1

1 Taga taSolomoni, umsa waDavide, inkhosi yema-Israyeli.

2 Letaga tenta umuntfu akwati kuhlakanipha nekwekhuteka, acondzisise inchazelo yemavi lajulile.

3 Tifundzisana kuphila ngebucotfo bengcondvo, nekwenta kulunga, nekungakhetsi.

4 Tenta losengakaliboni live abe nekuhlakanipha, tifundzise labasha kuba nelwati nekuzitsa.

5 Labahlakaniphile batsi bangatilalela kwengeteke lwati lwabo; nalabanengcondvo batsi bangatifundza batente, batfole bungcweti,

6 khona batekuvisisa kahle letaga, nemifanekiso, nenchazelo yaletimphicabadzala.

7 Kwesaba Simakadze kusicalo selwati, tilima tiyakwedzelela kuhlakanipha nemiyalo.

8 Ndvodzana yami, lalela umyalo weyihlo, ungayali imfundziso yenyoko,

9 ngobe iyakuba ngumhlobiso lonjengemchele wenhloko yakho, nanjengeligcebesha lentsamo yakho.

10 Ndvodzana yami, nangabe toni tikuyenga, ungacali uvume,

11 natitsi kuwe: “Kota, sambe sifune lesingahle simbulale; asihambe silalele labangenacala, sibajabhalate ngaphandle kwesono.

12 Asibagwinye baphila baye endzaweni yalabafile, njengalabo labangena baye phansi ethuneni.

13 Sitawutfola tonkhe tintfo letiligugu, sigcwalise tindlu tetfu ngetimphahla lesitichwagile.

14 Kota, utihlanganise natsi; khona sitewuba nesikhwama sinye nawe.”

15 Ndvodzana yami, ungahambisani nebantfu labanje; ungalubeki lunyawo lwakho etindleleni tabo,

16 ngobe tinyawo tabo tigijimela lokubi, basheshe bacitse ingati.

17 Akusiti lutfo kuvula sochaka, kantsi lenyoni lofuna kuyibamba iyakubuka.

18 Kodvwa bantfu labanjalo batetsiyela sifu sekutibulala bona; babhacele kutisontsa bona, batibulale.

19 Tinjalo tindlela talabo labatfola ingcebo ngebugelekece; timphilo tabo titsatfwa bugelekece babo.

20 Kuhlakanipha kumemeta etitaladini; kumemeta kakhulu nasetimakethe.

21 Kumemeta kakhulu nasemahlanganweni emigwaco; kukhulume nasemasangweni emadolobha kutsi:

22 “Nine leningati lutfo! Niyawuhlala ningati lutfo kuze kube ngunini? Baphukuti bayawuphukuta kuze kube ngunini? Tona tilima titawutondzana nelwati kuze kube ngunini?

23 Ase nilalele kunitsetsisa kwami; imicabango yami ngitayitfululela kini, nginitjele lokusenhlitiyweni yami.

24 Njengobe nginimemetile nala kulalela, ngelula sandla sami nala kusibamba,

25 nangete nasitsatsa seluleko sami, nala nekutsi nginekhute,

26 nami-ke ngitanihleka nase nehlelwe tinhlupheko. Ngitanicoloshela nase nehlelwe sigemegeme,

27 nase nifikelwe kutfutfumela lokunjengesiphepho, nesigemegeme lesinjengesihhushuhhushu, nekudzangala kanye nekudzabuka.

28 “Bayawube sebayangibita, kodvwa ngingeke ngisabele; batangifunisisa, kodvwa bangeke bangitfole.

29 Ngobe batondza lwati, abazange bakhetse kwesaba Simakadze.

30 Abazange basitsatse seluleko sami, nekubacondzisa kwami bakwedzelela.

31 Ngako-ke batawutfola titselo tetindlela tabo, bacunjiswe ngemacebo abo.

32 Labate lwati babulawa kweduka kwabo; tilima tibulawa kweneliseka kwato.

33 Kodvwa lowo lolalela mine utawuhlala aphephile, akhululeke, angesabi lutfo lolubi.”

2

1 Ndvodzana yami, yemukela loku lengikufundzisa kona, uyigcine imiyalo yami.

2 Lalela ubambisise kuhlakanipha; inhlitiyo yakho ibe nekucondza.

3 Yebo cela lwati, ucele nekucondza;

4 kufunisise njengesiliva, ukumbe njengemcebo lofihliwe.

5 Nangabe ukwenta konkhe loko, utawucondzisisa kutsi kuyini kwesaba Simakadze, utfole nekutsi kuyini kwati Nkulunkulu.

6 NguSimakadze lowephana ngekuhlakanipha; emlonyeni wakhe kuphuma lwati nekucondza.

7 Labacotfo ubabekele kuhlakanipha; ulihawu kulabo labatiphatsa ngekwetsembeka.

8 Ugadza tindlela talabo labaphatsa labanye ngekungakhetsi, alindze indlela yalabangcwele bakhe.

9 Ngako, wena utakucondza kulunga, nebumsulwa, nebucotfo, ukwati nalokufanele.

10 Kuhlakanipha kutawungena enhlitiyweni yakho, nelwati lube yinjabulo emphefumulweni wakho.

11 Kucophelela kutakugadza, nekucondzisisa kutakwelusa,

12 kukuphephise endleleni yebubi nakubantfu bemanga,

13 labalahla tindlela tekulunga bahambe etindleleni tebumnyama,

14 labajabula ngekwenta lokubi, bajatjuliswe kwandza kwemacebo,

15 labatindlela tabo tigwegwile, nalabahamba ngetindlela tekweduka.

16 Kucophelela nekucondzisisa kutakusindzisa kulomsikati loyingwadla, umfati walenye indvodza, lonelulwimi lolushelelako,

17 lowala lowo lashade naye ebusheni bakhe, wakhohlwa sivumelwane sakhe kuNkulunkulu wakhe.

18 Indlu yakhe ibishela ekufeni, netindlela takhe tigcina endzaweni yalabafile.

19 Kuye akuyi lolubuyako; lowo loke wangena kuye akaphindzi futsi abuyele etindleleni tekuphila.

20 Ngako kufanele utsatse sibonelo kubantfu labalungile; uhambe etindleleni tekulunga.

21 Bantfu labacotfo labatawukwakha kulelive; ngulabetsembekile bodvwa labayawuhlala kulo.

22 Kodvwa lababi bayawususwa eveni, nalabanemacebo bayawusishulwa kulo.

3

1 Ndvodzana yami, ungayikhohlwa imfundziso yami, kodvwa inhlitiyo yakho ayigcine imiyalo yami,

2 ngobe ngiyo letakunika emalanga neminyaka leminyenti ekuphileni kwakho; ikunike nekuchuma.

3 Ungehlukani nenhlonipho nekwetsembeka; kukhungele entsanyeni yakho, ukubhale etibhelekeceni tenhlitiyo yakho.

4 Loko kuyawukwenta ube neludvumo loluhle utsandvwe nguNkulunkulu nebantfu.

5 Tsemba Simakadze ngayo yonkhe inhlitiyo yakho, ungeyami ekwatini kwakho.

6 Matise kuko konkhe lokwentako, yena uyakucondzisa tindlela takho.

7 Ungatenti sihlakaniphi, yesaba Simakadze, ukuyekele lokubi.

8 Ngiko loko lokuyakwelapha umtimba wakho, kuphilise nematsambo akho.

9 Dvumisa Simakadze ngalokuhle lonako nangetitselo tekucala tako konkhe lokulimile,

10 netincolobane takho tiyakugcwaliswa ngenala, imiphandza yakho iphuphume liwayini.

11 Ndvodzana yami, ungakwedzeleli kucondziswa nguSimakadze, ungadzinwa kutsetsiswa nguye.

12 Ngobe Simakadze uyamtsetsisa amcondzise lowo lamtsandzako, njengobe neyise enta endvodzaneni yakhe lajabula ngayo.

13 Ubusisiwe umuntfu lotfola kuhlakanipha nalowo lowemukela kucondza.

14 Ngobe kuhlakanipha kwendlula isiliva ngekucebisa umuntfu, nenzuzo yako yinkhulu kuneyegolide.

15 Kuhlakanipha kuligugu kakhulu, kwengca ematje laligugu; kute lokufisako longakulinganisa nako.

16 Imphilo lendze isesandleni sako sekudla, kantsi esandleni sako sesancele kunengcebo neludvumo.

17 Tindlela tako kutindlela tekujabula, netindlela tako tonkhe ngetekuthula.

18 Kusihlahla sekuphila kulabakuphutfumako; labo labakubamba bakunkonkoshele ngulabo labajabulako.

19 Simakadze wasekela umhlaba ngekuhlakanipha, wamisa emazulu endzaweni yawo ngekucondza.

20 Ngelwati lwakhe wehlukanisa emanti langaphansi kwemhlaba, nangelwati lwakhe emafu ehlisa imvula.

21 Ndvodzana yami, bambelela ekuhlakanipheni nasekuzitseni; ungakuvumeli kusuke kuwe.

22 Kuyawuba kuphila emphefumulweni wakho, kube ngumhlobiso entsanyeni yakho.

23 Endleleni yakho uyakuhamba ngekuphepha, nelunyawo lwakho lungakhubeki.

24 Nawucambalala phansi, ungeke wesabe; nawulala, uyawutfola butfongo lobumnandzi.

25 Ungesabi kutunywa yinhlekelele yengoti nekuhlaselwa bantfu lababi;

26 ngobe Simakadze uyawuba siphephelo sakho; uyawulondvolota lunyawo lwakho lungabanjwa lugibe.

27 Yenta lokuhle kulabo labakudzingako, nangabe unawo emandla ekukwenta.

28 Ungasho kumakhelwane wakho utsi: “Hamba, ngitawubuye ngikunike kusasa,” kantsi unako nalamuhla.

29 Ungatimiseli ngekwenta lokubi kumakhelwane wakho lohlala ngekukwetsemba.

30 Ungaphikisani nemuntfu ngelite angakakukhubi nekukukhuba.

31 Ungabi namhawu ngemuntfu losidlova; ungacali ukhetse ngisho nome yinye yetindlela takhe.

32 Ngobe umuntfu losidlova usinengiso kuSimakadze, kodvwa labalungile balitsemba lakhe.

33 Sicalekiso saSimakadze sisemndenini walomubi, kodvwa indlu yalolungile uyayibusisa.

34 Uyabahleka labo labeyisako, kodvwa unemusa kulabatfobekile.

35 Labahlakaniphile bayawudvunyiswa, kodvwa tilima tiyawuhlazeka.

4

1 Madvodzana ami, yilaleleni ngekucophelela imiyalo yeyihlo, khona nitawuba nekucondza.

2 Ngininika imiyalo lemihle, ningacali niyilahle nje imfundziso yami.

3 Ngisengumfanyana wekuphela, kubabe namake,

4 babe abengifundzisa atsi: “Shangatsi inhlitiyo yakho ingawabambisisa emavi ami, nemiyalo yami, khona utawuphila.

5 Zuza kuhlakanipha uzuze nekuvisisa. Ungakhohlwa, futsi ungesuki emavini emlomo wami.

6 Ungakulahli, kuyawukuphephisa; kutsandze, kuyawukugadza.

7 Kucala kwekuhlakanipha, naku: Zuza kuhlakanipha, uzuze nekucondza, nome kukubitani.

8 Kutuse, kona-ke kuyawukuphakamisa, kugone, kona-ke kuyawukwatisa.

9 Kuyawukwetfwesa ludvumo enhloko, kukwetfwese umchele lomuhle.”

10 Ndvodzana yami, lalela wemukele emavi ami, khona iminyaka yekuphila kwakho itakwandza.

11 Ngikufundzise indlela yekuhlakanipha, ngakuholela etindleleni tekulunga.

12 Nawuhambako, sinyatselo sakho singeke siphatamiseke; nawugijimako, ungeke ukhubeke.

13 Bambelela emyalweni ungawuyekeli, uwulondvolote, ngobe uyimphilo yakho.

14 Ungalubeki lunyawo lwakho endleleni yalababi, futsi ungahambi endleleni yebantfu lababi.

15 Yikhweshele, ungahambi kuyo, yifulatsele uchubeke.

16 Bantfu lababi abalali bangakenti lokubi, bayacwasha bangalali nabangakoni muntfu.

17 Bubi bukudla kwabo, budlova businatfo sabo.

18 Kodvwa indlela yalabalungile ifanana nekukhanya kwentsatsakusa, lokuya ngekuya kuze kube ngusemini.

19 Indlela yalababi ifanana nebumnyama, lababi abati nalapho bakhubeka bawe khona.

20 Ndvodzana yami, bambisisa emavi ami, ubeke indlebe yakho emavini ami.

21 Ungawavumeli kutsi alahleke emehlweni akho, walondvolote enhlitiyweni yakho.

22 Lamavi akuphila kulowo lowatfolako, aphilise wonkhe umtimba wakhe.

23 Ngetulu kwako konkhe londvolota inhlitiyo yakho ngekunakekela konkhe, ngobe kuyo kugeleta tiyalu tekuphila.

24 Yisuse kuwe inkhulumo lesigwegwe, inkhulumo lekhohlisako yikhweshisele khashane nawe.

25 Emehlo akho akacondze ngco embili, ubukisise embikwakho.

26 Caphelisisa indlela yetinyawo takho, tonkhe-ke tindlela takho tiyawuba nekuciniseka.

27 Ungajikeli ngesekudla nome ngesancele, lunyawo lwakho ungalubeki ebubini.

5

1 Ndvodzana yami, lalelisisa kuhlakanipha kwami, ubeke indlebe ekucondzeni kwami.

2 Khona-ke uyawukwati kukhetsa lokufanele, netindzebe temlomo wakho tilulondvolote lwati.

3 Tindzebe temfati loyingwadla tivuta luju, inkhulumo yakhe ishelela kwengca emafutsa;

4 kodvwa ekugcineni ubaba njengenyongo, akhaliphe njengenkemba lekhalipha nhlangotsi totimbili.

5 Tinyawo takhe tehlela ekufeni, tinyatselo takhe tihamba ngendlela leya ethuneni.

6 Akahambi ngendlela yekuphila, tindlela takhe tiyazula, akati nekutsi kwentekani.

7 Ndvodzana yami, ngilalele, ungesuki emavini emlomo wami.

8 Mkhweshele ube khashane naye, ungasondzeli ngisho nasemnyango wendlu yakhe,

9 funa ludvumo lwakho lutsatfwe ngulabanye bantfu, nekuphila kwakho kuphelele etandleni talabangenasihe.

10 Nebachamuki futsi bangahle batesutsise ngemcebo wakho netitfukutfuku takho tiye endlini yewetive.

11 Ekupheleni kwemphilo yakho uyawububula ecansini, sekudleka tinyama nemtimba wakho.

12 Uyawudzimate ukhale utsi: “Empeleni nje, mine ngangikutondzelani kuyalwa nekufundziswa? Ingabe ngangikutondzelani kutsetsiswa?

13 Angizange ngibalalele bafundzisi bami lababengifundzisa; nome-ke kube mane ngalalela bacondzisi bami.

14 Ngatsi ngetfuka ngabe sengisekhatsi elubishini lwelihlazo ebandleni nakubantfu.”

15 Natsa emanti esicobho sakho, emanti lageleta aphuma esiyalwini sakho.

16 Kufanele yini imitfombo yakho isakateke igcwale yonkhe indzawo, lemifudlana yemanti imoseke ngekusakateka kuto tonkhe tindlela?

17 Emanti esicobho sakho akabe ngewakho wedvwa, angabi ngemanti etengcamgwaco.

18 Shangatsi ungabusiseka umtfombo wakho, ube nenjabulo ngemfati webusha bakho.

19 Muhle, uyabukeka njengenhlangu, utsandzeka njengemphala; shangatsi emabele akhe angakwenelisa ngaso sonkhe sikhatsi, shangatsi nelutsandvo lwakhe lungakuhaca.

20 Ndvodzana yami, ungavumi kutfunjwa lutsandvo lwemfati loyingwadla. Utsandzelani kugaca libilo lakho kumfati walenye indvodza?

21 Tindlela temuntfu tisemehlweni aSimakadze, tonkhe tindlela umuntfu lahamba ngato uyatigadzisisa.

22 Imisebenti yemuntfu lomubi ilugibe, ubanjwa elugibeni lwesono sakhe.

23 Uyakufa ngenca yekungatibambi kwakhe; bulima bakhe lobukhulu buyamedukisa.

6

1 Ndvodzana yami, nangabe umelele makhelwane wakho nome-ke umuntfu wetive ngesikwelede lasentako,

2 nangabe ungene elugibeni lwesetsembiso sakho, wabanjwa ngemavi akho,

3 naku-ke, ndvodzana yami, lofanele kukwenta khona utewukhululeka: Hamba uye kulomuntfu lokubambile umncenge aze akuvele.

4 Ungalali, ungavali ngisho nemehlo.

5 Tisindzise njengenyamatane ibalekela umtingeli, nanjengenyoni lephunyule esandleni semtingeli.

6 Hamba ufundze entfutfwaneni, wena vila-ndzini, kutsi iphila njani, khona utawuhlakanipha.

7 Lite tintfutfwane tite sikhulu nome indvuna nome umbusi,

8 kodvwa kudla kwato tikubutsa ehlobo tikulondvolote ngesikhatsi sekuvuna.

9 Wena vila-ndzini, uyawulala embhedzeni kudzimate kube ngunini?

10 Ukhuluma utsi: “Kulalalala kancane, kwetelatela kancane, kugocagoca tandla kancane, kuphumula kancane.”

11 Kodvwa buphuya butawufika kuwe bukunyonyobele njengelisela, nekweswela kukuhlasele njengesihlupheki.

12 Sihlangananhloko nome sihlophoyi sitfunguluta yonkhe indzawo sihamba sicala emanga,

13 sifica liso lapha nalapha, sisusa luchuku ngekuhlokolota nangekunyatsela lowa nalowa.

14 Sonkhe sikhatsi sakha emachinga ebubi enhlitiyweni yaso, sisuse nelutfutfuva lwekulwa.

15 Ngenca yaloku siyakwehlelwa yingoti masinyane sipitjitwe ngaphandle kwesecwayiso, singaphindzi sisindze.

16 Tisitfupha tintfo letenyanywa nguSimakadze, empeleni letisikhombisa uphambene nato kakhulu:

17 Ngemehlo latichenyako, nelulwimi lolucala emanga, nembulali walote licala,

18 nengcondvo lebumba emacebo ebubi, nemuntfu lotsandza lokubi,

19 nafakazi lotfulula emanga, nemuntfu locabanisa bazalwane.

20 Ndvodzana yami, gcina umyalo weyihlo, ungayilahli imfundziso yenyoko.

21 Kucoboshele enhlitiyweni yakho, ukugace entsanyeni yakho.

22 Nawuhamba kuyawukucondzisa, nawulala kukugadze, nawuvukako kukweluleke.

23 Ngobe umyalo usibane, imfundziso ikukhanya, kucondziswa ngekutsetsiswa kuyindlela yekuphila.

24 Kuyawukuphephisa kumfati lomubi, nasemlonyeni lomnandzi wemfati walenye indvodza.

25 Ungacali kumkhanukela buhle bakhe enhlitiyweni yakho, nome-ke akutfumbe ngemashiya akhe.

26 Ngobe ingwadla ungayicasha ngemkhama wesinkhwa, kodvwa umgomo wemfati losiphingi kuhliphita nome kutfumba indvodza.

27 Ikhona yini indvodza lengetfwala emalahle lavutsako ngetimphahla tayo, tendlule tingashi?

28 Kungenteka yini ihambe etikwemalahle lavutsako, tinyawo tayo tingashi?

29 Kanjalo-ke, nendvodza lelala nemfati walenye indvodza, ingeke ikubalekele kujeziswa.

30 Bantfu abalibukeli phansi lisela lelebela kucosha indlala ngobe lilambile,

31 kodvwa nangabe libanjwa, kufanele likukhokhe sekuphindvwe kasikhombisa, tonkhe timphahla tendlu yakhe atetfule.

32 Lophingako weswela ingcondvo, nangabe aphinga nemfati, utibulala yena.

33 Uyakushaywa ahlaziswe njengobe kufanele; lihlazo lakhe lingeke lesulwe.

34 Ngobe sikhwele sivusa lulaka lwalendvodza yakhe lephingelwe, nase iphindzisela, ingeke ibe nesihawu.

35 Kute nenhlawulo leyawukwenta lendvodza lephingelwe ibuyisane naye, futsi kute kwekuncenga lengamnika kona nome ngabe kukhulu kanganani.

7

1 Ndvodzana yami, ubokhumbula emavi ami, ugcine imiyalo yami engcondvweni yakho.

2 Yenta letintfo lengikutjela tona, khona uyawuphila, netimfundziso tami tente tibe ligugu njengemehlo akho,

3 utembatse njengendandatho eminweni yakho, uticophe engcondvweni yakho.

4 Khuluma ekuhlakanipheni, utsi: “Wena ungudzadzewetfu,” nasekucondzeni ukhulume utsi: “Sihlobo sami.”

5 Ngaloko uyawuphepha kumfati losiphingi, umfati walenye indvodza nalonemavi latobotanako.

6 Ngalelinye lilanga ngime ngasefasitelweni lendlu yami, ngabuka phansi emgwacweni.

7 Ngabona sicunjana setinsizwa letatingenako kuhlakanipha, emkhatsini wato ngabona lenye leyayingenalwati.

8 Yayihamba esitaladini eceleni kwelikona, icondzene nendlu yalomfati yaze yayawungena khona.

9 Kwase kucundzeka emehlo entsambama, sekuhwalala, kusihlwa.

10 Masinyane lomfati wahlangabeta lensizwa, embatsise kwengwadla, agcwele bucili.

11 Ungulalunyawana kantsi uyatatisa, futsi akuvumi kutsi ake atihlalele ekhaya;

12 ngalelinye lilanga usesitaladini, mhlawumbe abesemakethe, ukhanga acotsele kuwo onkhe emakona.

13 Wayibamba lensizwa wayanga, wase ukhuluma nayo utsi:

14 “Nginekudla lebekungekwemnikelo wekubonga wekufeza nekugcwalisa tifungo tami.

15 Ngiko nje ngite lapha kutekuhlangabeta, ngitele kutewufuna wena, manje-ke sengikutfolile.

16 Umbhedze wami ngiwuhlobise ngendvwangu lenhle lenemibalabala, yekwakhiwa eGibhithe.

17 Ngiwufake emakha emure, nenhlaba, nesinamoni.

18 Ake sitijabulise bonkhe lobusuku, sitenelise ngekulalana;

19 ngobe phela indvodza yami ayikho ekhaya, itsetse luhambo loludze yaya khashane.

20 Ihambe nemali lenyenti, kutawuphela cishe emaviki lamabili ingekho.”

21 Ngako wavele wayimelela kutsi iphambukele kuye, wayihuha ngemavi akhe.

22 Wavele wayikha etulu, yamlandzela njengenkhabi itawuhlatjwa nanjengenyamatane ingena esihibeni,

23 nanjengenyoni icotfota iya esifini. Yayingati kutsi loko itakukhokhela ngemphilo yayo.

24 Ngako-ke madvodzana ami, ngilaleleni, nilalelisise loku lesengikushito.

25 Ningacali niphambukele kulomfati, ningayi lapho aya ngakhona,

26 ngobe sewubulele emadvodza lamanyenti; ungeke uwabale emadvodza lasawacedzile.

27 Indlela leya endzaweni yalabafile icala endlini yakhe, yewuke yehlele etindlini tekufa.

8

1 Utsi kambe kuhlakanipha akumemeti yini? Kona kucondza akuliphakamisi yini liphimbo lako?

2 Kume embonisweni eceleni kwemgwaco; kume nasemahlanganweni emigwaco.

3 Kumemeta kakhulu emasangweni elidolobha nasetimphundvwini temasango kutsi:

4 “Bonkhe bantfu abalalele kimi, ngikhuluma kubo bonkhe.

5 Yeyi nine leningakakhuli engcondvweni, fundzani nikhule ekuhlakanipheni. Nine lenilibele, buyisani tingcondvo tenu.

6 Lalelani kimi, ngobe ngitawukhuluma tintfo letibalulekile; emlonyeni wami kutawuphuma liciniso.

7 Yebo, konkhe lengikukhulumako kuliciniso; emavi ebubi ngiyawatondza.

8 Konkhe lengikukhulumako kwetsembekile; kute lokugwegwile, kute nalokungemanga.

9 Kumuntfu lonekucondza, konkhe kucondzile; kulabanelwati, konkhe kuyakhanya.

10 Khetsani imfundziso yami kunesiliva, nikhetse lwati lwami kunegolide lecengiwe.

11 “Ngobe kuhlakanipha kuncono kunematje laligugu; kute umcebo longawulinganisa nako.

12 Mine lengikuhlakanipha, ngingumnikati webucotfo; lwati nemicabango lemihle kwami.

13 Kwesaba Simakadze kukutondza lokubi. Ngiyakutondza kutigcabha, neluchuku, nekutiphatsa dlephu, nebumbulu.

14 Kweluleka lokuhle nekwehlulela kahle kwami, kucondza kanye nemandla kwami.

15 Emakhosi abusa kahle ngami, nebabusi bashaya umtsetfo ngami.

16 Bonkhe lababusa ngekungakhetsi basitwa ngimi, nome ngabe tikhulu nome tindvuna.

17 Ngiyabatsandza laba labangitsandzako, nalabo labangifunisisako bayangitfola;

18 batfola ngami ingcebo neludvumo, babutfole ngami bunjinga lobungapheli kanye nekuchuma.

19 Labakutfola kimi kuncono kunegolide lecengiwe, sitselo sami sendlula isiliva lecengiwe.

20 Ngihamba endleleni yekulunga, yebo, emikhondvweni yebumsulwa.

21 Ngibahlobisa ngekuceba labo labangitsandzako, tikhwama tabo batigcwalise ngemali.

22 “Simakadze wangidala, ngaba wekucala emisebentini yakhe, ngaba wekucala endalweni yakhe, ngiwasendvulo.

23 Ngemiswa phakadze, ekucaleni, umhlaba ungakadalwa.

24 Ngatalwa, kusete ngisho nekujula kwetilwandle, kusete tiyalu temanti lageletako.

25 Tintsaba tisengakasekelwa etindzaweni tato, nemagcuma asengabibikho, mine ngase ngikhona,

26 umhlaba nemave abesengakakwenti, ngisho nelitsantsana lemhlabatsi imbala.

27 Ngangikhona mhlazana amisa emazulu, mhlazana abeka umkhatsi ehlukanisa sibhakabhaka netilwandle,

28 mhlazana asimisa emafu etulu, acinisa imitfombo yetilwandle,

29 mhlazana asika imincele yetilwandle, kuze emanti angalengci livi lakhe, mhlazana abeka tisekelo temhlaba,

30 ngangiseceleni kwakhe, njengengcweti yekwakha. Nganginentfokoto lenkhulu onkhe emalanga, ngijabula embikwakhe njalonjalo.

31 Ngangidlalisela umhlaba wakhe, ngijabulela bantfu bonkhe.

32 “Manje-ke, madvodzana ami, ngilaleleni, babusisiwe labo labagcina imiyalo yami.

33 Lalelani imfundziso yami, ningayedzeleli; nitawuhlakanipha.

34 Ubusisiwe umuntfu longilalelako, longilindzela onkhe malanga emasangweni ami, logadza etimphundvwini teminyango yami.

35 Umuntfu lotfola mine utfola kuphila, utakwemukela kutsandvwa nguSimakadze;

36 kodvwa logeja kungitfola, utilimata yena, bonkhe labangitondzako batsandza kufa.”

9

1 Kuhlakanipha kwakhe indlu yako, kwayisimisa ngetinsika letisikhombisa.

2 Kuhlabile, kwadidiyela liwayini lako, kwadeka litafula lako.

3 Kutfumele tincekukati tako kutsi tiphume tiye kuyawumemeta eticongweni telidolobha,

4 titsi: “Nine labate lwati, wotani lapha! Nine labate ingcondvo,

5 wotani nitewudla kudla kwami, ninatse neliwayini lengilihlanganisile.

6 Shiyani bulima benu, khona nitewuphila nihambe ngendlela yekucondza.”

7 Naweluleka sedzeleli, utilandzela inhlamba; nawucondzisa umuntfu lomubi, utawusuke akulimate.

8 Ungaseluleki sedzeleli, ngobe sitakutondza; yeluleka lohlakaniphile, yena utakutsandza.

9 Nawuyala umuntfu lohlakaniphile, utawusuka ahlakaniphe kakhulu; nawufundzisa umuntfu lolungile, yena usuka engete kulokufundza kwakhe.

10 Kwesaba Simakadze kusicalo sekuhlakanipha, nekumati Longcwele kuba nekucondza sibili.

11 Mine kuhlakanipha, ngitakwandzisa emalanga akho neminyaka yekuphila kwakho.

12 Nawuhlakaniphile, kusitakala wena; kodvwa nangabe usedzeleli, kutawuhlupheka wena.

13 Bulima bufanana nemfati lonemsindvo, longalati lihlazo nalongati lutfo,

14 lohlala emnyango wendlu yakhe embonisweni yelidolobha,

15 amemete emadvodza lendlulako atihambela ngemisebenti yawo, atsi:

16 “Wotani lapha, nine tilima.” Ukhuluma kubo bonkhe labate lwati atsi:

17 “Emanti ekwebiwa amnandzi, nekudla lokudlelwa emasitseleni kwehla esiphundvu.”

18 Lendvodza lasayitfumbile ayati kutsi akuyi lolubuyako lapho, nekutsi labangena kuye basemajukujukwini elithuna.

10

1 Leti-ke taga taSolomoni: Indvodzana lehlakaniphile ijabulisa uyise, kodvwa indvodzana lelibele ikhuba unina.

2 Ingcebo letfolakale ngebubi ayikusiti ngalutfo, kodvwa kutiphatsa kahle kukusindzisisa ekufeni.

3 Simakadze akavumi kutsi lolungile alambe; kodvwa lababi uyabavimba kutsi bakutfole loko labakufunako.

4 Buvila benta umuntfu abe luphuya; kodvwa kukhutsala kwenta umuntfu abe yinjinga.

5 Indvodzana lehlakaniphile ngulebutsa kudla emasimini nase kulungile; kodvwa lelalako nakuvunwako iyahlazisana.

6 Umuntfu lolungile uphiwa tibusiso letinyenti; kodvwa lomubi ufihla budlova bakhe ngekukhuluma kwakhe lokunyenti.

7 Kukhunjulwa kwemuntfu lolungile kuyawuba sibusiso; kodvwa libito lalomubi liyawubhubha.

8 Umuntfu lohlakaniphile uyakwemukela kuyalwa; kodvwa lowo lokhulumela futsi uyawukhubeka, awe.

9 Umuntfu lowetsembekile uhamba aphephile; kodvwa lokhetsa tindlela letimagiligombo uyawugcina atfolakele.

10 Umuntfu loficelana liso lebucili uvisana buhlungu; kodvwa losheshe ekhute lokubi usebentela kuthula.

11 Emavi ebantfu labalungile angumtfombo wekuphila; kodvwa lababi bafihla budlova babo ngekukhuluma kwabo lokunyenti.

12 Inzondo ibanga kucabana; kodvwa lutsandvo lusibekela tonkhe tono.

13 Umuntfu lonengcondvo ukhuluma ngekuhlakanipha; kodvwa longenangcondvo udzinga kushaywa.

14 Bantfu labahlakaniphile babutsa lwati, kodvwa silima nasikhuluma njalo nje, sibanga ingoti.

15 Umcebo wesicebi uyinqaba yaso; buphuya buletsa ingoti eluphuyeni.

16 Umvuzo wekulunga kuphila lokuphuphumako; kodvwa kujeziswa kungumholo walabonako.

17 Umuntfu lowemukela kuyalwa uyawuphila; kodvwa lona longakufuni kucondziswa uyakweduka.

18 Umuntfu lofihla inzondo yakhe unemanga, nalowo lowandzisa emanga usilima.

19 Kukhuluma lokunyenti kubanga kona, ngako umuntfu lohlakaniphile uyawabamba emavi akhe.

20 Emavi emuntfu lolungile afanana nesiliva lecengiwe, umcondvo webantfu lababi awunamsebenti.

21 Emavi emuntfu lolungile ondla bantfu labanyenti; kodvwa tilima tifa ngenca yekweswela lwati.

22 Sibusiso saSimakadze lesenta umuntfu acebe, akengeti kuhlupheka kuso.

23 Injabulo yesilima isekwenteni lokubi; kodvwa injabulo yemuntfu lonekucondza isekutfoleni kuhlakanipha.

24 Lokwesatjwa ngumuntfu lomubi kuyamehlela; kodvwa lolungile uphiwa loko lakufunako.

25 Nase kwendlule sihhushuhhushu, kubate losindzako kulababi; kodvwa lolungile uyawusima phakadze naphakadze.

26 Njengeliwayini lelimunyu nalingena ematinyweni, nanjengentfutfu emehlweni, linjalo livila kulabalitfumako.

27 Kwesaba Simakadze kwandzisa kuphila kwemuntfu; kodvwa iminyaka yalomubi iyancishiswa.

28 Lokujabulisa bantfu labalungile nguloko labakwetsembako; kodvwa litsemba lalababi liyanyamalala.

29 Indlela yaSimakadze iyinqaba yalabalungile; kodvwa ikubhubha kulababi.

30 Umuntfu lolungile angeke asishulwe; kodvwa lomubi angeke asale eveni.

31 Umuntfu lolungile ukhuluma kuhlakanipha; kodvwa lulwimi lwenkhohliso luyawujutjwa.

32 Umlomo wemuntfu lolungile ukhuluma lokufanele; kodvwa emavi esikhohlakali ayakhubana.

11

1 Simakadze uyasenyanya sikali lesonakele; kodvwa ujabula ngalabo labasebentisa tikali letisemtsetfweni.

2 Kutiphakamisa kulandzelwa lihlazo; kodvwa kuhlakanipha kuhambisana nekutitfoba.

3 Kwetsembeka kungumcondzisi walabacotfo; kodvwa bucili buyabacitsa labangaketsembeki.

4 Ingcebo ingeke isite lutfo ngelilanga lentfukutselo; kodvwa kutiphatsa kahle kusindzisa umuntfu ekufeni.

5 Indlela yebantfu labate kusoleka yentiwa ibe ngulebekile ngekutiphatsa kahle kwabo; kodvwa kuwa kwemuntfu lokhohlakele kusungulwa nguye matfupha.

6 Bantfu labacotfo bakhululwa kutiphatsa kahle kwabo; kodvwa labo labangaketsembeki babanjwa lugibe lolubukhali babo.

7 Nakufa lokhohlakele, ufa kanye nematsemba akhe, nekwetsembela kwakhe ebunjingeni kuyashabalala.

8 Umuntfu lolungile uvikelekile etinhluphekweni; kodvwa umuntfu lomubi tiyamehlela.

9 Umuntfu longesabi Nkulunkulu ubulala makhelwane wakhe ngekukhuluma kwakhe; kodvwa bantfu labalungile bavikelwa lwati lwabo.

10 Nakuchuma bantfu labalungile, takhamiti telidolobha labo tiyatsakasa; kantsi nakufa lomubi, wonkhe umuntfu uyajabula.

11 Nangabe bantfu labacotfo babusisa lidolobha, liba neludvumo; kodvwa nakukhuluma lomubi, liyafa.

12 Umuntfu longenangcondvo umbukela phansi makhelwane wakhe; kodvwa umuntfu lohlakaniphile uyalubamba lulwimi lwakhe.

13 Ndzabakatibutwa wembula timfihlo; kodvwa umuntfu lowetsembekile uyatilondvolota.

14 Sive siyawa ngenca yekweswela kucondziswa; siyawuphepha nangabe sinebeluleki labanyenti.

15 Umuntfu angahle angene ekuhluphekeni lokukhulu, nangabe sihambi asentele sibambiso; kodvwa nangabe uyala, kute langakwesaba.

16 Umuntfu lomsikati lonemusa utfola ludvumo ngako, kantsi bantfu labanelutfutfuva batfola ludvumo ngemcebo wabo.

17 Umuntfu lonemusa kulabanye utisita yena; kodvwa umuntfu lote sihe utilimata yena.

18 Umuntfu lomubi utfola inzuzo ngendlela lembi; kodvwa lohlanyela ngebucotfo utfola sivuno lesikhonsako.

19 Lotimisele kwenta lokulungile uyawuphila; kodvwa loneluphike lwekwenta lokubi uyakufa.

20 Simakadze uyabenyanya bantfu labanenhlitiyo lembi; kodvwa ujatjuliswa ngulabo labangasoleki.

21 Kuliciniso kutsi bantfu lababi bayawujeziswa; kodvwa bantfu labalungile bayawusindza.

22 Buhle balomsikati lote similo bufanana nendandatho yegolide lesekhaleni lehhontji.

23 Tifiso talabalungile tigcina ebuhleni; kodvwa ematsemba alababi agcina ebubini.

24 Umuntfu lowephana ngemali yakhe wandzisa umcebo wakhe; lomunye uyemana, asuke agcine asaluphuya.

25 Umuntfu lowephanako, lanako kuyandza; lona lonatsisa lowomile naye uyawunatsiswa.

26 Bantfu bayamcalekisa umuntfu logodla kudla; kodvwa bamfisele lokuhle lowo lotsengisa ngako.

27 Umuntfu lofunana nalokuhle ufunana nemvuzo; kodvwa lofunana nebubi uhlangabetana nabo.

28 Umuntfu loncike ebunjingeni bakhe utakuwa; kodvwa lolungile uyawuhluma njengemacembe laluhlata.

29 Umuntfu loletsa kuhlupheka ekhaya lakhe ulahlekelwa lifa lakhe. Silima siyakuhlala sisisebenti sesihlakaniphi.

30 Sitselo salolungile sisihlahla sekuphila; kodvwa lohlakaniphile uzuza imiphefumulo.

31 Umuntfu lolungile utfola loko lokumfanele asesemhlabeni; kakhulu kangakanani-ke umuntfu lomubi nalosoni!

12

1 Umuntfu lotsandza kuyalwa utsandza lwati; kodvwa lotondza kucondziswa usilima.

2 Umuntfu lolungile uyemukeleka kuSimakadze; kodvwa lohlosa lokubi uyamlahla.

3 Umuntfu akasimamiswa kwenta bubi; kodvwa lolungile angeke ashukunyiswe.

4 Umfati lolungile ungumchele wendvodza yakhe; kodvwa loyihlazisako ufanana nekubola ematsanjeni ayo.

5 Emasu alabalungile mahle; kodvwa teluleko talababi tiyedukisana.

6 Emavi ebantfu lababi acotsele kucitsa ingati; kodvwa emavi alabalungile ayabakhulula bantfu.

7 Bantfu lababi bayaketulwa banyamalale; kodvwa imindeni yalabalungile iyawuhlala imile.

8 Umuntfu udvunyiswa ngekunakekela kwakhe; kodvwa lonenhlitiyo lembi ubukeleka phansi.

9 Uncono umuntfu lotitfobako atisebentele kunemuntfu lotsi ucebile kantsi uyalamba.

10 Umuntfu lolungile uyatinakekela tifuyo takhe; kodvwa lomubi utiphatsa dlephu.

11 Lolima umhlaba wakhe uyawuba nenala yekudla; kodvwa lolibala kulandzelana netintfo letingenamsebenti akanangcondvo.

12 Bantfu lababi betama kutiphephisa ngebubi; kodvwa labalungile bayakuma banganyakatiswa.

13 Umuntfu ubanjwa tinkhulumo takhe letimbi; kodvwa lolungile uyasindza enhluphekweni.

14 Lomunye utfola inzuzo ngekukhuluma kwakhe; kantsi lomunye uyitfola ngekusebentisa tandla takhe.

15 Silima sicabanga kutsi konkhe lokwentiwa ngiso kulungile; kodvwa umuntfu lotsatsa teluleko uhlakaniphile.

16 Kutfukutsela kwesilima kusheshe kubonakale; kodvwa umuntfu lohlakaniphile uyayitsalalisela inhlamba.

17 Fakazi lowetsembekile ukhuluma bufakazi lobuliciniso; kodvwa fakazi lonemanga wandzisa emanga.

18 Emavi lakhulumeke ngebudlabha ahlaba njengesikhali; kodvwa emavi lakhulumeke ngekuhlakanipha ayaphilisa.

19 Umuntfu lokhuluma liciniso uyakhonsa; kodvwa lokhuluma emanga akakhonsi.

20 Inkhohliso isetinhlitiyweni talabo labahlose lokubi; kodvwa labo labasebentela kutsi kube nekuthula bayawujabula.

21 Labalungile bayawuhlala baphephile etingotini; kodvwa lababi bayawuhlala basetinhluphekweni.

22 Imilomo lecala emanga isinengiso kuSimakadze; kodvwa laba labetsembekile bayinjabulo kuye.

23 Umuntfu lohlakaniphile uyalufihla lwati lwakhe; kodvwa tilima tikubeka ebaleni kungati kwato.

24 Sandla lesikhutsele emsebentini sigcina siphetse; kodvwa livila ligcina lisigcili.

25 Kukhatsateka kuyamondzisa umuntfu; kodvwa livi lemusa limenta ajabule.

26 Umuntfu lolungile ungumholi kumakhelwane wakhe; kodvwa lababi bayedukisana.

27 Umuntfu lolivila uyalamba; kodvwa lokhutsele ugcina aphumelele.

28 Kutiphatsa kahle kwalolungile kuyindlela leya ekuphileni; kodvwa kutiphatsa kabi kuyindlela leya ekufeni.

13

1 Indvodzana lehlakaniphile iyayitsatsa imiyalo yeyise; kodvwa sedzeleli asiyemukeli imiyalo.

2 Umuntfu lolungile udla titselo letimnandzi taloko lakushoko; kodvwa bantfu lababi balambela kwenta budlova.

3 Umuntfu lobamba lulwimi lwakhe ulondvolota kuphila kwakhe; yebo, umuntfu lokhulumela futsi ulandza kuhlupheka.

4 Umuntfu lolivila ufisa lokunyenti agcine angakatfoli lutfo; kodvwa lokhutsele unikwa lokunyenti.

5 Umuntfu lolungile uyawatondza emanga; kodvwa lomubi uletsa lihlazo nemahloni.

6 Kulunga kuyamgadza lophila ngendlela lecondzile; kodvwa sono siyabawisa lababi.

7 Umuntfu lomunye utenta shangatsi ucebile, kantsi akanalutfo; lomunye atente shangatsi uphuyile, kantsi unjingile.

8 Bunjinga bemuntfu bungaba yinhlawulo yekuphila kwakhe; kodvwa luphuya alusongelwa lutfo.

9 Kukhanya kwalabalungile kukhanya kakhulu; kodvwa sibane salababi siyacima.

10 Ligcabho lichamusela incabano; kodvwa kuhlakanipha kutfolakala kulabo labemukela teluleko.

11 Umuntfu lotfola ingcebo ngekushesha isheshe imphunyuke; kodvwa loyitfola kancane kancane iyamandzela.

12 Nangabe kufezeka kwematsemba emuntfu kwephuta, inhlitiyo yakhe iyacindzeteleka; kodvwa kufezeka kwesifiso kuletsa emandla.

13 Lowo lowedzelela livi utibulala yena; kodvwa lowo lolalela imiyalo utiphephisa yena.

14 Timfundziso temuntfu lohlakaniphile tingumtfombo wekuphila, umuntfu timncandza etingibeni tekufa.

15 Umuntfu locondza kahle uyatsandzeka; kodvwa labo labangetsembeki basendleleni leya ekufeni.

16 Bonkhe bantfu labacotfo benta tintfo ngelwati; kodvwa silima sibubeka ebaleni bulima baso.

17 Sitfunywa lesingetsembeki sibanga tinhlupheko; kantsi lincusa leletsembekile liletsa kuphila.

18 Umuntfu longayinaki imphatfocotfo uyaphuya ahlazeke; kodvwa umuntfu lowemukela kutsetsiswa uyakuhlonipheka.

19 Sifiso lesifezekile siluju emphefumulweni. Lababi abakufuni kwehlukana nebubi.

20 Lohambisana nebantfu labahlakaniphile naye ugcina asahlakaniphile; kodvwa umngani wetilima uyawuhlupheka.

21 Lishwa licoshana nesoni; kodvwa imphumelelo ingumvuzo walolungile.

22 Lifa lemuntfu lolungile lidliwa titukulwane takhe; kodvwa ingcebo lempongiswa soni igcina ilifa lalabalungile.

23 Umhlaba walomphofu ungaba nesivuno lesinyenti; kodvwa bantfu lababi bayamvimbela kutsi awulime.

24 Longayifaki luswati indvodzana yakhe usuke ayitondza; kodvwa loyitsandzako uyayicondzisa.

25 Umuntfu lolungile udla esutse; kodvwa sisu salababi sihlala silambile.

14

1 Umfati lohlakaniphile uyawakha umuti wakhe; kepha losilima uwubhidlita ngetakhe tandla.

2 Umuntfu lohamba ngebucotfo wesaba Simakadze; kodvwa lotindlela takhe tigwegwile wedzelela Simakadze.

3 Ligcabho lesilima livakala enkhulumeni yaso; kodvwa emavi ebantfu labahlakaniphile ayabaphephisa.

4 Umuntfu lote tinkhabi uhlala angenalutfo encolobaneni yakhe; kodvwa utawutfola sivuno lesihle nanetinkhabi.

5 Fakazi lowetsembekile akawacali emanga; kodvwa fakazi longaketsembeki uphefumula emanga.

6 Sedzeleli sifuna kuhlakanipha singakutfoli; kodvwa lwati lutfolakala kalula kumuntfu lonekucondza.

7 Sikhweshele silima, ngobe kute lwati lotalutfola kuso.

8 Kuhlakanipha kwemuntfu locotfo kumholela endleleni lelungile; kodvwa tilima tedukiswa bulima bato.

9 Lababi abanandzaba nome bona; kodvwa bantfu labacotfo bayemukeleka kuNkulunkulu.

10 Inhlitiyo yemuntfu buhlungu bayo itetfwalela yona yodvwa, futsi kute longase abe nesabelo ekujabuleni kwayo.

11 Imiti yalababi iyawucitseka; kodvwa imiti yalabacotfo iyakuphumelela.

12 Kukhona indlela lebonakala iyinhle emehlweni emuntfu; kodvwa siphetfo sayo kufa.

13 Umuntfu angahleka nome inhlitiyo yakhe ibuhlungu; emvakweluhleko inhlitiyo isala solomane ilusizi.

14 Umuntfu lojikajikako utfola loko lokufanelwe similo sakhe; nemuntfu lolungile naye wemukela umvuzo wemisebenti yakhe.

15 Umuntfu lonengcondvo lencane wetsemba yonkhe intfo; kodvwa lohlakaniphile indlela yakhe uyayibukisisa angakacali kuhamba ngayo.

16 Umuntfu lohlakaniphile unesineke akubalekele lokubi; kodvwa silima siyahlaphata, sitetsembe kakhulu.

17 Umuntfu lonenhlitiyo lencane wenta tintfo letibulima; kodvwa lonesineke uyabeketela.

18 Bantfu labanengcondvo lencane bazuza bulima; kodvwa labahlakaniphile banemchele welwati.

19 Bantfu lababi bakhotsamela bantfu labalungile, nalabangakalungi bema emasangweni alolungile.

20 Luphuya alutsandvwa ngisho nangumakhelwane walo; kodvwa sicebi sitsandvwa bantfu labanyenti.

21 Umuntfu lobukela phansi makhelwane wakhe uyona; kodvwa ubusisiwe umuntfu lonemusa kulabamphofu.

22 Labo labakha emacebo ebubi abeduki yini? Umusa nekwetsembeka kuyawuba kwalabo labanemacebo lamahle.

23 Kuko konkhe kusebenta matima kunemvuzo; kodvwa labo labalibala kukhulumela futsi bahlala beswele.

24 Umvuzo wesihlakaniphi kuhlakanipha kwaso; kodvwa bulima ngumchele wetilima.

25 Fakazi lokhuluma liciniso usindzisa kuphila kwebantfu; kodvwa fakazi locala emanga utsengisa bantfu.

26 Kwesaba Simakadze umuntfu kumenta abe nenqaba yekuphephela; lenqaba iba siphephelo sebantfwabakhe.

27 Kwesaba Simakadze ngumtfombo wekuphila, khona umuntfu atekwati kubalekela tingibe tekufa.

28 Bukhosi benkhosi busime ebunyentini bebantfu labayilalelako; ngaphandle kwebantfu ayikho ikhona.

29 Umuntfu lowephuta kutfukutsela unekucondza lokukhulu; kodvwa umuntfu lonenhlitiyo lencane utibonakalisa kutsi usilima.

30 Ingcondvo lenekuthula iletsa imphilo emtimbeni; kodvwa umona ufanana nekubola kwematsambo.

31 Nawucindzetela luphuya, wetfuka uMdali walo; kodvwa nawuphetse kahle loweswele, udvumisa uMdali wakhe.

32 Umuntfu lomubi ucitfwa kutiphatsa kabi kwakhe; kodvwa lolungile uyasindza ngekuhlonipheka kwakhe.

33 Inhlitiyo yemuntfu lonekucondza ilikhaya lenhlakanipho; kodvwa ayatiwa enhlitiyweni yetilima.

34 Kulunga kuyasiphakamisa sive; kodvwa sono silihlazo nome ngukusiphi sive.

35 Inkhosi itsandza inceku yayo leyenta tintfo ngemphumelelo; kodvwa iyayitfukutselela inceku leyihlazisako.

15

1 Imphendvulo letfobekile icitsa intfukutselo; kodvwa leyedzelelako nalenelulaka iyatfukutselisa.

2 Emavi emuntfu lohlakaniphile enta lwati lutsandzeke; kodvwa tilima titfulula bulima ngemlomo wato.

3 Emehlo aSimakadze abuka yonkhe indzawo, abone bonkhe bantfu labalungile nalabangakalungi.

4 Emavi ekubuyisana angumutsi wekuphila; kodvwa emavi elulaka ephula umphefumulo.

5 Silima siyakwedzelela kuyalwa nguyise; kodvwa indvodzana leyemukela kuyalwa inekucondza.

6 Endlini yemuntfu lolungile kunemcebo lomnyenti; kodvwa inzuzo yalomubi iletsa inhlupheko.

7 Emavi emuntfu lohlakaniphile andzisa lwati; kodvwa tinhlitiyo tetilima atinjalo.

8 Imihlatjelo lenikelwa ngulababi isinengiso kuSimakadze; kodvwa imithandazo yebantfu labetsembekile iyamjabulisa.

9 Simakadze uyayitondza indlela yekutiphatsa kwalomubi; kodvwa uyamtsandza lowo lohlose kwenta lokulungile.

10 Umuntfu lowedukako ubuyiswa kamatima; kodvwa lowala kucondziswa uyawukufa.

11 Kufa nekubola kusemehlweni aSimakadze. Pho, umuntfu angayifihla kanjani imicabango yakhe kuSimakadze?

12 Tihlangananhloko atikufuni kucondziswa, tibalekelana nebantfu labahlakaniphile.

13 Inhlitiyo lejabulile yenta buso bujabule; kodvwa ngelusizi umoya uyephuka.

14 Ingcondvo yemuntfu lohlakaniphile ifuna lwati; kodvwa tilima titondla ngebulima.

15 Emalanga emuntfu lohluphekako mabi; kodvwa lonenhlitiyo lejabulile kuphila kwakhe kulidzili.

16 Kuncono kuba nalokuncane kanye nekwesaba Simakadze kunekuba nemcebo lomnyenti netinkhatsato tawo.

17 Kuncono kudla umbhidvo ngekuvana kunekudla inyama lenonile ngekutondzana.

18 Umuntfu lonenhlitiyo lencane ususa lutfutfuva; kodvwa umuntfu lobeketelako uletsa kuthula lapho kunembango khona.

19 Indlela yelivila iyena, ivinjwe ngemanyeva; kodvwa indlela yemuntfu locotfo ifanana nemgwaco lomkhulu lokhanyako.

20 Indvodzana lehlakaniphile itfokotisa uyise; kodvwa silima siyamedzelela unina.

21 Umuntfu lokhohlakele ujatjuliswa bulima; kodvwa umuntfu lonekucondza akeduki.

22 Tinhloso atiphumeleli ngaphandle kweteluleko; kodvwa nangabe kunebeluleki labanyenti tiyakuphumelela.

23 Umuntfu uyajabula nakanika imphendvulo lengiyo. Maye! Kuhle kunika imphendvulo lefanele ngesikhatsi lesifanele!

24 Umuntfu lohlakaniphile uhamba ngendlela yekuphila lecondze etulu, khona ateyigwema indlela yekufa leya phansi emangcwabeni.

25 Simakadze uyawubhidlita umuti wemuntfu lotigcabhako; kodvwa iminyele yendzawo yemfelokati uyayigcina.

26 Imicabango lemibi isinengiso kuSimakadze; kodvwa emavi lalungile ayamjabulisa Simakadze.

27 Umuntfu lofuna inzuzo ngendlela lembi uletsa kuhlupheka ekhaya lakhe; kodvwa umuntfu lotondza kudizelwa uyawuphila.

28 Umuntfu lolungile ucabanga kucala angakaphendvuli; kodvwa bantfu lababi batfulula bubi ngemilomo yabo.

29 Simakadze ukhashane nebantfu lababi; kodvwa uyayiva imithandazo yebantfu labalungile.

30 Buso lobumamatsekako buyajabulisana, tindzaba letimnandzi ticinisa ematsambo.

31 Umuntfu lolalelako nakekhutwako uyawuphila, uyawutivela asekhaya nasasemkhatsini webantfu labahlakaniphile.

32 Umuntfu longakunaki kuyalwa utedzelela yena matfupha; kodvwa lolalelako nayalwa ufundza kucondza.

33 Kwesaba Simakadze kufundzisa umuntfu kuhlakanipha. Nangabe umuntfu afuna kudvunyiswa, kufanele atitfobe kucala.

16

1 Umuntfu uhlela tinhloso engcondvweni yakhe; kodvwa kutiphumisela ngelulwimi kuvela kuSimakadze.

2 Umuntfu angacabanga kutsi tonkhe tindlela takhe tinhle; kodvwa Simakadze wehlulela imicabango yakhe.

3 Yekelela konkhe lokwentako kuSimakadze, nakanjani tinhloso takho tiyawuphumelela.

4 Konkhe Simakadze lakwentile kunesiphetfo sako, ngisho nalomubi umentele lilanga lakhe lekubhujiswa.

5 Umuntfu lotiphakamisako usinengiso kuSimakadze; nome kanjani uyawujeziswa.

6 Ngekutinikela nekwetsembeka umuntfu uyawutfola kutsetselelwa, ngekwesaba Simakadze umuntfu uyawubalekela lokubi.

7 Nangabe umuntfu ajabulisa Simakadze ngesimilo sakhe, Simakadze ubese wenta titsa takhe tihlalisane kahle naye.

8 Kuncono kutsi ube nalokuncane lokutfole ngekwetsembeka, kunekutsi ube nenzuzo lenkhulu loyitfole ngebubi.

9 Umuntfu angayihlela indlela yakhe; kodvwa nguSimakadze locondzisa tinyatselo takhe.

10 Inkhosi ikhuluma ngeligunya lasezulwini, tehlulelo tayo atikhetsi.

11 Tikali letikala kahle taSimakadze, tonkhe tisindvo letisesikhwameni tingumsebenti wakhe.

12 Emakhosi ayakwenyanya kwenta bubi, ngobe umbuso usima ngekwenta lokulungile.

13 Bantfu labaneliciniso bajatjulelwa ngemakhosi; yebo, emakhosi atsandza bantfu labakhuluma liciniso.

14 Kutfukutsela kwenkhosi kunjengesitfunywa sekufa; kodvwa umuntfu lohlakaniphile uyayidvudvuta inhlitiyo yayo.

15 Inkhosi nayimoyitela, kusho imphilo lenhle; sisa sayo sinjengemafu emvula yasehlobo.

16 Kuncono kuzuza kuhlakanipha kunekuzuza igolide; kuncono nekukhetsa kucondza kunekuzuza isiliva.

17 Bantfu labalungile bahamba ngendlela lekugegako lokubi, ngekwenta loko basuke baphephisa timphilo tabo.

18 Kutigcabha kwendvulela kufa, nemoya wekutiphakamisa wendvulela kuwa.

19 Kuncono kuhlala nalabacindzetelwe ube phansi, kunekutsi ube nesabelo neticebi.

20 Umuntfu lonakekela umyalo naloko lakufundziswako uyaphumelela; nemuntfu lowetsemba Simakadze ubusisiwe.

21 Umuntfu lohlakaniphile ngenhlitiyo watiwa ngekucondza kwakhe; bumnandzi bemavi akhe benta inkhulumo yakhe yemukeleke.

22 Kuhlakanipha kungumtfombo wekuphila kulabo labanako; kodvwa kubulima kwetama kufundzisa silima.

23 Inhlitiyo yemuntfu lohlakaniphile iyakwati kukhetsa emavi, onkhe emavi lawakhulumako ayalandzeleka.

24 Emavi lajabulisako afanana neluju, anambitseka kamnandzi aphilise umtimba.

25 Kukhona indlela lebonakala ilungile emehlweni emuntfu; kodvwa ekugcineni idvonselana ekufeni.

26 Lutsandvo lwekudla lwemuntfu losisebenti lwenta sisebente ngemandla aso onkhe; ngobe kulamba kwaso kuyasibandzetela kusichubele embili.

27 Bantfu lababi bafunana netindlela tekuvisa labanye buhlungu, ngisho nemavi abo avutsa emalangabi ebubi.

28 Umuntfu loguculela lokuliciniso ususa luchuku nekulwa, umuntfu wenhlebo wehlukanisa bangani labetsembene.

29 Sidlova siwunga makhelwane waso, simholele etindleleni tekonakala.

30 Umuntfu loficelana liso usuke acondze bubi, nemuntfu losinekelana ematinyo usuke ahlose bubi.

31 Budzala bungumvuzo wemphilo yekulunga; timvu tingumchele walabalungile.

32 Kuncono kuba ngumuntfu lobeketelako kunekuba silwi. Uncono umuntfu lotibambako kunemncobi nemtfumbi wemadolobha.

33 Bantfu bangayenta inkatho nabafuna intsandvo yaNkulunkulu; kodvwa imphendvulo incunywa nguye, Simakadze.

17

1 Kuncono kudla liphalishi lodvwa uhlale ngekuthula kunekuhlala ngekulwa endlini lenenala.

2 Sigcili lesihlakaniphile siyakhula sibe ngetulu kwendvodzana lekuyimfanayo; lesigcili sigcina sesiyindlalifa kanye nemadvodzana.

3 Isiliva negolide kuhlolisiswa ngemlilo, kodvwa Simakadze uvivinya tinhlitiyo tebantfu.

4 Sigangi siyalalelisisa nakukhulunywa ngekuganga, nemuntfu lonelulwimi lolubi uvula tindlebe atsatse onkhe emavi ekulimata labanye bantfu.

5 Nawuphukuta luphuya, usuke wetfuka uMdali walo; nawuhhalatisa umuntfu lowehlelwe ngulokubi, nakanjani ungeke uhlale ungajeziswa.

6 Kubantfu labadzala kungumchele lomuhle kuba nebatukulu; nasetinsizweni kunjalo, boyise baludvumo lwato.

7 Inkhulumo lenengcondvo ayikabhekeki kuphuma kumuntfu losihhema; kanjalo nemanga akabhekeki kuphuma emlonyeni wemuntfu lozitsile.

8 Umuntfu ubheka kutsi umdizo wakhe usebente njengemlingo, ukholwa kutsi ungamentela nome yini layifunako.

9 Umuntfu lotsetselelako angaphindziseli uhlumelelisa lutsandvo; kodvwa lolibala kukhuluma ngaleyo ndzaba wehlukanisa ngisho bangani labetsembene.

10 Umuntfu lohlakaniphile ufundza kancono ngekwekhutwa kanye; kantsi umuntfu losilima akafundzi lutfo nome asashaywe imivimba lelikhulu.

11 Umuntfu lomubi natimisela kuphambana nemtsetfo, uyaye atfunyelelwe umgijimi lote sihe kutsi atewubhekana naye.

12 Kuncono kubhekana nelibhele lelitfukutseliswe kwemukwa bantfwabalo, kunekubhekana nesilima lesiphishaneke ngebulima baso.

13 Nangabe umuntfu achubeka kuphindzisela lokuhle ngalokubi, lokubi kungeke kuphindze kuphume endlini yakhe.

14 Kususa incabano kufanana nekubhobosa imbobo emantini lavalelwe; kufanele ivalwe lembobo emanti asengakayandzisi.

15 Kungamlahli ngelicala lowonile nekulahla ngelicala longenacala, kokubili kusinengiso kuSimakadze.

16 Silima singayicitsa imali sitsenge tifundvo tenhlakanipho; kodvwa kutawusitani nangabe singenangcondvo?

17 Umngani unelutsandvo ngaso sonkhe sikhatsi; kantsi umnakenu utalelwe kutsi netfwalisane naye tinhlupheko.

18 Ngumuntfu longenangcondvo kuphela lowetsembisa kuba sibambiso ekukhokheni tikwelede talomunye umuntfu.

19 Umuntfu lotsandza kulwa utsandza sono. Umuntfu lotigabatisa ngebunjinga bakhe utibitela kufa.

20 Umuntfu lonetifiso letimbi angeke aphumelele; kantsi nemuntfu lonelulwimi lolumphacambili uwela etinhluphekweni.

21 Kulusizi kuba nendvodzana lesilima; yebo, kute kujabula kuyise wesilima.

22 Kuhlala ujabulile kungumutsi lophilisako; kodvwa lohlala akhubekile utsatsa lejubako leya ekufeni.

23 Umuntfu lomubi uwemukela ngasese umdizo, khona atewuphambukisa umtsetfo.

24 Umuntfu lonekucondza utimisela ngekuhlakanipha, kodvwa emehlo esilima acalata yonkhe indzawo.

25 Indvodzana lesilima iletsela uyise lusizi, nemmunyu kunina lowayitala.

26 Kubi kuhlawulisa umuntfu longenacala; kodvwa kubi kakhulu kushaya umuntfu lolungile.

27 Umuntfu lofundze kuhlakanipha uyalubamba lulwimi lwakhe, lonemoya wekucondza uhlala apholile.

28 Ngisho nesilima sibukeka sihlakaniphile, nasithulile, singakhulumi.

18

1 Umuntfu longakhoni kutihlanganisa nalabanye utatisa yena; uyatfukutsela nakayalwa.

2 Umuntfu losilima akanandzaba nome intfo uyayiva nome akayiva, lakufunako kutsi atibonakalise yena kutsi uhlakaniphe kanganani.

3 Sono nekwedzelela kuyahambisana; nawulahlekelwa kutihlonipha, utfola lihlazo esikhundleni sako.

4 Emavi lakhulunywa bantfu afanana nemtfombo wekuhlakanipha, ashona njengelwandle, ahlumelelise njengemfula logeletako.

5 Kubi kungamlahli ngelicala umuntfu lowonile, nekugodla emalungelo alongenacala kubi.

6 Emavi esilima abanga kucabana, naloko lakushoko kumbangela kutsi bantfu bamshaye.

7 Sicitfo sesilima ngumlomo waso; emavi emlomo waso atingibe kuso.

8 Emavi enhlebo afanana nemtsamo wekudla lokumnandzi; ehla kamnandzi afinyelele ngekhatsi etibilinini temuntfu.

9 Umuntfu lolidlabha emsebentini wakhe ufanana nemuntfu lobhubhisako.

10 Libito laSimakadze liyinqaba lecinile, lapho kungabalekela khona bantfu labalungile basindze.

11 Ingcebo yemuntfu lonjingile siphephelo sakhe. Uyaye acabange kutsi nguyona nqaba yakhe lengamvikela.

12 Umuntfu lotigcabhako uyawubhujiswa, umuntfu lotitfobako uyadvunyiswa.

13 Kubulima nelihlazo kuphendvula umbuzo ungakeva kutsi utsini.

14 Umoya wemuntfu umenta akubeketelele kugula; kodvwa umoya lodzabukile ngubani longawubeketelela?

15 Umuntfu lonengcondvo leyehlukanisako uyaluzuza lwati, nendlebe yalohlakaniphile ifunana nelwati.

16 Sipho sakhe umuntfu simphendlela indlela, simholele kulabakhulu.

17 Sikhulumi sekucala ecaleni sibonakala shangatsi sicinisile, kuze kufike lomunye asibute.

18 Inkatho icedza umbango, ilamule tichwaga letilwako.

19 Sita umnakenu, uyawukusita akuvikele abe njengelubondza lwelidolobha; kodvwa nawucabana naye, uyawukuvalela umnyango.

20 Umuntfu weneliswa nguloko lakukhulumako; angeneliswa tento temlomo wakhe.

21 Lulwimi lunemandla ekuphila newekufa; labo labatsandza kulusebentisa bayakudla titselo talo.

22 Lowo lotfola umfati utfole intfo lenhle, uzuze umusa kuSimakadze.

23 Umuntfu lomphofu ukhuluma ngekutincengela acela umusa; kodvwa injinga ikhuluma ngebudlabha.

24 Labanye bangani bayakuhlamuka; kodvwa labanye bangani basondzela kakhulu kwengca banakenu bengati.

19

1 Kuncono kuba luphuya wetsembeke kunekutsi ube silima lesicalemanga.

2 Akukuhle kuba nenshisekelo ungenalo lwati. Umuntfu lonematata ulahlekelwa yindlela.

3 Lomunye umuntfu ulimata imphilo yakhe yonkhe ngebulima bakhe; kodvwa usuka lapho asole Simakadze.

4 Utsi umuntfu angaceba abe nebangani labanyenti; kodvwa utsi nasaphuya alahlekelwe ngisho nangumngani wekugcina.

5 Fakazi locala emanga uyawujeziswa, nalokhuluma emanga angeke asindze ekujezisweni.

6 Banyenti labafuna kutsandvwa ngulabakhulu; wonkhe umuntfu ufuna kuba ngumngani wemuntfu lonemvula yetipho.

7 Nangabe umuntfu alahlwa bomnakabo ngenca yebuphuya bakhe, nakanjani nebangani bakhe batambalekela. Angetama kubawunga ngemavi, kodvwa angeke aphumelele.

8 Umuntfu lotfola kuhlakanipha utsandza kuphila kwakhe. Lowo lowatisa kucondza nakanjani uyakuphumelela.

9 Fakazi locala emanga angeke ahlale angajeziswa, nalowo lotfulula emanga uyawubhubha.

10 Umuntfu losilima akukafaneli atamase; kanjalo nesigcili akukafaneli kutsi sibuse emakhosi.

11 Umuntfu lonekucondza uyakubamba kutfukutsela kwakhe; nangabe umuntfu amkhuba, kuba ludvumo kuye kumtsetselela.

12 Intfukutselo yenkhosi ifanana nekubhodla kwelibhubesi; kodvwa umusa wayo ufanana nematfonsi emvula.

13 Indvodzana lesilima iletsela uyise kufa. Umfati lotsetsela futsi ufanana nelitfonsi lemvula lelingenelako endlini litsi ntfo-ntfo-ntfo.

14 Indlu nemcebo lifa lelitfolakala kubatali, kodvwa umfati lohlakaniphile utfolakala kuSimakadze.

15 Buvila benta umuntfu adzakwe butfongo, nemuntfu longasebenti uyalamba.

16 Umuntfu logcina umyalo waNkulunkulu uyawuphila; kantsi lowedzelela livi uyakufa.

17 Lowo lopha lomphofu uboleka Simakadze; Simakadze uyakumvuza ngaloko lakwentile.

18 Jezisa indvodzana yakho lisekhona litsemba ekwakhekeni kwayo; kodvwa ungayishayi kakhulu, ungahle uyibulale.

19 Umuntfu lonenhlitiyo lencane ufanelwe kujeziswa; nawuke wamsita kanye, kufanele umsite siphelane.

20 Lalela umyalo, wemukele kufundziswa, kuze utfole kuhlakanipha.

21 Umuntfu angaba netinhloso letinyenti engcondvweni yakhe; kodvwa kugcina kuphumelele inhloso yaSimakadze.

22 Umuntfu angatimisela ngaloko lakufunako, kodvwa kuncono kuba ngulomphofu kunekutsi ube ngulocalemanga.

23 Kwesaba Simakadze kuholelana ekuphileni lokwenelisako, umuntfu lonako angeke ehlelwe yingoti.

24 Livila liyasifaka sandla salo ekudleni endishini; kodvwa bese liyavilapha kusimikisa emlonyeni.

25 Nawujezisa sidvwaladvwala, silima sifundza kuhlakanipha; nawutsetsisa umuntfu lohlakaniphile, yena utawuzuza lwati.

26 Nangabe umuntfu ashaya uyise acoshe nenina, ubanga lihlazo nendlisamahloni.

27 Ndvodzana yami, nangabe awulaleli nabakucondzisa, utakukhohlwa konkhe lofundziswe kona.

28 Fakazi lomubi wedzelela kulunga; imilomo yalababi imita bubi.

29 Kujeziswa kwemiselwa baphukuti; nekubhanjabulwa kwemiselwa imihlane yetilima.

20

1 Liwayini lenta umuntfu abe sidvwaladvwala, abange nemsindvo. Kute umuntfu lotiphatsa kahle nasadzakiwe.

2 Kutfukutsela kwenkhosi kufanana nekubhodla kwelibhubesi, lowo loyitfukutselisako ulengisela imphilo yakhe ekufeni.

3 Umuntfu longakufuni kulwa uzuza ludvumo; silima sihlala ngekususa lutfutfuva singatibambi.

4 Livila liyehluleka kulima ngesikhatsi lesifanele, nase kuvunwa lona alibuyi nalutfo etsafeni.

5 Tinjongo tenhlitiyo yemuntfu tifanana nekujula kwemanti emtfombo; kodvwa lonekuhlakanipha angatikhipha.

6 Banyenti bantfu labatishoko kutsi banelutsandvo sibili; kodvwa ngubani longatfola lowetsembeke ngempela?

7 Babusisiwe labo bantfwana labatalwa yindvodza lephila ngebucotfo nangekwetsembeka.

8 Inkhosi itsi ingahlala esihlalweni sayo sekwehlulela, ivele imbone zisuka nje lowo lowonile.

9 Ngubani longasho atsi: “Inhlitiyo yami ngiyigcine imsulwa, ngihlantiwe esonweni sami”?

10 Tisindvo tebucili netilinganiso tebucili, kokubili, Simakadze uyakwenyanya.

11 Ngisho nemntfwana wembula similo sakhe ngendlela latiphetse ngayo; tento takhe tikhombisa kutsi similo sakhe sihle yini nome sibi.

12 Simakadze usiphe emehlo ekubona netindlebe tekuva: kokubili kwentiwa nguye.

13 Ungalibali kulala, ngobe utawugcina umphofu. Hlala usebenta, khona utawuba nenala yekudla.

14 Umtsengi ukhala kumtsengisi atsi: “Idule kakhulu lentfo, ngephulele,” atsi esuka lapho lomtsengi abe atigabatisa ngekutsi umcindzetele waze wamephulela.

15 Igolide nematje laligugu lamanyenti ungaba nako; kodvwa umlomo lokhuluma lwati ungetulu kwentsengo yematje laligugu.

16 Nangabe sihambi seboleka bese sibambisa ngelijazi laso, litsatse. Lelijazi lisiciniseko kuwe, ngobe ungasati lesihambi.

17 Kudla lokutfolakale ngekwebiwa kucala kube njengeluju kulona lokwebile; kodvwa ekugcineni kugcwala umlomo kube shangatsi udla umhlabatsi.

18 Yenta tinhloso takho ngekutfola teluleko letilungile; ungacali uhlasele emphini ungenamasu.

19 Inhlebo ivumbulula timfihlo; ngako-ke mgweme umuntfu lokhulumela futsi.

20 Umuntfu localekisa uyise nome unina siphetfo sakhe siyawufanana nekucima kwesibane ebumnyameni lobuphatsekako.

21 Ingcebo letfolakale ngekushesha igcina ingenasibusiso.

22 Ungasho kutsi: “Ngitatiphindziselela ngalokubi;” tsembela kuSimakadze, yena utakulungiselela.

23 Simakadze uyabenyanya bantfu labasebentisa tikali netisindvo letinebucili.

24 Tinyatselo temuntfu ticondziswa nguSimakadze. Pho, umuntfu angayati ngani indlela lahamba ngayo kutsi icondzephi?

25 Ungasheshi wente tetsembiso kuNkulunkulu, bese utisola kamuva.

26 Inkhosi lehlakaniphile iyaphenyisisa ize imtfole lowonile, bese imjezisa ngaphandle kwesihe.

27 Umoya wemuntfu usibane saSimakadze, uphenyisisa konkhe ngisho nalokujulile kumuntfu.

28 Umbuso wenkhosi utawuchubeka ume, nangabe ibusa ngekwetsembeka, nangelutsandvo, nangekungakhetsi.

29 Ludvumo lwalabasha ngemandla abo; labadzala bahlonishelwa bumphunga babo.

30 Kushaywa kamatima kwenta umuntfu abuyekele bubi bakhe, nekubhanjabulwa kuphilisa lingekhatsi lakhe.

21

1 Inhlitiyo yenkhosi isesandleni saSimakadze, uyicondzisa kalula njengemanti emfula.

2 Yonkhe indlela yemuntfu ibonakala iyinhle emehlweni akhe; kodvwa Simakadze wehlulela inhlitiyo.

3 Kwenta kulunga nekungakhetsi kumjabulisa kakhulu Simakadze kunekumentela iminikelo yemihlatjelo.

4 Kutigabatisa nekutiphakamisa sono, loku luphawu lwalababi.

5 Emasu emuntfu lokhutsele amdvonsela ekuphumeleleni; kanjalo nematata aholelana ebumphofini.

6 Umcebo lotfolakale ngemacebo ugcina unyamalele; kodvwa lomnikati wawo ugcina afile.

7 Lababi abafuni kwenta lokulungile; ngako-ke budlova babo buyababhubhisa.

8 Tindlela talababi tigwegwile; kodvwa tento talabalungile timsulwa.

9 Kuncono kuhlala wedvwana etaleni kunekuhlala ngekhatsi endlini kanye nemkakho lotsetsela futsi.

10 Umuntfu lomubi unebuyanga bekwenta lokubi; akanawo umusa ngisho nakubomakhelwane bakhe.

11 Longenalwati ufundza kuhlakanipha, nakabona lesinye silima sijeziswa; lohlakaniphile nakafundziswa, utfola lwati.

12 Nkulunkulu, Sokulunga, uyakwati lokwentekako emitini yalababi; yebo, uyababhubhisa lababi.

13 Umuntfu longafuni kulalela sikhalo salomphofu, naye angeke aphendvulwe nakakhalela lusito.

14 Intfukutselo yemuntfu ungayiphotisa ngekumnika sipho ngasese, nekutfukutsela kwakhe ungakuphotisa ngemdizo wekutfukuswa.

15 Bantfu labalungile bayajabula, nangabe tintfo tentiwa ngendlela lengiyo, ngekujezisa lofanele; kodvwa benti balokubi bayatfutfumela.

16 Nangabe umuntfu eduka etindleleni tekucondza, usheshe aye kulabafile.

17 Umuntfu lotsandza kutijabulisa ugcina asaphuyile; umuntfu lotsandza kutamasa angeke acebe.

18 Umuntfu lomubi uyajeziswa, kuze labalungile batewutfola inkhululeko; umuntfu longaketsembeki uyajeziswa, kuze labalungile batewuphepha.

19 Kuncono kuhlala wedvwana ehlane, kunekuhlala nemkakho lotsetsako nalotetemako.

20 Umuntfu lohlakaniphile utibekela kudla nemafutsa endlini yake; kodvwa silima sidla sicedze konkhe, singatibekeli.

21 Umuntfu lowetama kutiphatsa ngekulunga nangekwetsembeka, uyawuphila imphilo lehloniphekile.

22 Umuntfu lohlakaniphile angangena emtini lomkhulu nome ulindvwe ngemabutfo, abhidlite inqaba lebeyatiwa ngekutsi ayingeneki futsi ingeke ibhidlitwe.

23 Umuntfu lotibambako kuko konkhe lakushoko uyatiphephisa etinhluphekweni.

24 Ligama lelitsi “sidvwaladvwala” lisho umuntfu longahloniphi nalotigcabhako, nalongabanaki bantfu.

25 Livila litsandza kuhlala nje, ngiko loko lokuyawubanga kufa kwalo, ngobe alisebenti.

26 Sonkhe sikhatsi liticabangela lona; kodvwa umuntfu lolungile akaticabangeli yena yedvwa, uyephana.

27 Imihlatjelo lenikelwa bantfu lababi isinengiso, ikakhulu nayinikelwe ngetinjongo letimbi.

28 Fakazi wemanga uyawubhujiswa; kodvwa fakazi lowetsembekile uyakuma kuze kube phakadze.

29 Umuntfu lomubi utiphatsa ngekutentisa; kodvwa lowetsembekile uyatinakekela tindlela takhe.

30 Kuhlakanipha kwemuntfu, nekucondza kanye nemyalo longiwo sibili kungeke kukusite, nangabe kucondzene nekumelana naSimakadze.

31 Nome bantfu emahhashi abo bangawalungiselela imphi, kodvwa kuncoba kusetandleni taSimakadze.

22

1 Kudvuma ngalokuhle kuncono kunemcebo lomnyenti, kuhlonipheka kuncono kunekuceba.

2 Tinjinga netimphuya tifanana ngantfo yinye: Bobabili badalwa nguNkulunkulu.

3 Umuntfu lohlakaniphile ingoti uyibona iseta, bese uyayibalekela; kantsi longenangcondvo ucondza ngco kuyo, bese utisola emvakwesikhatsi.

4 Titfobe, wesabe Simakadze, yena uyakukuvuza ngemcebo, neludvumo, nekuphila.

5 Indlela yemuntfu longaketsembeki igcwele emanyeva netingibe; kodvwa lowo lonakekela imphilo yakhe uyakuyigegela leyo ndlela.

6 Khulisa umntfwana ngendlela lekufanele aphile ngayo; kuyakutsi nome asakhulile angesuki kuyo.

7 Injinga iba yinkhosi yeluphuya, nemboleki uba sigcili sembolekisi.

8 Umuntfu lohlanyela inhlanyelo yebudlova uvuna tingoti nekuhlupheka; kucindzetela kwakhe labanye bantfu kutawuphela.

9 Lowephanako naye uyawubusiswa, ngobe kudla kwakhe ukudla netimphuya.

10 Cosha sedzeleli kutawuphela kuphikisana, nekulwa kanye nenhlamba.

11 Umuntfu lotsandza kuhlanteka kwenhlitiyo nenkhulumo lenemusa uyawuba ngumngani wenkhosi.

12 Emehlo aSimakadze alindza lwati; kodvwa uyawacitsa emavi alabacalemanga.

13 Livila litsi: “Kunelibhubesi lapha ngaphandle; ngitawutsi ngiyaphuma lingidle.”

14 Emavi engwadla afanana nemgodzi lojulile; labo labangaphansi kwelulaka lwaSimakadze bagcumkela kuwo.

15 Bulima buboshelwe engcondvweni yemntfwana; kodvwa luswati luyabutsintsitsa bonkhe.

16 Lowo locindzetela lomphofu entela kuticebisa, yena nalowo lopha tipho kulabacebile, bobabili bagcina baphuyile.

17 Lalelisisa uvisise kahle emavi alabahlakaniphile, ubambisise ngengcondvo lwati lengikuhlephulela lona.

18 Utawubusiswa nawuwagcina engcondvweni yakho, ukwati kuwasho ngenhloko ungangabati.

19 Ngentela kutsi utewubeka litsemba lakho kuSimakadze; ngiko nje ngikufundzisa lamavi.

20 Nankha-ke emavi lahlakaniphile langemashumi lamatsatfu lengikubhalele wona; agcwele lwati nemiyalo lelungile.

21 Lamavi atakufundzisa kutsi ukwati kubona liciniso nalikhulunywa. Ngako-ke nawutfunywa kutsi uyekulifuna leliciniso, uyawukwati kubuya nemphendvulo lengiyo sibili.

22 Umuntfu loweswele ungamphatsi dlephu ngobe abukeka eswele, nalomphofu ungamdleleli ecaleni;

23 nawenta njalo, Simakadze uyakummelela, atsatse kuphila kwalowo lophetse lomunye dlephu.

24 Ungabi ngumngani wemuntfu lonenhlitiyo lencane, ungabi nebudlelwane nemuntfu losheshe acansuke.

25 Nawuba ngumngani wakhe, ungahle ufundze imikhuba yakhe, loko kube lugibe emphilweni yakho yonkhe.

26 Ungaboba sibambiso nome fakazi wemuntfu, nakenta tikwelede.

27 Nakehluleka kukhokha letikwelede, wena utawudliwa ngisho nembhedze wakho.

28 Ungayiguculi iminyele leyabekwa bokhokho bakho.

29 Use wambona nje umuntfu loyingcweti emsebentini wakhe? Nguye lowo loyawusetjentiswa ngemakhosi, angeke aweswele nemsebenti.

23

1 Nangabe umbusi akumeme kutsi utekudla naye, ubokhumbula kutsi ungubani lowo mmemi wakho.

2 Nawulambile, tibambe ungadli.

3 Ungakuhawukeli kudla lakunika kona nome kumnandzi kanganani, tibambe; kungahle kube lugibe.

4 Caphela ungatibulali ngekucoshana nebunjinga; tsatsa kuhlakanipha nekutibamba.

5 Bunjinga buyawunyamalala emehlweni akho ububuka; buyawushesha bundize njengelusweti.

6 Ungadli nemuntfu lowemanako; ungakuhaleli nekudla kwakhe nome kungaba mnandzi kanganani.

7 Nawukudla lokudla, kuyawukubamba emphinjeni. Ungamuva atsi: “Dlani, unatse,” kantsi inhlitiyo yakhe ayikho lapho.

8 Uyawukuhlanta naloko lokuncane lokudlile, ukhandze kutsi ubongele lite.

9 Ungasicitsi sikhatsi sakho ngekukhuluma intfo lenengcondvo esilimeni, ngobe singeke siwemukele lamavi akho.

10 Ungayisusi iminyele lese yabekwa kadzeni nome-ke udle live letintsandzane.

11 UMvikeli wato unemandla, uyakutitsatsela sikhundla emelane nawe.

12 Yenta ingcondvo yakho yemukele imiyalo, ulalelisise loko lofundziswa kona.

13 Ungesabi kumcondzisa umntfwana; ngobe nawumfaka luswati, angeke afe.

14 Kumshaya ngeluswati kuyawusindzisa imphilo yakhe ekufeni.

15 Ndvodzana yami, nangabe unekuhlakanipha enhlitiyweni yakho, inhlitiyo yami iyawujabula.

16 Ngiyawutfokota enhlitiyweni yami, nangiva ukhuluma emavi ekuhlakanipha.

17 Ungahawukeli lutfo etonini, kodvwa yesaba Simakadze ngetikhatsi tonkhe;

18 ngobe likusasa lakho liyawuba nekuciniseka nemphumelelo.

19 Ndvodzana yami, lalela; ubolalela, khona utekuhlakanipha. Ingcondvo yakho yibeke endleleni lengiyo sibili.

20 Ungabi ngumngani wetidzakwa nome timiti.

21 Tidzakwa netimiti tiphetsa ngebuphuya. Nawuphila ngekulala ungasebenti, uyawugcina wembatsa emanikiniki.

22 Lalelisisa uyihlo, ngobe nguye lowakutala; ungamedzeleli nenyoko ngobe asagugile.

23 Tsenga liciniso ungatsengisi ngalo. Zuza kuhlakanipha, nemiyalo, nekucondza konkhe; ungakhohlwa ngiko.

24 Uyise wendvodzana lelungile uyajabula; nangabe indvodzana ihlakaniphile, uyise uyatfokota.

25 Yenta uyihlo nenyoko batigcabhe ngawe; yebo, ajabule nenyoko lowakutala.

26 Ndvodzana yami, ngilalele utigcine ngekunakekela tindlela tami.

27 Tingwadla tingumgodzi lojulile, nemfati losiphingi ulugibe lolubulalako.

28 Betsiya emadvodzana ebantfu bawabhacele emasitseleni njengetigebengu, batfumbe emadvodza lamanyenti bawente angasetsembeki.

29 Ngubani lotsi: “Maye?” Ngubani lonelusizi? Ngubani lonenkhani? Ngubani lokhononako? Ngubani lonemanceba nemihuzuko ngelite? Ngubani lonemehlo labovu?

30 Ngulabo labacitsa sikhatsi lesinyenti ekunatseni liwayini lelidzakanako netjwala.

31 Nome liwayini libila, nome lihaza, nome limnandzi lehla ngesiphundvu, kodvwa libalekele.

32 Ekugcineni liluma njengenyoka, linhlonhlotse njengesitfozi selibululu.

33 Emehlo akho ayawubona tintfo letingekho, emlonyeni wakho kuphume emavi langenamcondvo.

34 Liyawukwenta uve shangatsi untanta emagagasini elwandle nome njengemuntfu lolele etsala letintsambo letiboshelwe ensikeni yemkhumbi.

35 Utawutsi: “Bangilimatile, kodvwa angikabuva buhlungu; bangishayile, kodvwa angikhumbuli. Nginelibhabhalazi, ngifuna kuyawunatsa futsi.”

24

1 Ungabi namona nebantfu lababi, futsi ungafisi kutsi babe bangani bakho.

2 Etingcondvweni tabo bacabanga budlova, imilomo yabo ikhuluma ngekulimatana.

3 Umuti wakhiwa ngekuhlakanipha, usimiswe ngekucondza;

4 ngelwati tindlu tigcwaliswe ngemicebo lemihle lengakavami.

5 Umuntfu lohlakaniphile unemandla kakhulu, kwendlula sichwaga; yebo, lonelwati uncono kunalonetikhwepha.

6 Ubotsatsa umyalo lohlakaniphile, nawuphuma imphi; kuncoba kusekubeni nebeluleki labalungile labanyenti.

7 Kucondza kungetulu kwemandla esilima; nase kukhulunywa ngempela, kute lesingahle sikusho silima.

8 Umuntfu lohlose kwenta lokubi uyawuba neludvumo lolubi.

9 Tinhloso tesilima tisono, nebantfu bayamtondza umuntfu lowedzelelako.

10 Nawukhubatela ngesikhatsi lesibucayi, usuke unemandla lamancane.

11 Nawubona bantfu bayawubulawa, ngaphandle kwesizatfu, baphephise;

12 ungasho kutsi: “Bengingakwati-ke loku,” ngobe Nkulunkulu uyati, ehlulele tinhloso takho. Lowo lokwelusako uyakwati loko. Yena uyawuvuza lowo nalowo njengekwemisebenti yakhe.

13 Ndvodzana yami, ubodla luju ngobe lumnandzi, nematfonsi etinhlanga tetinyosi ayanongotela.

14 Yati futsi kutsi kuhlakanipha kumnandzi; ngobe nawutfole kona, unesiciniseko ngelikusasa lakho, nelitsemba lakho alinawuphelela eteni.

15 Ungasilingisi sigelekece ngekunyenyela lolungile kutsi umlimate endlini yakhe, ungayihlaseli ngisho nendzawo lapho ahlala khona;

16 ngobe nome lolungile angawa emahlandla lasikhombisa, noko uyawuvuka; kodvwa lababi bayawubhubha.

17 Ungakujabuleli kuwa kwesitsa sakho, inhlitiyo yakho ingatfokoti nasikhubatela;

18 ngobe Simakadze angahle akubone angete ajabula, esuse lulaka lwakhe kuso.

19 Ungahlupheki ngebantfu lababi, ungabi namona nabo;

20 ngobe umuntfu lomubi akanalo likusasa lelihle. Bumnyama bodvwa lobummele.

21 Ndvodzana yami, ubohlonipha Simakadze nenkhosi yeluhlanga. Ungahambisani nalabamelene naSimakadze nenkhosi,

22 ngobe bayawubhubha masinyane. Ngubani nje longati tehlakalo letingehliswa nguSimakadze nenkhosi?

23 Nati-ke futsi letinye taga talabahlakaniphile: Kubi nangabe umehluleli ehlulela ngekukhetsa.

24 Nangabe akhuluma kulona lolahlwa licala atsi: “Ute licala,” bonkhe bantfu bayakumcalekisa bamtondze;

25 kodvwa behluleli labayawuchuma babusiseke, ngulabo labajezisa labo labafanele kujeziswa.

26 Umuntfu lonika imphendvulo leyetsembekile ukhombisa bungani lobungibo sibili.

27 Cedzela kucala imisebenti yakho yangaphandle, ulungise emasimi akho, bese wakha indlu yakho.

28 Ungabenti bufakazi bekulahla makhelwane wakho ngelicala ngaphandle kwesizatfu, ungamcaleli ngisho nemanga.

29 Ungasho nekutsi: “Ngitamenta loko langenta kona! Ngitakwenana njengobe enta kimi!”

30 Ngase ngendlula eceleni kwensimi yelivila, bekusivini semuntfu longenangcondvo.

31 Kwakunemena wesaphulamshini, nembabatane, nelutsango lwakhona seluwile.

32 Ngatsi kube ngikubone loku, ngafundza nasi sifundvo:

33 “Kulalalala kancane nekwetelatela kancane, kanye nekugoca tandla kancane, uphumule;”

34 kodvwa utawutsi usalele, buphuya bukuhlasele njengesigebengu, nekweswela kukuvimbetele njengesifo.

25

1 Leti nguletinye taga taSolomoni letabhalwa bantfu baHezekiya, inkhosi yakaJuda.

2 Bukhosi baNkulunkulu bubonakala kuloko lakufihlile; kodvwa bukhosi bemakhosi busekuphenyisiseni tintfo.

3 Njengekuphakama kwesibhakabhaka nekujula kwemhlaba, kunjalo kucabanga kwenkhosi, ungeke ukwati.

4 Susa kungcola kuyo isiliva, khona lomkhandzi atewukhandza intfo lenhle ngayo;

5 susa beluleki lababi edvute nenkhosi, kuze itewubusa ngekulunga.

6 Nawusembikwenkhosi, ungatenti lohlakaniphile nome utibeke esigabeni salabakhulu;

7 ngobe kuncono kwenyuselwa esikhundleni lesiphakeme kunekwehliselwa phansi, bantfu labakhulu bakubuka.

8 Ungasheshi uye enkantolo ngaloko lokubonile, ngobe nase kuphele lelicala lomunye wafakaza wakwenta silima, utawube sewentani-ke?

9 Nawunelicala namakhelwane wakho, khulumisana naye nilungisane; ungayibhabati imfihlo yalomunye umuntfu,

10 funa lona lokuvile akutsele ngelihlazo, bantfu bangaphindzi bakwetsembe.

11 Livi lelikhulunywe ngesikhatsi lesifanele lifanana nemahhabhula egolide labekwe etindishini tesiliva.

12 Njengelicici legolide, nanjengemhlobiso loligugu, linjalo livi leseluleko kulolivako alente.

13 Sitfunywa lesetsembekile sijabulisa lowo lositfumile, njengemanti lacandzako ehlobo; yebo, sihlumelelisa umoya wenkhosi yaso.

14 Njengemoya nemafu late imvula, unjalo umuntfu lotigabatisa ngetipho langatenti.

15 Ngekubeketela umbusi angancengeka aze avume, nelulwimi lolumnandzi lungatsambisa ematje.

16 Nawutfole luju, ubodla lolo loludzingako; ungaludli kakhulu, ngobe lutakugulisa.

17 Ungavamisi kuvakashela makhwelwane wakho, funa adzinwe nguwe bese uyakutondza.

18 Umuntfu lofakaza emanga ngamakhelwane wakhe uyingoti njengesicwayi, nome njengenkemba, nome njengesikhali lesikhaliphako.

19 Kwetsembela kumuntfu longetsembeki ngesikhatsi lesibucayi kufanana nekwetsemba litinyo lelibolile nome kwetsemba lunyawo lolwenyele.

20 Kuhlabelela umuntfu lodzabukile kufanana nekukhumula tingubo takhe kucandza nome nekutsela viniga esilondzeni.

21 Nangabe sitsa sakho silambile, siphe kudla sidle; nasomile, siphe emanti sinatse.

22 Ngekwenta loko utawube usidlisa ngemahloni, Simakadze utakuvuza.

23 Njengobe umoya wasenyakatfo uletsa imvula, kanjalo nenhlebo iletsa kutfukutsela.

24 Kuncono kutihlalela wedvwana etaleni kunekuhlala endlini yinye nemfati lotsetsela futsi.

25 Tindzaba letimnandzi letiphuma eveni lelikhashane tifanana nemanti lacandzako emphefumulweni lokhatsele.

26 Njengemtfombo lodvungekile nome siyalu lesinashevu, unjalo umuntfu lolungile nakatihlanganisa nemuntfu lomubi.

27 Bubi bekuhalela ludvumo bufanana nekudla kakhulu luju.

28 Umuntfu lowehluleka kutibamba ufanana nelidolobha lelibhidlikelwe tindvonga talo.

26

1 Njengesitfwatfwa ehlobo nome imvula nakuvunwako, kunjalo kudvumisa silima.

2 Njengancedze londiza angahlali, nenkonjane lendiza ingahlali, sinjalo sicalekiso; asimehleli umuntfu longakasifaneli.

3 Emahhashi ayatalajwa, timbongolo tifakwa ematomu, netilima tiyashaywa.

4 Ungasiphendvuli silima ngebulima baso; nawenta njalo, nawe utawuba silima njengaso.

5 Phendvula silima njengalokufanele bulima baso, khona sitawubona kutsi asikahlakaniphi njengobe siticabanga.

6 Nangabe utfumela umbiko ngesilima, utiletsela inhlupheko, ngobe kufanana nekutsi ujuba tinyawo takho.

7 Emavi lahlakaniphile lakhulunywe silima akanamsebenti, afanana nemilente yesishosha.

8 Njengekubophela litje esidubulelweni, kunjalo kudvumisa silima.

9 Njengesidzakwa nasikhipha linyeva esandleni, anjalo emavi lahlakaniphile nasemlonyeni wesilima.

10 Umuntfu locasha silima nome ngubani nje lowendlulako, ufanana nemuntfu lodubula nome ngukuphi nje ngebutjoki alimate konkhe.

11 Silima lesenta intfo lembi kuze kube kabili sifanana nenja yona lebuyela iyekudla emahlante ayo.

12 Wake wambona kambe umuntfu locabanga kutsi uhlakaniphile? Silima sincono kakhulu kunaye.

13 Livila liyatitila litsi: “Ngingeke ngiphume, ngobe kunelibhubesi endleleni!” Liphindze litsi: “Kunelibhubesi emgwacweni.”

14 Njengesivalo sijikajika sibanjwe ngemahhuka, kanjalo nelivila lilala lijilajila embhedzeni walo.

15 Livila liyasifaka sandla salo endishini, kodvwa bese lehluleka kusifaka emlonyeni walo.

16 Livila liyaye licabange kutsi lihlakaniphe kakhulu kwendlula emadvodza lasikhombisa laphendvula ngekuhlakanipha.

17 Umuntfu longena ekucabaneni kwalabanye ufanana nemuntfu lobamba inja lengumkhenkhetse ngemadlebe.

18 Njengeluhlanya loludubula nome ngukuphi ngebutjoki,

19 uyingoti kanjalo umuntfu loyenga makhelwane abese utsi: “Cha, mine bengidlala.”

20 Ngaphandle kwetinkhuni umlilo uyacima; yebo, nangaphandle kwenhlebo incabano iyaphela.

21 Emalahle enta umlilo ukhehleke, tinkhuni tivutsisa umlilo, nemuntfu welutfutfuva ubhedla inkhani.

22 Emavi enhlebo afanana nemtsamo wekudla lokumnandzi; ehla kamnandzi afinyelele ngekhatsi kwemuntfu.

23 Njengeludziwo loluhucwe ngesiliva, anjalo emavi ekuyengana laphuma emlonyeni lonenhlitiyo lembi.

24 Umuntfu lotentisako ukhuluma kamnandzi, kantsi enhlitiyweni yakhe ufihle kuyengana.

25 Nome inkhulumo yakhe ingaba mnandzi kanjani, ungakholwa; ngobe ngekhatsi inhlitiyo yakhe igcwele bucili.

26 Inzondo yakhe angayimbonya ngemavi ekutentisa, kodvwa bubi bakhe buyawubasebaleni ngalelinye lilanga.

27 Nangabe umuntfu emba umgodzi wekwetsiya labanye, kuyakugcumkela yena; nome agicitela labanye ematje, kodvwa ayakugicikela kuye.

28 Umuntfu localemanga uyabatondza labo labacalela emanga, nelulwimi lolumphacambili luletsa kufa.

27

1 Ungatigabatisi ngelikusasa lakho, ngobe awati kutsi lilanga ngelilanga likutela nani.

2 Ungatidvumisi wena, kodvwa dvunyiswa ngulabanye; dvunyiswa ngulabanye bantfu, hhayi wena.

3 Litje limatima, nesihlabatsi siyasindza, ungeke ukwetfwale; kodvwa kucansulwa silima kukwengca konkhe.

4 Lulaka lungesabeka nentfukutselo ibe nebudlova; kodvwa kute longakhona kumelana nemona.

5 Kuncono uvele umuntfu umtsetsise kukhanye kunekumyekela ungamtsetsisi ngesizatfu sekutsi uyamtsandza.

6 Umngani usuke atimisele lokuhle ngawe, nome akulimatile; kodvwa ubocaphela ingoti, nangabe sitsa sakho sikwanga kanyenti.

7 Nawesutsi, ngisho nekudla lokumnandzi uyakuchwensa; kodvwa nawulambile, ngisho nekudla lokubi kuba mnandzi.

8 Umuntfu loshiya likhaya lakhe ufanana nenyoni lese ilahle sidleke sayo.

9 Emakha nemafutsa lanuka kamnandzi ajabulisa inhlitiyo; kodvwa bungani sibili buyawuphakamisa umphefumulo.

10 Ungakhohlwa umngani wakho nemngani weyihlo. Nawehlelwa yinhlupheko ungayi kuyawucela lusito kumnakenu; kuncono uye kumakhelwane losedvutane kunekuya kumnakenu lokhashane.

11 Ndvodzana yami, hlakanipha, khona ngitewujabula, ngitekwati kuphendvula nome ngabe ngubani longedzelelako.

12 Umuntfu lohlakaniphile uyibona iseta ingoti bese uyayibalekela, uyabhaca; kodvwa longakahlakaniphi uyatfusha nje, etfuke asasetikwayo, atisole kamuva.

13 Tsatsa sibambiso salofungela sihambi kutsi sitekutsatsa sikwelede; sitsatse sibe sibambiso salesihambi.

14 Nangabe umuntfu avusela makhelwane wakhe ngemsindvo ekuseni, kuyawutsatfwa ngekutsi uyacalekiswa.

15 Umfati lotsetsela futsi ufanana nekuntfontsa kwemanti latsi ntfo-ntfo-ntfo nalina.

16 Kwetama kumthulisa kufanana nekwetama kuvimba umoya nome kwetfwala emafutsa lancibilikile ngesandla.

17 Njengensimbi lelola lenye insimbi, kanjalo nebantfu bayahlakaniphisana.

18 Umuntfu lohlakulela umkhiwa uyakudla titselo tawo, nalowo lophetse kahle umcashi wakhe uyakwemukela ludvumo.

19 Nawutibuka emantini, ubona lingephandle lakho lelibuso bakho; nawutibuka enhlitiyweni, ubona lingekhatsi lakho lelinguwe sibili.

20 Njengobe emehlo emuntfu angeke eneliswe, kanjalo lithuna nekufa kungeke kweneliswe.

21 Isiliva negolide ihlolwa ngemlilo; kodvwa umuntfu uhlolwa ngeludvumo lalunikwa bantfu.

22 Nome silima ungasigaya etjeni lekusila sibe yimphuphu nome inhlama, kodvwa bulima baso ungeke ubukhiphe kuso.

23 Nakekela imihlambi yetimvu netinkhomo takho, uyeluse kahle,

24 ngobe ingcebo ayihlali siphelane, iyaphunyula; ngisho nekubusa kwemakhosi akuhlali kukhona siphelane.

25 Nakusikwe tjani, kwase kuhluma lobusha, lemihlambi ingadla.

26 Timvu tiyawukungenisela timphahla tekwembatsa, timbuti tikungenisele imali yekutsenga emasimi.

27 Uyawuba nelubisi lwetimbuti lolunyenti lwekutsi utondle wena nebantfwabakho kanye netisebenti takho.

28

1 Bantfu lababi babaleka ngisho nome kute umuntfu lobacoshako; kodvwa lolungile unesibindzi lesinjengeselibhubesi.

2 Nakukhona kuvukela umbuso eveni, live liba makhosikhosi; kodvwa nangabe baholi balelo live banekuhlakanipha nekucondza, kuba nekuthula.

3 Umholi lomubi lophuyile acindzetele labamphofu ufanana nesikhukhula selitulu leligcoba livungule.

4 Labo labephula umtsetfo ngemabomu badvumisa lababi; kodvwa labo labahlonipha umtsetfo baphambana nebantfu lababi.

5 Bantfu lababi abacondzi kahle lokulungile kutsi kuyini; kodvwa labo labakhonta Simakadze bakucondzisisa kahle konkhe.

6 Kuncono kuba mphofu kodvwa ube wetsembekile, kunekutsi ucebe ube ungaketsembeki.

7 Indvodzana lelalela umtsetfo ihlakaniphile; kodvwa lengumngani wetiyingayinga ihlazisa uyise.

8 Nangabe umuntfu acetjiswa kwebolekisa ngekubita intalo lenkhulu, ingcebo yakhe itakuya kubantfu labaphatsa kahle timphuya.

9 Nangabe umuntfu angafuni kugcina umtsetfo, ngisho nemithandazo yakhe iyenyanyeka kuNkulunkulu.

10 Lowo loholela lolungile endleleni lembi kuyawubanjwa yena kulolo lugibe. Lolungile uyawuvuzwa kakhulu.

11 Sicebi singacabanga kutsi sihlakaniphile; kodvwa luphuya loluhlakaniphile lwati kancono kutsi liciniso liyini.

12 Nangabe labalungile baba baholi, bonkhe bantfu bayajabula; kodvwa nangabe baholi kuba ngulababi, bantfu baphila ngekubhaca.

13 Umuntfu lofihla tono takhe angeke aphumelele; kodvwa lotivumako atishiye uyawutfola umusa.

14 Ubusisiwe umuntfu lowesaba Simakadze. Lowenta inhlitiyo ibe lukhuni uyawubhujiswa.

15 Njengelibhubesi lelibhodlako nelibhele lelihhongako, unjalo umbusi lomubi lobusa bantfu labeswele.

16 Umbusi lobusa ngencindzetelo usilima; kodvwa lotondza kutsengeka uyawuphila sikhatsi lesidze.

17 Umuntfu nakanelicala lekubulala, myekele abaleke aze afe.

18 Umuntfu lophila ngekwetsembeka uyawuphepha; kodvwa lophila imphilo legwegwile uyakuwa.

19 Umuntfu lowulimako umhlaba wakhe uhlala anenala; kodvwa lolibala kulandzelana nemisebenti lelite uyakwesutsa bumphofu.

20 Umuntfu lowetsembekile uyawuchuma; kodvwa lojaka kuceba uyawutfola sijeziso.

21 Kubi kukhetsa bantfu; kodvwa labanye bayona ngekukhetsana ngenca yekudizelwa kancane nje.

22 Lifelela litimisela ngekutsi licebe; alati kutsi linyonyobelwa buphuya.

23 Loyalako ubongwa kakhulu ekugcineni kunalowo lolutsa lomunye ambonge ngelite.

24 Umuntfu lowebela uyise nenina abe atiyenga atsi: “Akusiso sono loko,” ufanana nesigelekece lesisidlova.

25 Umuntfu loligovu ususa lutfutfuva; kodvwa lowo lowetsemba Simakadze uyawuchuma.

26 Umuntfu lotetsemba yena usilima; kodvwa lohamba ngekuhlakanipha uyawuphepha.

27 Umuntfu lopha timphuya angeke eswele; kodvwa lotitsalaliselako uyawutfola ticalekiso letinyenti.

28 Nakungena bantfu lababi etikhundleni, bantfu bayabhaca; kodvwa nakuwa lababi, labalungile bayaphumelela bahlale etikhundleni.

29

1 Umuntfu lotsi nakelulekwa acinise inhloko, uyakufohlotwa masinyane.

2 Nakungena bantfu labalungile ebuholini, bantfu bayajabula; kodvwa nakubusa bantfu lababi, bantfu bayakhonona.

3 Umuntfu lotsandza kuhlakanipha ujabulisa uyise; kodvwa longumngani wetingwadla uhlaphata lifa lakhe.

4 Inkhosi lebusa ngekulunga, live layo liba nesizotsa; kodvwa lebeka imali embili ibhubhisa live layo.

5 Umuntfu lolutsa makhelwane wakhe ambonge ngelite, utetsiya yena.

6 Kunelugibe etentweni letimbi temuntfu, kodvwa lolungile uhamba ajabula.

7 Umuntfu lolungile unakekela emalungelo alabamphofu; kodvwa lomubi akanandzaba naloko.

8 Tedzeleli letingenandzaba nebantfu, tingesusa lutfutfuva kuwo onkhe emadolobha; kodvwa bantfu labahlakaniphile baletsa kuthula nelucolo.

9 Nangabe umuntfu lohlakaniphile amangalela silima, lesilima sisuke sihleke setfuke ngenhlamba.

10 Babulali bayamtondza umuntfu lowetsembekile; kodvwa labalungile betama kuphephisa kuphila kwakhe.

11 Silima siyabonakalisa nase sitfukutsele; kodvwa lohlakaniphile uyatibamba angatibonakalisi.

12 Nangabe umbusi anaka labakhuluma emanga, tonkhe tindvuna takhe tiba nemanga.

13 Umcindzeteli nalocindzetelwe bafanana ngantfo yinye, kutsi: Bobabili Nkulunkulu wabapha emehlo ekubona.

14 Nangabe inkhosi iwavikela ngekungakhetsi emalungelo ebantfu labamphofu, iyawubusa sikhatsi lesidze.

15 Luswati nekuyalwa kunika inhlakanipho; kodvwa umntfwana longashaywa nalongayalwa uhlazisa unina.

16 Nangabe bantfu lababi basetikhundleni, bubi buyandza; kodvwa labalungile bayakubona kuwa kwalabo lababi.

17 Condzisa indvodzana yakho, khona itakunika kuthula kwemphefumulo. Ingeke ikuhlazise.

18 Lapho kute khona kwembulelwa nguNkulunkulu, bantfu bayeduka; kodvwa ubusisiwe umuntfu logcina umtsetfo waNkulunkulu.

19 Sisebenti ungeke usicondzise nawutawulibala kukhuluma ngemlomo; ngobe nome singeva, singeke sente.

20 Uyamati nje umuntfu lophike kukhuluma angakacabangi? Sincono silima kunaye.

21 Nangabe wetayeta sisebenti ngekusinika konkhe lesikufunako, nase sikhulile sitakwemuka konkhe lokukwakho.

22 Umuntfu losheshe atfuketsele ususa lutfutfuva; yebo, umuntfu lonenhlitiyo lencane ubanga tono letinyenti.

23 Kutigcabha kwemuntfu kumletsela kuwa; kodvwa lotfobekile utfola kuhlonipheka.

24 Umngani welisela usitsa sakhe cobo lwakhe. Umehluleli uyakumjezisa nakakhuluma liciniso, kantsi Nkulunkulu uyakumcalekisa nakangalikhulumi.

25 Kwesaba bantfu kulugibe; kodvwa lowo lowetsembekile kuSimakadze ulondvolotekile.

26 Bantfu labanyenti bafunana nekutsandvwa ngumbusi; kodvwa imphatfo lengakhetsi muntfu itfolakala kuSimakadze kuphela.

27 Labalungile bayabatondza lababi; nalababi bayabatondza labalungile.

30

1 Leti-ke taga ta-Aguri, umsa waJakhe waseMasa: “Nkulunkulu ungilahlile, ungilahle mbamba, sengiphelelwe ngemandla!

2 Sengifanana nesilwane, angisesiye umuntfu, ngobe tintfo angisaticondzi njengemuntfu.

3 Angikakufundzi kuhlakanipha; angimati naLongcwele.

4 “Ngubani lowake waya ezulwini waphindze wabuya? Ngubani lophetse imimoya etandleni takhe? Ngubani logocotele emanti ngengubo yakhe? Ngubani lowamisa yonkhe imikhawulo yemhlaba? Ngubani libito lakhe nelendvodzana yakhe? Ungangitjela nje?

5 “Nkulunkulu wetsembekile etetsembisweni takhe. Uyabaphephisa labo labeta kutewukhosela kuye.

6 Ungengeti lutfo etetsembisweni takhe. Uma uke wengeta nje, uyakukutsetsisa utfolakale ungumuntfu wemanga.”

7 Ticelo tami timbili, Nkulunkulu, lengicela kutsi ungiphe ngisengakafi:

8 Ngisindzise ekukhulumeni emanga. Buphuya nebunjinga ungangiphi, kodvwa umane ungiphe lengikudzingako.

9 Nangingaba nako kube kunyenti, ngingahle ngicabange kutsi wena angisakudzingi, ngidzimate ngitsi: “Ngubani yena loSimakadze?” Nome-ke nangingaba luphuya, ngingahle ngebe, ngaloko ngihlazise Nkulunkulu wami.

10 Ungakhulumi kabi ngesisebenti kumphatsi waso; nawenta loko, sitakucalekisa uhlupheke.

11 Labanye bantfu bacalekisa boyise, bangabongi ngisho nekubonga kubonina.

12 Labanye bantfu bacabanga kutsi bona bahlantekile; kantsi bangcole kakhulu, abakahlantwa.

13 Labanye bayatigcabha, bahlala ngekuchukuluta labanye bantfu.

14 Labanye bantfu banematinyo latinkemba, nemihlatsi lengimikhwa; yebo, babukhali. Baloshela bamite tonkhe timphuya emhlabeni.

15 Simunyangati unemadvodzakati lamabili; emabito awo boNgiphe naNgiphe. Tintsatfu tintfo letingeneliswa, kantsi empeleni tine letingeke tisho titsi: “Sekwenele”:

16 Lithuna, nemfati loyinyumba, nemhlabatsi lowomele imvula, nemlilo longacimeki.

17 Liso leliphukuta uyise, ledzelele nenina nasagugile, liyawukhokhwa ngemahhwabayi; yebo, lowo muntfu uyawuba kudla kwemangce.

18 Kukhona tintfo letintsatfu letiyimfihlakalo, kantsi empeleni tine lengingaticondzi kahle:

19 Yindlela yelusweti esibhakabhakeni, nendlela yenyoka edvwaleni, nendlela yemkhumbi elwandle, nendlela yelijaha entfombini.

20 Lena-ke yindlela yemfati loyingwadla: Udla esule umlomo, bese utsi: “Angikenti lutfo mine lolubi.”

21 Tintsatfu tintfo letitfutfumelisa umhlaba, kantsi empeleni tine umhlaba lowehluleka kutibeketelela:

22 Kubekwa kwesigcili kuba yinkhosi, silima nasishaye inala,

23 kushada kwentfombi lebeyenyanywa ngemajaha, nesidzandzane lesisisebenti, nase sengcelele umfati endvodzeni yakhe.

24 Lapha emhlabeni kukhona tilwanyakatana letincane, kodvwa tihlakaniphe kakhulu:

25 Tintfutfwane: tibutsakatsaka, kodvwa tikwekhweta ehlobo kudla kwato.

26 Timbila: tilwanyakatana letite emandla, noko takha emakhaya ato emadvwaleni.

27 Sikhonyane: site inkhosi, noko sihamba ngemaviyo.

28 Tibankhwa: ungatibamba ngesandla, kodvwa ungatikhandza ngisho nasetindlini temakhosi.

29 Kunetintfo letintsatfu letihamba ngekutigcabha; kodvwa leti letine tihamba ngekutigabatisa:

30 Libhubesi: linemandla kunato tonkhe tilwane, futsi alesabi lutfo.

31 Lichudze: liyantontomela emkhatsini wetikhukhukati. Siphongo: singumholi wemhlambi wetimbuti. Inkhosi: nayime embikwemabutfo ayo.

32 Nangabe wente bulima watiphakamisa nome wacabanga kwenta lokubi, sale sewuyekela.

33 Kuphehla lubisi kuveta liphehla. Kushaya likhala kuveta ingati. Kanjalo, nekususa luchuku kuveta kucabana.

31

1 Leti-ke taga taLemuweli, inkhosi yaseMasa, latifundziswa ngunina:

2 “Lalela, ndvodzana yami, ndvodzana yesisu sami! Wena uyimphendvulo yemthandazo wami.

3 Emandla akho ungawacitsi kulabasikati; yebo, emandla ekuphila kwakho ungawacitseli kulabo lababhubhisa emakhosi.

4 Lalela-ke, Lemuweli: Emakhosi kufanele angalinatsi liwayini nome ngabe yini lokudzakanako.

5 Nase banatsa bayayikhohlwa lemitsetfo lebekiwe, bese bakhohlwa emalungelo alabacindzetelwe.

6 Tjwala bebantfu labafako kanye nalabo labaselusizini.

7 Bayekele banatse batewudzakwa bakhohlwe tinhlupheko tabo, bangalukhumbuli lusizi lwabo.

8 “Khuluma ubemelele labo labehluleka kutikhulumela. Vikela emalungelo alabo labangenalusito.

9 Khuluma wehlulele kahle. Vikela emalungelo alabeswele nalabamphofu.”

10 Ngubani longatfola umfati sibili? Uligugu lelengca onkhe ematje laligugu.

11 Indvodza yakhe yetsembele kuye ngenhlitiyo yayo yonkhe, futsi ingeke yeswele lutfo.

12 Uyentela lokuhle ngaso sonkhe sikhatsi sekuphila kwakhe, akayenteli lokubi.

13 Ukhetsa insontfo lenhle nakotini lokahle, asebente ngetandla letivumako.

14 Njengemikhumbi yebahwebi, kudla kwemndeni wakhe ukulandza khashane.

15 Uvuka kungakasi alungisele umndeni wakhe kudla, bese wabela tidzandzane takhe imisebenti.

16 Utsi angatfola indzawo, ayitsenge ngemali latentele yona ngetandla takhe, bese uyayilima wenta sivini.

17 Ukhutsele, uyabhukula afinyete tidvwaba, acinise tandla, asebente.

18 Uyacaphelisisa kutsi umsebenti wakhe uyayingenisa yini inzuzo, asebente kuze kube ngusebusuku.

19 Uyatitfungela atelukele.

20 Unesandla ekusiteni labamphofu, aphe nalabeswele.

21 Kukhitsika kwelitulu akumetfusi, ngobe bonkhe bemndeni wakhe banetimphahla letifutfumalako.

22 Wenta tembeso temibhedze, embatse timphahla letentiwe ngakotini locolisakele naletibukhwebeletane.

23 Indvodza yakhe iyahlonishwa emasangweni, lapho ingulenye yemalunga emsumphe khona.

24 Utfunga tingubo ngendvwangu lecolisakele, bese utsengisela bahwebi.

25 Wembetse emandla nekuhlonipheka, futsi akesabi lutfo ngelikusasa.

26 Ukhuluma kuhlakanipha, lulwimi lwakhe lugcwele teluleko temusa.

27 Ucaphelisisa konkhe lokwenteka ekhaya lakhe, akavilaphi.

28 Bantfwabakhe bayamhlonipha, nendvodza yakhe futsi iyamdvumisa idzimate itsi:

29 “Banyenti bafati labenta tintfo letinhle, kodvwa wena ubendlula bonkhe.”

30 Buhle buyayengana, nekubukeka kulite; kodvwa umfati lowesaba Simakadze ufanele kudvunyiswa.

31 Mbonge ngako konkhe lakwenta ngetandla takhe; umdvumisele imisebenti yakhe layentile ngisho nasemkhatsini webantfu.