1 Davut oðlu Süleyman krallýðýný saðlamlaþtýrdý. Çünkü Tanrýsý RAB onunlaydý ve onu çok yüceltti.
2 Süleyman bütün Ýsrailliler'i -binbaþýlarý, yüzbaþýlarý, yargýçlarý, Ýsrail'in boy baþlarý olan önderleri- çaðýrttý.
3 Sonra bütün toplulukla birlikte Givon'daki tapýnma yerine gitti. Çünkü RAB'bin kulu Musa'nýn çölde yaptýðý Tanrý'yla Buluþma Çadýrý oradaydý.
4 Ancak Davut Tanrý'nýn Antlaþma Sandýðý'ný* Kiryat-Yearim'den getirip Yeruþalim'de hazýrladýðý çadýra koymuþtu.
5 Hur oðlu Uri oðlu Besalel'in yaptýðý tunç* sunaðý da Givon'da RAB'bin Konutu'nun önüne yerleþtirmiþti. Süleyman'la topluluk orada RAB'be danýþtýlar.
6 Süleyman RAB'bin önüne, Buluþma Çadýrý'nýn önündeki tunç sunaða çýkarak üzerinde bin yakmalýk sunu* sundu.
7 Tanrý o gece Süleyman'a görünüp, 'Sana ne vermemi istersin?' diye sordu.
8 Süleyman, 'Babam Davut'a büyük iyilikler yaptýn' diye karþýlýk verdi, 'Beni de onun yerine kral atadýn.
9 Ya RAB Tanrý, babam Davut'a verdiðin söz yerine gelsin! Beni yeryüzünün tozu kadar çok olan bir halkýn kralý yaptýn.
10 Þimdi bu halký yönetebilmem için bana bilgi ve bilgelik ver. Baþka türlü senin bu büyük halkýný kim yönetebilir!'
11 Tanrý Süleyman'a, 'Demek yüreðinin dileði bu' dedi, 'Zenginlik, mal mülk, onur ya da senden nefret edenlerin ölümünü istemedin, kendin için uzun ömür de istemedin. Bunlarýn yerine seni baþýna kral yaptýðým halkýmý yönetmek için bilgi ve bilgelik istedin.
12 Sana bilgi ve bilgelik verilecektir. Sana ayrýca öyle bir zenginlik, mal mülk ve onur vereceðim ki, benzeri ne senden önceki krallarda görülmüþtür, ne de senden sonrakilerde görülecektir.'
13 Bundan sonra Süleyman Givon'daki tapýnma yerinden, Buluþma Çadýrý'ndan ayrýlýp Yeruþalim'e gitti. Ýsrail'i oradan yönetti.
14 Kral Süleyman savaþ arabalarýyla atlarýný topladý. Bin dört yüz savaþ arabasý, on iki bin atý vardý. Bunlarýn bir kýsmýný savaþ arabalarý için ayrýlan kentlere, bir kýsmýný da kendi yanýna, Yeruþalim'e yerleþtirdi.
15 Krallýðý döneminde Yeruþalim'de altýn ve gümüþ taþ deðerine düþtü. Sedir aðaçlarý Þefela'daki yabanýl incir aðaçlarý kadar bollaþtý.
16 Süleyman'ýn atlarý Mýsýr ve Keve'den*fa* getirilirdi. Kralýn tüccarlarý atlarý Keve'den satýn alýrdý.
17 Mýsýr'dan bir savaþ arabasý altý yüz*fb*, bir at yüz elli þekel*fc* gümüþe getirilirdi. Bunlarý bütün Hitit* ve Aram krallarýna satarlardý.
1 Süleyman RAB adýna bir tapýnak, kendisi için de bir saray yaptýrmaya karar verdi.
2 Yük taþýmak için yetmiþ bin, daðlarda taþ kesmek için seksen bin, bunlara gözcülük etmek için de üç bin altý yüz kiþi görevlendirdi.
3 Sur Kralý Hiram'a da þu haberi gönderdi: 'Babam Davut'un oturmasý için saray yapýlýrken kendisine gönderdiðin sedir tomruklarýndan bana da gönder.
4 Tanrým RAB'be adamak üzere, O'nun adýna bir tapýnak yapýyorum. Bu tapýnakta hoþ kokulu buhur yakýp adak ekmeklerini* sürekli olarak masaya dizeceðiz. Sabah akþam, her Þabat Günü*, her Yeni Ay ve Tanrýmýz RAB'bin belirlediði bayramlarda orada yakmalýk sunular* sunacaðýz. Ýsrail'e bunlarý sürekli yapmasý buyruldu.
5 'Yapacaðým tapýnak büyük olacak. Çünkü Tanrýmýz bütün tanrýlardan büyüktür.
6 Ama O'na bir tapýnak yapmaya kimin gücü yeter? Çünkü O göklere, göklerin göklerine bile sýðmaz. Ben kimim ki O'na bir tapýnak yapayým! Ancak önünde buhur yakýlabilecek bir yer yapabilirim.
7 'Bana bir adam gönder; Yahuda ve Yeruþalim'de babam Davut'un yetiþtirdiði ustalarýmla çalýþsýn. Altýn, gümüþ, tunç* ve demiri iþlemede; mor, kýrmýzý, lacivert kumaþ dokumada, oymacýlýkta usta olsun.
8 'Bana Lübnan'dan sedir, çam, algum*fç* tomruklarý da gönder. Adamlarýnýn oradaki aðaçlarý kesmekte usta olduklarýný biliyorum. Benim adamlarým da seninkilerle birlikte çalýþsýn.
9 Öyle ki, bana çok sayýda tomruk saðlayabilsinler. Çünkü yapacaðým tapýnak büyük ve görkemli olacak.
10 Aðaç kesen adamlarýna yirmi bin kor bulgur*fd*, yirmi bin kor arpa*fe*, yirmi bin bat*ff* þarap, yirmi bin bat zeytinyaðý vereceðim.'
11 Sur Kralý Hiram Süleyman'a mektupla þu yanýtý gönderdi: 'RAB halkýný sevdiði için, seni onlarýn kralý yaptý.'
12 Hiram mektubunu þöyle sürdürdü:
13 'Sana Huram-Avi adýnda usta ve akýllý birini gönderiyorum.
14 Annesi Danlý, babasý Surlu'dur. Altýn, gümüþ, tunç, demir, taþ ve tahta iþlemekte; ince keten, mor, lacivert ve kýrmýzý kumaþ dokumakta ustadýr. Her türlü oymacýlýkta usta olduðu gibi her tasarýmý uygulayabilecek yetenektedir. Ustalarýnla ve babanýn, efendim Davut'un yetiþtirdiði ustalarla çalýþacak.
15 'Efendim, sözünü ettiðin buðday, arpa, zeytinyaðý ve þarabý kullarýna gönder.
16 Biz de sana gereken bütün tomruklarý Lübnan'da keser, deniz yoluyla, sallarla Yafa'ya kadar yüzdürürüz. Sonra sen tomruklarý alýp Yeruþalim'e götürürsün.'
17 Babasý Davut'un yaptýðý sayýmdan sonra, Süleyman da Ýsrail'de yaþayan bütün yabancýlar arasýnda bir sayým yaptý. Yabancýlarýn sayýsý 153 600 kiþi olarak belirlendi.
18 Bunlardan 70 000'ine yük taþýma, 80 000'ine daðlarda taþ kesme, 3 600'üne de iþçileri çalýþtýrma görevi verildi.
1 Süleyman bundan sonra RAB'bin Yeruþalim'de babasý Davut'a göründüðü Moriya Daðý'nda RAB'bin Tapýnaðý'ný yaptýrmaya baþladý. Yevuslu Ornan'ýn olan bu harman yerini Davut saðlamýþtý.
2 Süleyman krallýðýnýn dördüncü yýlýnýn ikinci ayýnýn* ikinci gününde yapýyý baþlattý.
3 Tanrý'nýn Tapýnaðý için attýðý temel, eski ölçülere göre altmýþ arþýn*fg* uzunluðunda, yirmi arþýn*fh* geniþliðindeydi.
4 Tapýnaðýn ön cephesini boydan boya kaplayan eyvanýnýn geniþliði yirmi arþýn*fh*, yüksekliði yüz yirmi arþýndý*fý*. Süleyman iç duvarlarý saf altýnla kaplattý.
5 Ana bölümün duvarlarýný da önce çam tahtasýyla, sonra saf altýnla kaplattý; hurma aðacý ve zincir motifleriyle süsletti.
6 Tapýnaðý deðerli taþlarla bezetti. Kullanýlan altýn Parvayim'den getirilmiþti.
7 Kiriþleri, kapý eþiklerini, duvarlarla kapýlarý altýnla kaplattý. Duvarlara Keruvlar* oydurdu.
8 En Kutsal Yer'i* yaptý: Uzunluðu tapýnaðýn geniþliðine eþitti; uzunluðu da geniþliði de yirmiþer arþýndý*fi*. En Kutsal Yer'in iç duvarlarýný altý yüz talant*fj* saf altýnla kaplattý.
9 Altýn çivilerin aðýrlýðý elli þekeldi*fk*. Süleyman yukarý odalarý da altýnla kaplattý.
10 En Kutsal Yer'de iki Keruv heykeli yaptýrarak altýnla kaplattý.
11 Keruvlar'ýn kanatlarýnýn uzunluðu yirmi arþýndý*fl*. Keruvlar'dan birinin kanadý beþ arþýndý*fm* ve tapýnaðýn duvarýna eriþiyordu. Öbür kanat da beþ arþýndý*fm* ve öteki Keruv'un kanadýna deðiyordu.
12 Ayný þekilde öteki Keruv'un da kanadý beþ arþýndý*fm* ve tapýnaðýn duvarýna eriþiyordu. Öbür kanat da beþ arþýndý*fm* ve birinci Keruv'un kanadýna deðiyordu.
13 Ayakta duran ve açýlmýþ kanatlarýnýn uzunluðu yirmi arþýn*fl* olan Keruvlar'ýn yüzü ana bölüme bakýyordu.
14 En Kutsal Yer'in perdesi lacivert, mor, kýrmýzý kumaþtan ve ince ketenden yapýlmýþtý. Üzerinde Keruv iþlemeleri vardý.
15 Süleyman otuz beþer arþýn*fn* yüksekliðinde iki sütun yaptýrýp tapýnaðýn önüne diktirdi. Sütun baþlýklarý beþer arþýn*fo* yüksekliðindeydi.
16 Gerdanlýða benzer*fö* zincirler yaptýrarak sütunlarýn üzerine koydurdu. Yüz nar motifi yaptýrýp zincirlere taktýrdý.
17 Sütunlarý tapýnaðýn önüne diktirip saðdakine Yakin*fp*, soldakine Boaz*fr* adýný verdi.
1 Süleyman tunçtan* bir sunak yaptýrdý. Sunaðýn eniyle uzunluðu yirmiþer arþýn*fs*, yüksekliði on arþýndý*fþ*.
2 Dökme tunçtan on arþýn*fþ* çapýnda, beþ arþýn*ft* derinliðinde, çevresi otuz arþýn*fu* yuvarlak bir havuz yaptýrdý.
3 Havuzun dýþý boða kabartmalarýyla kuþatýlmýþtý. Her arþýnda*fü* onar tane olan bu kabartmalar iki sýra halindeydi ve gövdeyle birlikte dökülmüþtü.
4 Havuz üçü kuzeye, üçü batýya, üçü güneye, üçü de doðuya bakan on iki boða heykeli üzerine oturtulmuþtu. Boðalarýn saðrýlarý içe dönüktü.
5 Havuzun çeperi dört parmak kalýnlýðýndaydý; kenarlarý kâse kenarlarýný, nilüferleri andýrýyordu. Üç bin bat*fv* su alýyordu.
6 Süleyman yýkama iþleri için on kazan yaptýrdý. Beþini sunaðýn güneyine, beþini kuzeyine yerleþtirdi. Yakmalýk sunularýn* parçalarý bunlarda yýkanýrdý. Havuz ise kâhinlerin* yýkanmasý içindi.
7 Süleyman tanýma uygun biçimde yaptýrdýðý on altýn kandilliði tapýnaðýn içine, beþi saðda, beþi solda olmak üzere yerleþtirdi.
8 Yaptýrdýðý on masanýn beþini de tapýnaðýn saðýna, beþini soluna yerleþtirdi. Ayrýca yüz altýn çanak yaptýrdý.
9 Kâhinlerin avlusunu, büyük avluyla kapýlarýný yaptýrdý. Kapýlarý tunçla kaplattý.
10 Havuzu ise tapýnaðýn güneydoðu köþesine yerleþtirdi.
11 Hiram kovalar, kürekler, çanaklar yaptý. Böylece Kral Süleyman için üstlenmiþ olduðu Tanrý'nýn Tapýnaðý'yla ilgili iþleri tamamlamýþ oldu:
12 Ýki sütun ve iki yuvarlak sütun baþlýðý, bu baþlýklarý süsleyen iki örgülü að,
13 Sütunlarýn yuvarlak baþlýklarýný süsleyen iki örgülü aðýn üzerini ikiþer sýra halinde süsleyen dört yüz nar motifi,
14 On kazan ve ayaklýklarý,
15 Havuz ve havuzu taþýyan on iki boða heykeli,
16 Kovalar, kürekler, büyük çatallar.
17 Kral bunlarý Þeria Ovasý'nda, Sukkot ile Seredata arasýndaki killi topraklarda döktürmüþtü.
18 Süleyman'ýn yaptýrdýðý eþyalar o kadar çoktu ki, kullanýlan tuncun hesabý tutulmadý.
19 Süleyman'ýn Tanrý'nýn Tapýnaðý için yaptýrdýðý altýn eþyalar þunlardý:
20 Ýç odanýn önüne yerleþtirilen ve kurala uygun olarak yakýlan saf altýndan kandilliklerle kandilleri,
21 Çiçek süslemeleri, kandiller, maþalar. -Bunlar saf altýndandý.-
22 Saf altýn fitil maþalarý, çanaklar, tabaklar, buhurdanlar ve tapýnaðýn altýn kapýlarý. En Kutsal Yer'in* ve ana bölümün kapýlarý da altýndandý.
1 RAB'bin Tapýnaðý'nýn yapýmý tamamlanýnca Süleyman, babasý Davut'un adadýðý altýn, gümüþ ve öbür eþyalarý getirip Tanrý'nýn Tapýnaðý'nýn hazine odalarýna yerleþtirdi.
2 Süleyman RAB'bin Antlaþma Sandýðý'ný* Davut Kenti olan Siyon'dan getirmek üzere Ýsrail halkýnýn ileri gelenleriyle bütün oymak ve boy baþlarýný Yeruþalim'e çaðýrdý.
3 Hepsi yedinci aydaki* bayramda kralýn önünde toplandý.
4 Ýsrail'in bütün ileri gelenleri toplanýnca, Levililer Antlaþma Sandýðý'ný yerden kaldýrdýlar.
5 Sandýðý, Buluþma Çadýrý'ný ve çadýrdaki bütün kutsal eþyalarý Levili kâhinler tapýnaða taþýdýlar.
6 Kral Süleyman ve bütün Ýsrail topluluðu Antlaþma Sandýðý'nýn önünde sayýsýz davar ve sýðýr kurban etti.
7 Kâhinler RAB'bin Antlaþma Sandýðý'ný tapýnaðýn iç odasýna, En Kutsal Yer'e* taþýyýp Keruvlar'ýn* kanatlarýnýn altýna yerleþtirdiler.
8 Keruvlar'ýn kanatlarý sandýðýn konduðu yerin üstüne kadar uzanýyor ve sandýðý da, sýrýklarýný da örtüyordu.
9 Sýrýklar öyle uzundu ki, uçlarý iç odanýn önünden görünüyordu. Ancak dýþarýdan görünmüyordu. Bunlar hâlâ oradadýr.
10 Sandýðýn içinde Musa'nýn Horev Daðý'nda koyduðu iki levhadan baþka bir þey yoktu. Bunlar Mýsýr'dan çýkýþlarýnda RAB'bin Ýsrailliler'le yaptýðý antlaþmanýn levhalarýydý.
11 Kâhinler Kutsal Yer'den* çýktýlar. Orada bulunan kâhinlerin hepsi, bölüklerinin sýrasýný beklemeden, kendilerini kutsamýþlardý.
12 Bütün Levili ezgiciler -Asaf, Heman, Yedutun, oðullarýyla kardeþleri- zillerle, çenk ve lirlerle, ince keten kuþanmýþ olarak sunaðýn doðusunda yerlerini almýþlardý. Borazan çalan yüz yirmi kâhin onlara eþlik ediyordu.
13 Borazan çalanlarla ezgiciler tek ses halinde RAB'be þükredip övgüler sunmaya baþladýlar. Borazan, zil ve çalgýlarýn eþliðinde seslerini yükselterek RAB'bi þöyle övdüler: 'RAB iyidir; Sevgisi sonsuza dek kalýcýdýr.'
14 Bu bulut yüzünden kâhinler görevlerini sürdüremediler. Çünkü RAB Tanrý'nýn görkemi tapýnaðý doldurmuþtu.
1 O zaman Süleyman þöyle dedi:
2 Senin için görkemli bir tapýnak, sonsuza dek yaþayacaðýn bir konut yaptým.'
3 Kral ayakta duran bütün Ýsrail topluluðuna dönerek onlarý kutsadýktan sonra
4 þöyle dedi: 'Babam Davut'a verdiði sözü tutan Ýsrail'in Tanrýsý RAB'be övgüler olsun! RAB demiþti ki,
5 7 'Babam Davut Ýsrail'in Tanrýsý RAB'bin adýna bir tapýnak yapmayý yürekten istiyordu.
8 Ama RAB, babam Davut'a, 9 10 'RAB verdiði sözü yerine getirdi. RAB'bin sözü uyarýnca, babam Davut'tan sonra Ýsrail tahtýna ben geçtim ve Ýsrail'in Tanrýsý RAB'bin adýna tapýnaðý ben yaptýrdým.
11 Ayrýca RAB'bin Ýsrail halkýyla yaptýðý antlaþmanýn içinde korunduðu sandýðý oraya yerleþtirdim.'
12 Süleyman RAB'bin sunaðýnýn önünde, Ýsrail topluluðunun karþýsýnda durup ellerini göklere açtý.
13 Beþ arþýn*fz* uzunluðunda, beþ arþýn*fz* eninde, üç arþýn*fa* yüksekliðinde tunç* bir kürsü yaptýrýp avlunun ortasýna kurdurmuþtu. Bu kürsünün üstünde durdu, Ýsrail topluluðunun önünde diz çöküp ellerini göklere açtý.
14 'Ya RAB, Ýsrail'in Tanrýsý, yerde ve gökte sana benzer baþka tanrý yoktur' dedi, 'Bütün yürekleriyle yolunu izleyen kullarýnla yaptýðýn antlaþmaya baðlý kalýrsýn.
15 Aðzýnla kulun babam Davut'a verdiðin sözü bugün ellerinle yerine getirdin.
16 'Þimdi, ya RAB, Ýsrail'in Tanrýsý, kulun babam Davut'a verdiðin öbür sözü de tutmaný istiyorum. Ona, 17 Ya RAB, Ýsrail'in Tanrýsý, þimdi kulun Davut'a verdiðin sözü yerine getirmeni istiyorum.
18 'Tanrý gerçekten yeryüzünde, insanlar arasýnda yaþar mý? Sen göklere, göklerin göklerine bile sýðmazsýn. Benim yaptýðým bu tapýnak ne ki!
19 Ya RAB Tanrým, kulunun ettiði duayý, yalvarýþý iþit; duasýna ve yakarýþýna kulak ver.
20 Gözlerin gece gündüz, 21 Buraya yönelerek dua eden kulunun ve halkýn Ýsrail'in yakarýþýný iþit. Göklerden, oturduðun yerden kulak ver; duyunca baðýþla.
22 'Biri komþusuna karþý günah iþleyip ant içmek zorunda kaldýðýnda, gelip bu tapýnakta, senin sunaðýnýn önünde ant içerse,
23 göklerden kulak ver ve gereðini yap. Suçluya karþýlýðýný vererek, suçsuzu haklý çýkararak kullarýný yargýla.
24 'Sana karþý günah iþlediði için düþmanlarýna yenik düþen halkýn Ýsrail yine sana döner, adýný anar, bu tapýnakta dua edip yakararak önüne çýkarsa,
25 göklerden kulak ver, halkýn Ýsrail'in günahýný baðýþla. Onlarý kendilerine ve atalarýna verdiðin ülkeye yine kavuþtur.
26 'Halkýn sana karþý günah iþlediði için gökler kapanýp yaðmur yaðmazsa, sýkýntýya düþen halkýn buraya yönelip dua eder, adýný anar ve günahlarýndan dönerse,
27 göklerden kulak ver; kullarýnýn, halkýn Ýsrail'in günahlarýný baðýþla. Onlara doðru yolda yürümeyi öðret, halkýna mülk olarak verdiðin ülkene yaðmurlarýný gönder.
28 'Ülkeyi kýtlýk, salgýn hastalýk, samyeli, küf, týrtýl ya da çekirgeler kavurduðunda, düþmanlar kentlerden birinde halkýný kuþattýðýnda, herhangi bir felaket ya da hastalýk ortalýðý sardýðýnda,
29 halkýndan bir kiþi ya da bütün halkýn Ýsrail baþýna gelen felaketi, acýyý kavrar, dua edip yakararak ellerini bu tapýnaða doðru açarsa,
30 göklerden, oturduðun yerden kulak ver ve baðýþla. Ýnsanlarýn yüreklerini yalnýzca sen bilirsin. Onlara yaptýklarýna göre davran ki,
31 atalarýmýza verdiðin bu ülkede yaþadýklarý sürece senden korksunlar ve senin yolunda yürüsünler.
32 'Halkýn Ýsrail'den olmayan, ama senin yüce adýný, gücünü, kudretini duyup uzak ülkelerden gelen yabancýlar bu tapýnaða gelip dua ederlerse,
33 göklerden, oturduðun yerden kulak ver, yalvarýþlarýný yanýtla. Öyle ki, dünyanýn bütün uluslarý, halkýn Ýsrail gibi, adýný bilsin, senden korksun ve yaptýrdýðým bu tapýnaðýn sana ait olduðunu*fb* öðrensin.
34 'Halkýn, düþmanlarýna karþý gösterdiðin yoldan savaþa giderken sana, seçtiðin bu kente ve adýna yaptýrdýðým bu tapýnaða yönelip dua ederse,
35 dualarýna, yakarýþlarýna göklerden kulak ver ve onlarý kurtar.
36 'Sana karþý günah iþlediklerinde -günah iþlemeyen tek kiþi yoktur- öfkelenip onlarý yakýn ya da uzak bir ülkeye tutsak olarak götürecek düþmanlarýnýn eline teslim edersen,
37 onlar da tutsak olduklarý ülkede piþmanlýk duyup günahlarýndan döner, 38 tutsak olduklarý ülkede candan ve yürekten sana dönerlerse, atalarýna verdiðin ülkelerine, seçtiðin kente ve adýna yaptýrdýðým tapýnaða yönelip dua ederlerse,
39 göklerden, oturduðun yerden dualarýna, yakarýþlarýna kulak ver, onlarý kurtar. Sana karþý günah iþlemiþ olan halkýný baðýþla.
40 'Þimdi, ey Tanrým, bizi gör ve burada edilen duaya kulak ver.
41 'Çýk, ya RAB Tanrý, yaþayacaðýn yere, Gücünü simgeleyen Sandýk'la birlikte. Ya RAB Tanrý, kâhinlerin kurtuluþu kuþansýn, Sadýk kullarýn iyiliklerinle sevinsinler.
42 Ya RAB Tanrý, meshettiðin* krala yüz çevirme. Kulun Davut'a yaptýðýn iyilikleri anýmsa*fc*.'
1 Süleyman duasýný bitirince, gökten ateþ yaðdý; yakmalýk sunularla* kurbanlarý yiyip bitirdi. RAB'bin görkemi tapýnaðý doldurdu.
2 RAB'bin Tapýnaðý O'nun görkemiyle dolunca kâhinler tapýnaða giremediler.
3 Gökten yaðan ateþi ve tapýnaðýn üzerindeki RAB'bin görkemini gören Ýsrailliler avluda yüzüstü yere kapandýlar; RAB'be tapýnarak O'nu övdüler: 'RAB iyidir; Sevgisi sonsuza dek kalýcýdýr.'
4 Kral ve bütün halk RAB'bin önünde kurban kestiler.
5 Kral Süleyman yirmi iki bin sýðýr, yüz yirmi bin davar kurban etti. Böylece kral ve halk Tanrý'nýn Tapýnaðý'ný adamýþ oldular.
6 Kâhinler yerlerini almýþlardý. Kral Davut'un RAB'bi övmek için yaptýrdýðý ve 'RAB'bin sevgisi sonsuza dek kalýcýdýr' diyerek överken kullandýðý çalgýlarý alan Levililer de yerlerini almýþtý. Levililer'in karþýsýnda duran kâhinler borazanlarýný çalýyorlardý. Bu sýrada bütün Ýsrailliler ayakta duruyordu.
7 Süleyman RAB'bin Tapýnaðý'nýn önündeki avlunun orta kýsmýný kutsadý. Yakmalýk sunularla esenlik sunularýnýn* yaðlý parçalarýný orada sundu. Çünkü yaptýrdýðý tunç* sunak yakmalýk sunularý, tahýl sunularýný* ve yaðlý parçalarý almadý.
8 Süleyman, Levo-Hamat'tan Mýsýr Vadisi'ne kadar her yerden gelen Ýsrailliler'in oluþturduðu çok büyük bir toplulukla birlikte bayramý yedi gün kutladý.
9 Sekizinci gün kutsal bir toplantý yaptýlar. Sunaðý adamaya yedi gün, bayramý kutlamaya da yedi gün ayýrdýlar.
10 Kral yedinci ayýn* yirmi üçüncü günü halký evlerine gönderdi. RAB'bin, Davut, Süleyman ve halký Ýsrail için yapmýþ olduðu iyilikten dolayý hepsi mutluydu, sevinçle coþuyordu.
11 Süleyman RAB'bin Tapýnaðý'ný, sarayý ve RAB'bin Tapýnaðý'yla kendi sarayýnda yapmayý istediði bütün iþleri baþarýyla bitirince,
12 RAB geceleyin ona görünerek þöyle dedi: 'Duaný duydum. Burayý kendime kurban sunulan tapýnak olarak seçtim.
13 'Yaðmur yaðmasýn diye göðü kapadýðýmda, topraðýn ürününü yiyip bitirmesi için çekirgelere buyruk verdiðimde ya da halkýmýn arasýna salgýn hastalýk gönderdiðimde,
14 adýmla çaðrýlan halkým alçakgönüllülüðü takýnýr, bana yönelip dua eder, kötü yollarýndan dönerse, gökten onlarý duyacaðým, günahlarýný baðýþlayýp ülkelerini saðlýða kavuþturacaðým.
15 Gözlerim burada edilen duaya açýk, kulaklarým iþitici olacak.
16 Adým sürekli orada bulunsun diye bu tapýnaðý seçip kutsal kýldým. Gözlerim onun üstünde, yüreðim her zaman orada olacaktýr.
17 Sana gelince, baban Davut'un yaptýðý gibi yollarýmý izler, buyurduðum her þeyi yapar, kurallarýma ve ilkelerime uyarsan,
18 baban Davut'la, <Ýsrail tahtýndan senin soyunun ardý arkasý kesilmeyecektir> diye yaptýðým antlaþmaya baðlý kalýp krallýðýný pekiþtireceðim.
19 'Ama siz yollarýmdan sapar, kurallarýmý, buyruklarýmý býrakýr, gidip baþka ilahlara kulluk eder, taparsanýz,
20 size verdiðim ülkeden sizi söküp atacaðým, adýma kutsal kýldýðým bu tapýnaðý terk edeceðim; burayý bütün uluslarýn aþaðýlayýp alay ettiði bir yer durumuna getireceðim.
21 Bu gösteriþli tapýnaðýn önünden geçenler hayretle, 22 Ve diyecekler ki, <Ýsrail halký, atalarýný Mýsýr'dan çýkaran Tanrýlarý RAB'bi terk etti; baþka ilahlarýn ardýndan gitti, onlara tapýp kulluk etti. RAB bu yüzden bu kötülükleri baþlarýna getirdi.> '
1 Süleyman RAB'bin Tapýnaðý'yla kendi sarayýný yirmi yýlda bitirdi.
2 Sonra Hiram'ýn kendisine verdiði kentleri onarýp Ýsrailliler'in buralara yerleþmesini saðladý.
3 Ardýndan Hamat-Sova üzerine yürüyerek orayý ele geçirdi.
4 Çölde Tadmor Kenti'ni onardý. Hama yöresinde yaptýrdýðý bütün ambarlý kentlerin yapýmýný bitirdi.
5 Yukarý ve Aþaðý Beythoron'u yeniden kurup çevrelerini surlarla, sürgülü kapýlarla saðlamlaþtýrdý.
6 Baalat'ý ve yönetimindeki bütün ambarlý kentleri, savaþ arabalarýyla atlarýn bulunduðu kentleri de onarýp güçlendirdi. Böylece Yeruþalim'de, Lübnan'da, yönetimi altýndaki bütün topraklarda her istediðini yaptýrmýþ oldu.
7 Ýsrail halkýndan olmayan Hititler*, Amorlular, Perizliler, Hivliler ve Yevuslular'dan artakalanlara gelince,
8 Süleyman Ýsrail halkýnýn yok etmediði bu insanlarýn soyundan gelip ülkede kalanlarý angaryaya koþtu. Bu durum bugün de sürüyor.
9 Ancak Ýsrail halkýndan hiç kimseye kölelik yaptýrmadý. Onlar savaþçý, birlik komutaný, savaþ arabalarýyla atlýlarýn komutaný olarak görev yaptýlar.
10 Kral Süleyman adýna halký denetleyen iki yüz elli görevli de Ýsrail halkýndandý.
11 Süleyman, 'Karým Ýsrail Kralý Davut'un sarayýnda kalmamalý. Çünkü RAB'bin Antlaþma Sandýðý'nýn* girdiði yerler kutsaldýr' diyerek firavunun kýzýný Davut Kenti'nden kendisi için yaptýrdýðý saraya getirtti.
12 Tapýnaðýn eyvanýnýn önünde, yaptýrdýðý sunakta RAB'be yakmalýk sunular* sundu.
13 Þabat Günü*, Yeni Ay, yýlýn üç bayramý -Mayasýz Ekmek, Haftalar ve Çardak bayramlarý*- için Musa'nýn buyurduðu sunularý günü gününe sundu.
14 Babasý Davut'un koyduðu kural uyarýnca, kâhin bölüklerine ayrý ayrý görevler verdi. Levililer'i Tanrý'yý övme ve her günün gerektirdiði iþlerde kâhinlere yardým etme görevine atadý. Kapý nöbetçilerini de bölüklerine göre deðiþik kapýlarda görevlendirdi. Çünkü Tanrý adamý Davut böyle buyurmuþtu.
15 Bunlar, hazine odalarýna iliþkin konular dahil, hiçbir konuda kralýn kâhinlerle Levililer'e verdiði buyruklardan ayrýlmadýlar.
16 RAB'bin Tapýnaðý'nýn temelinin atýldýðý günden bitimine dek Süleyman'ýn yapmak istediði her iþ yerine getirildi. Böylece RAB'bin Tapýnaðý'nýn yapýmý tamamlanmýþ oldu.
17 Bundan sonra Süleyman Esyon-Gever'e, Edom kýyýsýndaki Eylat'a gitti.
18 Hiram ona denizi bilen gemiciler ve kendi görevlileri aracýlýðýyla gemiler gönderdi. Kral Süleyman'ýn adamlarýyla birlikte Ofir'e giden bu gemiciler, dört yüz elli talant*fç* altýn getirdiler.
1 Saba Kraliçesi, Süleyman'ýn ününü duyunca, onu çetin sorularla sýnamak için Yeruþalim'e geldi. Çeþitli baharat, çok miktarda altýn ve deðerli taþlarla yüklü büyük bir kervan eþliðinde gelen kraliçe, aklýndan geçen her þeyi Süleyman'la konuþtu.
2 Süleyman onun bütün sorularýna karþýlýk verdi. Kralýn ona yanýt bulmakta güçlük çektiði hiçbir konu olmadý.
3 Süleyman'ýn bilgeliðini, yaptýrdýðý sarayý, sofrasýnýn zenginliðini, görevlilerinin oturup kalkýþýný, hizmetkârlarýnýn ve sakilerinin özel giysileriyle yaptýðý hizmeti, RAB'bin Tapýnaðý'nda sunduðu yakmalýk sunularý* gören Saba Kraliçesi hayranlýk içinde kaldý.
4
5 Krala, 'Ülkemdeyken, yaptýklarýnla ve bilgeliðinle ilgili duyduklarým doðruymuþ' dedi,
6 'Ama gelip kendi gözlerimle görünceye dek anlatýlanlara inanmamýþtým. Büyük bilgeliðinin yarýsý bile bana anlatýlmadý. Duyduklarýmdan daha üstünsün.
7 Ne mutlu adamlarýna! Ne mutlu sana hizmet eden görevlilere! Çünkü sürekli bilgeliðine tanýk oluyorlar.
8 Senden hoþnut kalan, adýna egemenlik sürmen için seni tahta oturtan Tanrýn RAB'be övgüler olsun! Tanrýn Ýsrail'i sevdiði, sonsuza dek korumak istediði için, adaleti ve doðruluðu saðlaman için seni Ýsrail'e kral yaptý.'
9 Saba Kraliçesi krala 120 talant*fd* altýn, çok büyük miktarda baharat ve deðerli taþlar armaðan etti. Krala armaðan ettiði baharatýn benzeri yoktu.
10 Bu arada Hiram'ýn adamlarýyla Süleyman'ýn adamlarý Ofir'den altýn, algum*fe* kerestesiyle deðerli taþlar getirdiler.
11 Kral, RAB'bin Tapýnaðý'yla sarayýn basamaklarýný, çalgýcýlarýn lirleriyle çenklerini bu algum*fe* kerestesinden yaptýrdý. Yahuda bölgesinde daha önce böylesi görülmemiþti.
12 Kral Süleyman Saba Kraliçesi'nin her isteðini, her dileðini yerine getirdi. Kraliçenin kendisine getirdiklerinden daha fazlasýný ona verdi. Bundan sonra kraliçe adamlarýyla birlikte oradan ayrýlýp kendi ülkesine döndü.
13 Süleyman'a bir yýlda gelen altýnýn miktarý 666 talantý*ff* buluyordu.
14 Tüccarlarýn ve alým satýmla uðraþanlarýn getirdiði altýn bunun dýþýndaydý. Arabistan'ýn bütün krallarýyla Ýsrail valileri de Süleyman'a altýn, gümüþ getiriyorlardý.
15 Kral Süleyman dövme altýndan her biri altý yüz þekel*fg* aðýrlýðýnda iki yüz büyük kalkan yaptýrdý.
16 Ayrýca her biri üç yüz þekel*fh* aðýrlýðýnda dövme altýndan üç yüz küçük kalkan yaptýrdý. Kral bu kalkanlarý Lübnan Ormaný adýndaki saraya koydu.
17 Kral fildiþinden büyük bir taht yaptýrýp saf altýnla kaplattý.
18 Tahtýn altý basamaðý, bir de altýn ayak taburesi vardý. Bunlar tahta baðlýydý. Oturulan yerin iki yanýnda kollar, her kolun yanýnda birer aslan heykeli bulunuyordu.
19 Altý basamaðýn iki yanýnda on iki aslan heykeli vardý. Hiçbir krallýkta böylesi yapýlmamýþtý.
20 Kral Süleyman'ýn kadehleriyle Lübnan Ormaný adýndaki sarayýn bütün eþyalarý saf altýndan yapýlmýþ, hiç gümüþ kullanýlmamýþtý. Çünkü Süleyman'ýn döneminde gümüþün deðeri yoktu.
21 Kralýn gemileri Hiram'ýn adamlarýnýn yönetiminde Tarþiþ'e*fý* giderdi. Bu gemiler üç yýlda bir altýn, gümüþ, fildiþi ve türlü maymunlarla*fi* yüklü olarak dönerlerdi.
22 Kral Süleyman dünyanýn bütün krallarýndan daha zengin, daha bilgeydi.
23 Tanrý'nýn Süleyman'a verdiði bilgeliði dinlemek için dünyanýn bütün krallarý onu görmek isterlerdi.
24 Onu görmeye gelenler her yýl armaðan olarak altýn ve gümüþ eþya, giysi, silah, baharat, at, katýr getirirlerdi.
25 Süleyman'ýn atlarla savaþ arabalarý için dört bin ahýrý, on iki bin atlýsý vardý. Bunlarýn bir kýsmýný savaþ arabalarý için ayrýlan kentlere, bir kýsmýný da kendi yanýna, Yeruþalim'e yerleþtirdi.
26 Fýrat Irmaðý'ndan Filist bölgesine, oradan da Mýsýr sýnýrýna dek uzanan bölgedeki bütün krallara egemendi.
27 Onun krallýðý döneminde Yeruþalim'de gümüþ taþ deðerine düþtü. Sedir aðaçlarý Þefela'daki yabanýl incir aðaçlarý kadar bollaþtý.
28 Süleyman'ýn atlarý Mýsýr'dan ve bütün öbür ülkelerden getirilirdi.
29 Süleyman'ýn yaptýðý öbür iþler, baþýndan sonuna dek, Peygamber Natan'ýn tarihinde, Þilolu Ahiya'nýn peygamberlik yazýlarýnda ve Bilici* Ýddo'nun Nevat oðlu Yarovam'a iliþkin görümlerinde yazýlýdýr.
30 Süleyman kýrk yýl süreyle bütün Ýsrail'i Yeruþalim'den yönetti.
31 Süleyman ölüp atalarýna kavuþunca babasý Davut'un Kenti'nde gömüldü. Yerine oðlu Rehavam kral oldu.
1 Rehavam Þekem'e gitti. Çünkü bütün Ýsrailliler kendisini kral ilan etmek için orada toplanmýþlardý.
2 Kral Süleyman'dan kaçýp Mýsýr'a yerleþen Nevat oðlu Yarovam bunu duyunca Mýsýr'dan döndü.
3 Ýsrailliler Yarovam'ý çaðýrttýlar. Birlikte gidip Rehavam'a þöyle dediler:
4 'Baban üzerimize aðýr bir boyunduruk koydu. Ama babanýn üzerimize yüklediði aðýr yükü ve boyunduruðu hafifletirsen sana kul köle oluruz.'
5 Rehavam, 'Üç gün sonra yine gelin' yanýtýný verince halk yanýndan ayrýldý.
6 Kral Rehavam, babasý Süleyman'a saðlýðýnda danýþmanlýk yapan ileri gelenlere, 'Bu halka nasýl yanýt vermemi öðütlersiniz?' diye sordu.
7 Ýleri gelenler, 'Halka iyi davranýr, onlarý hoþnut eder, olumlu yanýt verirsen, sana her zaman kul köle olurlar' diye karþýlýk verdiler.
8 Ne var ki, Rehavam ileri gelenlerin öðüdünü reddederek birlikte büyüdüðü genç görevlilerine danýþtý:
9 'Siz ne yapmamý öðütlersiniz? 10 Birlikte büyüdüðü gençler ona þu karþýlýðý verdiler: 'Sana, 12 Yarovam'la bütün halk, kralýn, 'Üç gün sonra yine gelin' sözü üzerine, üçüncü gün Rehavam'ýn yanýna geldiler.
13 Ýleri gelenlerin öðüdünü reddeden Kral Rehavam, gençlerin öðüdüne uyarak halka sert bir yanýt verdi: 'Babamýn size yüklediði boyunduruðu ben daha da aðýrlaþtýracaðým. Babam sizi kýrbaçla yola getirdiyse, ben sizi akreplerle yola getireceðim.'
14
15 Kral halký dinlemedi. Bu Tanrý'dandý. Çünkü Þilolu Ahiya aracýlýðýyla Nevat oðlu Yarovam'a verdiði sözü yerine getirmek için RAB bu olayý düzenlemiþti.
16 Kralýn kendilerini dinlemediðini görünce, bütün Ýsrailliler, 'Ýþay oðlu Davut'la ne ilgimiz, Ne de payýmýz var!' diye baðýrdýlar, 'Ey Ýsrail halký, haydi evimize dönelim! Davut'un soyu baþýnýn çaresine baksýn.'
17 Rehavam da yalnýzca Yahuda kentlerinde yaþayan Ýsrailliler'e krallýk yapmaya baþladý.
18 Ýsrailliler Kral Rehavam'ýn gönderdiði angaryacýbaþý Hadoram'ý taþa tutup öldürdüler. Bunun üzerine Kral Rehavam savaþ arabasýna atlayýp Yeruþalim'e kaçtý.
19 Ýsrail halký, Davut soyundan gelenlere hep baþkaldýrdý.
1 Rehavam Yeruþalim'e varýnca, Ýsrailliler'le savaþýp onlarý yeniden egemenliði altýna almak amacýyla Yahuda ve Benyamin oymaklarýndan yüz seksen bin seçkin savaþçý topladý.
2 Bu arada RAB, Tanrý adamý Þemaya'ya þöyle seslendi:
3 'Süleyman oðlu Yahuda Kralý Rehavam'a, Yahuda ve Benyamin bölgesinde yaþayan bütün Ýsrailliler'e þunu söyle:
4 5 Rehavam Yeruþalim'de yaþadý ve savunma amacýyla Yahuda'daki þu kentleri onardý:
6 Beytlehem, Etam, Tekoa,
7 Beytsur, Soko, Adullam,
8 Gat, Mareþa, Zif,
9 Adorayim, Lakiþ, Azeka,
10 Sora, Ayalon, Hevron. Bunlar Yahuda ve Benyamin bölgesinde surlu kentlerdi.
11 Rehavam bu kentlerin surlarýný güçlendirerek buralara komutanlar atadý; yiyecek, zeytinyaðý, þarap depoladý.
12 Her kent için kalkanlar, mýzraklar saðladý. Kentleri iyice güçlendirdi. Böylece Yahuda ve Benyamin bölgeleri onun denetimi altýnda kaldý.
13 Ýsrail'in her bölgesinden kâhinlerle Levililer Rehavam'dan yana geçtiler.
14 Levililer otlaklarýný, mallarýný býrakýp Yahuda ve Yeruþalim'e gelmiþlerdi. Çünkü Yarovam'la oðullarý onlarý RAB'bin kâhinliðinden uzaklaþtýrmýþtý.
15 Yarovam tapýnma yerleri ve yaptýrdýðý teke ve buzaðý biçimindeki putlar için kâhinler atamýþtý.
16 Ýsrail'in her oymaðýndan RAB'be, Ýsrail'in Tanrýsý'na yönelmeye yürekten kararlý olanlar ise, atalarýnýn Tanrýsý RAB'be kurban sunmak için kâhinlerle Levililer'in ardýndan Yeruþalim'e geldiler.
17 Üç yýl Davut'la Süleyman'ýn izinde yürüyen bu kiþiler, Süleyman oðlu Rehavam'ý destekleyerek Yahuda Krallýðý'ný güçlendirdiler.
18 Rehavam Davut oðlu Yerimot'un kýzý Mahalat'la evlendi. Mahalat'ýn annesi Avihayil, Ýþay oðlu Eliav'ýn kýzýydý.
19 Mahalat Rehavam'a þu oðullarý doðurdu: Yeuþ, Þemarya, Zaham.
20 Rehavam Mahalat'tan sonra Avþalom'un kýzý Maaka ile evlendi. Maaka ona Aviya'yý, Attay'ý, Ziza'yý, Þelomit'i doðurdu.
21 Rehavam Avþalom'un kýzý Maaka'yý öbür eþleriyle cariyelerinin hepsinden daha çok severdi. Rehavam'ýn on sekiz karýsý, altmýþ cariyesi vardý. Bunlardan yirmi sekiz erkek, altmýþ kýz çocuðu oldu.
22 Rehavam Maaka'dan doðan Aviya'yý kral yapmak amacýyla onu kardeþleri arasýnda önder ve tahta geçecek aday atadý.
23 Bilgece davranarak oðullarýnýn bazýlarýný Yahuda ve Benyamin topraklarýna, surlu kentlere daðýttý. Onlara bol yiyecek saðladý ve birçok kadýnla evlendirdi.
1 Rehavam krallýðýný pekiþtirip güçlenince, Ýsrail*fj* halkýyla birlikte RAB'bin Yasasý'na sýrt çevirdi.
2 Rehavam'ýn krallýðýnýn beþinci yýlýnda Mýsýr Kralý Þiþak Yeruþalim'e saldýrdý. Çünkü Rehavam'la halk RAB'be ihanet etmiþti.
3 Þiþak'ýn bin iki yüz savaþ arabasý, altmýþ bin atlýsý ve Mýsýr'dan onunla birlikte gelen Luvlu, Suklu, Kûþlu* sayýsýz askeri vardý.
4 Þiþak Yahuda'nýn surlu kentlerini ele geçirerek Yeruþalim'e kadar geldi.
5 Bu sýrada Peygamber Þemaya, Rehavam'a ve Þiþak yüzünden Yeruþalim'de toplanan Yahuda önderlerine gelip þöyle dedi: 'RAB, 6 Ýsrail önderleriyle kral alçakgönüllü bir tutum takýnarak, 'RAB adildir' dediler.
7 RAB onlarýn alçakgönüllü bir tutum takýndýklarýný görünce, Þemaya'ya þöyle dedi: 'Madem alçakgönüllü bir tutum takýndýlar, onlarý yok etmeyeceðim; biraz da olsa onlarý huzura kavuþturacaðým. Öfkemi Þiþak aracýlýðýyla Yeruþalim üzerine boþaltmayacaðým.
8 Ama onlarý Þiþak'a köle edeceðim. Öyle ki, bana hizmet etmekle öbür uluslarýn krallarýna hizmet etmek arasýndaki farký anlayabilsinler.'
9 Mýsýr Kralý Þiþak Yeruþalim'e saldýrdýðýnda, Süleyman'ýn yaptýrmýþ olduðu altýn kalkanlar dahil RAB'bin Tapýnaðý'nýn ve sarayýn bütün hazinelerini boþaltýp götürdü.
10 Kral Rehavam bunlarýn yerine tunç* kalkanlar yaptýrarak sarayýn kapý muhafýzlarýnýn komutanlarýna emanet etti.
11 Kral RAB'bin Tapýnaðý'na her gittiðinde, muhafýzlar bu kalkanlarý taþýyarak ona eþlik eder, sonra muhafýz odasýna götürürlerdi.
12 Rehavam'ýn alçakgönüllü bir tutum takýnmasý üzerine RAB'bin öfkesi dindi, onu büsbütün yok etmekten vazgeçti. Yahuda'da bazý iyi davranýþlar da vardý.
13 Kral Rehavam Yeruþalim'de krallýðýný pekiþtirerek sürdürdü. Kral olduðunda kýrk bir yaþýndaydý. RAB'bin adýný yerleþtirmek için bütün Ýsrail oymaklarýnýn yaþadýðý kentler arasýndan seçtiði Yeruþalim Kenti'nde on yedi yýl krallýk yaptý. Annesi Ammonlu Naama'ydý.
14 Rehavam RAB'be yönelmeye yürekten kararlý olmadýðý için kötülük yaptý.
15 Rehavam'ýn yaptýðý iþler, baþýndan sonuna dek, Peygamber Þemaya ve Bilici* Ýddo'nun soyla ilgili tarihinde yazýlýdýr. Rehavam'la Yarovam arasýnda sürekli savaþ vardý.
16 Rehavam ölüp atalarýna kavuþunca, Davut Kenti'nde gömüldü. Rehavam'ýn yerine oðlu Aviya kral oldu.
1 Ýsrail Kralý Yarovam'ýn krallýðýnýn on sekizinci yýlýnda Aviya Yahuda Kralý oldu.
2 Yeruþalim'de üç yýl krallýk yaptý. Annesi Givalý Uriel'in kýzý Mikaya'ydý.
3 Aviya seçme yiðit askerlerden oluþan dört yüz bin kiþilik bir orduyla savaþa çýktý. Yarovam da sekiz yüz bin seçme yiðit savaþçýdan oluþan bir orduyla ona karþý savaþ düzenine girdi.
4 Aviya Efrayim daðlýk bölgesindeki Semarayim Daðý'na çýkýp þöyle seslendi: 'Ey Yarovam ve bütün Ýsrailliler, beni dinleyin!
5 Ýsrail'in Tanrýsý RAB'bin bozulmaz bir antlaþmayla*fk* Ýsrail Krallýðý'ný sonsuza dek Davut'a ve soyuna verdiðini bilmiyor musunuz?
6 Nevat oðlu Yarovam efendisi Davut oðlu Süleyman'a baþkaldýrdý.
7 Bir takým iþe yaramaz kötü kiþiler çevresinde toplanýp Süleyman oðlu Rehavam'a baský yaptýlar. O sýrada Rehavam onlara karþý koyamayacak kadar genç ve deneyimsizdi.
8 'Þimdi de siz Davut soyunun elindeki RAB'bin Krallýðý'na karþý gelmeyi tasarlýyorsunuz. Büyük bir ordusunuz. Üstelik Yarovam'ýn ilahlarýnýz olsun diye yaptýrdýðý altýn buzaðýlar da yanýnýzda.
9 RAB'bin kâhinlerini, Harunoðullarý'yla Levililer'i kovmadýnýz mý? Onlarýn yerine öbür halklar gibi kendinize kâhinler atamadýnýz mý? Atanmak için bir boða ve yedi koçla gelen herkes, tanrý olmayanlara kâhin olabiliyor.
10 'Ama bizim Tanrýmýz RAB'dir, O'nu býrakmadýk. RAB'be hizmet eden kâhinler Harun soyundandýr. Levililer de onlara yardýmcýdýr.
11 Onlar her sabah, her akþam RAB'be yakmalýk sunular* sunar, hoþ kokulu buhur yakar, dinsel açýdan temiz masanýn üzerine adak ekmeklerini* dizerler. Her akþam altýn kandilliðin kandillerini yakarlar. Biz Tanrýmýz RAB'bin buyruklarýný yerine getiriyoruz. Oysa siz O'na sýrt çevirdiniz.
12 Tanrý bizimledir, O önderimizdir. O'nun kâhinleri borazanlarla size karþý savaþ çaðrýsý yapacaklar. Ey Ýsrail halký, atalarýnýzýn Tanrýsý RAB'be karþý savaþmayýn; çünkü baþaramazsýnýz.'
13 Yarovam askerlerinin bir bölümüyle Yahudalýlar'ý önden karþýlarken, öbür bölümünü arkalarýnda pusu kurmaya göndermiþti.
14 Yahudalýlar önden, arkadan kuþatýldýklarýný görünce, RAB'be yakardýlar. Kâhinler borazanlarýný çaldý.
15 Yahudalýlar savaþ çýðlýklarý attýðý anda, Tanrý Yarovam'la Ýsrailliler'i Aviya'yla Yahudalýlar'ýn önünde yenilgiye uðrattý.
16 Ýsrailliler Yahudalýlar'ýn önünden kaçtý. Tanrý onlarý Yahudalýlar'ýn eline teslim etti.
17 Aviya'yla ordusu Ýsrailliler'i bozguna uðrattý. Ýsrailliler'den beþ yüz bin seçme asker öldürüldü.
18 Böylece Ýsrailliler yenilgiye uðradý, Yahudalýlar'sa zafer kazandý. Çünkü Yahudalýlar atalarýnýn Tanrýsý RAB'be güvenmiþlerdi.
19 Aviya Yarovam'ý kovaladý. Yarovam'a ait Beytel, Yeþana, Efron kentleriyle çevrelerindeki köyleri ele geçirdi.
20 Aviya'nýn krallýðý döneminde Yarovam bir daha eski gücünü toparlayamadý. Sonunda RAB onu cezalandýrdý, Yarovam öldü.
21 Aviya ise gitgide krallýðýný güçlendirdi. On dört kadýnla evlenip yirmi iki erkek, on altý kýz babasý oldu.
22 Aviya'nýn yaptýðý öbür iþler, uygulamalarý ve söyledikleri, Peygamber Ýddo'nun yorumunda yazýlýdýr.
1 Aviya ölüp atalarýna kavuþunca, Davut Kenti'nde gömüldü, yerine oðlu Asa kral oldu. Ülke Asa'nýn yönetimi altýnda on yýl barýþ içinde yaþadý.
2 Asa Tanrýsý RAB'bin gözünde iyi ve doðru olaný yaptý.
3 Yabancý ilahlarýn sunaklarýný, puta tapýlan yerleri kaldýrdý. Dikili taþlarý parçaladý, Aþera* putlarýný devirdi.
4 Yahudalýlar'dan atalarýnýn Tanrýsý RAB'be yönelmelerini, O'nun yasasýna ve buyruklarýna uymalarýný istedi.
5 Yahuda'nýn bütün kentlerinden puta tapýlan yerlerle buhur sunaklarýný kaldýrdý. Ülke onun yönetimi altýnda barýþ içinde yaþadý.
6 Ülke barýþ içinde olduðu için Asa Yahuda'daki bazý kentleri surlarla çevirdi. O yýllarda kimse ona karþý savaþ açmadý. Çünkü RAB ona esenlik vermiþti.
7 Asa Yahudalýlar'a, 'Bu kentleri onaralým' dedi, 'Onlarý surlarla kuþatýp kulelerle, kapýlarla, sürgülerle güçlendirelim. Ülke hâlâ bizim elimizde, çünkü Tanrýmýz RAB'be yöneldik, O da bizi her yandan esenlikle kuþattý.'
8 Asa'nýn Yahudalýlar'la Benyaminliler'den oluþan bir ordusu vardý. Yahudalýlar büyük kalkan ve mýzraklarla donanmýþ üç yüz bin kiþiydi. Benyaminliler ise küçük kalkan ve yay taþýyan iki yüz seksen bin kiþiydi. Bunlarýn hepsi yiðit savaþçýlardý.
9 Kûþlu* Zerah binlerce asker ve üç yüz savaþ arabasýyla Mareþa'ya ilerledi.
10 Asa ona karþý durmak için yola çýktý. Ýki ordu Mareþa yakýnlarýnda Sefata Vadisi'nde savaþ düzeni aldý.
11 Asa, Tanrýsý RAB'be, 'Ya RAB, güçlünün karþýsýnda güçsüze yardým edebilecek senden baþka kimse yoktur' diye yakardý, 'Ey Tanrýmýz RAB, bize yardým et, çünkü sana güveniyoruz. Senin adýnla bu kalabalýða karþý çýktýk. Ya RAB, sen bizim Tanrýmýz'sýn. Ýnsanlar sana karþý zafer kazanmasýn.'
12 RAB Kûþlular'ý Asa'yla Yahudalýlar'ýn önünde bozguna uðrattý. Kûþlular kaçmaya baþladý.
13 Asa ordusuyla onlarý Gerar'a kadar kovaladý. Kûþlular'dan kurtulan olmadý. RAB'bin ve ordusunun önünde kýrýldýlar. Yahudalýlar çok miktarda mal yaðmalayýp götürdüler.
14 Gerar'ýn çevresindeki bütün köyleri yerle bir ettiler. Çünkü RAB'bin dehþeti onlarý sarmýþtý. Bu köylerde çok mal olduðundan onlarý yaðmaladýlar.
15 Çobanlarýn çadýrlarýna da saldýrdýlar. Çok sayýda davar ve deveyi alýp Yeruþalim'e döndüler.
1 Tanrý'nýn Ruhu Odet oðlu Azarya'nýn üzerine indi.
2 Azarya, Kral Asa'ya gidip þöyle dedi: 'Ey Asa, ey Yahuda ve Benyamin halký, beni dinleyin! RAB'le birlikte olduðunuz sürece, O da sizinle olacaktýr. O'nu ararsanýz bulursunuz. Ama O'nu býrakýrsanýz, O da sizi býrakýr.
3 Ýsrail halký uzun süre gerçek Tanrý'dan, eðitici kâhinlerden ve yasadan uzak yaþadý.
4 Ama sýkýntýya düþtüklerinde Ýsrail'in Tanrýsý RAB'be döndüler, O'nu arayýp buldular.
5 O günlerde yolcularýn güvenliði yoktu. Çünkü çevre ülkelerde yaþayanlarýn tümü büyük kargaþa içindeydi.
6 Ulus ulusu, kent kenti ezmeye çalýþýyordu. Çünkü Tanrý onlarý çeþitli sýkýntýlarla tedirgin ediyordu.
7 Ama siz güçlü olun, cesaretinizi yitirmeyin. Yaptýklarýnýzýn karþýlýðýný alacaksýnýz.'
8 Asa bu sözleri, Peygamber Odet'in oðlu Azarya'nýn*fl* peygamberliðini duyunca, cesaret buldu. Yahuda ve Benyamin topraklarýndan, Efrayim'in daðlýk bölgesinde ele geçirdiði kentlerden iðrenç putlarý kaldýrdý. RAB'bin Tapýnaðý'nýn eyvanýnýn önündeki RAB'bin sunaðýný onardý.
9 Efrayim'den, Manaþþe'den, Þimon'dan gelen birçok Ýsrailli, Tanrýsý RAB'bin Asa'yla birlikte olduðunu görünce onun tarafýna geçti. Asa bu gelenlerle Yahuda ve Benyamin halkýný bir araya topladý.
10 Asa'nýn krallýðýnýn on beþinci yýlýnýn üçüncü ayýnda* Yeruþalim'de toplandýlar.
11 Yaðmalamýþ olduklarý hayvanlardan yedi yüz sýðýrla yedi bin davarý o gün RAB'be kurban ettiler.
12 Bütün yürekleriyle, bütün canlarýyla atalarýnýn Tanrýsý RAB'be yönelmek için antlaþma yaptýlar.
13 Büyük küçük, kadýn erkek, kim Ýsrail'in Tanrýsý RAB'be yönelmezse öldürülecekti.
14 Yüksek sesle baðýrarak, borazan ve boru çalarak RAB'bin önünde ant içtiler.
15 Yahudalýlar bütün yürekleriyle içtikleri ant için sevindiler. RAB'bi istekle arayýp buldular. O da onlarý her yandan esenlikle kuþattý.
16 Kral Asa annesi Maaka'nýn kraliçeliðini elinden aldý. Çünkü o Aþera* için iðrenç bir put yaptýrmýþtý. Asa bu iðrenç putu kesip parçaladýktan sonra Kidron Vadisi'nde yaktý.
17 Ancak Ýsrail'den*fm* puta tapýlan yerleri kaldýrmadý. Ama yaþamý boyunca yüreðini RAB'be adadý.
18 Babasýnýn ve kendisinin adadýðý altýný, gümüþü ve eþyalarý Tanrý'nýn Tapýnaðý'na getirdi.
19 Asa'nýn krallýðýnýn otuz beþinci yýlýna kadar savaþ olmadý.
1 Yahuda Kralý Asa'nýn krallýðýnýn otuz altýncý yýlýnda Ýsrail Kralý Baaþa Yahuda'ya saldýrmaya hazýrlanýyordu. Asa'nýn topraklarýna giriþ çýkýþý engellemek amacýyla, Rama Kenti'ni güçlendirmeye baþladý.
2 Bunun üzerine Asa, RAB'bin Tapýnaðý'nýn ve sarayýn hazinelerindeki altýn ve gümüþü çýkararak þu haberle birlikte Þam'da oturan Aram Kralý Ben-Hadat'a gönderdi:
3 'Babamla baban arasýnda olduðu gibi seninle benim aramýzda da bir antlaþma olsun. Sana gönderdiðim bu altýnlara, gümüþlere karþýlýk, sen de Ýsrail Kralý Baaþa ile yaptýðýn antlaþmayý boz, topraklarýmdan askerlerini çeksin.'
4 Kral Asa'nýn önerisini kabul eden Ben-Hadat, ordu komutanlarýný Ýsrail kentlerinin üzerine gönderdi. Ýyon'u, Dan'ý, Avel-Mayim'i, Naftali'nin bütün ambarlý kentlerini ele geçirdiler.
5 Baaþa bunu duyunca Rama'nýn yapýmýný durdurup iþe son verdi.
6 Kral Asa bütün Yahudalýlar'ý çaðýrttý; Baaþa'nýn Rama'nýn yapýmýnda kullandýðý taþlarla keresteleri alýp götürdüler. Asa bunlarla Geva ve Mispa kentlerini onardý.
7 O sýrada Bilici* Hanani Yahuda Kralý Asa'ya gelip þöyle dedi: 'Tanrýn RAB'be güveneceðine Aram Kralý'na güvendin. Bu yüzden Aram Kralý'nýn ordusu elinden kurtuldu.
8 Kûþlular'la* Luvlular, çok sayýda savaþ arabalarý, atlýlarýyla büyük bir ordu deðil miydiler? Ama sen RAB'be güvendin, O da onlarý eline teslim etti.
9 RAB'bin gözleri bütün yürekleriyle kendisine baðlý olanlara güç vermek için her yeri görür. Akýlsýzca davrandýn. Bundan böyle hep savaþ içinde olacaksýn.'
10 Asa biliciye öfkelenip onu cezaevine attýrdý. Çünkü söyledikleri onu kýzdýrmýþtý. Halktan bazý kiþilere de baský yaptý.
11 Asa'nýn yaptýðý iþler, baþýndan sonuna dek, Yahuda ve Ýsrail krallarýnýn tarihinde yazýlýdýr.
12 Asa, krallýðýnýn otuz dokuzuncu yýlýnda ayaklarýndan hastalandý. Durumu çok aðýrdý. Hastalýðýnda RAB'be yöneleceðine hekimlere baþvurdu.
13 Asa krallýðýnýn kýrk birinci yýlýnda ölüp atalarýna kavuþtu.
14 Onu özel olarak hazýrlanmýþ, güzel kokulu çeþit çeþit baharat dolu bir sedyeye yatýrarak Davut Kenti'nde kendisi için yaptýrdýðý mezara gömdüler. Onuruna çok büyük bir ateþ yaktýlar.
1 Asa'nýn yerine oðlu Yehoþafat kral oldu. Yehoþafat Ýsrail'e karþý krallýðýný pekiþtirdi.
2 Yahuda'nýn bütün surlu kentlerine askeri birlikler yerleþtirdi; Yahuda'ya ve babasý Asa'nýn ele geçirmiþ olduðu Efrayim kentlerine de asker yerleþtirdi.
3 RAB Yehoþafat'laydý. Çünkü Yehoþafat atasý Davut'un baþlangýçtaki yollarýný izledi; Baallar'a* yöneleceðine,
4 babasýnýn Tanrýsý'na yöneldi; Ýsrail halkýnýn yaptýklarýna deðil, Tanrý'nýn buyruklarýna uydu.
5 RAB onun yönetimi altýndaki krallýðý pekiþtirdi. Bütün Yahudalýlar ona armaðanlar getirdi. Böylece Yehoþafat büyük zenginliðe ve onura kavuþtu.
6 Yüreði RAB'de*fn* cesaret buldu, puta tapýlan yerleri ve Aþera* putlarýný Yahuda'dan kaldýrdý.
7 Yehoþafat krallýðýnýn üçüncü yýlýnda halka öðretmek amacýyla görevlilerinden Ben-Hayil'i, Ovadya'yý, Zekeriya'yý, Netanel'i, Mikaya'yý Yahuda kentlerine gönderdi.
8 Onlarla birlikte þu Levililer'i de gönderdi: Þemaya, Netanya, Zevadya, Asahel, Þemiramot, Yehonatan, Adoniya, Toviya, Tov-Adoniya. Kâhinlerden Eliþama ile Yehoram'ý gönderdi.
9 RAB'bin Yasa Kitabý'ný yanlarýna alýp Yahuda'da halka öðrettiler. Bütün Yahuda kentlerini dolaþarak halka ders verdiler.
10 Yahuda'yý çevreleyen ülkelerin krallýklarýný RAB korkusu sardý. Bu yüzden Yehoþafat'a karþý savaþamadýlar.
11 Bazý Filistliler Yehoþafat'a haraç olarak armaðanlar ve gümüþ verdiler. Araplar da ona davar getirdiler: Yedi bin yedi yüz koçla yedi bin yedi yüz teke.
12 Yehoþafat giderek güçlendi. Yahuda'da kaleler, ambarlý kentler yaptýrdý.
13 Yahuda kentlerinde birçok iþler yaptý. Yeruþalim'e deneyimli yiðit savaþçýlar yerleþtirdi.
14 Bunlar boylarýna göre þöyle kaydedilmiþlerdi: Yahuda'dan binbaþýlar: Komutan Adna ve komutasýnda 300 000 yiðit asker;
15 Yanýnda Komutan Yehohanan ve komutasýnda 280 000 asker;
16 Onun yanýnda kendini RAB'bin hizmetine adayan Zikri oðlu Amatsya ve komutasýnda 200 000 yiðit asker.
17 Benyamin oymaðýndan: Yiðit bir savaþçý olan Elyada ile komutasýnda yay ve kalkanla silahlanmýþ 200 000 asker;
18 Yanýnda Yehozavat ve komutasýnda savaþmak üzere donatýlmýþ 180 000 asker.
19 Bunlar kralýn surlu Yahuda kentlerine yerleþtirdiði askerlerin yanýsýra, ona hizmet ediyorlardý.
1 Büyük bir zenginlik ve onura kavuþan Yehoþafat, evlilik baðýyla Ahav'a akraba oldu.
2 Birkaç yýl sonra Samiriye Kenti'nde yaþayan Ahav'ý görmeye gitti. Ahav onun ve yanýndakilerin onuruna birçok davar, sýðýr keserek Ramot-Gilat'a saldýrmak için onu kýþkýrttý.
3 Ýsrail Kralý Ahav, Yahuda Kralý Yehoþafat'a, 'Ramot-Gilat'a karþý benimle birlikte savaþýr mýsýn?' diye sordu.
4 'Ama önce RAB'be danýþalým' diye ekledi.
5 Ýsrail Kralý Ahav dört yüz peygamber toplayýp, 'Ramot-Gilat'a karþý savaþalým mý, yoksa vaz mý geçeyim?' diye sordu.
6 Ama Yehoþafat, 'Burada danýþabileceðimiz RAB'bin baþka peygamberi yok mu?' diye sordu.
7 Ýsrail Kralý, 'Yimla oðlu Mikaya adýnda biri daha var' diye yanýtladý, 'Onun aracýlýðýyla RAB'be danýþabiliriz. Ama ben ondan nefret ederim. Çünkü benimle ilgili hiç iyi peygamberlik etmez, hep kötü þeyler söyler.'
8 Ýsrail Kralý bir görevli çaðýrýp, 'Hemen Yimla oðlu Mikaya'yý getir!' diye buyurdu.
9 Ýsrail Kralý Ahav ile Yahuda Kralý Yehoþafat kral giysileriyle Samiriye Kapýsý'nýn giriþinde, harman yerine konan tahtlarýnda oturuyorlardý. Bütün peygamberler de onlarýn önünde peygamberlik ediyordu.
10 Kenaana oðlu Sidkiya, yaptýðý demir boynuzlarý göstererek þöyle dedi: 'RAB diyor ki, 11 Öteki peygamberlerin hepsi de ayný þeyi söylediler: 'Ramot- Gilat'a saldýr, kazanacaksýn! Çünkü RAB onlarý senin eline teslim edecek.'
12 Mikaya'yý çaðýrmaya giden görevli ona, 'Bak! Peygamberler bir aðýzdan kral için olumlu þeyler söylüyorlar' dedi, 'Rica ederim, senin sözün de onlarýnkine uygun olsun; olumlu bir þey söyle.'
13 Mikaya, 'Yaþayan RAB'bin hakký için, Tanrým ne derse onu söyleyeceðim' diye karþýlýk verdi.
14 Mikaya gelince kral, 'Mikaya, Ramot-Gilat'a karþý savaþa gidelim mi, yoksa vaz mý geçeyim?' diye sordu.
15 Bunun üzerine kral, 'RAB'bin adýna bana gerçeðin dýþýnda bir þey söylemeyeceðine iliþkin sana kaç kez ant içireyim?' diye sordu.
16 Mikaya þöyle karþýlýk verdi: 'Ýsrailliler'i daðlara daðýlmýþ çobansýz koyunlar gibi gördüm. RAB, 17 Ýsrail Kralý Ahav Yehoþafat'a, 'Benimle ilgili iyi peygamberlik etmez, hep kötü þeyler söyler dememiþ miydim?' dedi.
18 Mikaya konuþmasýný sürdürdü: 'Öyleyse RAB'bin sözünü dinleyin! Gördüm ki, RAB tahtýnda oturuyor, bütün göksel varlýklar da saðýnda, solunda duruyordu.
19 RAB sordu: 20 bir ruh çýkýp RAB'bin önünde durdu ve, 21 'Ruh, 22 'Ýþte RAB bu peygamberlerinin aðzýna aldatýcý bir ruh koydu. Çünkü sana kötülük etmeye karar verdi.'
23 Kenaana oðlu Sidkiya yaklaþýp Mikaya'nýn yüzüne bir tokat attý. 'RAB'bin Ruhu nasýl benden çýkýp da seninle konuþtu?' dedi.
24 Mikaya, 'Gizlenmek için bir iç odaya girdiðin gün göreceksin' diye yanýtladý.
25 Bunun üzerine Ýsrail Kralý, 'Mikaya'yý kentin yöneticisi Amon'a ve kralýn oðlu Yoaþ'a götürün' dedi,
26 'Ben güvenlik içinde dönünceye dek bu adamý cezaevinde tutmalarýný, ona su ve ekmekten baþka bir þey vermemelerini söyleyin!'
27 Mikaya, 'Eðer sen güvenlik içinde dönersen, RAB benim aracýlýðýmla konuþmamýþ demektir' dedi ve, 'Herkes bunu duysun!' diye ekledi.
28 Ýsrail Kralý Ahav'la Yahuda Kralý Yehoþafat Ramot-Gilat'a saldýrmak için yola çýktýlar.
29 Ýsrail Kralý, Yehoþafat'a, 'Ben kýlýk deðiþtirip savaþa öyle gireceðim, ama sen kral giysilerini giy' dedi. Böylece Ýsrail Kralý kýlýðýný deðiþtirdi, sonra savaþa girdiler.
30 Aram Kralý, savaþ arabalarýnýn komutanlarýna, 'Ýsrail Kralý dýþýnda, büyük küçük hiç kimseye saldýrmayýn!' diye buyruk vermiþti.
31 Savaþ arabalarýnýn komutanlarý Yehoþafat'ý görünce, Ýsrail Kralý sanýp saldýrmak için ona döndüler. Yehoþafat yakarmaya baþladý. RAB Tanrý ona yardým edip saldýranlarýn yönünü deðiþtirdi.
32 Komutanlar onun Ýsrail Kralý olmadýðýný anlayýnca peþini býraktýlar.
33 O sýrada bir asker rasgele attýðý bir okla Ýsrail Kralý'ný zýrhýnýn parçalarýnýn birleþtiði yerden vurdu. Kral arabacýsýna, 'Dönüp beni savaþ alanýndan çýkar, yaralandým' dedi.
34 Savaþ o gün þiddetlendi. Arabasýnda Aramlýlar'a karþý akþama kadar dayanan Ýsrail Kralý gün batýmýnda öldü.
1 Yahuda Kralý Yehoþafat ise Yeruþalim'deki sarayýna güvenlik içinde döndü.
2 Hanani oðlu Bilici* Yehu, Kral Yehoþafat'ý karþýlamaya giderek ona þöyle dedi: 'Kötülere yardým edip RAB'den nefret edenleri mi sevmen gerekir? Bunun için RAB'bin öfkesi senin üstünde olacak.
3 Ancak, bazý iyi yönlerin de var. Ülkeden Aþera* putlarýný kaldýrýp attýn ve yürekten Tanrý'ya yönelmeye karar verdin.'
4 Yehoþafat Yeruþalim'de yaþadý. Beer-Þeva'dan Efrayim daðlýk bölgesine kadar yine halkýn arasýnda dolaþarak onlarý atalarýnýn Tanrýsý RAB'be döndürdü.
5 Ülkeye, Yahuda'nýn bütün surlu kentlerine yargýçlar atadý.
6 Onlara, 'Yaptýklarýnýza dikkat edin' dedi, 'Çünkü insan adýna deðil, yargý verirken sizinle olan RAB adýna yargýlayacaksýnýz.
7 Onun için RAB'den korkun, dikkatle yargýlayýn. Çünkü Tanrýmýz RAB kimsenin haksýzlýk yapmasýna, kimseyi kayýrmasýna, rüþvet almasýna göz yummaz.'
8 RAB'bin yargýlarýný uygulamak, davalara bakmak için Yehoþafat Yeruþalim'e de bazý Levililer'i, kâhinleri, Ýsrail*fo* boy baþlarýný atadý. Bunlar Yeruþalim'de yaþadýlar*fö*.
9 Yehoþafat onlara þu buyruklarý verdi: 'Görevinizi RAB korkusuyla, baðlýlýkla, bütün yüreðinizle yapmalýsýnýz.
10 Kentlerde yaþayan kardeþlerinizden gelen her davada -kan davasý, Kutsal Yasa, buyruklar, kurallar ya da ilkelerle ilgili her konuda- onlarý RAB'be karþý suç iþlememeleri için uyarýn; öyle ki RAB size de kardeþlerinize de öfkelenmesin. Böyle yaparsanýz suç iþlememiþ olursunuz.
11 'RAB'be iliþkin her konuda Baþkâhin Amarya, krala iliþkin her konuda ise Yahuda oymaðýnýn önderi Ýsmail oðlu Zevadya size baþkanlýk edecek. Levililer de görevli olarak size yardýmcý olacaklar. Yürekli olun, bu buyruklarý uygulayýn. RAB doðru kiþiyle olsun!'
1 Bundan sonra Moavlýlar, Ammonlular ve Meunlular'ýn*fp* bir kýsmý Yehoþafat'la savaþmak için yola çýktýlar.
2 Birkaç kiþi Yehoþafat'a gidip, 'Gölün öbür yakasýndan, Edom'dan sana saldýrmak için büyük bir ordu geliyor. Þu anda Haseson-Tamar'da -Eyn-Gedi'de-' dediler.
3 Korkuya kapýlan Yehoþafat RAB'be danýþmaya karar verdi ve bütün Yahuda'da oruç* ilan etti.
4 RAB'be yönelmek için Yahuda'nýn bütün kentlerinden gelen halk toplanýp RAB'den yardým diledi.
5 Yehoþafat RAB'bin Tapýnaðý'nda, yeni avlunun önünde, Yahuda ve Yeruþalim topluluðunun arasýna gidip durdu.
6 'Ey atalarýmýzýn Tanrýsý RAB, sen göklerde oturan Tanrý deðil misin?' dedi, 'Uluslarýn bütün krallýklarýný yöneten sensin. Güç, kudret senin elinde. Kimse sana karþý duramaz.
7 Ey Tanrýmýz, bu ülkede yaþayanlarý halkýn Ýsrail'in önünden kovan ve ülkeyi sonsuza dek dostun Ýbrahim'in soyuna veren sen deðil misin?
8 Onlar orada yaþadýlar, adýna bir tapýnak kurdular ve,
9 10 'Ýþte Ammonlular, Moavlýlar ve Seir daðlýk bölgesinde yaþayanlar! Mýsýr'dan çýktýktan sonra Ýsrailliler'in onlarýn ülkesine girmelerine izin vermedin. Bu yüzden atalarýmýz baþka yöne döndü, onlarý yok etmedi.
11 Ama bak, bunun karþýlýðýný bize nasýl ödüyorlar! Bize miras olarak vermiþ olduðun mülkünden bizi kovmaya geliyorlar.
12 Ey Tanrýmýz, onlarý yargýlamayacak mýsýn? Çünkü bize saldýran bu büyük orduya karþý koyacak gücümüz yok. Ne yapacaðýmýzý bilemiyoruz. Gözümüz sende.'
13 Bütün Yahudalýlar, çoluk çocuklarýyla birlikte RAB'bin önünde duruyordu.
14 RAB'bin Ruhu topluluðun ortasýnda duran Asaf soyundan Mattanya oðlu Yeiel oðlu Benaya oðlu Zekeriya oðlu Levili Yahaziel'in üzerine indi.
15 Yahaziel þöyle dedi: 'Ey Kral Yehoþafat, ey Yahuda halký ve Yeruþalim'de oturanlar, dinleyin! RAB size þöyle diyor: 17 Bu kez savaþmak zorunda kalmayacaksýnýz. Yerinizde durup bekleyin, RAB'bin size saðlayacaðý kurtuluþu görün, ey Yahuda ve Yeruþalim halký! Korkmayýn, yýlmayýn. Yarýn onlara karþý savaþa çýkýn. RAB sizinle olacak!> '
18 Yehoþafat yüzüstü yere kapandý. Yahuda halkýyla Yeruþalim'de oturanlar da RAB'bin önünde yere kapanýp O'na tapýndýlar.
19 Sonra Kehatoðullarý'ndan ve Korahoðullarý'ndan bazý Levililer ayaða kalkýp Ýsrail'in Tanrýsý RAB'bi yüksek sesle övdüler.
20 Ertesi sabah erkenden kalkýp Tekoa kýrlarýna doðru yola çýktýlar. Yola koyulduklarýnda Yehoþafat durup þöyle dedi: 'Beni dinleyin, ey Yahuda halký ve Yeruþalim'de oturanlar! Tanrýnýz RAB'be güvenin, güvenlikte olursunuz. O'nun peygamberlerine güvenin, baþarýlý olursunuz.'
21 Yehoþafat halka danýþtýktan sonra RAB'be ezgi okumak, O'nun kutsallýðýnýn görkemini övmek için adamlar atadý. Bunlar ordunun önünde yürüyerek þöyle diyorlardý: 'RAB'be þükredin, Çünkü sevgisi sonsuza dek kalýcýdýr!'
22 Onlar ezgi okuyup övgüler sunmaya baþladýðýnda, RAB Yahuda'ya saldýran Ammonlular'a, Moavlýlar'a ve Seir daðlýk bölgesinde yaþayanlara pusu kurmuþtu. Hepsi bozguna uðratýldý.
23 Ammonlular'la Moavlýlar, Seir daðlýk bölgesinde yaþayan halký büsbütün yok etmek için onlara saldýrdýlar. Seirliler'i yok ettikten sonra da birbirlerini öldürmeye baþladýlar.
24 Yahudalýlar kýrdaki gözcü kulesine varýnca, o büyük orduya baktýlar, ama sadece yere serilmiþ cesetler gördüler. Tek kiþi kurtulmamýþtý.
25 Mallarý yaðmalamaya giden Yehoþafat'la askerleri, ölülerin arasýnda çok miktarda mal, giysi ve deðerli eþya buldular. Taþýyabileceklerinden çok mal topladýlar. Yaðma edilecek o kadar çok mal vardý ki, toplama iþi üç gün sürdü.
26 Dördüncü gün Beraka*fr* Vadisi'nde toplanarak RAB'be övgüler sundular. Bu yüzden oranýn adý bugün de Beraka Vadisi olarak kaldý.
27 Bundan sonra bütün Yahuda ve Yeruþalim halký Yehoþafat'ýn önderliðinde sevinçle Yeruþalim'e döndü. Çünkü RAB düþmanlarýný bozguna uðratarak onlarý sevindirmiþti.
28 Çenk, lir ve borazan çalarak Yeruþalim'e, RAB'bin Tapýnaðý'na gittiler.
29 RAB'bin Ýsrail'in düþmanlarýna karþý savaþtýðýný duyan ülkelerin krallýklarýný Tanrý korkusu sardý.
30 Yehoþafat'ýn ülkesi ise barýþ içindeydi. Çünkü Tanrýsý her yandan onu esenlikle kuþatmýþtý.
31 Yehoþafat Yahuda'yý yönetti. Otuz beþ yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de yirmi beþ yýl krallýk yaptý. Annesi Þilhi'nin kýzý Azuva'ydý.
32 Babasý Asa'nýn yollarýný izleyen ve bunlardan sapmayan Yehoþafat RAB'bin gözünde doðru olaný yaptý.
33 Ancak alýþýlagelen tapýnma yerleri kaldýrýlmadý. Halk hâlâ atalarýnýn Tanrýsý'na bütün yüreðiyle yönelmemiþti.
34 Yehoþafat'ýn yaptýðý öbür iþler, baþýndan sonuna dek, Ýsrail krallarý tarihinin bir bölümü olan Hanani oðlu Yehu'nun tarihinde yazýlýdýr.
35 Yahuda Kralý Yehoþafat bir süre sonra kendini günaha veren Ýsrail Kralý Ahazya ile anlaþmaya vardý.
36 Tarþiþ'e gidecek gemiler*fs* yapmak için anlaþtýlar. Gemileri Esyon-Gever'de yaptýlar.
37 Mareþalý Dodavahu oðlu Eliezer, Yehoþafat'a karþý þöyle peygamberlik etti: 'Ahazya ile anlaþmaya vardýðýn için RAB iþini bozacak.' Gemiler Tarþiþ'e*fþ* gidemeden parçalandý.
1 Yehoþafat ölüp atalarýna kavuþtu ve Davut Kenti'nde atalarýnýn yanýna gömüldü. Yerine oðlu Yehoram kral oldu.
2 Yehoþafat oðlu Yehoram'ýn kardeþleri þunlardý: Azarya, Yehiel, Zekeriya, Azaryahu, Mikael, Þefatya. Bunlarýn tümü Ýsrail*ft* Kralý Yehoþafat'ýn oðullarýydý.
3 Babalarý onlara çok miktarda altýn, gümüþ, deðerli eþyalar armaðan etmiþ, ayrýca Yahuda'da surlu kentler vermiþti. Ancak, Yehoram ilk oðlu olduðundan, krallýðý ona býrakmýþtý.
4 Babasýnýn yerine geçen Yehoram güçlenince, bütün kardeþlerini ve bazý Ýsrail*ft* önderlerini kýlýçtan geçirtti.
5 Yehoram otuz iki yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de sekiz yýl krallýk yaptý.
6 Karýsý Ahav'ýn kýzý olduðu için, o da Ahav'ýn ailesi gibi Ýsrail krallarýnýn yolunu izledi ve RAB'bin gözünde kötü olaný yaptý.
7 Ama RAB Davut'la yaptýðý antlaþmadan ötürü onun soyunu yok etmek istemedi. Çünkü Davut'a ve soyuna sönmeyen bir ýþýk vereceðine söz vermiþti.
8 Yehoram'ýn krallýðý döneminde Edomlular Yahudalýlar'a karþý ayaklanarak kendi krallýklarýný kurdular.
9 Yehoram komutanlarý ve bütün savaþ arabalarýyla oraya gitti. Edomlular onu ve savaþ arabalarýnýn komutanlarýný kuþattýlar. Ama Yehoram gece kalkýp kuþatmayý yararak kaçtý.
10 Edomlular'ýn Yahuda'ya karþý baþkaldýrmasý bugün de sürüyor.
11 Yahuda tepelerinde puta tapýlan yerler bile yapmýþ, Yeruþalim halkýnýn putlara baðlanmasýna önayak olmuþ, Yahuda halkýný günaha sürüklemiþti.
12 Yehoram Peygamber Ýlyas'tan bir mektup aldý. Mektup þöyleydi:
13 Ýsrail krallarýnýn yolunu izledin. Ahav'ýn ailesinin yaptýðý gibi Yahuda ve Yeruþalim halkýnýn putlara baðlanmasýna önayak oldun. Üstelik kendi ailenden, senden daha iyi olan kardeþlerini öldürttün.
14 Bu yüzden RAB halkýný, oðullarýný, karýlarýný ve senin olan her þeyi büyük bir yýkýmla vuracak.
15 Sen de korkunç bir baðýrsak hastalýðýna yakalanacaksýn. Bu hastalýk yüzünden baðýrsaklarýn dýþarý dökülene dek günlerce sürüneceksin.> '
16 RAB Filistliler'i ve Kûþlular'ýn* yanýnda yaþayan Araplar'ý Yehoram'a karþý kýþkýrttý.
17 Saldýrýp Yahuda'ya girdiler. Sarayda bulunan her þeyi, kralýn oðullarýyla karýlarýný alýp götürdüler. Kralýn en küçük oðlu Yehoahaz'dan*fu* baþka oðlu kalmadý.
18 Sonra RAB Yehoram'ý iyileþmez bir baðýrsak hastalýðýyla cezalandýrdý.
19 Zaman geçti, ikinci yýlýn sonunda hastalýk yüzünden baðýrsaklarý dýþarý döküldü. Þiddetli acýlar içinde öldü. Halký atalarý için ateþ yaktýðý gibi onun onuruna ateþ yakmadý.
20 Yehoram otuz iki yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de sekiz yýl krallýk yaptý. Ölümüne kimse üzülmedi. Onu Davut Kenti'nde gömdülerse de, krallarýn mezarlýðýna gömmediler.
1 Yeruþalim halký Yehoram'ýn en küçük oðlu Ahazya'yý babasýnýn yerine kral yaptý. Çünkü Araplar'la ordugaha gelen akýncýlar büyük kardeþlerinin hepsini öldürmüþtü. Dolayýsýyla Yehoram oðlu Ahazya Yahuda Kralý oldu.
2 Ahazya yirmi iki*fü* yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de bir yýl krallýk yaptý. Annesi Omri'nin torunu Atalya'ydý.
3 Ahazya da Ahav ailesinin yollarýný izledi. Annesi onu kötülüðe itiyordu.
4 Ahav ailesi gibi RAB'bin gözünde kötü olaný yaptý. Çünkü babasýnýn ölümünden beri Ahav ailesi onu yýkýma götürecek öðütler veriyordu.
5 Ahazya onlarýn öðütlerine uyarak, Aram Kralý Hazael'le savaþmak üzere Ýsrail Kralý Ahav oðlu Yoram'la birlikte Ramot-Gilat'a gitti. Aramlýlar Yoram'ý yaraladýlar.
6 Yoram Ramot-Gilat'ta Aram Kralý Hazael'le savaþýrken aldýðý yaralarýn iyileþmesi için Yizreel'e döndü. Yahuda Kralý Yehoram oðlu Ahazya da yaralanan Ahav oðlu Yoram'ý görmek için Yizreel'e gitti.
7 Yoram'ý ziyaret eden Ahazya'yý Tanrý yýkýma uðrattý. Ahazya oraya varýnca, Yoram'la birlikte Nimþi oðlu Yehu'yu karþýlamaya gitti; RAB Yehu'yu Ahav soyunu ortadan kaldýrmak için meshetmiþti*.
8 Yehu, Ahav soyunu cezalandýrýrken, Ahazya'ya hizmet eden Yahuda önderleriyle Ahazya'nýn yeðenlerini bulup hepsini öldürdü.
9 Sonra Ahazya'yý aramaya koyuldu. Onu Samiriye'de gizlenirken yakalayýp Yehu'ya getirdiler, sonra öldürdüler. Ahazya'yý, 'Bütün yüreðiyle RAB'be yönelen Yehoþafat'ýn torunudur' diyerek gömdüler. Böylece Ahazya'nýn soyunda krallýðý yönetebilecek güçte kimse kalmadý.
10 Ahazya'nýn annesi Atalya, oðlunun öldürüldüðünü duyunca, Yahuda'da kral soyunun bütün bireylerini yok etmeye çalýþtý.
11 Ne var ki, Kral Yehoram'ýn kýzý Yehoþavat, Ahazya oðlu Yoaþ'ý kralýn öldürülmek istenen öteki oðullarýnýn arasýndan alýp kaçýrdý ve dadýsýyla birlikte yatak odasýna gizledi. Yehoþavat Kral Yehoram'ýn kýzý, Kâhin Yehoyada'nýn karýsý, Ahazya'nýn da üvey kýzkardeþiydi. Öldürülmesin diye çocuðu Atalya'dan gizledi.
12 Atalya ülkeyi yönetirken, çocuk altý yýl boyunca Tanrý'nýn Tapýnaðý'nda onlarýn yanýnda gizlendi.
1 Yedinci yýl gücünü gösteren Yehoyada yüzbaþý olan Yeroham oðlu Azarya, Yehohanan oðlu Ýsmail, Ovet oðlu Azarya, Adaya oðlu Maaseya, Zikri oðlu Eliþafat'la bir antlaþma yaptý.
2 Yahuda'yý dolaþarak bütün kentlerden Levililer'le Ýsrail*fv* boy baþlarýný topladýlar. Yeruþalim'e dönen
3 topluluk Tanrý'nýn Tapýnaðý'nda kralla bir antlaþma yaptý. Yehoyada onlara þöyle dedi: 'Davut'un soyuna iliþkin RAB'bin verdiði söz uyarýnca, kralýn oðlu kral olacak.
4 Siz þunlarý yapacaksýnýz: Þabat Günü* göreve giden kâhinlerle Levililer'in üçte biri kapýlarda nöbet tutacak,
5 üçte biri sarayda, üçte biri de Temel Kapýsý'nda duracak. Bütün halk RAB'bin Tapýnaðý'nýn avlularýnda toplanacak.
6 Kâhinlerle görevli Levililer'in dýþýnda RAB'bin Tapýnaðý'na kimse girmesin. Onlar kutsal olduklarý için girebilirler. Halk da RAB'bin buyruðunu yerine getirmeye özen gösterecek.
7 Levililer yalýn kýlýç kralýn çevresini saracaklar. Tapýnaða yaklaþan olursa öldürün. Kral nereye giderse, ona eþlik edin.'
8 Levililer'le Yahudalýlar Kâhin Yehoyada'nýn buyruklarýný tam tamýna uyguladýlar. Þabat Günü göreve gidenlerle görevi biten adamlarýný aldýlar. Çünkü Kâhin Yehoyada bölüklere izin vermemiþti.
9 Kâhin Yehoyada Tanrý'nýn Tapýnaðý'ndaki Kral Davut'tan kalan mýzraklarý ve büyük küçük kalkanlarý yüzbaþýlara daðýttý.
10 Kralý korumak için sunaðýn ve tapýnaðýn çevresine tapýnaðýn güneyinden kuzeyine kadar bütün silahlý adamlarý yerleþtirdi.
11 Yehoyada'yla oðullarý kralýn oðlu Yoaþ'ý dýþarý çýkarýp baþýna taç koydular. Tanrý'nýn Yasasý'ný da ona verip krallýðýný ilan ettiler. Onu meshederek*, 'Yaþasýn kral!' diye baðýrdýlar.
12 Atalya koþuþan, kralý öven halkýn çýkardýðý gürültüyü duyunca, RAB'bin Tapýnaðý'nda toplananlarýn yanýna gitti.
13 Baktý, kral tapýnaðýn giriþinde sütunun yanýnda duruyor; yüzbaþýlar, borazan çalanlar çevresine toplanmýþ. Ülke halký sevinç içindeydi, borazanlar çalýnýyor, ezgiciler çalgýlarýyla övgüleri yönetiyordu. Atalya giysilerini yýrtarak, 'Hainlik! Hainlik!' diye baðýrdý.
14 Kâhin Yehoyada yüzbaþýlarý çaðýrarak, 'O kadýný aradan çýkarýn. Ardýndan kim giderse kýlýçtan geçirin' diye buyruk verdi. Çünkü, 'Onu RAB'bin Tapýnaðý'nda öldürmeyin' demiþti.
15 Atalya yakalandý ve sarayýn At Kapýsý'na varýr varmaz öldürüldü.
16 Yehoyada RAB'bin halký olmalarý için kendisiyle halk ve kral arasýnda bir antlaþma yaptý.
17 Bütün halk gidip Baal'ýn* tapýnaðýný yýktý. Sunaklarýný, putlarýný parçaladýlar; Baal'ýn Kâhini Mattan'ý da sunaklarýn önünde öldürdüler.
18 Yehoyada Levili kâhinleri RAB'bin Tapýnaðý'ndaki iþin baþýna getirdi. Onlarý Davut tarafýndan atanmýþ olduklarý görevleri yerine getirmek, Musa'nýn Yasasý'nda yazýlanlar uyarýnca RAB'be yakmalýk sunular* sunmak ve Davut'un koyduðu düzene göre sevinçle ezgiler okumakla görevlendirdi.
19 Ayrýca dinsel açýdan herhangi bir nedenle kirli birinin içeri girmemesi için RAB'bin Tapýnaðý'nýn kapýlarýna da nöbetçiler yerleþtirdi.
20 Sonra yüzbaþýlarý, soylularý, halkýn yöneticilerini ve ülke halkýný yanýna alarak kralý RAB'bin Tapýnaðý'ndan getirdi. Yukarý Kapý'dan geçip saraya girerek kralý tahta oturttular.
21 Ülke halký sevinç içindeydi, ancak kent suskundu. Çünkü Atalya kýlýçla öldürülmüþtü.
1 Yoaþ yedi yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de kýrk yýl krallýk yaptý. Annesi Beer-Þevalý Sivya'ydý.
2 Yoaþ Kâhin Yehoyada yaþadýðý sürece RAB'bin gözünde doðru olaný yaptý.
3 Yehoyada onu iki kadýnla evlendirdi. Yoaþ'ýn onlardan oðullarý, kýzlarý oldu.
4 Bir süre sonra Yoaþ RAB'bin Tapýnaðý'ný onarmaya karar verdi.
5 Kâhinlerle Levililer'i toplayarak þöyle dedi: 'Yahuda kentlerine gidip Tanrýnýz'ýn Tapýnaðý'ný onarmak için gerekli yýllýk parayý bütün Ýsrail halkýndan toplayýn. Bunu hemen yapýn.' Ama Levililer hemen iþe giriþmediler.
6 Bunun üzerine kral, Baþkâhin Yehoyada'yý çaðýrýp, 'RAB'bin kulu Musa'nýn ve Ýsrail topluluðunun Levha Sandýðý'nýn bulunduðu çadýr için koyduðu vergiyi Yahuda ve Yeruþalim'den toplasýnlar diye Levililer'i neden uyarmadýn?' diye sordu.
7 Çünkü o kötü kadýnýn, Atalya'nýn oðullarý, RAB Tanrý'nýn Tapýnaðý'na zorla girerek bütün adanmýþ eþyalarý Baallar* için kullanmýþlardý.
8 Kralýn buyruðu uyarýnca bir sandýk yapýlarak RAB'bin Tapýnaðý'nýn kapýsýnýn dýþýna yerleþtirildi.
9 Tanrý'nýn kulu Musa'nýn çölde Ýsrail halkýna koyduðu vergiyi RAB'be getirmeleri için Yahuda ve Yeruþalim halkýna bir çaðrý yapýldý.
10 Bütün önderlerle halk vergilerini sevinçle getirdiler, doluncaya dek sandýðýn içine attýlar.
11 Levililer, sandýðý kralýn görevlilerine getiriyorlardý. Çok para biriktiðini görünce kralýn yazmanýyla baþkâhinin görevlisine haber veriyor, onlar da gelip sandýðý boþaltýyor, sonra yine yerine koyuyorlardý. Bunu her gün yaptýlar ve çok para topladýlar.
12 Kral Yoaþ'la Yehoyada parayý RAB'bin Tapýnaðý'nda yapýlan iþlerden sorumlu olanlara veriyorlardý. RAB'bin Tapýnaðý'ný onarmak için ücretle taþçýlar, marangozlar, demir ve tunç* iþçileri tuttular.
13 Ýþten sorumlu kiþiler çalýþkandý, onarým iþi onlar sayesinde ilerledi. Tanrý'nýn Tapýnaðý'ný eski durumuna getirip saðlamlaþtýrdýlar.
14 Onarým iþi bitince, geri kalan parayý krala ve Yehoyada'ya getirdiler. Bununla RAB'bin Tapýnaðý'ndaki hizmet ve yakmalýk sunularý* sunmak için gereçler, tabaklar, altýn ve gümüþ eþyalar yaptýlar. Yehoyada yaþadýðý sürece RAB'bin Tapýnaðý'nda sürekli yakmalýk sunu sunuldu.
15 Yehoyada uzun yýllar yaþadýktan sonra yüz otuz yaþýnda öldü.
16 Ýsrail'de Tanrý'ya ve Tanrý'nýn Tapýnaðý'na yaptýðý yararlý hizmetlerden dolayý kendisini Davut Kenti'nde krallarýn yanýna gömdüler.
17 Yehoyada'nýn ölümünden sonra Yahuda önderleri gelip kralýn önünde eðildiler. Kral da onlarý dinledi.
18 Atalarýnýn Tanrýsý RAB'bin Tapýnaðý'ný terk ederek Aþera* putlarýyla öbür putlara taptýlar. Suçlarý yüzünden RAB Yahuda ve Yeruþalim halkýna öfkelendi.
19 Kendisine dönmeleri için aralarýna peygamberler gönderdi. Bu peygamberler halký uyardýlarsa da, onlara kulak asmadýlar.
20 O zaman Tanrý'nýn Ruhu Kâhin Yehoyada oðlu Zekeriya'nýn üzerine indi*fy*. Zekeriya, halkýn önünde durup seslendi: 'Tanrý þöyle diyor: 21 Bunun üzerine Zekeriya'ya düzen kurdular. Kralýn buyruðuyla RAB'bin Tapýnaðý'nýn avlusunda taþa tutup onu öldürdüler.
22 Kral Yoaþ Zekeriya'nýn babasý Yehoyada'nýn kendisine yaptýðý iyiliði unutup oðlunu öldürdü. Zekeriya ölürken, 'RAB bu yaptýðýnýzý görüp hesabýný sorsun' dedi.
23 Yýl sonunda*fz* Aram ordusu Yoaþ'a saldýrýp Yahuda ve Yeruþalim'e girdi. Halkýn bütün önderlerini öldürdüler. Yaðmaladýklarý mallarýn hepsini Þam Kralý'na gönderdiler.
24 Aram ordusu küçük bir ordu olmasýna karþýn, RAB çok büyük bir orduyu ellerine teslim etmiþti. Çünkü Yahuda halký, atalarýnýn Tanrýsý RAB'bi býrakmýþtý. Böylece Aram ordusu Yoaþ'ý cezalandýrmýþ oldu.
25 Aramlýlar Yoaþ'ý aðýr yaralý durumda býrakýp gittiler. Yoaþ'ýn görevlileri, Kâhin Yehoyada'nýn oðlunun kanýný döktüðü için, düzen kurup onu yataðýnda öldürdüler. Yoaþ'ý Davut Kenti'nde gömdülerse de, krallarýn mezarlýðýna gömmediler.
26 Yoaþ'a düzen kuranlar þunlardý: Ammonlu Þimat adlý kadýnýn oðlu Zavat, Moavlý Þimrit adlý kadýnýn oðlu Yehozavat.
27 Yoaþ'ýn oðullarýnýn öyküsü, kendisine Tanrý'dan defalarca gelen bildiriler, Tanrý'nýn Tapýnaðý'nýn onarýmýyla ilgili konular krallarýn tarihine iliþkin yorumda yazýlýdýr. Yerine oðlu Amatsya kral oldu.
1 Amatsya yirmi beþ yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de yirmi dokuz yýl krallýk yaptý. Annesi Yeruþalimli Yehoaddan'dý.
2 Amatsya RAB'bin gözünde doðru olaný yaptýysa da bütün yüreðiyle yapmadý.
3 Krallýðýný güçlendirdikten sonra, babasýný öldüren görevlileri öldürttü.
4 Ancak Musa'nýn kitabýndaki yasaya uyarak çocuklarýný öldürtmedi. Çünkü RAB, 'Ne babalar çocuklarýnýn günahýndan ötürü öldürülecek, ne de çocuklar babalarýnýn. Herkes kendi günahý için öldürülecek' diye buyurmuþtu.
5 Amatsya Yahudalýlar'ý topladý. Bütün Yahudalýlar'la Benyaminliler'i boylarýna göre binbaþýlarýn ve yüzbaþýlarýn denetimine verdi. Yaþlarý yirmi ve yirminin üstünde olanlarýn sayýmýný yaptý. Savaþa hazýr, mýzrak ve kalkan kullanabilen üç yüz bin seçme asker olduðunu saptadý.
6 Ayrýca Ýsrail'den yüz talant*fa* gümüþ karþýlýðýnda, yüz bin yiðit savaþçý tuttu.
7 Bu sýrada bir Tanrý adamý gelip krala þöyle dedi: 'Ey kral, Ýsrail'den gelen askerler seninle savaþa gitmesin. Çünkü RAB Ýsrailliler'le, yani Efrayimliler'le birlikte deðil.
8 Gidersen, yiðitçe savaþsan bile Tanrý seni düþmanýn önünde bozguna uðratacak. Tanrý'nýn yardým etmeye de, bozguna uðratmaya da gücü vardýr.'
9 Amatsya, 'Ya Ýsrail askerleri için ödediðim yüz talant*fa* ne olacak?' diye sordu.
10 Bunun üzerine Amatsya Efrayim'den gelen askerlerin evlerine dönmelerini buyurdu. Yahudalýlar'a çok kýzan askerler büyük bir öfke içinde evlerine döndüler.
11 Amatsya cesaretini toplayarak ordusunu Tuz Vadisi'ne götürdü. Yahudalýlar orada on bin Seirli'yi öldürdü.
12 Sað olarak ele geçirdikleri on bin kiþiyi de uçurumun kenarýna götürüp oradan aþaðýya attýlar. Hepsi paramparça oldu.
13 Bu arada Amatsya'nýn kendisiyle birlikte savaþa katýlmamalarý için geri gönderdiði askerler, Samiriye ile Beythoron arasýndaki Yahuda kentlerine saldýrdýlar. Üç bin kiþi öldürüp çok miktarda mal yaðmaladýlar.
14 Amatsya, Edomlular'ý bozguna uðrattýktan sonra, dönüþte Seir halkýnýn putlarýný yanýnda getirdi. Kendisine ilah olarak diktiði putlara taptý ve buhur yaktý.
15 RAB Amatsya'ya öfkelendi. Ona bir peygamber göndererek, 'Halkýný senin elinden kurtaramayan bu halkýn ilahlarýna neden tapýyorsun?' diye sordu.
16 Peygamber konuþmasýný sürdürmekteyken Amatsya ona, 'Seni krala danýþman mý atadýk? Sus! Yoksa öldürüleceksin' dedi.
17 Yahuda Kralý Amatsya, danýþmanlarýyla konuþtuktan sonra Yehu oðlu Yehoahaz oðlu Ýsrail Kralý Yehoaþ'a, 'Gel, yüz yüze görüþelim' diye haber gönderdi.
18 Ýsrail Kralý Yehoaþ da karþýlýk olarak Yahuda Kralý Amatsya'ya þu haberi gönderdi: 'Lübnan'da dikenli bir çalý, sedir aðacýna, 19 Ýþte Edomlular'ý bozguna uðrattýn diye böbürleniyorsun. Otur evinde! Niçin bela arýyorsun? Kendi baþýný da, Yahuda halkýnýn baþýný da derde sokacaksýn.'
20 Ne var ki, Amatsya dinlemek istemedi. Bunun böyle olmasý Tanrý'nýn isteðiydi. Edom'un ilahlarýna taptýklarý için Tanrý onlarý düþmanýn eline teslim etmeye karar vermiþti.
21 Derken Ýsrail Kralý Yehoaþ Yahuda Kralý Amatsya'nýn üzerine yürüdü. Ýki ordu Yahuda'nýn Beytþemeþ Kenti'nde karþýlaþtý.
22 Ýsrailliler'in önünde bozguna uðrayan Yahudalýlar evlerine kaçtý.
23 Ýsrail Kralý Yehoaþ, Yehoahaz*fb* oðlu Yoaþ oðlu Yahuda Kralý Amatsya'yý Beytþemeþ'te yakalayýp Yeruþalim'e götürdü. Efrayim Kapýsý'ndan Köþe Kapýsý'na kadar Yeruþalim surlarýnýn dört yüz arþýnlýk*fc* bölümünü yýktýrdý.
24 Tanrý'nýn Tapýnaðý'nda Ovet-Edom soyunun gözetimi altýndaki altýný, gümüþü, eþyalarý, sarayýn hazinelerini ve bazý adamlarý da rehine olarak yanýna alýp Samiriye'ye döndü.
25 Yahuda Kralý Yoaþ oðlu Amatsya, Ýsrail Kralý Yehoahaz oðlu Yehoaþ'ýn ölümünden sonra on beþ yýl daha yaþadý.
26 Amatsya'nýn yaptýðý öbür iþler, baþýndan sonuna dek, Yahuda ve Ýsrail krallarýnýn tarihinde yazýlýdýr.
27 RAB'bin ardýnca yürümekten vazgeçtiði andan baþlayarak Yeruþalim'de Amatsya'ya bir düzen kurulmuþtu. Amatsya Lakiþ'e kaçtý. Ardýndan adam göndererek onu öldürttüler.
28 Ölüsü at sýrtýnda getirildi, Yahuda Kenti'nde*fç* atalarýnýn yanýna gömüldü.
1 Yahuda halký Amatsya'nýn yerine on altý yaþýndaki oðlu Uzziya'yý*fd* kral yaptý.
2 Babasý Amatsya ölüp atalarýna kavuþtuktan sonra Uzziya Eylat Kenti'ni onarýp Yahuda topraklarýna kattý.
3 Uzziya on altý yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de elli iki yýl krallýk yaptý. Annesi Yeruþalimli Yekolya'ydý.
4 Babasý Amatsya gibi, Uzziya da RAB'bin gözünde doðru olaný yaptý.
5 Kendisine Tanrý korkusunu öðreten Zekeriya'nýn günlerinde Tanrý'ya yöneldi. RAB'be yöneldiði sürece Tanrý onu baþarýlý kýldý.
6 Uzziya Filistliler'e savaþ açtý. Gat, Yavne ve Aþdot'un surlarýný yýktýrdý. Sonra Aþdot yakýnlarýnda ve Filist bölgesinde kentler kurdu.
7 Filistliler'e, Gur-Baal'da yaþayan Araplar'a ve Meunlular'a karþý Tanrý ona yardým etti.
8 Ammonlular Uzziya'ya haraç vermeye baþladýlar. Gitgide güçlenen Uzziya'nýn ünü Mýsýr sýnýrýna dek ulaþtý.
9 Uzziya Yeruþalim'de Köþe Kapýsý, Dere Kapýsý ve surun köþesi üzerinde kuleler kurup bunlarý saðlamlaþtýrdý.
10 Þefela'da ve ovada çok sayýda hayvaný olduðundan, kýrda gözetleme kuleleri yaptýrarak birçok sarnýç açtýrdý. Daðlýk bölgelerde, verimli topraklarda da ýrgatlarý, baðcýlarý vardý; çünkü topraðý severdi.
11 Uzziya'nýn savaþa hazýr bir ordusu vardý. Kralýn komutanlarýndan Hananya'nýn denetiminde Yazman Yeiel'le görevli Maaseya'nýn yaptýðý sayýmýn sonuçlarýna göre, bu ordu bölük bölük savaþa girerdi.
12 Yiðit savaþçýlarý yöneten boy baþlarýnýn sayýsý 2 600'dü.
13 Bunlarýn komutasý altýnda krala yardým etmek için düþmanla yiðitçe savaþacak 307 500 askerden oluþan bir ordu vardý.
14 Uzziya bütün ordu için kalkan, mýzrak, miðfer, zýrh, yay, sapan taþý saðladý.
15 Yeruþalim'de becerikli adamlarca tasarlanmýþ gereçler yaptýrdý. Oklarý, büyük taþlarý fýrlatmak için bu gereçleri kulelere ve köþelere yerleþtirdi. Uzziya'nýn ünü uzaklara kadar yayýldý; çünkü gördüðü olaðanüstü yardým sayesinde büyük güce kavuþmuþtu.
16 Ne var ki, güçlenince kendisini yýkýma sürükleyecek bir gurura kapýldý. Tanrýsý RAB'be ihanet etti. Buhur sunaðý üzerinde buhur yakmak için RAB'bin Tapýnaðý'na girdi.
17 Kâhin Azarya ile RAB'bin yürekli seksen kâhini de ardýsýra tapýnaða girdiler.
18 Kral Uzziya'ya karþý durarak, 'Ey Uzziya, RAB'be buhur yakmaya hakkýn yok!' dediler, 'Ancak Harun soyundan kutsanmýþ kâhinler buhur yakabilir. Tapýnaktan çýk! Çünkü sen RAB'be ihanet ettin; RAB Tanrý da seni onurlandýrmayacak!'
19 Buhur yakmak için elinde buhurdan tutan Uzziya kâhinlere öfkelendi. Öfkelenir öfkelenmez de kâhinlerin önünde, RAB'bin Tapýnaðý'ndaki buhur sunaðýnýn yanýnda duran Uzziya'nýn alnýnda deri hastalýðý belirdi.
20 Baþkâhin Azarya ile öbür kâhinler ona bakýnca alnýnda deri hastalýðý belirdiðini gördüler. Onu çabucak oradan çýkardýlar. Uzziya da çýkmaya istekliydi, çünkü RAB onu cezalandýrmýþtý.
21 Kral Uzziya ölünceye kadar deri hastalýðýndan kurtulamadý. Bu yüzden ayrý bir evde yaþadý ve RAB'bin Tapýnaðý'na sokulmadý. Sarayý ve ülke halkýný oðlu Yotam yönetti.
22 Uzziya'nýn yaptýðý öbür iþleri, baþýndan sonuna dek, Amots oðlu Peygamber Yeþaya yazmýþtýr.
23 Uzziya ölüp atalarýna kavuþunca, deri hastalýðýna yakalandýðý için onu atalarýnýn yanýna, kral mezarlýðýnýn ayrý bir yerine gömdüler. Yerine oðlu Yotam kral oldu.
1 Yotam yirmi beþ yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de on altý yýl krallýk yaptý. Annesi Sadok'un kýzý Yeruþa'ydý.
2 Babasý Uzziya gibi, Yotam da RAB'bin gözünde doðru olaný yaptý. Ancak RAB'bin Tapýnaðý'na girmedi. Ne var ki, halk kötülük yapmayý sürdürmekteydi.
3 Yotam RAB'bin Tapýnaðý'nýn Yukarý Kapýsý'ný onardý. Ofel Tepesi'ndeki surun üzerinde de birçok iþ yaptý.
4 Yahuda'nýn daðlýk bölgesinde kentler, ormanlýk tepelerinde kaleler ve kuleler kurdu.
5 Ammon Kralý'yla savaþarak Ammonlular'ý yendi. Ammonlular o yýl için kendisine yüz talant*fe* gümüþ, on bin kor buðday*ff*, on bin kor arpa*fg* verdiler. Ýkinci ve üçüncü yýllar için de ayný miktarý ödediler.
6 Tanrýsý RAB'bin önünde kararlý bir þekilde yürüyen Yotam giderek güçlendi.
7 Yotam'ýn yaptýðý öbür iþler, bütün savaþlarý ve uygulamalarý, Ýsrail ve Yahuda krallarýnýn tarihinde yazýlýdýr.
8 Yotam yirmi beþ yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de on altý yýl krallýk yaptý.
9 Yotam ölüp atalarýna kavuþunca, onu Davut Kenti'nde gömdüler. Yerine oðlu Ahaz kral oldu.
1 Ahaz yirmi yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de on altý yýl krallýk yaptý. RAB'bin gözünde doðru olaný yapan atasý Davut gibi davranmadý.
2 Ýsrail krallarýnýn yollarýný izledi; Baallar'a* tapmak için dökme putlar bile yaptýrdý.
3 Ben-Hinnom Vadisi'nde buhur yaktý. RAB'bin Ýsrail halkýnýn önünden kovmuþ olduðu uluslarýn iðrenç törelerine uyarak oðullarýný ateþte kurban etti.
4 Puta tapýlan yerlerde, tepelerde, bol yapraklý her aðacýn altýnda kurban kesip buhur yaktý.
5 Ýþte bu nedenle Tanrýsý RAB Ahaz'ý Aram Kralý'nýn eline teslim etti. Aramlýlar onu bozguna uðrattýlar, halkýndan birçoðunu tutsak alýp Þam'a götürdüler.
6 Remalya oðlu Ýsrail Kralý Pekah, Yahuda'da bir günde yüz yirmi bin yiðit askeri öldürttü. Çünkü Yahuda halký atalarýnýn Tanrýsý RAB'be sýrt çevirmiþti.
7 Efrayimli yiðit Zikri, kralýn oðlu Maaseya'yý, saray sorumlusu Azrikam'ý ve kraldan sonra ikinci adam olan Elkana'yý öldürdü.
8 Ýsrailliler kardeþleri olan Yahudalýlar'dan iki yüz bin kadýnla çocuðu tutsak aldý. Bu arada çok miktarda malý da yaðmalayýp Samiriye'ye taþýdýlar.
9 Orada RAB'bin Odet adýnda bir peygamberi vardý. Odet Samiriye'ye dönmekte olan ordunun karþýsýna çýkýp þöyle dedi: 'Atalarýnýzýn Tanrýsý RAB, Yahuda halkýna öfkelendiði için onlarý elinize teslim etti. Ama siz göklere eriþen bir öfkeyle onlarý öldürdünüz.
10 Þimdi de Yahuda ve Yeruþalim halkýný kendinize kadýn ve erkek köleler yapmayý düþünüyorsunuz. Tanrýnýz RAB'be karþý siz hiç suç iþlemediniz mi?
11 Þimdi beni dinleyin! Kardeþlerinizden aldýðýnýz tutsaklarý geri gönderin, çünkü RAB'bin kýzgýn öfkesi üzerinizdedir.'
12 Efrayim halkýnýn önderlerinden Yehohanan oðlu Azarya, Meþillemot oðlu Berekya, Þallum oðlu Yehizkiya ve Hadlay oðlu Amasa savaþtan dönenlerin karþýsýna çýkarak,
13 'Tutsaklarý buraya getirmeyin, yoksa RAB'be karþý suç iþlemiþ olacaðýz' dediler, 'Suçlarýmýzý, günahlarýmýzý çoðaltmak mý istiyorsunuz? Þimdiden yeterince suçumuz var zaten. RAB'bin kýzgýn öfkesi Ýsrail halkýnýn üzerindedir.'
14 Bunun üzerine savaþçýlar tutsaklarla yaðmalanan mallarý önderlerin ve topluluðun önüne býraktýlar.
15 Görevlendirilen belirli kiþiler tutsaklarý aldýlar, yaðmalanmýþ giysilerle aralarýndaki çýplaklarýn hepsini giydirdiler. Onlara giysi, çarýk, yiyecek, içecek saðladýlar. Yaralarýna zeytinyaðý sürdüler. Yürüyemeyecek durumda olanlarý eþeklere bindirdiler. Onlarý hurma kenti Eriha'ya, kardeþlerine geri götürdükten sonra Samiriye'ye döndüler.
16 O sýrada Kral Ahaz yardým istemek için Asur Kralý'na haber gönderdi.
17 Edomlular yine Yahuda'ya saldýrmýþ, onlarý yenip tutsak almýþlardý.
18 Filistliler ise Þefela bölgesiyle Yahuda'nýn Negev bölgesindeki kentlere akýnlar düzenleyip Beytþemeþ, Ayalon, Gederot ile Soko, Timna, Gimzo ve çevre köylerini ele geçirerek buralara yerleþmiþlerdi.
19 RAB Ýsrail*fh* Kralý Ahaz yüzünden Yahuda halkýný bu ezik duruma düþürmüþtü. Çünkü Ahaz Yahuda'yý günaha özendirmiþ ve RAB'be ihanet etmiþti.
20 Asur Kralý Tiglat-Pileser Ahaz'a geldi, ama yardým edeceðine onu sýkýntýya düþürdü.
21 Ahaz RAB'bin Tapýnaðý'ndan, saraydan ve önderlerden aldýklarýný Asur Kralý'na armaðan ettiyse de ona yaranamadý.
22 Ýþte Ahaz denen bu kral, sýkýntýlý günlerinde RAB'be ihanetini artýrdý.
23 Daha önce kendisini bozguna uðratan Þam ilahlarýna kurbanlar sundu. 'Madem ilahlarý Aram krallarýna yardým etti, onlara kurban sunayým da bana da yardým etsinler' diye düþünüyordu. Ne var ki, bu ilahlar onun da, bütün Ýsrail halkýnýn da yýkýmýna neden oldu.
24 Ahaz Tanrý'nýn Tapýnaðý'ndaki eþyalarý toplayýp parçaladý. RAB'bin Tapýnaðý'nýn kapýlarýný kapatýp Yeruþalim'in her köþesinde sunaklar yaptýrdý.
25 Baþka ilahlara buhur yakmak için Yahuda'nýn her kentinde tapýnma yerleri yaparak atalarýnýn Tanrýsý RAB'bi öfkelendirdi.
26 Ahaz'ýn yaptýðý öbür iþler ve bütün uygulamalarý, baþýndan sonuna dek, Yahuda ve Ýsrail krallarýnýn tarihinde yazýlýdýr.
27 Ahaz ölüp atalarýna kavuþunca, onu Ýsrail*fh* krallarýnýn mezarlýðýna gömeceklerine Yeruþalim Kenti'nde gömdüler. Yerine oðlu Hizkiya kral oldu.
1 Hizkiya yirmi beþ yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de yirmi dokuz yýl krallýk yaptý. Annesi Zekeriya'nýn kýzý Aviya'ydý.
2 Atasý Davut gibi, o da RAB'bin gözünde doðru olaný yaptý.
3 Hizkiya krallýðýnýn birinci yýlýnýn birinci ayýnda* RAB'bin Tapýnaðý'nýn kapýlarýný açýp onardý.
4 Sonra kâhinlerle Levililer'i çaðýrýp tapýnaðýn doðusundaki alanda topladý.
5 Onlara, 'Ey Levililer, beni dinleyin!' dedi, 'Þimdi kendinizi kutsayýn; atalarýnýzýn Tanrýsý RAB'bin Tapýnaðý'ný da kutsayýn. Ýðrenç olan her þeyi kutsal yerden çýkarýn.
6 Atalarýmýz Tanrý'ya ihanet ettiler. Tanrýmýz RAB'bin gözünde kötü olaný yaparak O'nu býraktýlar. Yüzlerini RAB'bin Konutu'ndan ayýrýp ona sýrt çevirdiler.
7 Tapýnaðýn eyvana açýlan kapýlarýný kapattýlar, kandilleri sönmeye býraktýlar. Kutsal yerde Ýsrail'in Tanrýsý'na buhur yakmadýlar, yakmalýk sunu* da sunmadýlar.
8 Yahuda ve Yeruþalim halký bu yüzden RAB'bin öfkesine uðradý. Gözlerinizle gördüðünüz gibi, RAB'bin onlara yaptýðý, baþkalarýný korkuya, dehþete düþürdü. Alay konusu oldular.
9 Ýþte bu yüzden, babalarýmýz kýlýçtan geçirildi; oðullarýmýz, kýzlarýmýz, karýlarýmýz tutsak alýndý.
10 Þimdi, bize duyduðu kýzgýn öfkeyi yatýþtýrmak için, Ýsrail'in Tanrýsý RAB'le bir antlaþma yapmayý tasarlýyorum.
11 Oðullarým, artýk iþi savsaklamayýn! Çünkü RAB önünde durmanýz, hizmet etmeniz, hizmetkârlarý olmanýz ve buhur yakmanýz için sizi seçti.'
12 Ýþe baþlayan Levililer þunlardý: Kehat boyundan Amasay oðlu Mahat, Azarya oðlu Yoel; Merari boyundan Avdi oðlu Kiþ, Yehallelel oðlu Azarya; Gerþon boyundan Zimma oðlu Yoah, Yoah oðlu Eden;
13 Elisafan soyundan Þimri, Yeiel; Asaf soyundan Zekeriya, Mattanya;
14 Heman soyundan Yehiel, Þimi; Yedutun soyundan Þemaya ve Uzziel.
15 Bu Levililer kardeþlerini topladýlar. Kendilerini kutsadýktan sonra, RAB'bin sözü uyarýnca kralýn buyruðuyla RAB'bin Tapýnaðý'ný dinsel açýdan arýndýrmak için içeri girdiler.
16 RAB'bin Tapýnaðý'ný arýndýrmak için içeri giren kâhinler tapýnakta bulduklarý bütün kirli sayýlan þeyleri tapýnaðýn avlusuna çýkardýlar. Levililer bunlarý dýþarý çýkarýp Kidron Vadisi'ne götürdüler.
17 Birinci ayýn ilk günü kutsamaya baþladýlar; ayýn sekizinci günü tapýnaðýn eyvanýna vardýlar. Tapýnaðý kutsamayý sekiz gün daha sürdürerek, birinci ayýn on altýncý günü iþi bitirdiler.
18 Sonra Kral Hizkiya'ya giderek, 'Bütün RAB'bin Tapýnaðý'ný, yakmalýk sunu sunaðýyla takýmlarýný, adak ekmeklerinin* dizildiði masayla takýmlarýný arýndýrdýk' dediler,
19 'Ayrýca krallýðý döneminde ihanet eden Ahaz'ýn attýrdýðý bütün takýmlarý da hazýrlayýp kutsadýk. Hepsi RAB'bin sunaðýnýn önünde duruyor.'
20 Ertesi gün Kral Hizkiya erkenden kentin ileri gelenlerini toplayýp onlarla birlikte RAB'bin Tapýnaðý'na gitti.
21 Kral ailesi, tapýnak ve Yahuda halký için günah sunusu* olarak yedi boða, yedi koç, yedi kuzu, yedi teke getirdiler. Hizkiya bunlarý RAB'bin sunaðýnýn üzerinde sunmalarý için Harun soyundan gelen kâhinlere buyruk verdi.
22 Önce boðalar kesildi, kâhinler boðalarýn kanýný sunaðýn üzerine döktüler. Sonra sýrasýyla koçlarý ve kuzularý keserek kanlarýný sunaðýn üzerine döktüler.
23 Tekeleri günah sunusu olarak kralla topluluðun önüne getirdiler. Kralla topluluk ellerini tekelerin üzerine koydu.
24 Sonra kâhinler tekeleri kestiler. Bütün Ýsrail halkýnýn günahlarýný baðýþlatmak için tekelerin kanýný sunaðýn üzerinde günah sunusu olarak sundular. Çünkü kral yakmalýk sunu ve günah sunusunu bütün Ýsrail halký adýna sunmalarý için buyruk vermiþti.
25 Sonra kral Davut'un, bilicisi* Gad'ýn ve Peygamber Natan'ýn düzenine göre Levililer'i ziller, çenkler ve lirlerle RAB'bin Tapýnaðý'na yerleþtirdi. RAB bu düzeni peygamberleri aracýlýðýyla vermiþti.
26 Böylece Levililer Davut'un çalgýlarýyla, kâhinler de borazanlarýyla yerlerini aldýlar.
27 Hizkiya yakmalýk sununun sunaðýn üzerinde yakýlmasýný buyurdu. Sunu sunulmaya baþlayýnca, borazanlar ve Ýsrail Kralý Davut'un çalgýlarý eþliðinde RAB'be ezgiler okumaya koyuldular.
28 Ezgiciler ezgi söylüyor, borazancýlar borazan çalýyor, bütün topluluk tapýnýyordu. Yakmalýk sunu bitinceye dek bu böyle sürüp gitti.
29 Yakmalýk sunular sunulduktan sonra, kralla yanýndakiler yere kapanýp tapýndýlar.
30 Kral Hizkiya ile önderler, Levililer'e Davut'un ve Bilici Asaf'ýn sözleriyle RAB'bi övmelerini söylediler. Onlar da sevinçle övgüler sundular, baþlarýný eðip tapýndýlar.
31 Hizkiya, 'Artýk kendinizi RAB'be adamýþ bulunuyorsunuz' dedi, 'Gelin, RAB'bin Tapýnaðý'na kurbanlar, þükran sunularý getirin.' Bunun üzerine topluluk kurban ve þükran sunularý getirdi. Ýçlerindeki istekli kiþiler de yakmalýk sunular getirdiler.
32 Topluluðun yakmalýk sunu olarak getirdiði hayvanlarýn sayýsý yetmiþ sýðýr, yüz koç, iki yüz kuzuydu. Bunlarýn tümü RAB'be yakmalýk sunu olarak sunulmak içindi.
33 Kurban olarak adanan hayvanlar altý yüz sýðýr, üç bin davardý.
34 Yakmalýk sunu olarak kesilen hayvanlarýn derilerini yüzecek kâhinlerin sayýsý yetersizdi. Bu nedenle kardeþleri Levililer iþ bitene ve öbür kâhinler kutsanana dek onlara yardým etti. Çünkü Levililer kendilerini kutsamaya kâhinlerden daha çok özen göstermiþlerdi.
35 Çok sayýda yakmalýk sununun yanýsýra esenlik sunularýnýn* yaðý ve yakmalýk sunularla birlikte sunulan dökmelik sunular da vardý.
36 Hizkiya'yla bütün halk, Tanrý'nýn halk için yaptýklarý karþýsýnda sevinç içindeydi; çünkü her þey çabucak tamamlanmýþtý.
1 Hizkiya, bütün Ýsrail ve Yahuda halkýna haber göndererek, Efrayim ve Manaþþe halkýna da mektup yazarak, Ýsrail'in Tanrýsý RAB için Fýsýh Bayramý'ný* kutlamak amacýyla Yeruþalim'deki RAB'bin Tapýnaðý'na gelmelerini bildirdi.
2 Kralla önderleri ve Yeruþalim'deki topluluk Fýsýh Bayramý'ný ikinci ay* kutlamaya karar verdiler.
3 Bayramý zamanýnda kutlayamamýþlardý; çünkü ne kendini kutsamýþ yeterli sayýda kâhin vardý, ne de halk Yeruþalim'de toplanabilmiþti.
4 Bu tasarý krala da topluluða da uygun göründü.
5 Herkes Yeruþalim'e gelip Ýsrail'in Tanrýsý RAB için Fýsýh Bayramý'ný kutlasýn diye Beer-Þeva'dan Dan'a kadar bütün Ýsrail ülkesine duyuru yapmaya karar verdiler. Çünkü bayram, yazýlý olduðu gibi çok sayýda insanla kutlanmamýþtý.
6 Kralýn buyruðu uyarýnca ulaklar, kral ve önderlerinden aldýklarý mektuplarla bütün Ýsrail ve Yahuda'yý koþa koþa dolaþarak þu duyuruyu yaptýlar: 'Ey Ýsrail halký! Ýbrahim'in, Ýshak'ýn ve Ýsrail'in Tanrýsý RAB'be dönün. Öyle ki, O da sað kalanlarýnýza, Asur krallarýnýn elinden kurtulanlarýnýza dönsün.
7 Atalarýnýn Tanrýsý RAB'be ihanet eden atalarýnýza, kardeþlerinize benzemeyin; gördüðünüz gibi RAB onlarý dehþet verici bir duruma düþürdü.
8 Atalarýnýz gibi inatçý olmayýn, RAB'be boyun eðin. O'nun sonsuza dek kutsal kýldýðý tapýnaða gelin. Kýzgýn öfkesinin sizden uzaklaþmasý için Tanrýnýz RAB'be kulluk edin.
9 RAB'be dönerseniz, kardeþlerinizi, oðullarýnýzý tutsak edenler onlara acýyýp bu ülkeye dönmelerine izin vereceklerdir. Çünkü Tanrýnýz RAB lütfeden, acýyan bir Tanrý'dýr. O'na dönerseniz, O da yüzünü sizden çevirmeyecektir.'
10 Ulaklar Efrayim ve Manaþþe bölgelerinde Zevulun'a dek kent kent dolaþtýlar. Ne var ki, halk gülerek onlarla alay etti.
11 Ama Aþer, Manaþþe ve Zevulun halkýndan bazýlarý alçakgönüllü bir tutum takýnarak Yeruþalim'e gitti.
12 Birlik ruhu vermek için Tanrý'nýn eli Yahuda'nýn üzerindeydi. Öyle ki, Tanrý kral ve önderlerin RAB'bin sözü uyarýnca verdikleri buyruða halkýn uymasýný saðladý.
13 Ýkinci ay Mayasýz Ekmek Bayramý'ný* kutlamak için çok büyük bir topluluk Yeruþalim'de toplandý.
14 Ýþe Yeruþalim'deki sunaklarý kaldýrmakla baþladýlar. Bütün buhur sunaklarýný kaldýrýp Kidron Vadisi'ne attýlar.
15 Ýkinci ayýn on dördüncü günü Fýsýh* kurbanýný kestiler. Kâhinlerle Levililer utanarak kendilerini kutsadýlar, sonra RAB'bin Tapýnaðý'na yakmalýk sunular* getirdiler.
16 Bunun ardýndan, Tanrý adamý Musa'nýn Yasasý uyarýnca, geleneksel yerlerini aldýlar. Kâhinler Levililer'in elinden aldýklarý kurban kanýný sunaðýn üstüne döktüler.
17 Topluluk arasýnda kendini kutsamamýþ birçok kiþi vardý; bu nedenle arýnmamýþ olanlarýn Fýsýh kurbanýný kesme ve RAB'be adama görevini Levililer üstlendi.
18 Çok sayýda insan, Efrayim, Manaþþe, Ýssakar ve Zevulun'dan gelen halkýn birçoðu kendisini dinsel açýdan arýndýrmamýþtý; öyleyken yazýlana ters düþerek Fýsýh kurbanýný yediler. Hizkiya onlar için þöyle dua etti: 'Kutsal yerin kurallarý uyarýnca arýnmamýþ bile olsa, RAB Tanrý'ya, atalarýnýn Tanrýsý'na yönelmeye yürekten kararlý olan herkesi iyi olan RAB baðýþlasýn.'
19
20 RAB Hizkiya'nýn yakarýþýný duydu ve halký baðýþladý*fý*.
21 Yeruþalim'deki Ýsrailliler Mayasýz Ekmek Bayramý'ný yedi gün büyük sevinçle kutladýlar. Levililer'le kâhinler RAB'bi yüceltmek amacýyla kullanýlan yüksek sesli çalgýlarla her gün O'nu övüyorlardý.
22 Hizkiya RAB'be hizmetlerini baþarýyla yerine getiren Levililer'i övdü. Yedi gün boyunca herkes esenlik kurbanlarýný kesip atalarýnýn Tanrýsý RAB'be þükrederek bayramda kendisine ayrýlan paydan yedi.
23 Topluluk bayramý yedi gün daha kutlamaya karar verdi. Böylece herkes bayramý yedi gün daha sevinçle kutladý.
24 Yahuda Kralý Hizkiya topluluða bin boðayla yedi bin davar saðladý; önderler de topluluða bin boðayla on bin davar daha verdiler. Birçok kâhin kendini kutsadý.
25 Bütün Yahuda topluluðu, kâhinler, Levililer, Ýsrail'den gelen topluluk, Ýsrail'den gelip Yahuda'ya yerleþen yabancýlar sevindi.
26 Yeruþalim'de büyük sevinç vardý. Çünkü Ýsrail Kralý Davut oðlu Süleyman'ýn günlerinden bu yana Yeruþalim'de böylesi bir olay yaþanmamýþtý.
27 Levili kâhinler ayaða kalkýp halký kutsadýlar. Tanrý onlarý duydu. Çünkü dualarý O'nun kutsal konutuna, göklere eriþmiþti.
1 Bütün bunlar sona erince, oradaki Ýsrailliler Yahuda kentlerine giderek dikili taþlarý parçalayýp Aþera* putlarýný devirdiler. Yahuda, Benyamin, Efrayim ve Manaþþe bölgelerindeki puta tapýlan yerlerin ve sunaklarýn hepsini yýktýlar. Sonra herkes kendi kentine, topraðýna döndü.
2 Hizkiya kâhinlerle Levililer'i görevlerine göre bölüklere ayýrdý. Kimine yakmalýk sunularý* ve esenlik sunularýný* sunma, kimine hizmet etme, kimine de RAB'bin Konutu'nun kapýlarýnda þükredip övgüler söyleme görevini verdi.
3 Kral da RAB'bin Yasasý uyarýnca sabah akþam sunulmak üzere yakmalýk sunular, Þabat* günleri, Yeni Ay ve bayramlarda sunulacak yakmalýk sunular için sürüsünden hayvanlar verdi.
4 Yeruþalim'de yaþayan halka da kâhinlerle Levililer'in paylarýna düþeni vermelerini buyurdu; öyle ki, RAB'bin Yasasý'na kendilerini adayabilsinler.
5 Kralýn bu buyruðunu duyar duymaz Ýsrailliler ilk yetiþen tahýl, yeni þarap, zeytinyaðý, bal ve bütün tarla ürünlerinden bol bol verdiler. Bunun yanýsýra her þeyin ondalýðýný da bol bol getirdiler.
6 Yahuda kentlerinde yaþayan Ýsrailliler'le Yahudalýlar da sýðýrlarýnýn, davarlarýnýn, Tanrýlarý RAB'be adamýþ olduklarý kutsal armaðanlarýn ondalýðýný getirip bir araya yýðdýlar.
7 Ondalýklarýn toplanmasý üçüncü aydan* yedinci aya kadar sürdü.
8 Hizkiya ile önderler gelip yýðýnlarý görünce, RAB'be övgüler sunup halký Ýsrail'i kutsadýlar.
9 Hizkiya kâhinlerle Levililer'e yýðýnlarý sorunca,
10 Sadok soyundan Baþkâhin Azarya þu yanýtý verdi: 'Halk RAB'bin Tapýnaðý'na baðýþ getirmeye baþladýktan bu yana yiyip doyduk; üstelik artýrdýk da. Çünkü RAB halkýný kutsadý. Bu büyük yýðýn da artakalandýr.'
11 Hizkiya RAB'bin Tapýnaðý'ndaki depolarýn hazýrlanmasý için buyruk verdi. Depolar hazýrlandý.
12 Baðýþlar, ondalýklar, adanan armaðanlar sadakatle içeri getirildi. Bütün bu iþlerin sorumlusu olarak Levili Konanya atandý; kardeþi Þimi de yardýmcýsý oldu.
13 Kral Hizkiya ile Tanrý'nýn Tapýnaðý'nýn sorumlusu Azarya, Konanya ile kardeþi Þimi'nin yönetimindeki þu denetçileri atadýlar: Yehiel, Azazya, Nahat, Asahel, Yerimot, Yozavat, Eliel, Yismakya, Mahat, Benaya.
14 Tapýnaðýn Doðu Kapýsý'nýn nöbetçisi Yimna'nýn oðlu Levili Kore, Tanrý'ya gönülden verilen sunularýn sorumlusuydu. RAB'be adanan baðýþlarý ve kutsal yiyecekleri daðýtmak için bu göreve getirilmiþti.
15 Eden, Minyamin, Yeþua, Þemaya, Amarya ve Þekanya kâhinlerin yaþadýklarý kentlerde bölükleri uyarýnca büyük küçük bütün kardeþlerine baðýþlarý daðýtma iþinde Kore'ye sadakatle yardým ettiler.
16 Ayrýca soyaðacýnda adý kayýtlý üç ve daha yukarý yaþtaki erkeklere, bölüklerine ve sorumluluklarýna göre RAB'bin Tapýnaðý'na girip günün gerektirdiði deðiþik görevleri yapanlarýn tümüne; baðlý olduklarý boylara göre kütüðe kayýtlý kâhinlere, bölüklerine ve sorumluluklarýna göre yirmi ve daha yukarý yaþtaki Levililer'e; kâhinlerle Levililer'in soyaðacýnda kayýtlý küçük çocuklara, kadýnlara, oðullarla kýzlara, yani topluluða yiyecek daðýtýyorlardý. Çünkü kendilerini sadakatle Tanrý'ya adamýþlardý.
17
18
19 Kentlerinin çevresindeki kýrlarda ya da herhangi bir kentte yaþayan Harun soyundan kâhinlere gelince, onlardan olan bütün erkeklere ve Levililer'in soyaðacýnda kayýtlý herkese yiyecek daðýtmak için belirli kiþiler atanmýþtý.
20 Hizkiya bütün Yahuda'da böyle davrandý; Tanrýsý RAB'bin önünde iyi, doðru ve hakça olaný yaptý.
21 Tanrý'nýn Tapýnaðý'nda üstlendiði görevi bütün yüreðiyle yerine getirdi; Kutsal Yasa'ya, buyruklara uydu; Tanrýsý'na yöneldi. Bu sayede baþarýlý oldu.
1 Hizkiya'nýn RAB'be baðlýlýkla yaptýðý bu hizmetlerden sonra Asur Kralý Sanherib gelip Yahuda'ya saldýrdý. Surlu kentleri ele geçirmek amacýyla onlarý kuþattý.
2 Sanherib'in Yeruþalim'le savaþmaya hazýrlandýðýný duyan Hizkiya,
3 kentin dýþýndaki pýnarlarý kapatma konusunda önderlerine ve ordu komutanlarýna danýþtý. Onlar da onu desteklediler.
4 Böylece birçok kiþi toplandý. 'Neden Asur Kralý gelip bol su bulsun?' diyerek bütün pýnarlarý ve ülkenin ortasýndan akan dereyi kapadýlar.
5 Hizkiya gücünü toplayarak surun yýkýlmýþ bölümlerini onarttý, üstüne kuleler yaptýrdý. Dýþardan bir sur daha yaptýrarak Davut Kenti'nde Millo'yu* saðlamlaþtýrdý. Bunlarýn yanýsýra, çok sayýda silah ve kalkan hazýrlattý.
6 Halka komutanlar atadý. Sonra onlarý kent kapýsý yakýnýndaki alanda toplayarak þöyle yüreklendirdi:
7 'Güçlü ve yürekli olun! Asur Kralý'ndan ve yanýndaki büyük ordudan korkmayýn, yýlmayýn. Çünkü bizimle olan onunla olandan daha üstündür.
8 Ondaki güç insansaldýr; bizdeki güç ise bize yardým eden ve bizden yana savaþan Tanrýmýz RAB'dir.' Yahuda Kralý Hizkiya'nýn bu sözleri halka güven verdi.
9 Asur Kralý Sanherib, bütün ordusuyla Lakiþ Kenti'ni kuþatýrken, subaylarý aracýlýðýyla Yahuda Kralý Hizkiya'ya ve Yeruþalim'de yaþayan Yahuda halkýna þu haberi gönderdi:
10 'Asur Kralý Sanherib þöyle diyor: 11 Hizkiya, 12 Tanrý'nýn tapýnma yerlerini, sunaklarýný ortadan kaldýran, Yahuda ve Yeruþalim halkýna, 13 Benim ve atalarýmýn öbür ülkelerin halklarýna neler yaptýðýmýzý bilmiyor musunuz? Uluslarýn ilahlarýndan hangisi ülkesini benim elimden kurtarabildi?
14 Atalarýmýn büsbütün yok ettiði bu uluslarýn ilahlarýndan hangisi halkýný elimden kurtarabildi ki, Tanrýnýz sizi elimden kurtarabilsin?
15 Hizkiya'nýn sizi kandýrýp aldatmasýna izin vermeyin! Ona güvenmeyin! Çünkü hiçbir ulusun, krallýðýn ilahlarýndan bir teki bile halkýný elimden ya da atalarýmýn elinden kurtaramamýþtýr! Tanrýnýz kim ki sizi elimden kurtarsýn?'
16 Sanherib'in subaylarý RAB Tanrý'ya ve kulu Hizkiya'ya karþý daha birçok þey söylediler.
17 Sanherib Ýsrail'in Tanrýsý RAB'bi aþaðýlamak için yazdýðý mektuplarda da þöyle diyordu: 'Öteki uluslarýn tanrýlarý halklarýný elimden kurtaramadýklarý gibi, Hizkiya'nýn Tanrýsý da halkýný elimden kurtaramayacak.'
18 Sonra kenti ele geçirmek amacýyla surun üstündeki Yeruþalim halkýný korkutup yýldýrmak için Yahudi dilinde baðýrdýlar.
19 Üstelik dünyanýn öteki uluslarýnýn insan eliyle yapýlmýþ ilahlarýndan söz edercesine Yeruþalim'in Tanrýsý'ndan söz ettiler.
20 Bunun üzerine Kral Hizkiya ile Amots oðlu Peygamber Yeþaya dua edip Tanrý'ya yalvardýlar.
21 RAB bir melek göndererek Asur Kralý'nýn ordugahýndaki bütün yiðit savaþçýlarý, önderleri, komutanlarý yok etti. Asur Kralý utanç içinde ülkesine döndü. Bir gün kendi ilahýnýn tapýnaðýna girdiðinde de oðullarýndan bazýlarý onu orada kýlýçla öldürdüler.
22 Böylece RAB Hizkiya'yla Yeruþalim'de yaþayanlarý Asur Kralý Sanherib'in ve öbür düþmanlarýnýn elinden kurtararak her yanda güvenlik içinde yaþamalarýný saðladý.
23 Yeruþalim'e gelen birçok kiþi RAB'be sunular, Yahuda Kralý Hizkiya'ya da deðerli armaðanlar getirdi. O günden sonra Hizkiya bütün uluslar arasýnda saygýnlýk kazandý.
24 O günlerde Hizkiya ölümcül bir hastalýða yakalanýnca, RAB'be yalvardý. RAB yakarýþýný duyarak ona bir belirti verdi.
25 Ne var ki, Hizkiya kendisine yapýlan bu iyiliðe yaraþýr biçimde davranmayýp büyüklendi. Bu yüzden RAB hem ona, hem Yahuda'ya, hem de Yeruþalim'e öfkelendi.
26 Hizkiya ile Yeruþalim'de yaþayanlar gururu býrakýp alçakgönüllü davranmaya baþladýlar. Bu sayede Hizkiya'nýn krallýðý boyunca RAB'bin öfkesine uðramadýlar.
27 Hizkiya çok zengin ve onurlu biriydi. Altýný, gümüþü, deðerli taþlarý, baharatý, kalkanlarý ve çeþit çeþit deðerli eþyasý için hazineler yaptýrdý.
28 Ayrýca tahýl ambarlarý, yeni þarap ve zeytinyaðý depolarý, sýðýrlar için ahýrlar, sürüler için aðýllar yaptýrdý.
29 Bunlarýn yanýsýra kendisi için kentler kurdurdu ve çok sayýda davar, sýðýr edindi. Tanrý ona çok büyük zenginlik vermiþti.
30 Gihon Pýnarý'nýn yukarý aðzýný kapayýp suyun Davut Kenti'nin batý yakasýndan aþaðýya akmasýný saðlayan da Hizkiya'dýr. Üstlendiði her iþte baþarýlý oldu.
31 Ama Babil önderlerinin ülkede gerçekleþtirilen belirtiyi araþtýrmak için gönderdiði elçiler gelince, Tanrý Hizkiya'yý denemek ve aklýndan geçenlerin hepsini öðrenmek için onu býraktý.
32 Hizkiya'nýn yaptýðý öbür iþler ve RAB'be baðlýlýðý Amots oðlu Peygamber Yeþaya'nýn Yahuda ve Ýsrail krallarýnýn tarihindeki görümünde yazýlýdýr.
33 Hizkiya ölüp atalarýna kavuþunca, Davutoðullarý'nýn mezarlarýnýn üst kesimine gömüldü. Bütün Yahuda ve Yeruþalim halký onu saygýyla andý. Yerine oðlu Manaþþe kral oldu.
1 Manaþþe on iki yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de elli beþ yýl krallýk yaptý.
2 RAB'bin Ýsrail halkýnýn önünden kovmuþ olduðu uluslarýn iðrenç törelerine uyarak RAB'bin gözünde kötü olaný yaptý.
3 Babasý Hizkiya'nýn ortadan kaldýrdýðý puta tapýlan yerleri yeniden yaptýrdý. Baallar* için sunaklar kurdu, Aþera* putlarý yaptý. Gök cisimlerine taparak onlara kulluk etti.
4 RAB'bin, 'Adým sonsuza dek Yeruþalim'de bulunacaktýr' dediði RAB'bin Tapýnaðý'nda sunaklar kurdu.
5 Tapýnaðýn iki avlusunda gök cisimlerine tapmak için sunaklar yaptýrdý.
6 Oðullarýný Ben-Hinnom Vadisi'nde ateþte kurban etti; falcýlýk ve büyücülük yaptý. Medyumlara, ruh çaðýranlara danýþtý. RAB'bin gözünde çok kötülük yaparak O'nu öfkelendirdi.
7 Manaþþe yaptýrdýðý putu Tanrý'nýn Tapýnaðý'na yerleþtirdi. Oysa Tanrý tapýnaða iliþkin Davut'la oðlu Süleyman'a þöyle demiþti: 'Bu tapýnakta ve Ýsrail oymaklarýnýn yaþadýðý kentler arasýndan seçtiðim Yeruþalim'de adým sonsuza dek anýlacak.
8 Kendilerine Musa aracýlýðýyla buyurduðum Kutsal Yasa'yý, kurallarý, ilkeleri dikkatle yerine getirirlerse, Ýsrail halkýnýn ayaðýný bir daha atalarýna vermiþ olduðum ülkenin dýþýna çýkarmayacaðým.'
9 Ancak Manaþþe Yahudalýlar'la Yeruþalim'de yaþayanlarý öylesine yoldan çýkardý ki, RAB'bin Ýsrail halkýnýn önünde yok ettiði uluslardan daha çok kötülük yaptýlar.
10 RAB Manaþþe'yle halkýný uyardýysa da aldýrýþ etmediler.
11 Bunun üzerine RAB Asur Kralý'nýn ordu komutanlarýný onlarýn üzerine gönderdi. Manaþþe'yi tutsak alýp burnuna çengel taktýlar; tunç* zincirlerle baðlayýp Babil'e götürdüler.
12 Ne var ki, Manaþþe sýkýntýsýnda Tanrýsý RAB'be yakardý ve atalarýnýn Tanrýsý önünde son derece alçakgönüllü davrandý.
13 RAB'be yalvarýnca RAB yakarýþýný, duasýný duydu ve onu yine Yeruþalim'e, krallýðýna getirdi. Ýþte o zaman Manaþþe RAB'bin Tanrý olduðunu anladý.
14 Sonra Davut Kenti için vadideki Gihon Pýnarý'nýn batýsýndan Balýk Kapýsý'nýn giriþine kadar yüksek bir dýþ sur yaptý; Ofel Tepesi'ni de bu surla çevirdi. Yahuda'nýn bütün surlu kentlerine komutanlar yerleþtirdi.
15 RAB'bin Tapýnaðý'ndan yabancý ilahlarý ve diktirdiði putu çýkardý; tapýnaðýn bulunduðu tepede ve Yeruþalim'de yaptýrdýðý bütün sunaklarý kaldýrýp kentin dýþýna attý.
16 RAB'bin sunaðýný yeniden kurup üzerinde esenlik ve þükran kurbanlarý kesti; Yahuda halkýna Ýsrail'in Tanrýsý RAB'be kulluk etmeleri için buyruk verdi.
17 Ne var ki, halk tapýnma yerlerinde kurban sunmayý sürdürdü; ancak yalnýz Tanrýlarý RAB'be kurban sunuyorlardý.
18 Manaþþe'nin yaptýðý öbür iþler, Tanrýsý'na yakarýþý ve Ýsrail'in Tanrýsý RAB'bin adýna onu uyaran bilicilerin* sözleri, Ýsrail krallarýnýn tarihinde yazýlýdýr.
19 Duasý, Tanrý'nýn ona yanýtý, gururundan dönmeden önce iþlediði bütün günahlar, ihaneti, yaptýrdýðý tapýnma yerleri, Aþera putlarýyla öbür putlarý diktirdiði yerler Hozay'ýn*fi* tarihinde yazýlýdýr.
20 Manaþþe ölüp atalarýna kavuþunca, kendi sarayýna gömüldü. Yerine oðlu Amon kral oldu.
21 Amon yirmi iki yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de iki yýl krallýk yaptý.
22 Amon da babasý Manaþþe gibi RAB'bin gözünde kötü olaný yaptý. Babasý Manaþþe'nin yaptýrdýðý putlara kurban sundu, onlara taptý.
23 Ancak RAB'bin önünde alçakgönüllülüðü takýnan babasý Manaþþe'nin tersine, giderek suçunu artýrdý.
24 Görevlileri düzen kurup onu sarayýnda öldürdüler.
25 Ülke halký Kral Amon'a düzen kuranlarýn hepsini öldürdü. Yerine oðlu Yoþiya'yý kral yaptý.
1 Yoþiya sekiz yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de otuz bir yýl krallýk yaptý.
2 RAB'bin gözünde doðru olaný yaptý. Saða sola sapmadan atasý Davut'un yollarýný izledi.
3 Yoþiya krallýðýnýn sekizinci yýlýnda, daha gençken, atasý Davut'un Tanrýsý'na yönelmeye baþladý. Krallýðýnýn on ikinci yýlýnda da Yahuda ve Yeruþalim'i puta tapýlan yerlerden, Aþera* putlarýndan, oyma ve dökme putlardan arýndýrmaya baþladý.
4 Yoþiya'nýn gözetiminde Baallar'ýn* sunaklarýný yýktýrýp üzerlerindeki buhur sunaklarýný parçalattý. Aþera putlarýný, oyma ve dökme putlarý da parçalayýp ezdikten sonra tozlarýný onlara kurban sunanlarýn mezarlarýna serpti.
5 Kâhinlerin kemiklerini kendi sunaklarýnýn üstünde yaktý. Böylece Yahuda ve Yeruþalim'i arýndýrdý.
6 Naftali'ye dek Manaþþe, Efrayim ve Þimon oymaklarýnýn kentleriyle çevredeki yýkýntýlarda bulunan
7 sunaklarý, Aþera putlarýný yýktý; toz haline gelinceye dek putlarý ezdi. Ýsrail ülkesinin her yanýndaki buhur sunaklarýný paramparça etti. Sonra Yeruþalim'e döndü.
8 Yoþiya ülkeyi ve tapýnaðý arýndýrdýktan sonra, krallýðýnýn on sekizinci yýlýnda Asalya oðlu Þafan'ý, kent yöneticisi Maaseya'yý ve Yoahaz oðlu devlet tarihçisi Yoah'ý Tanrýsý RAB'bin Tapýnaðý'ný onarmaya gönderdi.
9 Bunlar Tanrý'nýn Tapýnaðý'na getirilen paralarý götürüp Baþkâhin Hilkiya'ya verdiler. Kapý nöbetçileri olan Levililer bu parayý Manaþþe ve Efrayim halkýndan, Ýsrail'in geri kalanýndan, bütün Yahudalýlar'la Benyaminliler'den, Yeruþalim'de yaþayanlardan toplamýþlardý.
10 Paralarý RAB'bin Tapýnaðý'ndaki iþlerin baþýnda bulunan denetçilere verdiler. Onlar da tapýnaðý yenileme ve onarma iþinde çalýþan iþçilere ödediler.
11 Yontma taþ, Yahuda krallarýnýn yýkýlmaya terk ettiði yapýlarýn kiriþ ve baðlantý yerlerinin onarýmý için kereste almalarý için marangozlara, yapýcýlara ödeme yapýldý.
12 Çalýþanlar iþi özenle yaptýlar. Baþlarýnda yönetici olarak Levililer'den þu denetçiler vardý: Merari boyundan Yahat'la Ovadya, Kehat boyundan Zekeriya'yla Meþullam. Çalgý çalmakta usta olan Levililer yük taþýyan iþçilerin sorumluluðunu aldýlar ve her iþi yapan iþçileri denetlediler. Levililer'den bazýlarý da yazman, görevli, kapý nöbetçisi olarak çalýþtýlar.
13
14 RAB'bin Tapýnaðý'na getirilen parayý çýkarýrlarken, Kâhin Hilkiya Musa aracýlýðýyla verilmiþ olan RAB'bin Yasa Kitabý'ný buldu.
15 Yazman Þafan'a, 'RAB'bin Tapýnaðý'nda Yasa Kitabý'ný buldum' diyerek kitabý ona verdi.
16 Þafan kitabý krala götürerek, 'Görevlilerin kendilerine verilen her iþi yapýyorlar' diye haber verdi,
17 'RAB'bin Tapýnaðý'ndaki paralarý alýp denetçilerle iþçilere verdiler.'
18 Ardýndan, 'Kâhin Hilkiya bana bir kitap verdi' diyerek kitabý krala okudu.
19 Kral Kutsal Yasa'daki sözleri duyunca giysilerini yýrttý.
20 Hilkiya'ya, Þafan oðlu Ahikam'a, Mika oðlu Avdon'a, Yazman Þafan'a ve kendi özel görevlisi Asaya'ya þöyle buyurdu:
21 'Gidin, bulunan bu kitabýn sözleri hakkýnda benim için de, Ýsrail ve Yahuda halkýnýn geri kalaný için de RAB'be danýþýn. RAB'bin bize karþý alevlenen öfkesi büyüktür. Çünkü atalarýmýz RAB'bin sözüne kulak asmadýlar, bu kitapta yazýlanlara uymadýlar.'
22 Hilkiya ile kralýn gönderdiði adamlar varýp tapýnaktaki giysilerin nöbetçisi Hasra oðlu Tokhat oðlu Þallum'un karýsý Peygamber Hulda'ya danýþtýlar. Hulda Yeruþalim'de, Ýkinci Mahalle'de oturuyordu.
23 Hulda onlara þöyle dedi: 'Ýsrail'in Tanrýsý RAB, 24 26 'RAB'be danýþmak için sizi gönderen Yahuda Kralý'na þöyle deyin: <Ýsrail'in Tanrýsý RAB duyduðun sözlere iliþkin diyor ki:
27 Madem burasý ve burada yaþayanlarla ilgili sözlerimi duyunca yüreðin yumuþadý, kendini alçalttýn, evet, önümde kendini alçalttýn, giysilerini yýrtýp huzurumda aðladýn, ben de yalvarýþýný iþittim. Böyle diyor RAB.
28 Seni atalarýna kavuþturacaðým, esenlik içinde mezarýna gömüleceksin. Buraya ve burada yaþayanlara getireceðim büyük felaketi görmeyeceksin.> ' Hilkiya ile yanýndakiler bu sözleri krala ilettiler.
29 Kral Yoþiya haber gönderip Yahuda ve Yeruþalim'in bütün ileri gelenlerini topladý.
30 Sonra Yahudalýlar, Yeruþalim'de yaþayanlar, kâhinler, Levililer, büyük küçük herkesle birlikte RAB'bin Tapýnaðý'na çýktý. RAB'bin Tapýnaðý'nda bulunmuþ olan Antlaþma Kitabý'ný baþtan sona kadar herkesin duyacaðý biçimde okudu.
31 Özel yerinde durarak RAB'bin yolunu izleyeceðine, buyruklarýný, öðütlerini, kurallarýný candan ve yürekten uygulayacaðýna, bu kitapta yazýlý antlaþmanýn koþullarýný yerine getireceðine iliþkin RAB'bin huzurunda antlaþma yaptý.
32 Sonra oradaki Yeruþalim ve Benyamin halkýna bu antlaþmaya baðlý kalacaklarýna iliþkin ant içirtti. Yeruþalim'de yaþayanlar Tanrý'nýn, atalarýnýn Tanrýsý'nýn antlaþmasýna baðlý kaldýlar.
33 Yoþiya Ýsrail topraklarýndan bütün iðrenç putlarý kaldýrttý. Ýsrail'de kalan halkýn Tanrýlarý RAB'be kulluk etmelerini saðladý. Kral yaþadýðý sürece halk atalarýnýn Tanrýsý RAB'bin ardýnca yürümekten vazgeçmedi.
1 Yoþiya Yeruþalim'de RAB için Fýsýh Bayramý'ný* kutladý. Birinci ayýn* on dördüncü günü Fýsýh* kurbaný kesildi.
2 Yoþiya kâhinleri görevlerine atayarak RAB'bin Tapýnaðý'nda hizmet etmeleri için yüreklendirdi.
3 Bütün Ýsrail halkýný eðiten RAB'be adanmýþ Levililer'e, 'Kutsal sandýðý Ýsrail Kralý Davut oðlu Süleyman'ýn yaptýrdýðý tapýnaða koyun' dedi, 'Bundan böyle onu omuzlarýnýzýn üzerinde taþýmayacaksýnýz. Þimdi Tanrýnýz RAB'be ve halký Ýsrail'e hizmet edin.
4 Ýsrail Kralý Davut'la oðlu Süleyman'ýn yazýlý düzeni uyarýnca, boylarýnýza, bölüklerinize göre hazýrlanýn.
5 Kardeþleriniz olan halkýn boylarýna baðlý bölüklere yardým etmek üzere siz Levililer takýmlar halinde kutsal yerde durun.
6 Kendinizi kutsayýn ve RAB'bin Musa aracýlýðýyla buyurduðu gibi Fýsýh kurbanlarýný kesip kardeþleriniz için hazýrlayýn.'
7 Yoþiya Fýsýh kurbanýný sunmalarý için oradaki halka sürüsünden otuz bin kuzuyla oðlak, üç bin de sýðýr baðýþladý.
8 Kralýn önderleri de halka, kâhinlere ve Levililer'e gönülden baðýþta bulundular. Tanrý Tapýnaðý'nýn yöneticileri olan Hilkiya, Zekeriya, Yehiel de Fýsýh kurbaný olarak kâhinlere iki bin altý yüz kuzuyla oðlak, üç yüz sýðýr verdiler.
9 Konanya, kardeþleri Þemaya ile Netanel, Levililer'in önderleri Haþavya, Yeiel ve Yozavat da Fýsýh kurbaný olarak Levililer'e beþ bin kuzuyla oðlak, beþ yüz de sýðýr baðýþladýlar.
10 Hizmetle ilgili hazýrlýklar tamamlanýnca, kralýn buyruðu uyarýnca kâhinlerle bölüklerine göre Levililer yerlerini aldýlar.
11 Fýsýh kurbanlarý kesildi. Kâhinler kendilerine verilen kaný sunaðýn üzerine döktüler; Levililer de hayvanlarýn derisini yüzdüler.
12 Musa'nýn kitabýnda yazýlanlar uyarýnca, RAB'be sunsunlar diye yakmalýk sunular* halk boylarýnýn bölüklerine verilmek üzere bir yana koyuldu. Sýðýrlara da aynýsýný yaptýlar.
13 Kural uyarýnca, Fýsýh kurbanlarýný ateþte kýzarttýlar; kutsal sunularý da tencerelerde, kazanlarda, tavalarda haþlayýp çabucak halka daðýttýlar.
14 Bundan sonra Levililer hem kendileri, hem de kâhinler adýna hazýrlýk yaptýlar. Çünkü Harun soyundan kâhinler akþam geç vakte kadar yakmalýk sunu ve yað sunmakla uðraþýyorlardý. Bu nedenle Levililer hem kendileri, hem de Harun soyundan gelen kâhinler için hazýrlýk yaptýlar.
15 Asaf soyundan gelen ezgiciler Davut, Asaf, Heman ve kralýn bilicisi* Yedutun'un buyruðu uyarýnca yerlerinde durdular. Kapý nöbetçileri de görevlerini býrakmak zorunda kalmadý, çünkü onlar için hazýrlýðý kardeþleri Levililer yapmýþtý.
16 Böylece o gün Kral Yoþiya'nýn buyruðu doðrultusunda Fýsýh Bayramý'ný kutlamak ve RAB'bin sunaðý üzerinde yakmalýk sunular sunmak için RAB'bin hizmetiyle ilgili bütün çalýþmalar tamamlandý.
17 O gün orada bulunan Ýsrail halký Fýsýh Bayramý'ný kutladý. Mayasýz Ekmek Bayramý'ný* da yedi gün boyunca kutladýlar.
18 Peygamber Samuel'in döneminden bu yana, Ýsrail'de böyle bir Fýsýh Bayramý kutlanmamýþtý. Hiçbir Ýsrail*fj* kralý da Yoþiya'nýn, kâhinlerin, Levililer'in, bütün Yahuda halkýyla oradaki Ýsrailliler'in ve Yeruþalim'de yaþayanlarýn kutladýðý gibi bir Fýsýh Bayramý kutlamamýþtý.
19 Bu Fýsýh Bayramý Yoþiya'nýn krallýðýnýn on sekizinci yýlýnda kutlandý.
20 Yoþiya'nýn tapýnaðý düzenlemesinden sonra, Mýsýr Kralý Neko savaþmak üzere Fýrat kýyýsýndaki Karkamýþ'a yürüdü. Yoþiya da onunla savaþmak için yola çýktý.
21 Ama Neko ulaklar aracýlýðýyla þu haberi gönderdi: 'Benimle senin aranda bir anlaþmazlýk yok, ey Yahuda Kralý! Bugün sana deðil, savaþ açtýðým ülkeye karþý savaþmaya geldim. Tanrý ivedi davranmamý buyurdu. Benden yana olan Tanrý'dan sakýn. Yoksa seni yok eder!'
22 Ne var ki, Yoþiya onunla savaþmaktan vazgeçmediði gibi, Tanrý'nýn Neko aracýlýðýyla söylediði sözlere de aldýrýþ etmedi. Kýlýk deðiþtirip Megiddo Ovasý'nda Neko ile savaþmak üzere yola çýktý.
23 Okçular Kral Yoþiya'yý vurunca, kral görevlilerine, 'Beni buradan götürün, aðýr yaralýyým!' dedi.
24 Görevlileri onu savaþ arabasýndan çýkarýp kendisine ait baþka bir arabaya koyarak Yeruþalim'e götürdüler. Yoþiya öldü ve atalarýnýn mezarlýðýna gömüldü. Bütün Yahuda ve Yeruþalim halký onun için yas tuttu.
25 Yeremya Yoþiya için bir aðýt yazdý. Kadýn, erkek bütün ozanlar bugüne dek aðýtlarýnda Yoþiya'yý anarlar. Ýsrail'de bir gelenek haline gelen bu aðýtlar Aðýtlar Kitabý'nda yazýlýdýr.
26 Yoþiya'nýn yaptýðý öbür iþler, RAB'bin Yasasý'nda yazýlanlara uygun baðlýlýðý,
27 uygulamalarý, baþýndan sonuna dek Ýsrail ve Yahuda krallarýnýn tarihinde yazýlýdýr.
1 Yahuda halký babasý Yoþiya'nýn yerine oðlu Yehoahaz'ý Yeruþalim'e kral yaptý.
2 Yehoahaz yirmi üç yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de üç ay krallýk yaptý.
3 Mýsýr Kralý Neko Yeruþalim'de onu tahttan indirerek ülke halkýný yüz talant*fk* gümüþ ve bir talant*fl* altýn ödemekle yükümlü kýldý. Yehoahaz'ýn aðabeyi Elyakim'i de Yahuda'yla Yeruþalim Kralý yaptý ve adýný deðiþtirip Yehoyakim koydu. Sonra kardeþi Yehoahaz'ý alýp Mýsýr'a döndü.
4
5 Yehoyakim yirmi beþ yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de on bir yýl krallýk yaptý. Tanrýsý RAB'bin gözünde kötü olaný yaptý.
6 Yehoyakim'e saldýran Babil Kralý Nebukadnessar Babil'e götürmek için onu tunç* zincirlerle baðladý.
7 RAB'bin Tapýnaðý'ndaki bazý eþyalarý da alýp Babil'de kendi tapýnaðýna yerleþtirdi.
8 Yehoyakim'in yaptýðý öbür iþler, iðrençlikleri, onunla ilgili açýða çýkan kötülükler Ýsrail ve Yahuda krallarýnýn tarihinde yazýlýdýr. Yerine oðlu Yehoyakin kral oldu.
9 Yehoyakin on sekiz yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de üç ay on gün krallýk yaptý. O da RAB'bin gözünde kötü olaný yaptý.
10 Ýlkbaharda Kral Nebukadnessar onu ve RAB'bin Tapýnaðý'ndaki bazý deðerli eþyalarý Babil'e getirtti. Yehoyakin'in yerine akrabasý Sidkiya'yý Yahuda ve Yeruþalim Kralý yaptý.
11 Sidkiya yirmi bir yaþýnda kral oldu ve Yeruþalim'de on bir yýl krallýk yaptý.
12 Tanrýsý RAB'bin gözünde kötü olaný yaptý. RAB'bin sözünü bildiren Peygamber Yeremya'nýn karþýsýnda alçakgönüllü davranmadý.
13 Sidkiya Tanrý adýyla kendisine baðlý kalacaðýna ant içiren Kral Nebukadnessar'a karþý ayaklandý. Ýsrail'in Tanrýsý RAB'be dönmemek için direnerek inat etti.
14 Üstelik kâhinlerin ve halkýn önderleri de öteki uluslarýn iðrenç törelerine uyarak ihanetlerini gitgide artýrdýlar ve RAB'bin Yeruþalim'de kutsal kýldýðý tapýnaðýný kirlettiler.
15 Atalarýnýn Tanrýsý RAB, halkýna ve konutuna acýdýðý için onlarý ulaklarý aracýlýðýyla defalarca uyardý.
16 Ama onlar Tanrý'nýn ulaklarýyla alay ederek sözlerini küçümsediler, peygamberlerini aþaðýladýlar. Sonunda RAB'bin halkýna karþý öfkesi kurtuluþ yolu býrakmayacak kadar alevlendi.
17 RAB Kildan* Kralý'ný onlarýn üzerine saldýrttý. Kildani ordusu gençlerini tapýnakta kýlýçtan geçirdi. Ne delikanlýya, ne genç kýza, ne yaþlýya, ne aksaçlýya acýdý. RAB hepsini Kildan Kralý'nýn eline teslim etti.
18 Kral, RAB Tanrý'nýn Tapýnaðý'ndaki büyük küçük bütün eþyalarý, tapýnaðýn, Yahuda Kralý'nýn ve önderlerinin hazinelerini Babil'e taþýttý.
19 Tanrý'nýn Tapýnaðý'ný ateþe verdiler, Yeruþalim surlarýný yýkýp bütün saraylarý yaktýlar, deðerli olan herþeyi yok ettiler.
20 Kildan Kralý kýlýçtan kurtulanlarý Babil'e sürdü. Bunlar Pers krallýðý egemen oluncaya dek onun ve oðullarýnýn köleleri olarak yaþadýlar.
21 Böylece RAB'bin Yeremya aracýlýðýyla söylediði söz yerine geldi: 'Ülke tutulmayan Þabat yýllarýný*fm* tamamlayýncaya, yetmiþ yýl doluncaya kadar ýssýz kalýp dinlenecek.'
22 Pers Kralý Koreþ'in krallýðýnýn birinci yýlýnda RAB, Yeremya aracýlýðýyla bildirdiði sözü yerine getirmek amacýyla, Pers Kralý Koreþ'i harekete geçirdi. Koreþ yönetimi altýndaki bütün halklara þu yazýlý bildiriyi duyurdu:
23 'Pers Kralý Koreþ þöyle diyor: 7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36