hạ xuống.

⁵ Người ta cũng sợ sệt khi lên cao, Và kinh hãi lúc đi đường. Bấy giờ, cây hạnh nở hoa, Cào cào lê bước nặng nề; Sự ham muốn không còn nữa, Vì bấy giờ con người đi đến nhà đời đời của mình, Còn những người tang chế đi vòng quanh các đường phố.

⁶ Lại hãy nhớ đến Đấng Tạo Hóa trước khi dây bạc đứt Và chén vàng bể; Trước khi vò nước vỡ ra bên suối, Bánh xe gãy ra trên giếng,

⁷ Và tro bụi trở về đất như nguyên thủy, Còn thần linh trở về với Đức Chúa Trời là Đấng đã ban nó.

⁸ Người truyền đạo nói: “Hư không của sự hư không, Tất cả đều hư không!”

⁹ Người truyền đạo không những là người khôn ngoan mà còn là người truyền đạt tri thức cho dân chúng. Ông đã cân nhắc, tìm tòi và sắp xếp nhiều câu châm ngôn.

¹⁰ Người truyền đạo dày công sưu tầm những lời hay ý đẹp, và các lời đã được viết ra đều là trung thực và chân thật.

¹¹ Lời của người khôn ngoan giống như cây đót của người chăn; các câu châm ngôn được sưu tập khác nào đinh đóng chặt; nó do một người chăn chiên truyền ra.

¹² Hỡi con ta, hãy cẩn thận về bất cứ điều gì vượt quá những lời dạy dỗ nầy. Sách vở viết ra nhiều vô cùng, không bao giờ dứt; còn học hỏi nhiều khiến cho thân xác mệt nhọc.

¹³ Lời kết luận cho tất cả những gì đã nghe trên đây là: Hãy kính sợ Đức Chúa Trời và tuân giữ các điều răn của Ngài, Đó là phận sự của con người.

¹⁴ Vì Đức Chúa Trời sẽ đem ra xét xử mọi việc, Kể cả những việc kín giấu, dù thiện hay ác.