1 Châm ngôn của Sa-lô-môn, con trai Đa-vít, vua Y-sơ-ra-ên:
2 Để học biết sự khôn ngoan và lời khuyên dạy, Để hiểu rõ những lời thông sáng,
3 Để nhận lãnh lời khuyên dạy sáng suốt, Để sống ngay thẳng, công minh và chính trực;
4 Giúp cho người đơn sơ trở nên khôn khéo, Người trẻ tuổi thêm tri thức và thận trọng.
5 Người khôn ngoan sẽ nghe và tăng thêm kiến thức, Người hiểu biết sẽ tìm được lời hướng dẫn,
6 Để hiểu biết châm ngôn, ẩn dụ, Lời nói của người khôn ngoan và câu đố bí ẩn của họ.
7 Kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu tri thức, Còn kẻ ngu muội xem thường sự khôn ngoan và lời khuyên dạy.
8 Hỡi con ta, hãy nghe lời khuyên dạy của cha, Đừng từ bỏ khuôn phép của mẹ con;
9 Vì những lời ấy sẽ như một vòng hoa xinh đẹp trên đầu con, Như dây chuyền trang sức cho cổ của con.
10 Hỡi con ta, nếu bọn người tội lỗi quyến rũ, Con đừng nghe theo.
11 Nếu chúng nói: “Hãy đến với chúng tôi, để mai phục làm đổ máu người, Rình rập để vô cớ làm hại người vô tội;
12 Chúng ta sẽ nuốt sống chúng như âm phủ, Và nuốt nguyên vẹn như những kẻ đi xuống mồ mả;
13 Chúng ta sẽ được các thứ của báu, Nhà chúng ta sẽ đầy của cướp;
14 Chúng ta hãy bắt thăm chia phần với nhau, Tất cả chúng ta sẽ có chung một túi bạc.”
15 Hỡi con ta, đừng đi theo con đường của chúng, Hãy giữ chân con khỏi lối đi của chúng,
16 Vì chúng nhanh chân chạy đến điều ác, Vội vàng làm đổ máu người.
17 Thật là luống công khi giăng lưới Trước mặt các loài chim;
18 Nhưng chúng mai phục để làm đổ máu chính mình, Rình rập hại mạng sống mình.
19 Đó là số phận của những kẻ tham lợi bất nghĩa; Lợi ấy cướp đi mạng sống của kẻ được nó.
20 Sự khôn ngoan kêu lớn tiếng ngoài đường phố, Cất tiếng vang dội nơi quảng trường;
21 Sự khôn ngoan kêu la ồn ào ở đầu đường; Phát biểu nơi lối vào cổng thành rằng:
22 “Hỡi kẻ khờ dại, các ngươi yêu mến sự khờ dại cho đến bao giờ? Kẻ nhạo báng sẽ ưa sự nhạo báng Và kẻ ngu dại sẽ ghét tri thức cho đến chừng nào?
23 Hãy trở lại nghe lời ta sửa dạy, Nầy, ta sẽ đổ thần linh ta trên các ngươi; Khiến các ngươi hiểu biết lời ta dạy.
24 Vì ta kêu gọi mà các ngươi không chịu lắng nghe, Ta giơ tay ra lại chẳng có ai quan tâm;
25 Nhưng các ngươi đã bỏ hết lời ta khuyên dạy, Không chịu nhận lời quở trách của ta;
26 Nên ta sẽ cười lúc các ngươi gặp tai ương, Và chế giễu khi các ngươi kinh hãi;
27 Khi nỗi kinh hoàng xảy đến thình lình như gió bão, Tai ương ập đến như bão tố cuồng phong, Và sự ngặt nghèo, cùng khốn giáng trên các ngươi.
28 Bấy giờ chúng sẽ kêu cầu ta, nhưng ta không đáp lời; Sáng sớm chúng sẽ tìm ta, nhưng không gặp được.
29 Chính vì chúng ghét tri thức, Không chọn sự kính sợ Đức Giê-hô-va,
30 Cũng không muốn theo sự khuyên dạy ta, Và chê bai các lời ta quở trách;
31 Vì vậy, chúng phải gánh hậu quả việc mình làm, Và chuốc lấy mọi điều mình toan tính.
32 Vì sự bội nghịch của kẻ ngu dốt sẽ giết chúng, Và sự yên ổn của kẻ dại dột sẽ làm hại chúng.
33 Nhưng ai chịu nghe ta hẳn sẽ sống an lành, Sẽ được an toàn, không sợ tai họa nào.”
1 Hỡi con ta, nếu con tiếp nhận lời ta dạy Và trân trọng tuân giữ các điều răn của ta,
2 Lắng tai nghe điều khôn ngoan, Hướng lòng con về sự thông sáng;
3 Phải, nếu con cầu xin sự thông sáng Và cất tiếng khẩn nài sự hiểu biết,
4 Nếu con tìm nó như tìm tiền bạc, Kiếm nó như kiếm báu vật kín giấu,
5 Bấy giờ con sẽ hiểu biết sự kính sợ Đức Giê-hô-va Và tìm được tri thức về Đức Chúa Trời.
6 Vì Đức Giê-hô-va ban cho sự khôn ngoan; Từ miệng Ngài ra điều tri thức và thông sáng.
7 Ngài dành sự khôn ngoan thật cho người ngay thẳng; Ngài là thuẫn đỡ cho người sống chính trực,
8 Để bảo vệ con đường của người công chính Và giữ gìn các lối của thánh đồ Ngài.
9 Bấy giờ con sẽ hiểu biết sự công chính và công minh, Sự chính trực và mọi đường lối tốt đẹp.
10 Vì sự khôn ngoan sẽ vào lòng con, Tri thức sẽ làm linh hồn con vui thích.
11 Tính thận trọng sẽ canh giữ con, Sự thông sáng sẽ luôn bảo vệ con,
12 Để giải thoát con khỏi đường kẻ ác, Cứu con khỏi kẻ nói lời gian tà,
13 Và khỏi kẻ từ bỏ con đường ngay thẳng Mà đi theo các lối tối tăm;
14 Là kẻ vui sướng khi làm điều ác, Thích thú sự đồi trụy của kẻ ác.
15 Chúng quanh co trong các lối đi, Và lầm lạc trong các nẻo đường mình.
16 Sự khôn ngoan cứu con khỏi dâm phụ, Là người đàn bà xa lạ buông lời quyến dụ;
17 Kẻ đã lìa bỏ người bạn đời của tuổi thanh xuân Và quên giao ước của Đức Chúa Trời mình;
18 Vì nhà nó chìm xuống cõi chết, Đường lối nó dẫn đến chốn âm ti.
19 Mọi kẻ đến với nó đều không trở lại, Chẳng một ai đạt được con đường sự sống.
20 Sự khôn ngoan sẽ khiến con đi trong đường người lương thiện Và noi theo các lối người công chính.
21 Vì người ngay thẳng sẽ được định cư trong xứ, Và người trọn vẹn sẽ còn ở đó luôn luôn.
22 Nhưng kẻ gian ác sẽ bị dứt khỏi xứ, Kẻ bất trung sẽ bị xua đuổi khỏi quê hương.
1 Hỡi con ta, chớ quên lời ta khuyên dạy, Lòng con hãy giữ các điều răn của ta;
2 Vì nó sẽ cho con được gia tăng tuổi thọ, Và được an khang thịnh vượng.
3 Đừng để sự nhân từ và sự chân thật lìa bỏ con; Hãy đeo nó vào cổ, Ghi nó nơi bia lòng con.
4 Như vậy trước mặt Đức Chúa Trời và loài người, Con sẽ tìm được ân huệ và sự khôn ngoan thật.
5 Hãy hết lòng tin cậy Đức Giê-hô-va, Đừng nương cậy nơi sự thông sáng của con.
6 Hãy nhận biết Ngài trong mọi đường lối của con, Chính Ngài sẽ san bằng các nẻo con đi.
7 Đừng khôn ngoan theo mắt mình; Hãy kính sợ Đức Giê-hô-va và lìa khỏi điều ác.
8 Như vậy rốn con sẽ được lành mạnh Và xương con được cứng cáp.
9 Hãy lấy tài sản và hoa lợi đầu mùa của con Mà tôn vinh Đức Giê-hô-va;
10 Như thế, nhà kho của con sẽ đầy lúa mì, Và hầm ép rượu của con sẽ tràn rượu mới.
11 Hỡi con ta, chớ khinh sự sửa phạt của Đức Giê-hô-va, Đừng buồn lòng khi Ngài quở trách.
12 Vì Đức Giê-hô-va yêu thương ai thì trách phạt nấy. Như một người cha đối với con trai yêu dấu của mình.
13 Phước cho người nào tìm được sự khôn ngoan Và nhận được sự thông sáng!
14 Vì thà được khôn ngoan hơn là được tiền bạc, Hoa lợi nó sinh ra tốt hơn vàng ròng.
15 Sự khôn ngoan quý báu hơn châu ngọc, Chẳng một báu vật nào con ưa thích sánh kịp nó được.
16 Tay phải sự khôn ngoan cầm nắm sự trường thọ, Còn trong tay trái có sự giàu sang và danh vọng.
17 Các đường của sự khôn ngoan là đường vui thích, Mọi lối của nó đều là lối bình an.
18 Sự khôn ngoan là cây sự sống cho ai nắm lấy nó; Người nào cầm giữ nó đều được phước hạnh.
19 Đức Giê-hô-va dùng sự khôn ngoan đặt nền quả đất; Nhờ sự thông sáng mà thiết lập các tầng trời.
20 Do tri thức của Ngài, các vực sâu mở toang, Và mây đọng thành sương móc.
21 Hỡi con ta, hãy giữ sự khôn ngoan thật và tính thận trọng, Đừng để nó lìa xa mắt con,
22 Nó sẽ là sự sống của linh hồn con, Là đồ trang sức cho cổ con.
23 Con sẽ bước đi vững vàng trong đường lối con, Và chân con không vấp ngã.
24 Khi con nằm, chẳng có điều sợ hãi; Phải, con sẽ nằm và được ngủ ngon giấc.
25 Đừng sợ sự kinh khiếp xảy đến thình lình, Cũng đừng sợ sự tàn hại xảy đến cho kẻ ác;
26 Vì Đức Giê-hô-va là nơi nương cậy của con, Ngài sẽ gìn giữ chân con khỏi cạm bẫy.
27 Đừng từ chối làm lành cho người nào đáng được hưởng, Khi tay con có thể làm điều ấy.
28 Nếu con có vật mà người lân cận đang cần, Thì đừng nói: “Hãy đi và trở lại, ngày mai tôi sẽ cho anh.”
29 Đừng lập mưu hại người lân cận của con, Vì người đang sống yên ổn bên con.
30 Đừng tranh chấp vô cớ với ai, Nếu người ấy không làm điều gì hại con.
31 Đừng ganh tị với kẻ hung bạo, Cũng đừng chọn đường lối nào của hắn;
32 Vì Đức Giê-hô-va ghê tởm kẻ gian tà, Nhưng Ngài kết bạn cùng người ngay thẳng.
33 Sự nguyền rủa của Đức Giê-hô-va ở trong nhà kẻ ác. Nhưng Ngài ban phước cho chỗ ở của người công chính.
34 Chúa nhạo báng kẻ hay nhạo báng, Nhưng Ngài ban ơn cho người khiêm nhường.
35 Người khôn ngoan sẽ hưởng được vinh quang, Còn kẻ ngu dại tự nâng mình lên sẽ bị hổ thẹn.
1 Hỡi các con, hãy nghe lời khuyên dạy của người cha, Hãy chú ý để học biết sự thông sáng;
2 Vì ta ban cho các con một đạo lý tốt lành; Đừng lìa bỏ những lời dạy dỗ của ta.
3 Khi còn thơ ấu, ta là con trai của cha ta, Đứa con một mà mẹ ta yêu quý.
4 Cha ta có dạy rằng: “Lòng con hãy ghi nhớ các lời ta Hãy tuân giữ điều răn của ta, thì con sẽ được sống.
5 Hãy tìm cầu sự khôn ngoan và sự thông sáng, Chớ quên và chớ từ bỏ các lời của miệng ta;
6 Đừng lìa bỏ sự khôn ngoan thì sự khôn ngoan sẽ gìn giữ con; Hãy yêu mến sự khôn ngoan thì sự khôn ngoan sẽ bảo vệ con.
7 Sự khôn ngoan là điều quan trọng nhất, hãy tìm cầu sự khôn ngoan; Hãy dùng hết những gì con có mà mua sự thông sáng.
8 Hãy tôn cao sự khôn ngoan thì sự khôn ngoan sẽ đưa con lên, Hãy gắn bó với sự khôn ngoan thì sự khôn ngoan đem vinh dự đến cho con.
9 Sự khôn ngoan sẽ đội trên đầu con một vòng hoa xinh đẹp, Ban cho con một mão miện vinh quang.”
10 Hỡi con ta, hãy nghe và tiếp nhận các lời ta, Thì năm tháng của đời con sẽ được thêm nhiều lên.
11 Ta đã hướng con vào đường lối khôn ngoan, Dẫn con đi trên đường ngay nẻo chính.
12 Khi con đi, bước chân con sẽ không ngập ngừng, Lúc con chạy, cũng không hề vấp ngã.
13 Hãy nắm chặt lời khuyên dạy, đừng buông ra, Phải cầm giữ, vì nó là sự sống của con.
14 Đừng bước vào đường kẻ ác, Chớ đi theo lối kẻ gian tà.
15 Hãy tránh xa đường ấy, đừng đi ngang qua nó; Hãy quay lưng, cứ thẳng bước mà đi.
16 Vì chúng không chợp mắt nếu chưa làm điều ác; Không thể ngủ yên khi chưa gây vấp ngã cho ai.
17 Chúng ăn bánh của sự gian ác Và uống rượu của sự bạo tàn.
18 Nhưng đường người công chính sáng như mặt trời chiếu rạng, Càng sáng thêm cho đến giữa trưa.
19 Còn nẻo kẻ gian ác ngập tràn bóng tối; Chúng chẳng biết mình vấp ngã vì đâu!
20 Hỡi con ta, hãy chú tâm đến lời ta dạy, Lắng tai nghe những lời thuyết giảng của ta.
21 Các lời ấy chớ để xa tầm mắt con, Hãy giữ lấy nơi lòng con mãi mãi.
22 Vì những lời ấy là sự sống cho ai tìm được nó, Là sức khỏe cho toàn thân của họ.
23 Hãy cẩn thận giữ tấm lòng của con hơn hết, Vì các nguồn sự sống do nơi nó mà ra.
24 Con hãy dẹp bỏ miệng lưỡi gian tà, Và tránh xa đôi môi giả dối.
25 Đôi mắt con hãy nhìn ngay phía trước, Mí mắt con hướng thẳng trước mặt con.
26 Hãy san bằng các nẻo của chân con, Để mọi đường lối con được vững chắc.
27 Đừng quay sang bên phải hay bên trái; Phải giữ chân con khỏi chốn gian tà.
1 Hỡi con ta, hãy chú tâm đến sự khôn ngoan ta, Hãy lắng tai nghe lời thông sáng của ta;
2 Để con giữ được sự thận trọng, Và môi con bảo tồn tri thức.
3 Vì môi kẻ dâm phụ tiết ra mật ngọt, Miệng lưỡi nó trơn hơn dầu;
4 Nhưng cuối cùng, nó đắng như ngải cứu, Sắc như gươm hai lưỡi.
5 Đôi chân kẻ dâm phụ đi vào cõi chết; Các bước nó dẫn xuống âm phủ.
6 Nó không hướng đến con đường sự sống; Các lối nó lầm lạc mà nó chẳng biết.
7 Vậy bây giờ, hỡi các con, hãy lắng nghe ta; Đừng từ bỏ các lời của miệng ta.
8 Hãy giữ đường lối con cách xa nó, Đừng đến gần lối vào nhà nó,
9 Kẻo con trao thanh danh mình cho người khác Và nộp năm tháng đời con cho kẻ bạo tàn.
10 Kẻo người ngoài sẽ được no nê tài sản của con, Và công lao con sẽ vào nhà kẻ xa lạ.
11 Đến cuối cùng, con phải rên xiết, Khi thân xác con bị tiêu hao.
12 Con phải kêu lên: “Sao tôi đã ghét lời khuyên dạy, Và lòng tôi khinh thường sự quở trách!
13 Sao tôi không vâng lời thầy giáo, Và chẳng lắng tai nghe những người dạy dỗ mình!
14 Tôi chịu hầu hết mọi tai ương Giữa hội chúng và cộng đoàn.”
15 Hãy uống nước hồ con chứa, Và nước chảy từ giếng của con.
16 Có nên để cho các nguồn nước của con chảy tràn ra ngoài, Và các dòng suối của con tuôn nơi công cộng không?
17 Hãy để chúng thuộc riêng về con, Đừng bao giờ chia sẻ với người xa lạ.
18 Nguyện nguồn mạch con được phước. Hãy vui thích với người vợ con cưới lúc thanh xuân;
19 Như nai cái đáng yêu và sơn dương duyên dáng, Nguyện ngực nàng làm con luôn thỏa mãn, Và tình yêu nàng khiến con say mê mãi mãi.
20 Hỡi con ta, sao con lại say mê dâm phụ Và ôm ấp người đàn bà xa lạ?
21 Vì các đường nẻo của con người ở trước mặt Đức Giê-hô-va, Ngài san bằng mọi lối đi của họ.
22 Kẻ ác sẽ bị chính tội ác mình bắt lấy, Và bị dây tội lỗi mình trói buộc.
23 Nó sẽ chết vì không nghe lời khuyên dạy, Và lạc lối vì quá điên rồ.
1 Hỡi con ta, nếu con bảo lãnh cho người lân cận mình, Nếu con đưa tay cam kết với người xa lạ,
2 Thì con bị trói buộc vì lời miệng mình đã hứa, Và vướng mắc vì lời miệng con đã nói ra.
3 Vậy hỡi con ta, vì con đã rơi vào tay người lân cận, Hãy làm điều nầy để tự giải cứu mình: Hãy đi, hạ mình và nài nỉ người lân cận con!
4 Đừng cho hai mắt con ngủ, Hoặc mí mắt con chợp lại.
5 Hãy tự giải cứu mình như linh dương thoát khỏi tay thợ săn, Như chim thoát khỏi tay người đánh bẫy.
6 Hỡi kẻ lười biếng, hãy đến với loài kiến, Xem xét cách nó sống để học khôn!
7 Dù không có thủ lĩnh, Quan chức hay người cai trị,
8 Nó vẫn biết dự trữ lương thực cho mình vào mùa hè, Và thu gom thực phẩm trong mùa gặt.
9 Hỡi kẻ lười biếng, ngươi còn nằm mãi cho đến bao giờ? Chừng nào ngươi mới thức giấc?
10 Ngủ một chút, chợp mắt một chút, Khoanh tay nằm nghỉ một chút,
11 Thì sự nghèo khổ sẽ đến với ngươi như kẻ trộm cắp, Cảnh túng thiếu sẽ tấn công ngươi như kẻ cướp có vũ trang.
12 Kẻ vô lại, kẻ độc ác; Là kẻ ăn không ngồi rồi, miệng buông lời dối trá,
13 Hắn nháy mắt, khều chân, Và dùng ngón tay ra hiệu;
14 Lòng đầy gian tà, hắn mưu toan điều ác, Lúc nào cũng gieo điều tranh cãi.
15 Vì thế, tai họa thình lình ập đến trên hắn; Trong phút chốc, hắn bị suy sụp không phương cứu chữa.
16 Có sáu điều Đức Giê-hô-va ghét Và bảy điều Ngài ghê tởm:
17 Mắt kiêu ngạo, lưỡi dối trá, Tay làm đổ máu vô tội,
18 Lòng mưu toan những việc ác, Chân vội vàng chạy đi làm điều dữ,
19 Kẻ làm chứng gian và nói điều dối trá, Người gieo tranh cãi giữa anh em.
20 Hỡi con ta, hãy tuân giữ lời răn bảo của cha, Đừng từ bỏ các lời dạy dỗ của mẹ con.
21 Hãy luôn ghi tạc nó vào lòng con Và đeo nó nơi cổ con.
22 Khi con bước đi, nó sẽ hướng dẫn con; Lúc con ngủ, nó sẽ gìn giữ con; Và khi con thức dậy, nó sẽ trò chuyện với con.
23 Vì điều răn là ngọn đèn, luật pháp là ánh sáng, Và sự quở trách khuyên dạy là con đường sự sống,
24 Để giữ con khỏi người đàn bà gian ác Và khỏi lời đường mật của dâm phụ.
25 Lòng con chớ thèm muốn nhan sắc nó, Đừng để ánh mắt nó chinh phục con.
26 Vì người ta có thể thuê gái mại dâm bằng giá một ổ bánh, Còn người đàn bà ngoại tình làm mất cả linh hồn quý giá.
27 Có ai để lửa trong người Mà áo quần không bốc cháy?
28 Có ai bước trên than lửa đỏ Mà chân lại không bị phỏng chăng?
29 Kẻ đến với vợ người lân cận mình cũng vậy; Bất cứ ai đụng đến nàng hẳn không khỏi bị trừng phạt.
30 Chẳng ai coi khinh kẻ trộm Khi nó ăn cắp để thỏa mãn cơn đói.
31 Dù vậy nếu bị bắt gặp, nó phải bồi thường gấp bảy lần; Và phải nộp hết tài sản trong nhà mình.
32 Nhưng người phạm tội ngoại tình là kẻ mất trí; Ai làm như vậy, tự hủy diệt linh hồn mình.
33 Người ấy sẽ bị thương tích và mang ô nhục, Sự sỉ nhục ấy không bao giờ xóa được.
34 Vì người chồng sẽ ghen tuông giận dữ, Lúc báo thù chẳng chút xót thương.
35 Anh ta không chấp nhận bất cứ giá đền bù nào, Dù con có đút lót bao nhiêu, cũng một mực chối từ.
1 Hỡi con ta, hãy gìn giữ các lời ta Và giấu các điều răn của ta trong lòng con.
2 Hãy tuân thủ các điều răn của ta thì con sẽ được sống, Và hãy giữ lời dạy dỗ của ta như con ngươi của mắt con.
3 Hãy buộc chặt nó vào ngón tay con, Khắc ghi nó trên bia lòng con.
4 Hãy nói với sự khôn ngoan: “Ngươi là chị em ta,” Và gọi sự thông sáng là bà con mình;
5 Để nó gìn giữ con khỏi dâm phụ, Khỏi người đàn bà xa lạ nói lời đường mật.
6 Vì tại cửa sổ nhà ta, Ta nhìn qua song cửa mặt võng,
7 Và thấy trong bọn ngây thơ, Giữa đám thanh niên, Có một gã trai trẻ thiếu ý thức.
8 Gã đi ngang qua đường gần góc nhà dâm phụ; Rồi tiến về hướng nhà người đàn bà ấy,
9 Vào lúc chạng vạng cuối ngày, Hoặc giữa đêm khuya tăm tối.
10 Kìa, người đàn bà ra đón gã ấy, Ăn mặc như gái mại dâm, lòng đầy mưu kế.
11 Đó là người đàn bà ồn ào, bướng bỉnh, Đôi chân không chịu ở yên trong nhà;
12 Khi ở ngoài đường, lúc nơi phố chợ, Rình rập tại mỗi góc đường.
13 Người đàn bà ôm chặt gã ấy mà hôn, Mặt chai mày đá, nói với gã rằng:
14 “Em đã dâng sinh tế của tế lễ bình an, Hôm nay em trả xong các lời khấn nguyện.
15 Vì thế em ra đây đón anh, Em đã tìm kiếm anh và gặp được.
16 Em đã trải lên giường Vải Ai Cập nhiều màu sắc,
17 Em đã xông chỗ nằm Bằng mộc dược, lô hội và quế hương.
18 Hãy đến, chúng ta sẽ ân ái say đắm cho đến sáng; Vui sướng với nhau trong men ái tình.
19 Vì chồng em vắng nhà; Anh ấy đã lên đường đi xa lắm,
20 Đem theo mình túi bạc, Đến ngày rằm mới trở về nhà.”
21 Người đàn bà dùng hết cách quyến rũ gã ấy, Làm gã xiêu lòng vì những lời đường mật.
22 Gã lập tức đi theo người đàn bà ấy, Như một con bò bị dẫn đến lò sát sinh, Như kẻ ngu dại bị cùm dẫn đi chịu trừng phạt;
23 Cho đến khi một mũi tên xuyên qua gan gã ấy, Như con chim vội sa vào lưới, Mà không ngờ rằng đó là cạm bẫy bắt lấy sự sống mình!
24 Vậy bây giờ hỡi các con ta, hãy lắng nghe, Hãy lưu tâm đến lời ta dạy bảo.
25 Lòng con đừng hướng về con đường người đàn bà ấy; Chớ lạc vào các lối nó.
26 Vì người đàn bà ấy đã làm nhiều người gục ngã, Và vô số người bởi nó mà bị diệt vong.
27 Nhà người đàn bà ấy là đường vào âm phủ, Dẫn xuống chốn tử vong.
1 Chẳng phải sự khôn ngoan đã kêu gọi, Và sự thông sáng đã lên tiếng sao?
2 Sự khôn ngoan đứng trên các đỉnh cao, Bên đường phố, tại các giao lộ.
3 Gần bên cổng, nơi lối vào thành; Bên thềm cửa, sự khôn ngoan kêu to:
4 “Hỡi con người, ta kêu gọi các ngươi, Và tiếng gọi của ta hướng về con cái loài người!
5 Những người ngây thơ hãy học biết sự khôn khéo; Những kẻ ngu dại hãy học biết lẽ khôn ngoan.
6 Hãy lắng nghe, vì ta sẽ nói những điều cao quý, Môi ta thốt ra điều ngay thẳng.
7 Vì miệng ta sẽ truyền ra chân lý, Còn môi ta ghê tởm sự gian tà.
8 Mọi lời ta nói đều ngay thẳng, Không có điều gì dối trá quanh co.
9 Tất cả đều rõ ràng cho người nào hiểu biết, Và ngay thẳng cho người nào tìm được sự tri thức.
10 Hãy đón nhận lời khuyên dạy của ta thay vì bạc, Tiếp nhận tri thức hơn là vàng nguyên chất;
11 Vì sự khôn ngoan có giá trị hơn châu ngọc, Mọi báu vật đều không sánh kịp.
12 Ta là sự khôn ngoan ở chung với sự khôn khéo, Ta tìm được tri thức và sự thận trọng.
13 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va là ghét điều ác; Ta ghét sự kiêu căng ngạo mạn, Đường lối ác và miệng gian tà.
14 Mưu lược và sự thông sáng đều thuộc về ta, Ta là sự hiểu biết; năng lực thuộc về ta.
15 Nhờ ta, các vua cai trị, Và các quan chức cao cấp đưa ra phán quyết công bằng.
16 Nhờ ta, các thủ lĩnh và giới quý tộc biết cách lãnh đạo, Tất cả đều cai trị một cách công chính.
17 Ta yêu những người yêu mến ta, Người hết lòng tìm kiếm ta sẽ gặp ta.
18 Sự giàu có và danh vọng, Thịnh vượng lâu dài và sự công chính đều ở với ta.
19 Bông trái ta tốt hơn vàng, hơn cả vàng ròng, Hoa lợi của ta quý hơn bạc nguyên chất.
20 Ta bước theo đường công chính, Ở giữa các nẻo ngay thẳng,
21 Để ban của cải cho những người yêu mến ta, Và làm đầy các kho tàng của họ.
22 Đức Giê-hô-va đã có ta từ buổi ban đầu theo cách của Ngài, Từ thuở xa xưa, trước mọi công trình của Ngài.
23 Ta đã được lập nên từ trước vô cùng, Từ ban đầu, trước khi có địa cầu.
24 Lúc chưa có các vực sâu, chưa có nguồn nước dồi dào. Thì ta đã được sinh ra.
25 Trước khi núi non được hình thành, Và có các đồi cao, thì đã có ta;
26 Ngay cả trước khi Đức Giê-hô-va dựng nên mặt đất, Những cánh đồng và hạt bụi đầu tiên của quả đất.
27 Khi Ngài thiết lập các tầng trời, Và đặt khung vòm trên mặt vực sâu, thì có ta ở đó.
28 Khi Ngài vững lập các tầng mây trên cao, Khiến các nguồn nước dưới vực thẳm tuôn chảy,
29 Định ranh giới cho biển Để nước không tràn ra khỏi giới hạn Ngài định, Và khi Ngài lập nền móng địa cầu,
30 Thì ta ở bên Ngài như người thợ cả. Hằng ngày ta là niềm vui của Ngài, Và luôn luôn vui vẻ trước mặt Ngài.
31 Ta vui vẻ với thế giới có người ở của Ngài Và vui thích với dòng dõi loài người.
32 Vậy bây giờ, các con ơi, hãy nghe ta! Phước cho người nào tuân giữ đường lối ta.
33 Hãy nghe lời khuyên dạy và sống khôn ngoan; Đừng buông lỏng nó.
34 Phước cho người nào lắng nghe lời ta, Hằng ngày tỉnh thức nơi cửa ta Và túc trực bên các trụ cửa ngay lối vào nhà ta.
35 Vì ai tìm được ta là tìm được sự sống, Và hưởng được ân huệ của Đức Giê-hô-va.
36 Nhưng ai xúc phạm ta là làm hại linh hồn mình; Tất cả những kẻ ghét ta thì yêu sự chết.”
1 Sự khôn ngoan xây cất nhà mình, Đẽo cho mình bảy cây cột,
2 Làm thịt thú vật, pha rượu nho, Dọn bàn tiệc sẵn sàng
3 Và sai các tớ gái mình ra đi. Từ các nơi cao của thành, sự khôn ngoan kêu gọi:
4 “Ai là người ngu dốt, hãy vào đây!” Còn với người thiếu hiểu biết, sự khôn ngoan bảo:
5 “Hãy đến ăn bánh của ta Và uống rượu ta đã pha.
6 Hãy từ bỏ sự khờ dại thì sẽ được sống, Và hãy bước theo con đường thông sáng.”
7 Ai sửa dạy kẻ nhạo báng sẽ chuốc lấy sỉ nhục cho mình; Và ai khiển trách kẻ hung ác sẽ bị nhuốc nhơ.
8 Đừng khiển trách kẻ nhạo báng kẻo nó ghét con; Hãy khiển trách người khôn ngoan thì người sẽ yêu con.
9 Hãy trao cơ hội cho người khôn ngoan, người sẽ khôn ngoan hơn; Hãy dạy dỗ người công chính, người sẽ tăng thêm tri thức.
10 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va, ấy là khởi đầu sự khôn ngoan, Sự nhận biết Đấng Thánh, đó là sự thông sáng.
11 Vì nhờ ta, các ngày của con sẽ được thêm nhiều lên, Và tuổi đời của con sẽ được gia tăng.
12 Nếu con khôn ngoan thì chính con được ích lợi; Nếu con nhạo báng thì một mình con phải gánh chịu hậu quả.
13 Người đàn bà điên dại hay la lối, Ngu muội, chẳng hiểu biết gì.
14 Nó ngồi trước cửa nhà mình, Trên ghế ở các nơi cao của thành,
15 Để mời mọc những người qua lại, Là những người đi thẳng đường mình,
16 Và nói: “Ai ngu dốt, hãy vào đây!” Nó cũng nói với người thiếu hiểu biết rằng:
17 “Nước uống trộm ngọt lắm, Bánh ăn vụng ngon thay!”
18 Chúng chẳng biết đó là nơi chết chóc, Khách nó mời đều xuống vực thẳm âm ti.
1 Đây là các châm ngôn của Sa-lô-môn: Con khôn ngoan làm cho cha vui vẻ, Nhưng con ngu dại khiến mẹ buồn phiền.
2 Của phi nghĩa chẳng lợi ích gì, Nhưng đức công chính cứu người khỏi chết.
3 Đức Giê-hô-va không để linh hồn người công chính phải đói khát, Nhưng Ngài loại bỏ tham vọng của kẻ gian tà.
4 Bàn tay lười biếng khiến cho nghèo khó, Còn bàn tay siêng năng hẳn sẽ làm giàu.
5 Người thu trữ trong mùa hè là con khôn ngoan, Nhưng kẻ ngủ vùi trong mùa gặt là con sỉ nhục.
6 Đầu người công chính được ban phước lành, Nhưng miệng kẻ gian ác chất chứa điều tàn bạo.
7 Kỷ niệm của người công chính được khen ngợi, Còn tên tuổi kẻ gian ác sẽ mục nát.
8 Tấm lòng khôn ngoan đón nhận điều răn, Nhưng môi miệng ngu dại sẽ bị diệt vong.
9 Người sống ngay thẳng sẽ được an toàn, Còn kẻ theo đường lối quanh co sẽ bị vạch trần.
10 Kẻ nheo mắt hiểm độc gây ra đau khổ, Và môi miệng ngu dại sẽ bị diệt vong.
11 Miệng của người công chính là nguồn sự sống, Nhưng miệng kẻ gian ác chất chứa bạo tàn.
12 Sự thù ghét sinh ra tranh cãi, Lòng yêu thương khỏa lấp mọi tội tình.
13 Sự khôn ngoan tìm thấy trên môi người hiểu biết, Nhưng roi vọt dành cho lưng kẻ ngu si.
14 Người khôn ngoan tích lũy tri thức, Miệng kẻ ngu dại đem hủy diệt đến gần.
15 Tài sản là thành trì kiên cố của người giàu có, Sự suy sụp là thảm cảnh của kẻ nghèo nàn.
16 Công lao của người công chính hướng về sự sống, Còn hoa lợi kẻ gian ác hướng về tội lỗi.
17 Người tuân giữ lời khuyên dạy, đi trong đường sự sống; Kẻ từ chối sự quở trách hẳn phải lạc lầm.
18 Kẻ giấu sự thù ghét có môi giả dối, Ai buông lời vu khống là kẻ ngu si.
19 Hễ lắm lời, vi phạm nào có thiếu; Nhưng ai cầm giữ môi miệng là người khôn ngoan.
20 Lưỡi người công chính như bạc quý, Lòng kẻ ác gian chẳng đáng giá gì.
21 Môi người công chính nuôi sống nhiều người, Còn kẻ ngu dại chết vì thiếu hiểu biết.
22 Phước lành của Đức Giê-hô-va làm cho giàu có; Ngài chẳng thêm vào đó đau khổ nhọc nhằn.
23 Kẻ ngu dại xem việc gây tội ác như trò vui, Nhưng người thông sáng yêu thích sự khôn ngoan.
24 Điều kẻ gian ác khiếp sợ sẽ xảy ra cho nó, Nhưng điều người công chính ước ao sẽ được ban cho.
25 Khi giông bão thổi qua, kẻ ác không còn nữa, Nhưng nền móng người công chính mãi mãi vững bền.
26 Như giấm làm ghê răng, khói làm cay mắt, Kẻ lười biếng đối với người sai nó là như thế.
27 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va gia tăng ngày tháng, Còn tuổi đời kẻ ác sẽ bị rút ngắn đi.
28 Hi vọng của người công chính dẫn đến niềm vui, Còn sự trông đợi của kẻ ác sẽ tan biến đi.
29 Đường lối Đức Giê-hô-va là đồn lũy cho người ngay thẳng, Nhưng là chỗ diệt vong cho kẻ làm ác.
30 Người công chính chẳng bao giờ bị lay chuyển, Nhưng kẻ gian ác không được ở trên đất.
31 Miệng người công chính sinh ra sự khôn ngoan, Còn lưỡi của kẻ gian tà sẽ bị cắt mất.
32 Môi người công chính nói điều tốt đẹp, Miệng kẻ hung ác chỉ nói chuyện gian tà.
1 Đức Giê-hô-va ghê tởm chiếc cân gian dối, Nhưng quả cân đúng làm Ngài hài lòng.
2 Khi kiêu ngạo đến, sỉ nhục cũng đến theo; Nhưng sự khôn ngoan vẫn ở với người khiêm nhường.
3 Sự liêm chính của người ngay thẳng dẫn dắt họ, Còn sự gian tà của kẻ bất trung hủy diệt chúng.
4 Tài sản chẳng ích lợi gì trong ngày thịnh nộ, Nhưng sự công chính giải cứu khỏi sự chết.
5 Sự công chính của người trọn vẹn làm cho đường lối người ngay thẳng, Còn sự gian ác của kẻ ác đánh ngã hắn.
6 Sự công chính của người ngay thẳng giải cứu họ, Nhưng lòng tham của kẻ bất trung đánh bẫy chúng.
7 Khi kẻ ác chết, sự trông mong của hắn tiêu tan, Và hi vọng của kẻ cường bạo cũng tan thành mây khói.
8 Người công chính được cứu khỏi hoạn nạn, Còn kẻ gian ác vào thế chỗ cho người.
9 Kẻ vô đạo dùng môi miệng làm hại người lân cận, Nhưng người công chính nhờ tri thức mà được giải cứu.
10 Khi người công chính may mắn, cả thành vui vẻ, Và khi kẻ ác bị diệt vong thì có tiếng reo mừng.
11 Nhờ phước lành của người ngay thẳng, thành phố được tôn cao, Nhưng do miệng kẻ gian ác, thành bị sụp đổ.
12 Ai xem thường người lân cận mình là người thiếu hiểu biết, Nhưng người thông sáng giữ im lặng.
13 Kẻ mách lẻo tiết lộ điều thầm kín, Còn người đáng tin cậy giữ kín việc riêng tư.
14 Không có lãnh đạo, dân tộc sẽ sụp đổ, Nhưng nhờ có nhiều cố vấn mà được an toàn.
15 Ai bảo lãnh cho người lạ sẽ mang họa, Nhưng ai ghét việc bảo lãnh sẽ được an thân.
16 Người đàn bà nhân hậu được tôn trọng, Còn người đàn ông mạnh mẽ sẽ được tài sản.
17 Người nhân hậu làm ích cho linh hồn mình, Còn kẻ hung bạo làm hại bản thân.
18 Kẻ làm điều ác nhận tiền công hư ảo, Nhưng người gieo điều công chính được phần thưởng chắc chắn.
19 Người kiên định trong sự công chính dẫn đến sự sống, Còn kẻ đeo đuổi điều ác đưa đến sự chết.
20 Đức Giê-hô-va ghê tởm kẻ có lòng gian tà, Nhưng Ngài vui thích người có đường lối trọn vẹn.
21 Chắc chắn kẻ ác không tránh khỏi bị trừng phạt, Nhưng dòng dõi người công chính sẽ được giải cứu.
22 Một người đàn bà đẹp mà thiếu chín chắn Giống như một vòng vàng đeo nơi mũi heo.
23 Sự khao khát của người công chính sẽ được điều thiện, Còn hi vọng của kẻ ác chỉ là cơn thịnh nộ.
24 Có người rải của cải mình ra, lại được nhiều hơn; Cũng có người quá keo kiệt, nhưng chỉ được sự túng thiếu.
25 Người có lòng rộng rãi sẽ được thịnh vượng, Ai cho người uống nước, chính mình sẽ được nước uống.
26 Dân chúng nguyền rủa kẻ đầu cơ lúa gạo, Nhưng chúc phước cho người bán nó ra.
27 Ai tìm điều thiện sẽ gặp ân huệ, Ai đeo đuổi điều ác, điều ác sẽ đến bên mình.
28 Người nào tin cậy nơi của cải mình sẽ bị sụp đổ, Còn người công chính được hưng thịnh như cành lá xanh tươi.
29 Ai quấy rối gia đình mình sẽ được gió làm cơ nghiệp, Còn kẻ điên dại phải làm nô lệ cho người có lòng khôn ngoan.
30 Trái của người công chính là cây sự sống, Người khôn ngoan chinh phục được nhiều linh hồn.
31 Nếu người công chính được báo đáp trên đất nầy, Thì kẻ gian ác và tội lỗi phải bị báo trả nhãn tiền!
1 Ai yêu sự sửa phạt là yêu tri thức, Ai ghét sự quở trách là kẻ ngu dại.
2 Người lành nhận được ân phúc từ Đức Giê-hô-va, Nhưng kẻ âm mưu điều ác bị Ngài kết tội.
3 Loài người không thể nhờ gian ác mà được đứng vững, Nhưng cội rễ của người công chính không bị lay chuyển.
4 Người vợ đức hạnh là mão miện cho chồng, Còn vợ làm xấu hổ khiến chồng như mục nát trong xương.
5 Tư tưởng của người công chính là đúng đắn, Âm mưu của kẻ ác đều là lừa gạt.
6 Lời kẻ ác rình rập làm đổ máu, Nhưng miệng người ngay thẳng giải cứu người.
7 Kẻ ác bị đánh đổ, chúng không còn nữa, Nhưng nhà người công chính vẫn đứng vững.
8 Một người được khen ngợi tùy theo sự khôn ngoan mình, Còn kẻ có lòng gian tà sẽ bị coi khinh.
9 Thà làm một người tầm thường mà có đầy tớ Còn hơn kẻ tự tôn mà lại thiếu ăn.
10 Người công chính chăm lo cho sự sống của bầy gia súc mình, Nhưng lòng thương xót của kẻ ác là sự hung bạo.
11 Ai cày đất mình sẽ được lương thực dư dật, Còn ai đi theo kẻ lười biếng là kẻ thiếu hiểu biết.
12 Kẻ ác tham muốn của phi nghĩa, Nhưng cội rễ của người công chính sinh bông trái.
13 Kẻ ác mắc bẫy vì những tội lỗi của đôi môi, Còn người công chính thoát khỏi hoạn nạn.
14 Một người sẽ được đầy tràn phước hạnh nhờ kết quả của môi miệng mình, Và mỗi người sẽ được báo trả tùy theo việc tay mình đã làm.
15 Đường lối của kẻ ngu dại vốn ngay thẳng theo mắt nó, Nhưng người khôn ngoan lắng nghe lời khuyên dạy.
16 Kẻ ngu dại bộc lộ ngay lòng giận dữ, Nhưng người khôn khéo bỏ qua điều làm sỉ nhục mình.
17 Nhân chứng thật nói ra điều công chính, Còn kẻ chứng gian chỉ nói chuyện lọc lừa.
18 Lời nói bừa bãi khác nào nhát gươm đâm, Nhưng lưỡi người khôn ngoan đem lại sự chữa lành.
19 Môi chân thật bền vững đời đời, Còn lưỡi dối trá chỉ tồn tại trong chốc lát.
20 Lòng dạ kẻ mưu ác chứa đầy sự lừa đảo, Nhưng tấm lòng người hòa giải tràn ngập niềm vui.
21 Chẳng có sự tổn hại nào xảy đến cho người công chính, Nhưng tai họa phủ đầy trên kẻ gian ác.
22 Môi dối trá là điều ghê tởm đối với Đức Giê-hô-va, Còn người hành động chân thật làm vui lòng Ngài.
23 Người khôn khéo chẳng khoe khoang tri thức, Lòng kẻ ngu dại bộc lộ sự điên rồ.
24 Tay siêng năng sẽ nắm quyền cai trị, Còn tay lười biếng thì phải phục dịch.
25 Sự lo âu trong lòng làm cho con người suy sụp, Nhưng một lời lành khiến lòng vui vẻ.
26 Người công chính dẫn lối cho bạn mình, Còn đường kẻ ác khiến họ lạc lầm.
27 Kẻ lười biếng không nướng thịt đã săn được, Nhưng người siêng năng được tài sản quý báu.
28 Trên đường công chính có sự sống, Bước đi trên lối nó không có sự chết.
1 Con khôn ngoan nghe lời khuyên dạy của cha, Nhưng kẻ nhạo báng không chịu nghe lời quở trách.
2 Nhờ bông trái của môi miệng mà một người được hưởng điều lành, Còn tham vọng của bọn xảo trá là sự hung bạo.
3 Người canh giữ môi miệng giữ được mạng sống mình, Nhưng kẻ hở môi quá luôn bị thất bại.
4 Lòng kẻ lười biếng thèm muốn mà chẳng được gì, Còn lòng người siêng năng sẽ được thỏa mãn.
5 Người công chính ghét lời dối trá, Kẻ gian ác đáng bị ghê tởm và hổ thẹn.
6 Sự công chính bảo vệ người sống ngay thẳng, Nhưng sự gian ác đánh đổ kẻ phạm tội.
7 Có kẻ làm ra vẻ giàu mà chẳng có gì hết; Cũng có người làm ra vẻ nghèo lại có nhiều của cải.
8 Giá chuộc mạng sống một người là của cải của người ấy, Nhưng người nghèo chẳng thèm nghe lời đe dọa.
9 Ánh sáng của người công chính reo vui, Nhưng ngọn đèn của kẻ gian ác lại vụt tắt.
10 Sự kiêu ngạo chỉ sinh ra điều tranh cãi, Còn sự khôn ngoan ở với người chịu nghe lời khuyên dạy.
11 Của phi nghĩa sẽ sớm hao mòn, Nhưng ai khéo tay thu góp thì của cải sẽ gia tăng.
12 Hi vọng bị hoãn lại khiến lòng đau đớn, Nhưng ước mơ được thành là cây sự sống.
13 Kẻ xem thường lời dạy hẳn phải trả giá, Còn người kính trọng giới răn chắc chắn được ban thưởng.
14 Lời dạy của người khôn ngoan là nguồn sự sống, Giúp người nghe thoát bẫy tử vong.
15 Sự thông sáng thật được hưởng ân huệ, Nhưng đường của kẻ xảo trá đầy gian nan.
16 Tất cả người khôn khéo đều hành động theo tri thức, Nhưng kẻ ngu muội lộ ra điều điên dại.
17 Sứ giả gian ác rơi vào tai họa, Còn khâm sai trung tín đem lại sự chữa lành.
18 Ai bỏ qua lời khuyên dạy sẽ bị nghèo khổ và sỉ nhục, Nhưng ai đón nhận lời quở trách sẽ được tôn trọng.
19 Ước mơ được thành làm cho tâm hồn êm dịu, Lìa bỏ gian tà là điều kẻ ngu dại gớm ghê.
20 Ai giao tiếp với người khôn sẽ trở nên khôn ngoan, Nhưng kẻ làm bạn với bọn ngu dại sẽ bị tàn hại.
21 Tai họa đuổi theo kẻ có tội, Còn phước lành là phần thưởng của người công chính.
22 Người lành để lại gia sản cho con cháu mình, Nhưng của cải kẻ có tội để dành cho người công chính.
23 Đất do người nghèo khai phá sinh ra nhiều lương thực, Nhưng sự bất công quét sạch lương thực ấy đi.
24 Người nào kiêng roi vọt là ghét con cái mình, Nhưng ai thương con sẽ sớm lo sửa dạy nó.
25 Người công chính được ăn uống no nê, Còn bụng kẻ ác phải bị đói lả.
1 Người nữ khôn ngoan xây dựng nhà mình, Nhưng người đàn bà ngu dại dùng tay phá hủy nó.
2 Người sống ngay thẳng kính sợ Đức Giê-hô-va, Còn kẻ theo đường lối quanh co khinh bỉ Ngài.
3 Trong miệng kẻ ngu dại có cây roi dành cho sự kiêu ngạo, Nhưng môi người khôn ngoan bảo vệ người.
4 Ở đâu không có bò, nơi đó máng cỏ trống không, Nhưng nhờ sức bò, hoa lợi dồi dào.
5 Chứng nhân trung thực không hề nói dối, Còn kẻ chứng gian thốt ra lời lẽ điêu ngoa.
6 Kẻ nhạo báng tìm khôn ngoan mà không gặp, Nhưng người hiểu biết dễ dàng gặp tri thức.
7 Hãy tránh xa kẻ ngu dại, Vì con chẳng học được tri thức nơi môi miệng nó.
8 Cái khôn của người khôn khéo là hiểu rõ đường lối mình, Nhưng sự điên rồ của kẻ ngu dại là sự lừa dối.
9 Kẻ ngu dại coi thường tội lỗi, Người ngay thẳng được Chúa ban ơn.
10 Nỗi cay đắng của tâm hồn chỉ lòng mình biết, Niềm vui trong thâm tâm đâu chia sẻ được với người ngoài.
11 Nhà kẻ gian ác sẽ bị phá hủy, Nhưng trại người ngay thẳng sẽ được hưng thịnh.
12 Có một con đường dường như chính đáng cho loài người, Nhưng cuối cùng nó thành ra nẻo sự chết.
13 Ngay cả trong lúc cười cợt, lòng vẫn buồn thảm, Và cuối cùng cuộc vui là nỗi sầu khổ.
14 Kẻ tái phạm sẽ nhận hậu quả theo đường lối của mình, Còn người lành sẽ hưởng kết quả của việc mình làm.
15 Kẻ ngây thơ tin hết mọi điều, Nhưng người thận trọng xem xét bước đi của mình.
16 Người khôn ngoan sợ điều ác và tránh xa, Nhưng kẻ ngu dại thì liều lĩnh và bất cẩn.
17 Người nóng vội hành động điên dại, Còn kẻ âm mưu điều ác sẽ bị ghét.
18 Kẻ ngây thơ được sự điên dại làm cơ nghiệp, Nhưng người khôn ngoan được đội vương miện bằng tri thức.
19 Kẻ dữ phủ phục trước mặt người lành, Và kẻ gian ác chầu chực trước cửa người công chính.
20 Người nghèo khó, ngay cả láng giềng cũng ghét, Nhưng người giàu có thì được nhiều người thương.
21 Ai khinh bỉ người lân cận là phạm tội, Còn ai thương xót người nghèo khó thì có phước.
22 Kẻ mưu toan điều ác lại chẳng lầm lạc sao? Còn người định làm điều thiện gặp nhân từ và chân thật.
23 Mọi công lao đều đem đến ích lợi, Nhưng lời nói suông chỉ mang lại cảnh nghèo nàn.
24 Vương miện của người khôn ngoan là sự giàu có, Còn vòng hoa của kẻ ngu dại là sự điên rồ.
25 Chứng nhân chân thật cứu nhiều mạng sống, Nhưng kẻ nói dối chỉ là phỉnh gạt.
26 Trong sự kính sợ Đức Giê-hô-va có nơi nương cậy vững chắc, Và con cái Ngài sẽ được một nơi ẩn náu.
27 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va là nguồn sự sống, Giúp con người tránh khỏi cạm bẫy sự chết.
28 Dân chúng đông đảo là vinh quang của vua, Thiếu dân, kẻ cai trị cũng phải sụp đổ.
29 Người chậm nóng giận thì đầy sự thông sáng, Nhưng kẻ hay nóng tính tăng lên sự điên rồ.
30 Tấm lòng bình tịnh là sự sống của thân xác, Còn sự ghen ghét làm mục nát trong xương.
31 Kẻ ức hiếp người cô thế làm nhục Đấng tạo hóa mình, Ai thương xót người nghèo khó là tôn kính Ngài.
32 Kẻ ác bị sụp đổ vì sự gian ác mình, Nhưng người công chính trong khi chết vẫn có nơi ẩn náu.
33 Sự khôn ngoan lưu lại trong lòng người hiểu biết, Còn điều ở bên trong kẻ ngu dại được lộ ra.
34 Sự công chính làm cho đất nước được tôn trọng, Nhưng tội lỗi làm cho dân tộc bị hổ thẹn.
35 Vua dành ân huệ cho đầy tớ nào ăn ở khôn sáng, Nhưng cơn giận của vua trút trên kẻ gây điều xấu hổ.
1 Lời đáp êm dịu làm nguôi cơn giận, Còn lời xẳng xớm trêu cơn thịnh nộ.
2 Lưỡi người khôn ngoan tô điểm tri thức, Nhưng miệng kẻ ngu dại chỉ tuôn ra sự điên rồ.
3 Mắt của Đức Giê-hô-va ở khắp mọi nơi, Xem xét kẻ gian ác và người lương thiện.
4 Lưỡi hiền lành là cây sự sống, Nhưng lưỡi gian tà làm tan nát tâm linh.
5 Kẻ ngu dại khinh lời khuyên dạy của cha mình, Còn ai nghe lời quở trách trở nên khôn khéo.
6 Nhà của người công chính có nhiều báu vật, Nhưng hoa lợi của kẻ ác chỉ đem rối loạn đến cho họ.
7 Môi người khôn ngoan rải ra sự tri thức, Còn lòng kẻ ngu dại chẳng được như thế.
8 Đức Giê-hô-va ghê tởm sinh tế của kẻ ác, Nhưng Ngài vui thích lời cầu nguyện của người ngay thẳng.
9 Đức Giê-hô-va ghê tởm đường lối kẻ ác, Nhưng Ngài yêu mến người đeo đuổi sự công chính.
10 Hình phạt nặng nề dành cho kẻ bỏ đường ngay thẳng, Còn kẻ ghét lời quở trách sẽ phải chết mất.
11 Âm phủ và chốn hủy diệt còn phơi bày trước mặt Đức Giê-hô-va, Huống chi là lòng dạ của con người!
12 Kẻ nhạo báng không thích bị quở trách; Hắn không muốn đến với người khôn ngoan.
13 Lòng vui mừng làm cho vẻ mặt hân hoan, Nhưng lòng buồn bã khiến tâm trí nao sờn.
14 Lòng người hiểu biết tìm kiếm tri thức, Còn miệng kẻ ngu dại nuôi mình bằng sự điên rồ.
15 Mọi ngày của kẻ bị hoạn nạn đều là xấu, Nhưng lòng vui mừng dự yến tiệc luôn luôn.
16 Thà có ít của mà kính sợ Đức Giê-hô-va Còn hơn là có nhiều tài sản mà bối rối cặp theo.
17 Thà một món rau mà yêu thương nhau Còn hơn ăn bò mập béo mà ganh ghét cặp theo.
18 Kẻ nhạy giận thường gây xung đột, Nhưng người chậm giận làm yên cuộc tranh cãi.
19 Con đường kẻ lười biếng như một hàng rào gai, Còn nẻo người ngay thẳng được ban bằng.
20 Con khôn ngoan làm vui lòng cha nó, Nhưng đứa ngu dại khinh bỉ mẹ mình.
21 Kẻ thiếu hiểu biết lấy sự điên dại làm vui, Nhưng người khôn sáng cứ thẳng đường tiến bước.
22 Thiếu bàn bạc, chương trình đành phải hỏng, Nhờ có nhiều cố vấn, kế hoạch sẽ thành công.
23 Miệng khéo đáp khiến người vui vẻ, Lời nói đúng lúc thật tốt đẹp biết bao!
24 Con đường sự sống dẫn người khôn ngoan đi lên, Để tránh khỏi âm phủ ở dưới thấp.
25 Đức Giê-hô-va đánh đổ nhà kẻ kiêu ngạo, Nhưng Ngài giữ vững ranh giới người góa bụa.
26 Tư tưởng gian ác là điều ghê tởm đối với Đức Giê-hô-va, Nhưng lời thanh sạch được đẹp lòng Ngài.
27 Kẻ tham lợi phi nghĩa gây rối rắm nhà mình, Còn ai ghét của hối lộ sẽ được sống.
28 Lòng người công chính suy nghĩ cách trả lời, Nhưng miệng kẻ gian ác buông ra điều dữ.
29 Đức Giê-hô-va ở xa kẻ ác, Nhưng Ngài nghe lời cầu nguyện của người công chính.
30 Ánh sáng của mắt khiến lòng vui vẻ, Tin tốt lành làm xương cốt cứng mạnh.
31 Người nào lắng nghe lời quở trách của sự sống Sẽ được ở giữa những người khôn ngoan.
32 Ai khước từ lời khuyên dạy là khinh bỉ linh hồn mình, Nhưng ai nghe lời quở trách đạt được sự thông sáng.
33 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va dạy điều khôn ngoan, Và sự khiêm nhường đi trước sự tôn trọng.
1 Những toan tính trong lòng là việc của con người, Nhưng câu trả lời đến từ Đức Giê-hô-va.
2 Mọi đường lối của con người đều là trong sạch theo mắt mình, Nhưng Đức Giê-hô-va đánh giá tấm lòng.
3 Hãy phó thác công việc của con cho Đức Giê-hô-va, Thì những lo toan của con sẽ được thành tựu.
4 Đức Giê-hô-va dựng nên muôn vật đều có mục đích, Ngay cả kẻ ác cũng là để dành cho ngày tai họa.
5 Đức Giê-hô-va ghê tởm mọi kẻ có lòng kiêu ngạo, Chắc chắn nó sẽ không tránh khỏi hình phạt.
6 Nhờ sự nhân từ và chân thật mà tội lỗi được tha thứ, Bởi sự kính sợ Đức Giê-hô-va, người ta tránh khỏi điều ác.
7 Khi Đức Giê-hô-va hài lòng về phẩm hạnh của người nào, Thì Ngài khiến kẻ thù hòa thuận với người ấy.
8 Thà ít của mà sống công chính Còn hơn là nhiều hoa lợi mà sống bất công.
9 Con người hoạch định đường lối mình, Nhưng Đức Giê-hô-va chỉ dẫn các bước của người.
10 Sấm ngôn ở trên môi vua, Miệng vua sẽ không sai lầm khi xét xử.
11 Cán cân và bàn cân chính xác thuộc về Đức Giê-hô-va; Mọi quả cân trong bao là công việc của Ngài.
12 Hành động gian ác là điều ghê tởm cho vua chúa, Vì nhờ sự công chính mà ngôi nước được vững bền.
13 Môi miệng công chính khiến vua hài lòng, Vua ưa thích lời nói của người ngay thẳng.
14 Cơn giận của vua như sứ giả sự chết, Nhưng người khôn ngoan làm nó nguôi đi.
15 Sắc mặt vua sáng ngời, chiếu ra sự sống; Ân huệ vua như mây đem lại mưa xuân.
16 Được khôn ngoan, quý hơn vàng ròng biết mấy! Được thông sáng, đáng chuộng hơn bạc biết bao!
17 Con đường người ngay thẳng là tránh xa điều ác; Ai canh giữ đường lối mình là giữ linh hồn mình.
18 Sự kiêu ngạo đi trước sự hủy diệt, Và tính tự cao đi trước sự sa ngã.
19 Thà sống khiêm nhường với người cùng khốn Còn hơn là chia của cướp với kẻ kiêu ngạo.
20 Ai giữ theo đạo lý, tìm được ích lợi, Và ai trông cậy nơi Đức Giê-hô-va thật phước biết bao!
21 Người có lòng khôn ngoan được gọi là người hiểu biết, Lời dịu dàng gia tăng tri thức.
22 Người có được thông sáng tức là có được nguồn sự sống, Nhưng sự điên rồ là hình phạt của kẻ ngu dại.
23 Lòng người khôn ngoan dạy dỗ miệng mình, Và thêm sự học thức cho đôi môi.
24 Lời nói ân hậu giống như tàng ong, Ngon ngọt cho tâm hồn và khỏe mạnh cho xương cốt.
25 Có một con đường dường như chính đáng cho loài người, Nhưng cuối cùng nó thành ra nẻo sự chết.
26 Bụng đói khiến người ta làm việc, Miệng muốn ăn thúc giục họ phải làm.
27 Kẻ vô đạo mưu toan hại người, Trên môi nó như có ngọn lửa hừng.
28 Kẻ gian tà gieo điều tranh cạnh, Kẻ phỉ báng chia rẽ bạn thân.
29 Kẻ hung bạo quyến dụ bạn mình, Và dẫn người vào con đường không tốt.
30 Kẻ nhắm mắt mưu toan điều ác, Kẻ bặm môi thực hiện việc gian tà.
31 Tóc bạc là vương miện vinh quang Dành cho người đi trong đường công chính.
32 Người chậm giận thắng hơn dũng sĩ, Và ai cai trị lòng mình thắng hơn kẻ chiếm lấy thành.
33 Người ta rút thăm trong vạt áo, Nhưng mọi quyết định đến từ Đức Giê-hô-va.
1 Thà một miếng bánh khô mà hòa thuận Còn hơn là nhà đầy thịt tế lễ lại tranh cãi nhau.
2 Một đầy tớ khôn sáng sẽ cai trị trên đứa con hư hỏng của ông chủ, Và được hưởng cơ nghiệp với các anh em trong nhà.
3 Nồi để luyện bạc, lò để luyện vàng, Nhưng Đức Giê-hô-va thử lòng của loài người.
4 Kẻ làm ác hướng lòng về môi gian ác; Kẻ hay nói dối lắng tai nghe lưỡi hiểm độc.
5 Ai nhạo báng người bần cùng là sỉ nhục Đấng Tạo Hóa mình; Ai vui mừng về tai họa sẽ không tránh khỏi bị trừng phạt.
6 Vương miện người già, ấy là đàn con cháu, Còn vinh dự của con cháu, ấy là bậc cha ông.
7 Lời tốt lành không xứng với kẻ ngu dại; Môi miệng giả dối lại càng không xứng với bậc vương giả.
8 Của hối lộ giống như viên ngọc thần dưới mắt kẻ sở hữu nó; Dù xoay hướng nào hắn cũng thành công.
9 Người nào che đậy lỗi lầm, tìm kiếm tình yêu thương, Còn ai nhắc đi nhắc lại vấn đề, chia rẽ tình bạn thân thiết.
10 Lời quở trách thấm sâu vào người hiểu biết Hơn là trăm roi đánh vào kẻ ngu dại.
11 Kẻ gian ác chỉ tìm cách phản loạn, Một sứ giả dữ tợn sẽ được sai đi đánh nó.
12 Thà người ta gặp gấu cái bị cướp con Hơn là gặp kẻ ngu dại trong sự điên cuồng của nó.
13 Kẻ nào lấy ác trả thiện, Tai họa sẽ không bao giờ lìa khỏi nhà nó.
14 Khởi đầu cuộc tranh chấp như khai nguồn nước chảy; Vậy hãy thôi tranh cãi trước khi nó bùng nổ.
15 Người xưng kẻ ác là công chính và kẻ lên án người công chính, Cả hai đều ghê tởm đối với Đức Giê-hô-va.
16 Ích lợi gì cho kẻ ngu dại cầm bạc trong tay để mua sự khôn ngoan, Khi nó không có lòng ham học?
17 Bạn bè thương mến nhau luôn luôn, Và anh em sinh ra để giúp đỡ nhau lúc hoạn nạn.
18 Kẻ thiếu hiểu biết vội vàng giao kết, Đứng ra bảo lãnh người lân cận mình.
19 Ai ưa tranh cạnh, ưa điều tội lỗi; Ai xây cửa cao, tìm kiếm sự sụp đổ.
20 Kẻ có lòng xảo trá không tìm được phước lành, Và ai có lưỡi gian tà sẽ sa vào tai họa.
21 Ai sinh con ngu muội sẽ phải buồn phiền; Cha của kẻ ngu dại chẳng vui vẻ gì!
22 Lòng vui mừng vốn là một phương thuốc hay, Còn trí nao sờn làm cho xương cốt khô héo.
23 Kẻ ác lén lút nhận hối lộ Để làm sai lệch cán cân công lý.
24 Người hiểu biết hướng mặt về sự khôn ngoan, Nhưng con mắt kẻ ngu dại ở nơi địa cực.
25 Con ngu muội là điều buồn rầu cho cha Và là nỗi cay đắng cho mẹ đã sinh ra nó.
26 Phạt vạ người công chính là không đúng, Đánh người đáng kính vì lòng ngay thẳng của họ là sai lầm.
27 Ai nói năng dè dặt là người có tri thức, Ai có tính điềm tĩnh là người thông sáng.
28 Khi giữ im lặng, dù người ngu dại cũng được kể là khôn ngoan, Người biết kiềm chế môi miệng được xem là thông sáng.
1 Kẻ lập dị tìm kiếm điều mình ưa thích, Bất chấp lời khôn ngoan thật.
2 Kẻ ngu dại không ưa thích sự thông sáng, Nhưng chỉ muốn bày tỏ ý kiến mình.
3 Khi kẻ gian ác đến, sự khinh bỉ cũng đến, Và sự sỉ nhục đồng hành với điều nhuốc nhơ.
4 Lời nói từ miệng loài người như nước sâu thăm thẳm, Nguồn khôn ngoan như suối nước tuôn tràn.
5 Thiên vị kẻ ác để ức hiếp người công chính trong khi xét xử Là điều không đúng,
6 Môi kẻ ngu dại gây ra cuộc tranh cãi, Miệng nó xúi giục chuyện đánh nhau.
7 Miệng kẻ ngu dại làm nó suy sụp, Môi nó là cạm bẫy của linh hồn mình.
8 Lời kẻ mách lẻo như miếng ăn ngon, Nó thấu xuống ruột gan.
9 Kẻ thả trôi trong công việc mình Cũng là anh em của kẻ phá hoại.
10 Danh Đức Giê-hô-va là một pháo đài kiên cố, Người công chính chạy đến đó, tìm được nơi trú ẩn an toàn.
11 Tài sản người giàu là thành trì kiên cố của người, Là bức tường cao trong trí tưởng tượng của người ấy.
12 Lòng tự cao đi trước sự suy bại, Nhưng sự khiêm nhường đi trước sự tôn trọng.
13 Trả lời trước khi nghe, Đó là sự điên dại và hổ thẹn cho ai làm như vậy.
14 Tinh thần của một người nâng đỡ người ấy lúc bệnh hoạn, Nhưng tinh thần suy sụp thì ai vực dậy được?
15 Lòng người thông sáng đón nhận tri thức, Tai người khôn ngoan tìm kiếm sự hiểu biết.
16 Tặng vật của một người dọn đường cho người ấy Và dẫn người đến trước mặt kẻ quyền thế.
17 Bên tiên cáo cứ cho mình là đúng, Nhưng khi bên kia đến đối chất mới rõ đúng sai.
18 Việc bắt thăm chấm dứt điều tranh tụng Và phân giải giữa những kẻ có quyền thế.
19 Lấy lòng một anh em đã bị làm mếch lòng, Khó hơn đánh chiếm một thành kiên cố; Sự tranh chấp như thế giống như then cửa đền đài.
20 Bụng được no nê do bông trái của miệng; Hoa lợi đôi môi làm cho người no đủ.
21 Sống chết do nơi quyền của lưỡi, Người yêu chuộng nó sẽ ăn bông trái của nó.
22 Ai tìm được một người vợ là tìm được một điều phước, Và hưởng được ân lành từ Đức Giê-hô-va.
23 Người nghèo khẩn khoản nài xin, Còn kẻ giàu thì trả lời thô lỗ.
24 Một người có nhiều bạn bè có thể là điều tai hại, Nhưng có một bạn thân thiết còn hơn anh em ruột thịt.
1 Thà làm người nghèo khổ mà ăn ở thanh liêm Còn hơn là kẻ có môi miệng gian tà, là kẻ ngu dại.
2 Lòng thiếu tri thức chẳng phải là một điều hay, Kẻ nào vội vàng bước đi sẽ bị vấp ngã.
3 Sự ngu dại của một người phá hỏng đường lối người, Và lòng người lại oán trách Đức Giê-hô-va.
4 Sự giàu có kết nhiều bè bạn, Còn người nghèo khó dù bạn cũng lìa xa.
5 Nhân chứng gian không khỏi bị trừng phạt, Kẻ buông lời giả dối không sao trốn thoát.
6 Có nhiều kẻ tìm ơn của người hào phóng, Và mọi người đều là bạn của kẻ hay ban tặng.
7 Tất cả anh em ruột của kẻ nghèo đều ghét người, Huống chi bè bạn lại chẳng lìa xa! Người đuổi theo nài nỉ, Nhưng chúng chẳng còn ở đó!
8 Ai có được sự khôn ngoan, yêu mến linh hồn mình; Và ai giữ sự thông sáng, tìm được phước lành.
9 Nhân chứng gian sẽ không khỏi bị trừng phạt, Kẻ buông lời giả dối sẽ bị hư mất.
10 Nếp sống sung túc chẳng xứng với kẻ ngu dại, Huống chi kẻ tôi mọi lại cai trị người quý tộc!
11 Sự khôn ngoan của một người khiến người chậm nóng giận, Và vì danh dự của mình mà bỏ qua tội phạm.
12 Vua nổi giận khác nào sư tử gầm thét, Còn ân huệ của vua như sương móc trên cỏ xanh.
13 Con trai ngu muội là tai họa cho cha nó, Một người vợ hay tranh cạnh giống như nhà dột mưa chảy không dứt.
14 Nhà cửa và tài sản là cơ nghiệp của tổ phụ để lại, Còn một người vợ khôn ngoan do nơi Đức Giê-hô-va mà đến.
15 Sự lười biếng làm cho người ta mê ngủ, Và kẻ ăn không ngồi rồi sẽ bị đói khát.
16 Ai tuân giữ điều răn, giữ lấy linh hồn mình, Nhưng kẻ xem thường đường lối mình sẽ chết.
17 Ai thương xót người nghèo là cho Đức Giê-hô-va vay mượn, Ngài sẽ đáp lại việc lành ấy cho người.
18 Hãy sửa phạt con cái ngươi lúc còn hi vọng, Nhưng đừng định tâm giết nó.
19 Người hay nổi giận dữ tợn sẽ phải mang hình phạt; Vì nếu con giải cứu hắn, hẳn phải giải cứu lần nữa.
20 Hãy nghe lời khuyên và đón nhận sự giáo huấn, Để cuối cùng, con được khôn ngoan.
21 Trong lòng loài người có nhiều mưu kế, Nhưng ý định của Đức Giê-hô-va sẽ được thành tựu.
22 Điều mà người ta mong ước nơi con người là lòng trung thành, Thà làm người nghèo khổ còn hơn là kẻ nói dối.
23 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va dẫn đến sự sống: Làm cho người ta được thỏa nguyện, Và ngăn cản mọi tai họa.
24 Kẻ lười biếng thò tay vào đĩa, Rồi không thèm đưa nó lên miệng mình.
25 Hãy đánh phạt kẻ nhạo báng thì người ngây thơ sẽ trở nên khôn khéo; Hãy khiển trách người hiểu biết, người ấy sẽ thêm tri thức.
26 Kẻ ngược đãi cha và xua đuổi mẹ mình Là đứa con gây xấu hổ và sỉ nhục.
27 Hỡi con ta, khi không nghe lời khuyên dạy nữa, Con sẽ lầm lạc cách xa các lời tri thức.
28 Nhân chứng gian tà nhạo báng sự công chính, Và miệng kẻ ác nuốt chửng tội lỗi.
29 Sự trừng phạt dành sẵn cho kẻ nhạo báng, Roi vọt sắm sẵn cho lưng kẻ ngu dại.
1 Rượu khiến người ta nhạo báng, thức uống say gây tiếng ồn ào; Ai dùng nó quá độ chẳng phải là khôn ngoan.
2 Cơn giận kinh khiếp của vua giống như sư tử gầm thét; Ai chọc giận vua là làm hại mạng sống mình.
3 Người tránh khỏi điều tranh cãi đáng được tôn trọng; Chỉ những kẻ ngu dại mới lao vào đó.
4 Kẻ lười biếng không chịu cày cấy đúng thời vụ; Đến mùa gặt, nó sẽ xin ăn nhưng chẳng được gì.
5 Mưu kế trong lòng người như giếng nước sâu, Người thông sáng sẽ múc lấy tại đó.
6 Nhiều người khoe rằng mình trung thành, Nhưng ai có thể tìm được một người trung tín?
7 Người công chính ăn ở cách thanh liêm; Con cháu người ấy thật có phước!
8 Vua ngồi trên ngai xử đoán, Đưa mắt mình tra xét mọi điều ác.
9 Ai có thể nói: “Tôi đã tẩy sạch lòng mình; Tôi đã sạch tội rồi?”
10 Hai thứ quả cân và hai dụng cụ đo lường, Cả hai đều ghê tởm đối với Đức Giê-hô-va.
11 Việc trẻ con làm, hoặc trong sạch hoặc chính đáng, Cũng đều bày tỏ bản tính nó.
12 Tai để nghe, mắt để thấy, Đức Giê-hô-va đã làm ra cả hai.
13 Đừng mê ngủ, kẻo con trở nên nghèo khổ; Hãy mở mắt ra thì con sẽ được ăn bánh no nê.
14 Người mua luôn nói: “Xấu, xấu!” Rồi khi rời khỏi lại tự khen mình.
15 Có vàng và nhiều châu ngọc, Nhưng đôi môi tri thức là báu vật quý giá.
16 Hãy nắm lấy áo hắn vì hắn đã bảo lãnh cho người không quen; Hãy giữ vật làm tin của hắn vì hắn bảo lãnh cho người đàn bà xa lạ.
17 Bánh nhờ dối gạt mà được, lúc mới ăn thì ngon ngọt, Nhưng sau đó, miệng sẽ đầy đá sỏi.
18 Nhờ bàn luận, các kế hoạch được lập vững; Hãy tiến hành chiến tranh bằng sự khôn ngoan.
19 Kẻ mách lẻo hay tiết lộ điều thầm kín; Con đừng giao du với kẻ quá hở môi.
20 Ngọn đèn của kẻ nguyền rủa cha mẹ mình, Sẽ tắt giữa đêm tối mờ mịt.
21 Có được tài sản quá nhanh chóng lúc đầu Thì cuối cùng sẽ chẳng được phước.
22 Đừng nói: “Ta sẽ báo thù!” Hãy chờ đợi Đức Giê-hô-va, Ngài sẽ cứu con.
23 Hai thứ quả cân là điều ghê tởm đối với Đức Giê-hô-va, Và cây cân giả trá đâu phải là vật tốt lành.
24 Các bước đi của loài người do Đức Giê-hô-va quyết định, Làm sao loài người hiểu được đường lối mình?
25 Nói cách vội vàng rằng: “Vật nầy là vật thánh!” Và sau khi đã khấn nguyện rồi mới suy nghĩ lại, Đó là một cái bẫy nguy hiểm cho con người.
26 Vua khôn ngoan tra xét kẻ ác, Và cho bánh xe cán trên chúng.
27 Tâm linh con người là ngọn đèn của Đức Giê-hô-va, Dò thấu các nơi bí ẩn của lòng người.
28 Sự nhân từ và chân thật bảo hộ vua; Vua lấy lòng nhân từ mà nâng đỡ ngôi nước mình.
29 Sức lực là vinh quang của người trai trẻ, Còn tóc bạc là sự tôn trọng của người già.
30 Những thương tích và dấu vết làm cho sạch điều ác; Còn roi vọt thấm vào nơi sâu kín của lòng.
1 Lòng của vua trong tay Đức Giê-hô-va khác nào dòng nước chảy; Ngài muốn làm nghiêng lệch nó bên nào tùy ý Ngài.
2 Mọi đường lối của con người đều chính đáng theo mắt mình, Nhưng Đức Giê-hô-va đánh giá tấm lòng.
3 Làm theo sự công chính và ngay thẳng Được đẹp lòng Đức Giê-hô-va hơn là dâng sinh tế.
4 Mắt tự cao, lòng kiêu ngạo, Và ngọn đèn của kẻ ác đều là tội lỗi.
5 Các ý tưởng của người cần mẫn chắc chắn dẫn đến sự dư dật, Còn tất cả kẻ hấp tấp chỉ chạy đến điều thiếu thốn.
6 Tài sản nhờ dùng lưỡi dối gạt mà được Là hơi thở thoáng qua, là cạm bẫy sự chết.
7 Sự hung bạo của kẻ ác sẽ đùa chúng đi, Vì chúng không chịu làm điều công chính.
8 Con đường của kẻ phạm tội là quanh co, Nhưng công việc người trong sạch là ngay thẳng.
9 Thà ở một góc trên mái nhà Còn hơn là ở chung nhà với người đàn bà hay tranh cạnh.
10 Lòng kẻ dữ mong ước điều ác; Nó không thương xót người lân cận mình.
11 Khi kẻ nhạo báng bị phạt, người khờ dại trở nên khôn ngoan; Khi được khuyên dạy, người khôn ngoan càng thêm tri thức.
12 Đấng công chính xem xét nhà kẻ ác; Là Đấng xô những kẻ ác vào tai họa.
13 Kẻ bịt tai không chịu nghe tiếng kêu la của người nghèo khổ, Khi kẻ ấy kêu la thì chẳng ai đáp lại.
14 Quà biếu kín đáo làm nguôi cơn tức giận; Hối lộ bí mật làm dịu trận lôi đình.
15 Khi công lý được thi hành là niềm vui cho người công chính, Nhưng là nỗi sợ hãi cho kẻ làm ác.
16 Người lầm lạc khỏi đường khôn sáng Sẽ ở trong hội kẻ chết.
17 Ai ham sự vui chơi chắc chắn sẽ nghèo khó; Còn ai ưa rượu với dầu sẽ chẳng làm giàu.
18 Kẻ ác trở thành giá chuộc cho người công chính, Và kẻ dối gạt thế chỗ cho người ngay thẳng.
19 Thà ở một nơi vắng vẻ Còn hơn là ở với một người đàn bà hay tranh cạnh và càu nhàu.
20 Báu vật và dầu còn lại trong nhà người khôn ngoan, Nhưng kẻ ngu dại tiêu xài hết.
21 Người nào đeo đuổi sự công chính và nhân từ Sẽ tìm được sự sống, sự công chính và tôn trọng.
22 Người khôn ngoan tấn công thành của dũng sĩ Và triệt hạ đồn lũy mà chúng tin cậy.
23 Ai giữ miệng lưỡi mình Là giữ linh hồn mình khỏi hoạn nạn.
24 “Nhạo báng” là tên của kẻ tự cao, kiêu ngạo, Nó cư xử cách xấc xược theo tính kiêu căng của nó.
25 Ước vọng của kẻ lười biếng giết chết nó, Vì hai tay nó không chịu làm việc.
26 Suốt ngày nó chỉ tham lam, thèm muốn. Nhưng người công chính ban cho rộng rãi.
27 Sinh tế của kẻ ác là một vật ghê tởm; Huống chi chúng đem đến với ý gian tà.
28 Nhân chứng giả dối sẽ bị hư mất, Nhưng người biết lắng nghe sẽ được nói mãi.
29 Kẻ ác tự làm mặt chai mày đá, Còn người ngay thẳng làm vững đường lối mình.
30 Chẳng có sự khôn ngoan, thông sáng, hay là mưu kế nào Có thể chống lại Đức Giê-hô-va được.
31 Ngựa sắm sẵn cho ngày chiến trận, Nhưng sự chiến thắng thuộc về Đức Giê-hô-va.
1 Danh tiếng tốt quý hơn tiền của nhiều, Còn ân huệ quý hơn bạc vàng.
2 Kẻ giàu và người nghèo đều gặp nhau; Đức Giê-hô-va đã dựng nên cả hai.
3 Người khôn khéo thấy trước tai họa và ẩn mình, Nhưng kẻ khờ dại cứ lao tới và mang họa.
4 Phần thưởng cho sự khiêm nhường và kính sợ Đức Giê-hô-va Là sự giàu có, tôn trọng và sự sống.
5 Trên đường kẻ gian tà có gai chông và cạm bẫy; Ai gìn giữ linh hồn mình phải tránh xa nó.
6 Hãy dạy cho trẻ thơ con đường nó phải theo, Để khi trở về già, nó cũng không lìa khỏi đó.
7 Người giàu cai trị kẻ nghèo, Ai vay mượn là đầy tớ của kẻ cho vay mượn.
8 Kẻ gieo bất công chắc chắn sẽ gặt tai họa, Và cây roi thịnh nộ của hắn sẽ bị gãy.
9 Người có mắt nhân lành sẽ được phước, Vì người lấy bánh của mình cho người nghèo khó.
10 Hãy đuổi kẻ nhạo báng, thì sự cãi lẫy cũng sẽ ra đi; Sự tranh cãi và lăng nhục sẽ chấm dứt.
11 Ai yêu tấm lòng trong sạch và môi miệng nhân hậu, Sẽ được làm bạn của vua.
12 Mắt của Đức Giê-hô-va trông nom người có tri thức, Nhưng Ngài đánh đổ lời của kẻ gian tà.
13 Kẻ lười biếng nói: “Có con sư tử ở ngoài đó! Tôi sẽ bị giết giữa đường!”
14 Miệng của dâm phụ là một cái hố sâu; Ai bị Đức Giê-hô-va nổi giận sẽ rơi vào đó.
15 Sự ngu dại buộc vào lòng con trẻ, Nhưng roi răn dạy sẽ làm cho điều ấy lìa xa nó.
16 Kẻ áp bức người nghèo để làm giàu cho mình, Cũng như kẻ tặng cho người giàu, Đều dẫn đến sự nghèo thiếu.
17 Hãy lắng tai nghe lời người khôn ngoan, Hãy chú tâm vào sự tri thức của ta.
18 Vì con sẽ vui thích khi giữ nó trong lòng, Và tập trung nó trên đôi môi con.
19 Ngày nay ta đã dạy cho con hiểu biết các điều đó, Để con có lòng tin cậy Đức Giê-hô-va.
20 Chẳng phải ta đã chép cho con Ba mươi lời khuyên răn và tri thức đó sao?
21 Nhằm dạy con những lời đúng đắn và chân thật, Để con lấy lời chân thật mà đáp lại người sai con.
22 Đừng bóc lột người nghèo vì họ nghèo khó, Cũng đừng hà hiếp người khốn khổ nơi cổng thành;
23 Vì Đức Giê-hô-va sẽ bênh vực lý lẽ của họ, Và đoạt lấy sự sống của kẻ cướp bóc họ.
24 Đừng làm bạn với người hay nổi giận, Cũng đừng giao du với kẻ hung bạo,
25 Kẻo con tập theo đường lối nó, Và linh hồn con bị mắc bẫy chăng.
26 Đừng đồng bọn với những kẻ bắt tay giao kèo, Hoặc kẻ bảo lãnh nợ;
27 Nếu con không có gì để trả, Chúng sẽ lấy giường con đang nằm!
28 Đừng dời các cột mốc ranh giới xưa Mà tổ phụ con đã dựng.
29 Con có thấy người nào siêng năng trong công việc mình chăng? Người ấy hẳn sẽ phục vụ các vua, Chứ chẳng phải phục vụ người tầm thường đâu.
1 Khi con ngồi ăn với người có chức quyền, Hãy để ý kỹ người ở trước mặt con;
2 Nếu con vốn tham ăn, Hãy để con dao nơi cổ họng con.
3 Chớ thèm món ăn ngon của người, Vì đó là thức ăn phỉnh gạt.
4 Con đừng nhọc công để làm giàu; Hãy thôi nhờ cậy sự thông sáng của con.
5 Khi con liếc mắt vào sự giàu sang, có phải nó đã bay mất rồi không? Chắc chắn nó mọc cánh như chim đại bàng, Và tung cánh bay lên trời cao.
6 Đừng ăn bánh của kẻ có mắt gian ác, Cũng đừng tham muốn những món ngon của hắn.
7 Vì điều hắn nghĩ trong lòng mới chính là con người hắn. Hắn nói với con: “Hãy ăn uống đi!” Nhưng hắn không thật lòng với con.
8 Miếng ăn mà con đã ăn, con sẽ mửa ra, Và uổng phí những lời tốt đẹp của con.
9 Đừng nói vào tai kẻ ngu dại, Vì nó sẽ coi khinh lời lẽ khôn ngoan của con.
10 Đừng dời cột mốc ranh giới xưa, Và đừng xâm phạm cánh đồng của kẻ mồ côi;
11 Vì Đấng cứu chuộc của họ là Đấng quyền năng, Sẽ bênh vực sự kiện tụng của họ chống lại con.
12 Hãy chuyên tâm về lời khuyên dạy, Và lắng tai nghe các lời tri thức.
13 Đừng bỏ qua việc răn dạy trẻ thơ; Dù đánh nó bằng roi, nó sẽ chẳng chết đâu.
14 Khi con đánh nó bằng roi, Là giải cứu linh hồn nó khỏi âm phủ.
15 Hỡi con ta, nếu lòng con khôn ngoan, Thì chính lòng ta cũng sẽ vui mừng;
16 Phải, tận đáy lòng ta sẽ hớn hở Khi miệng con nói điều ngay thẳng.
17 Lòng con đừng ganh tị với kẻ tội lỗi, Nhưng hằng ngày hãy kính sợ Đức Giê-hô-va.
18 Vì chắc chắn sẽ có một kết thúc tốt đẹp, Và hi vọng của con sẽ chẳng thành ra luống công.
19 Hỡi con ta, hãy nghe và trở nên khôn ngoan, Hãy hướng lòng con vào đường chính đáng.
20 Đừng nhập bọn với những tên bợm rượu Hoặc với những kẻ tham ăn;
21 Vì bợm rượu và kẻ tham ăn sẽ trở nên nghèo khổ, Còn kẻ mê ngủ sẽ ăn mặc rách rưới.
22 Hãy nghe lời cha đã sinh ra con, Đừng khinh bỉ mẹ con khi người trở nên già yếu.
23 Hãy mua chân lý, sự khôn ngoan, lời khuyên dạy, và sự thông sáng, Đừng bao giờ bán đi!
24 Cha của người công chính sẽ có niềm vui lớn; Người nào sinh con khôn ngoan sẽ vui mừng về nó.
25 Ước gì cha và mẹ con được hớn hở, Và người đã sinh ra con được mừng vui.
26 Hỡi con ta, hãy dâng lòng con cho ta, Và mắt con hãy vui thích trong đường lối ta;
27 Vì kỹ nữ là một cái hố sâu Và dâm phụ là một cái giếng hẹp.
28 Nó đứng rình như một kẻ trộm, Làm tăng thêm nhiều kẻ bất trung trong loài người.
29 Ai bị hoạn nạn? Ai rên xiết? Ai cãi cọ? Ai than thở? Ai bị thương tích vô cớ? Ai có con mắt đỏ?
30 Đó là những kẻ nấn ná bên rượu, Đi nếm thứ rượu pha.
31 Đừng nhìn rượu khi nó đỏ hồng, Lúc nó chiếu sao trong ly Và tuôn chảy dễ dàng.
32 Cuối cùng, nó cắn như rắn, Tiết ra nọc như nọc rắn độc.
33 Mắt con sẽ nhìn người dâm phụ, Và lòng con sẽ nói điều gian tà.
34 Thật, con sẽ như người nằm giữa đáy biển, Khác nào kẻ nằm trên chót cột buồm.
35 Con sẽ nói rằng: “Người ta đập tôi nhưng tôi không đau! Người ta đánh tôi nhưng tôi không cảm biết! Khi tôi tỉnh dậy, Tôi sẽ trở lại tìm uống nó nữa.”
1 Đừng ganh tị với kẻ ác, Cũng đừng ước ao ở chung với chúng.
2 Vì lòng chúng chỉ nghĩ đến điều hung bạo, Và môi chúng nói ra sự tổn hại.
3 Nhờ sự khôn ngoan, cửa nhà được xây cất Và được vững vàng bởi sự thông sáng.
4 Nhờ tri thức, các phòng ốc đều chứa đầy Của cải quý báu và đẹp đẽ.
5 Người khôn ngoan có sức mạnh, Và người tri thức gia tăng năng lực.
6 Con phải nhờ sự chỉ dẫn khôn ngoan mà đánh giặc, Nhờ có nhiều cố vấn mà chiến thắng.
7 Sự khôn ngoan cao xa quá cho kẻ ngu dại; Nơi cổng thành, nó không dám mở miệng ra.
8 Kẻ nào mưu tính làm điều ác Sẽ bị xem là kẻ gian xảo.
9 Tư tưởng ngu dại là tội lỗi; Kẻ nhạo báng bị người ta ghê tởm.
10 Nếu con ngã lòng trong ngày hoạn nạn, Thì sức lực con thật yếu kém thay!
11 Hãy giải cứu những kẻ bị đùa đến sự chết; Và cứu những người đi lảo đảo tới chốn hành hình.
12 Nếu con nói: “Kìa, chúng tôi chẳng biết điều nầy,” Thì Đấng cân nhắc lòng người không xem xét điều ấy sao? Và Đấng gìn giữ linh hồn con không biết đến ư? Ngài chẳng báo cho mỗi người tùy theo công việc họ làm sao?
13 Hỡi con ta, hãy ăn mật vì nó ngon lành; Mật từ tàng ong thật ngọt ngào cho miệng con.
14 Hãy biết rằng sự khôn ngoan đối với linh hồn con cũng vậy; Nếu con tìm được sự khôn ngoan hẳn sẽ có tương lai, Và hi vọng của con sẽ chẳng trở thành luống công.
15 Hỡi kẻ ác, chớ rình rập nơi ở của người công chính; Đừng phá phách chỗ nghỉ của người.
16 Vì người công chính dù ngã bảy lần cũng đứng lên được, Còn kẻ hung ác bị chìm đắm trong tai họa.
17 Đừng vui mừng khi kẻ thù của con gục ngã; Lúc nó bị đánh đổ, lòng con đừng hớn hở,
18 Kẻo Đức Giê-hô-va không hài lòng về điều đó, Và xoay cơn thịnh nộ Ngài khỏi nó chăng.
19 Đừng nổi giận vì cớ kẻ làm ác, Cũng đừng ganh tị những kẻ hung dữ;
20 Vì kẻ làm ác không có tương lai, Và đèn kẻ hung dữ sẽ tắt đi.
21 Hỡi con ta, hãy kính sợ Đức Giê-hô-va và tôn trọng vua; Đừng liên kết với những kẻ phản nghịch,
22 Vì tai họa xảy đến thình lình trên chúng, Và ai biết được sự phá hại sẽ đến từ cả hai?
23 Đây cũng là những câu nói của người khôn ngoan: Trong việc phân xử, Thiên vị là điều không tốt.
24 Người nào nói với kẻ ác rằng: “Anh là người công chính,” Sẽ bị dân chúng nguyền rủa, và các nước ghê tởm.
25 Nhưng người nào quở trách kẻ ác hẳn sẽ được hài lòng, Và phước lành sẽ giáng trên họ.
26 Ai đáp lời chính đáng Như hôn nơi môi.
27 Hãy ổn định công việc bên ngoài của con, Và chuẩn bị mọi việc trong cánh đồng; Sau đó hãy cất nhà của con.
28 Đừng vô cớ làm chứng nghịch người lân cận con, Cũng đừng lấy môi miệng mình mà lừa dối.
29 Đừng nói: “Tôi sẽ làm cho hắn như hắn đã làm cho tôi; Tôi sẽ báo trả mỗi người theo những gì người đã làm.”
30 Ta có đi ngang qua cánh đồng của kẻ lười biếng, Và gần vườn nho của kẻ thiếu hiểu biết;
31 Kìa, gai góc mọc um tùm, Cỏ dại phủ đầy khắp đất, Còn tường rào bằng đá thì sụp đổ hoang tàn.
32 Ta nhìn xem và để tâm suy nghĩ, Ta đã thấy và nhận được sự dạy dỗ nầy:
33 Ngủ một chút, chợp mắt một chút, Khoanh tay nằm nghỉ một chút,
34 Thì sự nghèo khổ sẽ đến trên con như một kẻ cướp, Và sự thiếu thốn của con áp tới như một kẻ được vũ trang.
1 Đây cũng là những châm ngôn của Sa-lô-môn do người của Ê-xê-chia, vua Giu-đa, sao chép:
2 Vinh quang của Đức Chúa Trời là giấu kín một điều gì, Nhưng vinh quang của các vua là tìm ra một điều gì đó.
3 Người ta không thể dò thấu chiều cao của bầu trời và chiều sâu của quả đất thể nào, Thì cũng không thể dò thấu lòng của các vua thể ấy.
4 Lấy cặn bã ra khỏi bạc, Thì thợ bạc có được một vật dụng;
5 Loại trừ kẻ ác khỏi mặt vua, Thì ngôi vua sẽ được lập vững trên nền công chính.
6 Đừng phô trương mình trước mặt vua, Cũng đừng ngồi tại chỗ của người cao trọng,
7 Vì thà người ta nói với con rằng: “Hãy lên đây,” Hơn là hạ con xuống trước mặt người quyền quý mà mắt con đã thấy.
8 Chớ vội gây ra điều tranh tụng, Kẻo khi kẻ lân cận con làm cho con xấu hổ Thì rốt cuộc con sẽ chẳng biết làm gì.
9 Hãy đối chất với chính người lân cận con, Nhưng đừng tiết lộ việc riêng của người khác;
10 Kẻo khi người nghe điều ấy sẽ sỉ nhục con, Và tiếng xấu về con không rút lại được.
11 Lời nói đúng lúc Khác nào quả táo bằng vàng có cẩn bạc.
12 Đối với tai biết nghe, lời quở trách của người khôn ngoan Khác nào một chiếc nhẫn vàng, một đồ trang sức bằng vàng ròng.
13 Sứ giả trung tín đối với người sai đi Giống như tuyết mát mẻ trong ngày mùa gặt, Vì người bổ sức cho linh hồn của chủ mình.
14 Kẻ nào tự khoe khoang giả dối về lễ vật mình Giống như có mây, có gió, mà không mưa.
15 Luôn chậm nóng giận mới khuyên được các thủ lĩnh; Còn lưỡi mềm mại bẻ gãy xương cốt.
16 Nếu con tìm được mật, hãy ăn vừa phải, Kẻo khi ăn no chán con sẽ mửa ra chăng.
17 Đừng thường xuyên bước chân đến nhà người lân cận con, Kẻo người chán con và trở lòng ghét con chăng.
18 Kẻ làm chứng dối chống lại người lân cận mình Khác nào một cái dùi cui, một cây gươm, một mũi tên nhọn.
19 Tin cậy kẻ bất trung trong ngày hoạn nạn Giống như răng bị gãy, như chân bị trẹo đi.
20 Ai hát cho lòng buồn thảm nghe Khác nào kẻ lột áo mình vào ngày lạnh, Và như giấm đổ trên vết thương.
21 Nếu kẻ thù của con có đói, hãy cho nó ăn; Nếu nó khát, hãy cho uống;
22 Vì như vậy, con chất than lửa hồng trên đầu nó, Và Đức Giê-hô-va sẽ thưởng cho con.
23 Gió bấc sinh ra mưa, Còn lưỡi nói hành cách kín đáo khiến cho mặt mày giận dữ.
24 Thà ở một góc trên mái nhà Còn hơn là ở chung nhà với người đàn bà hay tranh cạnh.
25 Tin tốt lành từ xứ xa đến Giống như nước mát mẻ cho người đang khao khát.
26 Người công chính nghiêng ngã trước mặt kẻ gian ác Khác nào một suối nước bị vấy đục, một nguồn nước bị ô nhiễm.
27 Ăn mật nhiều quá thì không tốt, Mãi lo tìm kiếm vinh quang cho mình cũng vậy.
28 Người nào không chế ngự lòng mình Khác nào một cái thành đổ nát, không tường lũy.
1 Như tuyết trong mùa hạ, hoặc mưa trong mùa gặt, Vinh dự không xứng cho kẻ ngu dại.
2 Như chim sẻ bay, như chim én lượn, Lời rủa sả vô cớ cũng vậy, nó chẳng hề xảy đến.
3 Roi dùng cho ngựa, hàm thiếc dành cho lừa, Còn đòn vọt dành cho lưng kẻ ngu dại.
4 Đừng đáp lời kẻ ngu dại như sự ngu dại của nó, Kẻo chính con cũng giống nó chăng.
5 Hãy đáp lại kẻ ngu dại xứng với sự ngu dại của nó, Kẻo nó tưởng rằng nó khôn ngoan.
6 Người nào nhờ kẻ ngu dại chuyển tin tức, Chẳng khác gì chặt chân mình và chuốc sự tổn hại.
7 Như chân người què đong đưa vô dụng, Câu châm ngôn trong miệng kẻ ngu dại cũng vậy.
8 Tôn trọng kẻ ngu dại Giống như bỏ viên ngọc vào đống đá.
9 Câu châm ngôn nơi miệng kẻ ngu dại Khác nào một cái gai đâm vào tay người say rượu.
10 Ai mướn người ngu dại và khách qua đường Giống như lính bắn cung gây thương tích mọi người.
11 Kẻ ngu dại lặp lại việc ngu dại của mình Khác nào con chó đã mửa ra rồi liếm lại.
12 Con có thấy người nào khôn ngoan theo mắt mình chăng? Kẻ ngu dại còn có sự trông cậy hơn nó.
13 Kẻ lười biếng nói: “Có con sư tử ngoài đường! Có một con sư tử trong đường phố!”
14 Kẻ lười biếng lăn trở trên giường mình Khác nào cửa xoay trên bản lề.
15 Kẻ lười biếng thò tay mình vào đĩa, Mệt nhọc lắm để đưa nó lên miệng.
16 Kẻ lười biếng tự nghĩ mình khôn ngoan Hơn bảy người đối đáp cách hợp lý.
17 Kẻ nổi giận về cuộc tranh cãi không liên hệ đến mình Khác nào người nắm tai của con chó chạy rông.
18 Kẻ điên cuồng phóng hỏa, Bắn tên, gây chết chóc,
19 Khác nào kẻ lường gạt người lân cận mình, Rồi lại nói: “Tôi đùa đấy mà!”
20 Lửa tắt vì thiếu củi; Không có kẻ mách lẻo, cuộc tranh cãi cũng ngưng.
21 Đốt than cho than cháy đỏ, chụm củi để lửa cháy bùng, Kẻ hay tranh cạnh gây ra điều cãi cọ cũng như thế.
22 Lời kẻ mách lẻo giống như thức ăn ngon, Thấu đến tận gan ruột.
23 Môi miệng sốt sắng mà lòng dạ độc ác Khác nào bình gốm tráng bạc pha.
24 Kẻ ghen ghét giả vờ ngoài môi miệng, Nhưng trong lòng mưu việc dối gian;
25 Khi nó nói ngon ngọt thì chớ tin, Vì trong lòng nó có bảy điều ghê tởm.
26 Dù ghen ghét được che đậy dưới trò lừa đảo, Sự gian ác của nó sẽ bị lộ ra giữa công chúng.
27 Ai đào hầm sẽ té xuống đó; Kẻ lăn đá, lại bị đá đè.
28 Lưỡi dối trá ghét những người nó làm hại, Và miệng xu nịnh gây ra sự đổ vỡ.
1 Đừng khoe khoang về ngày mai, Vì con chẳng biết ngày mai sẽ xảy ra điều gì.
2 Hãy để người khác khen con, Miệng con đừng làm như thế; Hãy để người ngoài khen con, Môi con đừng tự khen mình.
3 Đá thì nặng, cát cũng nặng, Nhưng cơn tức giận của kẻ ngu dại còn nặng hơn hai thứ đó.
4 Sự phẫn nộ thật là dữ tợn, và cơn giận như nước vỡ bờ, Nhưng ai có thể đứng nổi trước sự ghen tị?
5 Một lời quở trách tỏ tường Hơn là yêu thương kín đáo.
6 Bạn bè gây thương tích do lòng yêu thương chân thật, Còn hơn kẻ thù hôn hít cách giả tạo.
7 Kẻ no nê giày đạp mật ong dưới chân mình, Nhưng vật gì đắng cũng hóa ngọt đối với người đói khát.
8 Kẻ lưu lạc xa cách nơi ở của mình, Giống như chim bay đây đó khỏi tổ của nó vậy.
9 Dầu và hương liệu làm khoan khoái lòng người, Lời khuyên từ đáy lòng bạn bè cũng êm dịu như thế.
10 Đừng từ bỏ bạn của con hay bạn của cha con; Trong ngày hoạn nạn, đừng đi đến nhà anh em mình, Vì anh em xa Không bằng láng giềng gần.
11 Hỡi con ta, hãy khôn ngoan và làm vui lòng ta, Để ta có thể đối đáp kẻ sỉ nhục ta.
12 Người khôn khéo thấy trước tai họa và ẩn mình; Còn kẻ khờ dại cứ lao tới và mang họa.
13 Hãy nắm lấy áo hắn vì hắn đã bảo lãnh cho người không quen, Hãy giữ vật làm tin của hắn vì hắn bảo lãnh cho người đàn bà xa lạ.
14 Người nào dậy sớm lớn tiếng chúc phước cho bạn hữu, Lời chúc phước đó sẽ bị kể là lời nguyền rủa.
15 Nhà dột liên miên trong ngày mưa dầm Và một người đàn bà hay tranh cạnh, cả hai đều như nhau;
16 Ai muốn ngăn giữ người đàn bà ấy Khác nào ngăn giữ gió, và như tay phải cầm lấy dầu.
17 Giống như sắt mài nhọn sắt, Cũng vậy, con người mài giũa diện mạo bạn mình.
18 Ai chăm sóc cây vả sẽ ăn trái của nó, Và ai phục vụ chủ mình sẽ được tôn trọng.
19 Mặt phản chiếu trong nước thể nào, Lòng người đối với người cũng thể ấy.
20 Con mắt loài người chẳng bao giờ chán, Cũng như âm phủ và vực sâu không bao giờ đầy.
21 Nồi thử bạc, lò thử vàng, Còn sự khen ngợi thử loài người.
22 Dù con dùng chày mà giã kẻ ngu dại trong cối chung với gạo, Thì sự điên dại cũng không lìa khỏi nó.
23 Hãy biết thật rõ tình trạng bầy chiên của con, Và lưu tâm đến các đàn gia súc;
24 Vì sự giàu có không tồn tại mãi, Và mão miện cũng không còn đến đời đời.
25 Cỏ khô mất đi, cỏ non lại mọc ra, Người ta thu nhặt rau cỏ trên núi.
26 Lông chiên sẽ cung cấp áo quần cho con, Dê đực là giá mua đồng ruộng.
27 Sữa dê có đủ để làm thức ăn cho con, Cho người nhà của con Và để nuôi các đầy tớ gái của con.
1 Kẻ ác chạy trốn dù không ai đuổi theo; Nhưng người công chính dũng mãnh như sư tử.
2 Khi xứ sở loạn lạc Thì có nhiều lãnh tụ; Nhưng nhờ một người hiểu biết sáng suốt, Đất nước sẽ bền vững lâu dài.
3 Người nghèo áp bức kẻ cùng khốn Khác nào trận mưa lũ quét sạch mùa màng.
4 Kẻ bỏ luật pháp khen ngợi kẻ ác, Còn người giữ luật pháp chống lại chúng.
5 Kẻ buông mình vào điều ác, chẳng hiểu sự công chính, Nhưng ai tìm kiếm Đức Giê-hô-va hiểu biết mọi sự.
6 Thà làm người nghèo khó mà sống chính trực Còn hơn là kẻ giàu có mà theo đường lối quanh co.
7 Ai tuân giữ luật pháp là đứa con hiểu biết, Nhưng ai kết bạn với kẻ phóng đãng làm nhục cha mình.
8 Kẻ nào nhờ cho vay nặng lãi mà của cải mình tăng thêm, Là chất chứa của ấy cho người có lòng thương xót kẻ nghèo khổ.
9 Người nào bịt tai không chịu nghe luật pháp, Lời cầu nguyện của người ấy đáng ghê tởm.
10 Kẻ nào làm cho người ngay thẳng lầm lạc trong đường xấu xa, Chính kẻ đó sẽ sa vào hố mình đã đào; Nhưng người trọn vẹn được hưởng phước lành.
11 Người giàu tự cho mình là khôn ngoan, Nhưng người nghèo mà thông sáng thì biết rõ người ấy.
12 Khi người công chính chiến thắng thì được vinh quang lớn, Lúc kẻ gian ác nổi lên, mọi người đều ẩn trốn.
13 Người nào giấu tội lỗi mình sẽ không được may mắn, Nhưng ai xưng nó ra và lìa bỏ nó thì sẽ được thương xót.
14 Người kính sợ Chúa luôn luôn hưởng phước; Còn ai cứng lòng sẽ rơi vào tai họa.
15 Kẻ ác cai trị dân nghèo Khác nào sư tử gầm thét, hoặc gấu đuổi theo mồi.
16 Kẻ cai trị thiếu hiểu biết chỉ lo bóc lột, Nhưng người ghét lợi bất chính sẽ được trường thọ.
17 Kẻ mắc nợ máu của một người Sẽ trốn chạy cho đến chết, Đừng ai giúp đỡ nó!
18 Ai ăn ở cách liêm chính sẽ được cứu rỗi, Còn ai đi theo đường lối bất chính sẽ sa ngã thình lình.
19 Người nào cày ruộng sẽ đầy lương thực, Nhưng ai theo kẻ lười biếng sẽ đầy sự nghèo khổ.
20 Người trung tín sẽ được nhiều phước lành, Nhưng kẻ vội làm giàu hẳn không khỏi bị phạt.
21 Thiên vị là điều chẳng tốt; Vì một mẩu bánh mà người ta có thể phạm tội.
22 Người có mắt gian tham vội chạy theo của cải, Chẳng biết rằng sự thiếu thốn sẽ ập đến bên mình.
23 Ai quở trách một người, về sau sẽ được biết ơn Hơn là kẻ dùng lưỡi xu nịnh.
24 Kẻ nào ăn cắp của cha hay mẹ mình Và nói rằng: “Chẳng phải là phạm tội đâu,” Kẻ ấy là đồng bọn với kẻ phá hoại.
25 Kẻ tham lam gây ra sự tranh cãi, Nhưng người tin cậy Đức Giê-hô-va sẽ được hưng thịnh.
26 Kẻ nào tin cậy nơi lòng mình là kẻ ngu muội; Còn ai ăn ở cách khôn ngoan sẽ được cứu rỗi.
27 Ai ban cho người nghèo sẽ không thiếu thốn, Còn ai nhắm mắt làm ngơ sẽ bị nhiều lời nguyền rủa.
28 Khi kẻ ác nổi lên, mọi người đều ẩn trốn, Nhưng khi chúng sụp đổ, người công chính lại gia tăng.
1 Người thường xuyên bị quở trách mà lại cứng cổ, Sẽ bị sụp đổ thình lình, không phương cứu chữa.
2 Khi người công chính gia tăng thì dân chúng vui mừng, Nhưng khi kẻ ác cai trị, dân chúng lại rên xiết.
3 Người yêu mến sự khôn ngoan làm cho cha vui thỏa, Còn kẻ kết bạn với phường kỹ nữ, phá tan của cải.
4 Nhờ công lý, vua làm cho đất nước bền vững, Nhưng ai đòi hối lộ, làm cho đất nước suy vong.
5 Kẻ nào xu nịnh người lân cận, Là giăng lưới dưới chân người.
6 Trong tội lỗi của kẻ ác có một cái bẫy, Nhưng người công chính ca hát mừng rỡ.
7 Người công chính biết quyền lợi của người nghèo khổ, Còn kẻ ác không hiểu điều tri thức ấy.
8 Kẻ nhạo báng châm lửa cho thành bị thiêu hủy, Nhưng người khôn ngoan làm nguôi cơn giận.
9 Nếu người khôn ngoan tranh luận với kẻ ngu dại, Dù người giận hay cười cũng chẳng được yên.
10 Kẻ khát máu ghét người trọn vẹn, Nhưng người ngay thẳng bảo tồn mạng sống người ấy.
11 Kẻ ngu dại bộc lộ cơn giận dữ của mình, Còn người khôn ngoan kiên nhẫn kiềm chế nó.
12 Nếu người cai trị lắng nghe lời giả dối, Thì cả bầy tôi trở nên gian ác.
13 Người nghèo và kẻ áp bức gặp nhau ở điểm nầy: Đức Giê-hô-va ban ánh sáng cho đôi mắt của cả hai.
14 Vua nào phân xử công minh cho người nghèo Thì ngôi vua sẽ được vững bền mãi mãi.
15 Roi vọt và sự quở trách ban cho sự khôn ngoan, Còn đứa con phóng túng làm nhục mẹ nó.
16 Khi kẻ ác tăng thêm thì tội lỗi cũng gia tăng, Nhưng người công chính sẽ thấy sự sụp đổ của chúng.
17 Hãy sửa phạt con cái, nó sẽ cho con được an tịnh, Và làm cho lòng con vui mừng.
18 Ở đâu không có khải tượng, dân chúng phóng túng, Nhưng phước cho người biết tuân giữ luật pháp!
19 Đừng sửa trị đầy tớ bằng lời nói suông, Vì dù nó hiểu, cũng không vâng theo.
20 Con có thấy kẻ hấp tấp trong lời nói mình chăng? Một kẻ ngu muội còn có hi vọng hơn hắn.
21 Người nào nuông chiều đầy tớ mình từ thuở nhỏ, Cuối cùng nó trở thành đứa cứng đầu.
22 Người hay giận gây ra điều tranh cãi, Kẻ nóng tính phạm rất nhiều tội lỗi.
23 Sự kiêu ngạo của một người sẽ hạ người ấy xuống, Nhưng ai có tinh thần khiêm nhường sẽ được tôn trọng.
24 Kẻ nào chia phần với tên trộm là ghét linh hồn mình; Nó nghe lời nguyền rủa mà không tiết lộ điều gì.
25 Lo sợ loài người là một cạm bẫy, Nhưng ai nhờ cậy Đức Giê-hô-va thì được an toàn.
26 Nhiều người tìm kiếm ân huệ của kẻ cai trị, Nhưng công lý cho con người đến từ Đức Giê-hô-va.
27 Kẻ bất chính là điều ghê tởm đối với người công chính, Nhưng người sống ngay thẳng là điều ghê tởm cho kẻ ác.
1 Lời của A-gu-rơ con trai Gia-kê, châm ngôn mà người ấy nói cho Y-thi-ên và U-canh:
2 Thật, ta ngu dốt hơn ai hết, Ta không có sự thông sáng của con người.
3 Ta chưa được học sự khôn ngoan, Và chưa học biết tri thức về Đấng Thánh.
4 Ai đã lên trời rồi lại xuống? Ai đã góp gió trong đôi bàn tay? Ai đã bọc nước trong áo? Ai lập các giới hạn của đất? Tên của Đấng ấy là gì, Và tên con trai Đấng ấy là chi? Nếu con biết, hãy nói đi!
5 Mọi lời của Đức Chúa Trời đều được tinh luyện; Ngài là cái khiên cho người nương cậy nơi Ngài.
6 Đừng thêm gì vào lời Ngài, Kẻo con bị Ngài quở trách, Và bị kể là người nói dối chăng!
7 Con cầu xin Chúa hai điều; Xin Ngài đừng từ chối trước khi con chết:
8 Xin khiến sự gian ác và lời dối trá cách xa con; Đừng để con nghèo khổ hoặc giàu sang, Xin cho con lương thực đủ dùng;
9 Kẻo khi dư dật, con từ chối Chúa Mà nói rằng: “Đức Giê-hô-va là ai?” Hoặc khi con bị nghèo khổ mà đi trộm cắp, Và làm ô danh Đức Chúa Trời của con chăng.
10 Đừng vu khống đầy tớ với chủ nó, Kẻo nó nguyền rủa và con phải mắc tội chăng.
11 Có hạng người nguyền rủa cha mình Cũng không chúc phước cho mẹ mình.
12 Có hạng người cho là mình trong sạch, Nhưng chưa được rửa sạch vết nhơ của mình.
13 Có hạng người có cặp mắt kiêu hãnh, Và mí mắt tự cao làm sao!
14 Có hạng người có răng sắc như gươm, Hàm răng bén như dao, Để nuốt mất những người bần cùng khỏi đất, Và những người nghèo túng khỏi loài người.
15 Con đỉa có hai con gái, Chúng kêu: “Hãy cho! Hãy cho!” Có ba điều không bao giờ thỏa mãn, Và bốn điều chẳng bao giờ nói: “Đủ rồi!”
16 Đó là: Âm phủ, dạ hiếm muộn, Đất khan nước, và lửa, Chẳng bao giờ nói: “Đủ rồi!”
17 Con mắt nhạo báng cha, Khinh thường việc vâng lời mẹ, Sẽ bị các con quạ nơi thung lũng móc đi, Và các chim ưng con ăn nó.
18 Có ba việc kỳ diệu quá đối với ta, Và bốn điều mà ta không hiểu nổi:
19 Đường chim ưng bay trên trời, Lối rắn bò trên tảng đá, Đường tàu chạy giữa biển, Và đường tình ái giữa nam nữ.
20 Đây là cách sống của người đàn bà ngoại tình: Ăn xong, lau miệng, Và nói: “Tôi có làm gì tội lỗi đâu!”
21 Có ba điều làm cho trái đất rúng động, Và bốn việc khiến nó không chịu nổi:
22 Tên nô lệ được lên làm vua, Kẻ ngu dại được no nê thức ăn,
23 Người đàn bà dễ ghét lấy được chồng, Và đứa tớ gái thay thế bà chủ mình.
24 Có bốn loài vật nhỏ trên đất, Nhưng rất mực khôn ngoan:
25 Con kiến dù là loài yếu ớt, Nhưng biết lo dự trữ thức ăn trong mùa hạ;
26 Con thỏ rừng dù là loài không có sức lực, Nhưng biết làm chỗ ở trong hốc đá;
27 Loài cào cào dù không có vua chúa, Nhưng bay ra thành đội ngũ;
28 Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được, Vẫn ở trong cung vua.
29 Ba con vật có dáng đi đẹp đẽ, Và bốn loài có bước oai phong:
30 Sư tử mạnh hơn hết trong các loài vật, Chẳng lui bước trước bất cứ loài nào;
31 Con gà trống oai vệ; con dê đực; Và vua khi duyệt binh.
32 Nếu con có dại dột mà tự cao tự đại, Hoặc nếu con có âm mưu điều ác, Hãy lấy tay che miệng lại.
33 Ép sữa làm ra sữa đông, Và đấm vào mũi làm cho phun máu; Cũng vậy, chọc giận sinh ra điều tranh cãi.
1 Lời của vua Lê-mu-ên, các châm ngôn mà mẹ vua dạy cho người:
2 Hỡi con ta! Hỡi con mà dạ ta đã cưu mang! Hỡi con của sự khấn nguyện! Ta nên nói điều gì với con đây?
3 Đừng trao sức lực con cho đàn bà, Đừng theo con đường khiến cho vua chúa bị bại hoại.
4 Hỡi Lê-mu-ên, chẳng xứng hợp cho các vua, Chẳng xứng hợp cho các vua uống rượu, Hoặc các quan chức hỏi: “Rượu ở đâu?”
5 Kẻo khi uống say, họ quên luật lệ, Mà đi ngược lại quyền lợi của người khốn khổ chăng.
6 Hãy đem chất men cho người sắp chết, Và rượu cho người có lòng đắng cay;
7 Hãy cho họ uống và quên nỗi nghèo khổ của mình, Chẳng còn nhớ đến nỗi cực nhọc của mình nữa.
8 Hãy mở miệng bênh vực người câm, Và biện hộ cho những người bị ruồng bỏ.
9 Hãy mở miệng, xét xử công minh, Bảo vệ quyền lợi cho người nghèo nàn cùng khốn.
10 Ai có thể tìm được một người nữ tài đức? Giá trị nàng trổi hơn châu ngọc.
11 Lòng người chồng tin cậy nàng, Chàng sẽ chẳng thiếu hoa lợi.
12 Trọn đời nàng làm cho chồng được ích lợi, Chứ không gây tổn hại.
13 Nàng lo tìm lông chiên và sợi gai, Rồi vui vẻ bắt tay vào việc.
14 Nàng giống như các tàu buôn, Từ xứ xa chở hàng về.
15 Nàng thức dậy khi trời còn tối, Cung cấp thức ăn cho người nhà, Và giao công việc cho các tớ gái mình.
16 Nàng để ý đến một cánh đồng và mua nó; Nhờ hoa lợi của hai tay mình, nàng lập một vườn nho.
17 Nàng thắt lưng bằng sức lực Và làm cho hai cánh tay mạnh mẽ.
18 Nàng thấy công việc mình được ích lợi; Ban đêm đèn nàng chẳng tắt.
19 Nàng đặt tay vào con quay, Và các ngón tay nàng cầm con suốt.
20 Nàng mở rộng tay giúp người nghèo khó, Đưa tay ra tiếp kẻ khốn cùng.
21 Nàng không sợ người nhà bị lạnh khi tuyết giá, Vì cả nhà đều mặc áo bằng lông chiên đỏ sậm.
22 Nàng tự làm những chăn mền; Áo quần nàng đều bằng vải gai mịn màu tía.
23 Nơi cổng thành, chồng nàng được nổi tiếng Khi ngồi chung với các trưởng lão trong xứ.
24 Nàng may áo quần bằng vải gai đem bán; Cung cấp đai thắt lưng cho nhà buôn.
25 Nàng mặc lấy sức lực và oai phong, Mỉm cười khi nghĩ đến tương lai.
26 Miệng nàng nói năng khôn ngoan, Lưỡi nàng khuyên dạy điều nhân ái.
27 Nàng coi sóc mọi việc trong nhà, Không bao giờ lười biếng.
28 Con cái nàng trỗi dậy chúc nàng được phước; Chồng nàng cũng khen ngợi nàng rằng:
29 “Có nhiều người nữ làm việc xuất sắc, Nhưng nàng trổi hơn tất cả.”
30 Duyên là giả dối, sắc lại hư không, Nhưng người nữ nào kính sợ Đức Giê-hô-va sẽ được khen ngợi.
31 Hãy ban cho nàng bông trái của tay nàng, Và để các công việc nàng khen ngợi nàng tại cổng thành.