1

1 "Nen saman a panaon, nen say huis so manooley ed Israel, dinmalan so eras ed intiron bansa. Kanyan walay sakey a lakin taga Betlehem, a sakop na Juda a linman akiayam ed bansa na Moab. Kaiba toy asawa to tan saray duaran anak ton lalaki.

2 "Elimelec so ngaran na sayan laki, Noemi so asawa to, tan Mahalon tan Kelion iray anak to. Kabyangan ira na boleg nen Efrata.

3 "Inatey si Elimelec legan dan manaayam ed Moab. Atilak sirin si Noemi tan saramay duaran anak to.

4 "Angasawa ra yan duan anak to na bibiin Moabita: Orpa so ngaran na sakey, tan Ruth so sakey. Kalabas na sakey a samploy taon ed panaayam dad Moab, inatey ira di

5 "Mahalon tan Kelion. Bukbukor la sirin nen Noemi, ta anggapo la ra may duaran anak ton lalaki tan say asawa to.

6 "Ag abayag, nadngelan nen Noemi a binindisionan na Katawan iray totoo ton Israelita, ta initdan to ray amayamay a napambilay. Kanyan namparaan a taynan toy Moab, a kaiba to ray manugang to.

7 "Nanoolup ira sirin ya onla ed Juda, balet nen wala rad dalan

8 "inkuanen Noemi ed sikara, Pawil ki la, tan miamung ki lad kainaan yo. Maung komuy ipanengneng na Katawan ed sikayo a singa kamaungan ya impanengneng yod siak tan saramay inaatey.

9 "Iyabuloy komun na Katawan a naasawa ki ni tan nawalaan kayoy abung. Kanyan inanguban ira nen Noemi tan nampatanir ed sikara. Balet inyakiakis da

10 tan kuandad sikato, Andi! Mila kamid sikayo ya onlad saray kakanayon yo.

11 Balet inkuanen Noemi, Nakaukolan ya ompawil ki la, anak ko. Akin et labay yoy milad siak? Makapananak ak ta niy lalakin mangasawad sikayo?

12 Sempet ki la; akolakolaw ak lan miasawa lamet. Anggaman bilang isisipen ko a wala niy ilalok, tan miasawa ak ed sayan labi tan makaanak ak na lalaki,

13 alagaren yo ni ra kasin ombaleg a mangasawad sikayo? Manebel ya kasi ed piasawa yod arum? Anak ko, ag ya nayarin balut. Impolisay ak na Katawan, kanyan eermenan ta kayon tuloy.

14 Inyakiakis da lamet. Inanguban nen Orpa si katolangan to, insan la amawil ed baley to, balet ag onalis si Ruth.

15 Kanyan inkuanen Noemi ed sikato: Ruth, amawil lay irat mo ed saray kakanayon to tan diad dios to. Mila ka lad sikato.

16 Inmebat si Ruth, Ag yo komun ipapasoot a taynan ta kayo! Iyabuloy yon mila ak ed sikayo. No iner so laen yo, dimay laen ko; no iner so panayaman yo, dimay panayaman ko. Saray kakanayon yo magmaliw a kakanayon ko, tan say Dios yo magmaliw a Dios ko.

17 No iner so pateyan yo, dimay pateyan ko tan dimay pangipomponan ed siak. Dusaen ak a maung komun na Katawan no abuloyan kon pansiyanen itayoy arum a bengatla likud ed patey!

18 Nen anengneng nen Noemi a milan milay Ruth ed sikato, ag la inmesel.

19 Intuloy dan dua sirin so panaakar da ya anggad insabi rad Betlehem. Kasabi rad man, nikelawan ya amin iray ombaley, tan inkuan na saray bibii, Si Noemi!

20 Inmebat si Noemi, Ag yo ak tatawagen na Noemi. Tawag yo ak la na Mara, ta say Makapanyarin-amin a Dios et makapasinagem a bilay so inter tod siak.

21 Nen tinmaynan ak dia dakel so kayamanan ko, balet say Katawan a pinapawil to ak ya anggapon balut so awit ko. Akin et tawagen yo ak ni na Noemi, anta say Makapanyarin-amin a Katawan et dinusa to ak tan initdan to ak na kairapan?

22 Onya sirin so impawil nen Noemi a nanlapud Moab a kaiba toy manugang ton si Ruth a Moabita. Sinmabi rad Betlehem nen kagapoy panagani na sibada.

2

1 "Si Noemi walay kanayon tod kinen asawa ton si Elimelec, a say ngaran to et Booz. Sayan too et mayaman tan bibirbiren na karaklan.

2 "Aminsan ya agew inkuanen Ruth a Moabita ed kinen Noemi, Abuloyan yo ak pan mantortor ed kaalogan. Angangko walay manaanin mangasid siak ya ontombuk ak ed sikato. Inmebat si Noemi, On, anak ko, laka.

3 "Kanyan linmay Ruth ed kaalogan tan nantortor a manomtombuk ed saray manaani. Akakar met ed alog nen Booz a kanayon nen Elimelec.

4 "Ag abayag sinmabiy Booz a nanlapud Betlehem. Inlugay nen Booz iray manaani, Wala komun ed sikayo so Katawan! Inmebat ira may manaani, Bindisionan ka komun na Katawan!

5 "Tinepet nen Booz ed manonad saray manaani, Anton pamilya so nanlapwan na satan a malangwer a bii?

6 "Inmebat may laki, Aliwan taga dia tan a bii. Kaiba nen Noemi a nanlapud Moab.

7 "Kinerew tod siak a tombuken to ray manaani, ta mantortor. Mantotortor nanlapu lad kabkabwasan ya anggad natan. Mampapainawa labat ya agano ed silong na alolung.

8 "Insan inkuanen Booz ed kinen Ruth, Dengel moy ibagak ed sika. Ag ka la oonlad arum ya alog; dia labat so pantortoran mo. Miolup ka lan mantortor ed saray bibii dia.

9 "Imanom no iner so panaanian tan ag kad man onaarawi. Binilin ko la ray totook ya ag da ka sigensigenen. No naapgaan ka, lakan oninom ed saray boyug ya anginan day danum.

10 Dinmakmomon anggad dalin si Ruth. Insan tinepet to, Akin et ontan lay panangasi tan panangimanom ed siak, anta aliwa ak a taga dia?

11 Inmebat si Booz, Naamtaan kon amin iray ginagawam para katolangan mo nanlapu lad impatey na asawam. Amtak no panoy impanaynan mod saray atateng mo tan say nianakan mon bansa, tan no panoy impiayam mod saray totoon ag mi ni ra apilimugan nen saman.

12 Tumangan ka komun na Katawan lapud saray ginagawam. Nawalaan ka komuy nagnap a tumang manlapud Katawan a Dios na Israel a nanmatalkan mon mangyagel ed sika!

13 Inkuanen Ruth, Agaylay abig na linawam ed siak. Pinabiskeg moy linawak lapud maolimek a panagsalitam ed siak, anggaman ya aliwa ak a singa sakey ed saray aripen mo.

14 Diad oras na panangan, inkuanen Booz ed kinen Ruth, Gala la. Mangala kay tinapay tan idelnet mod sawsawan. Kanyan inmirung si Ruth a kaiba to ray kumikimey. Inderewan nen Booz na insanglil a sibada. Angan si Ruth ya anggad napsel et wala niy kera to.

15 Nen linma lan mantortor si Ruth binilin nen Booz iray kumikimey to. Abuloyan yon mantortor ed anggan abay na saray bontun ya inani, tan ag yo babanoen.

16 Mangala kayo ingen na saray dawa ed saray buntun tan itilak yo a dokdoken to. Ag yo pampapasnukan.

17 Kanyan nantortor si Ruth ed alog ya anggad inselek na agew. Nen kayari ton nipaspas, labin duan kilo so nala to.

18 Inala toy ilik, pinmawil ed baley, insan impanengneng tod kinen katolangan to so atortor to. Inter to met so kera tod impangan to.

19 Tinepet nen Noemi ed sikato, Inter so nantortoran mo natan? Siopay akan-alog ed nankimeyan mo? Bindisionan komun na Dios so toon angasi ed sika! Imbaga sirin nen Ruth ed kinen Noemi a nankimey ed alog na sakey a toon manngaray Booz.

20 Inkuanen Noemi ed sikato, Si Booz bindisionan komun na Katawan, say Katawan a manusumpal lawas na saray sipan tod saray mabilay tan saray inatey. Intuloy ton inkuan, Saman a too et kanayon tayo ni. Sikatoy sakey ed saray nepeg a manayakop ed sikata.

21 Insan inkuanen Ruth, Imbaga to ni ingen ed siak a mantortor ak a kaibak iray kumikimey to, anggad kayariy panagani.

22 Inkuanen Noemi ed kinen Ruth, On anak, maung a mankimey kad alog nen Booz a kaibam iray bibiin kumikimey to. Ta no andi, nayarin nasigensigen ka no onla kad alog na arum a too.

23 Kanyan nankimey a kaiba to ra tan akitortor ya anggad kayariy panaganiy trigo tan sibada. Intuloy toy akiamung ed kinen katolangan to.

3

1 "Insan inkuanen Noemi ed kinen Ruth, Nepeg ya iyanapan ta kay mangasawad sika, pian nawalaan kay dilin abung mo.

2 "Natan, tandaan mo a si Booz, a kaibam iray bibiin kumikimey to, et kanayon tayo. Dengel ka. Natad sayan labi mampataep na sibada ed panagilikan.

3 "Kanyan manames ka, mampabalingit ka, tan isolung moy sankarakepan a kawes mo. Insan lakad panagilikan, balet ag mo ipapalikas a wadman ka anggad ag ni asumpal ya angan tan inminom.

4 "Imanom no iner so dokulan to. No naogip la, singgeran mo. Ilokas moy oles to, insan dokul kad saliyan to. Ibaga tod satan no antoy nepeg mon gawaen.

5 "Inmebat si Ruth, Gawaen koy amin ya imbaga yo.

6 "Linma sirin si Ruth ed panagilikan tan ginawa toy amin ya imbaga nen katolangan to.

7 "Nen kayari nen Booz ya angan tan inminom, maliket so liknaan to. Linmad abay na nibontun a sibada tan diman la dinmokul a naogip. Nankalkalnad satan si Ruth a sinmingger ed kinen Booz, inlokas toy oles, insan dinmokul ed saliyan to.

8 "Nen mamepegley labi la, biglan aliing si Booz, pinmigar, tan nikelawan ed impakanengneng tod biin akarokul ed saliyan to.

9 "Tinepet to, Siopa ka? Inmebat, Siak si Ruth a mugmon aripen mo. Lapud asingger kan kanayon, nepeg moy manayakop ed siak. Kanyan kerewen kon asawaen mo ak.

10 Inkuanen Booz, Bindisionan ka komuy Katawan. Say gagawaen mo natan et lalon mangipapanengneng na baleg ya inkatoor mod pamilya nen say ginagawam para katolangan mo, bangta ag ka angayat na lakin malangwer a mayaman o mairap-bilay a mangasawad sika.

11 Ag ka mapaga, Ruth. Gawaen koy amin a kerewen mo, ta kabat na amin ya ombaley a masimpit kan bii.

12 Tua ya asingger ak a kanayon mo, tan nepeg ya asikasoen ta ka; balet wala niy sakey a lakin lalon asingger a kanayon mo nen say siak.

13 Dia ka nin anggad kabwasan, tan kaimbuas nengnengen ta no gawaen toy kanepegan ton manayakup ed sikan kanayon to. No gawaen to, maung; balet no andi, isipan kod mabilay a Katawan, a gawaen koy kanepegan. Dokul ka sirin tan dia kan anggad kabwasan.

14 Kanyan dinmokul ed saliyan nen Booz anggad kabwasan. Lapud ag labay nen Booz a walay makaamta a si Ruth et nanlapud man ed panagilikan, pinabangon to la nen ambilonget ni pian anggapoy makabirbir ed sikato.

15 Inkuanen Booz ed sikato, Ekal mo tay kolibemben mo tan ibilkag mo dia. Ginawa nen Ruth so imbaga nen Booz tan angibales si Booz na duamplo tan duan kilon sibada, insan to impasakbat tod kinen Ruth. Kanyan amawil lay Ruth ed baley.

16 Kasabi tod abung tinepet nen katolangan to, Antoy agawa, anak? Imbaga nen Ruth ya amin iray ginawa nen Booz para sikato.

17 Intuloy to nin inkuan, Imbaga tod siak ya ag ak nepeg ya ompawil a kalima-lima, kanyan inter tod siak yan amin a sibada.

18 Inkuanen Noemi ed sikato, Ag ka mapaga, anak ko, anggad pakanengneng moy pansumpalan to ya. Sumpalen a sumpalen nen Booz yan bengatla diad sayan agew.

4

1 "Linmay Booz ed pasen a pandadagupay karaklan diad puirtay siudad, tan inmirung diman. Kabebekta, sinmabi may lakin asalita nen Booz ed kinen Ruth, a sikatoy sankaasinggeran a kanayon nen Elimelec. Tinawag nen Booz, Gala dia, kaaro, ta yorung ka. Dinmago tan inmirung.

2 "Insan anawag si Booz na samploran pangulo na baley tan kinerew ton onirung met irad man. Nen akayorung la ra,

3 "inkuanen Booz ed kanayon to, Natan ta amawil lay Noemi a nanlapud Moab, labay to lan ilakoy alog a kayaryan nen kanayon ta a si Elimelec,

4 "et inisip ko a nakaukolan ya ipaamtak ed sika. Natan sirin, no labay mon saliwen, saliw mo diad arap da ra yan totoo ya akayorung dia. Balet no ag mo labay, ibagam, ta say ononan nepeg a manaliw et sika, insan siak. Inkuan na samay laki, Saliwen ko.

5 "Inkuanen Booz, Natan sirin, no saliwen moy alog nen Noemi, nepeg ya asawaen moy Ruth, say balon Moabita, tan nepeg a walay anak yo, pian say alog et mansiansian kayaryan na pamilya na samay andi lad bilay.

6 "Inkuanto may laki, No ontan, ag ko nagawaay nepeg kon gawaen, ta ompan nadaisetan so tawiren da ray dilin anak ko. Sika lay manggaway nepeg kon gawaen; nayarian mo lan saliwen so alog.

7 "Saray Israelita et wala nen saman so ogali ran pangipanengneng ya asumpal lay saliwan odino salatan: say angilako ekalen toy sandalya to, insan to iter ed angaliw. Onya so ogali da ray Israelita diad pangipanengneng dan asumpal lay tongtongan.

8 "Kanyan kapangibaga to may too ed kinen Booz, Nayarian mo lan saliwen so alog, inekal toy sandalya to, tan inter tod kinen Booz.

9 "Insan inkuanen Booz ed saramay panguloy baley tan saray arum a totood man, Sikayo ray tasi natan ya asaliw ko lad kinen Noemi iray amin a kayaryan nen Elimelec a tinawir di Kelion tan Mahalon.

10 Sakey ni, magmaliw lan asawak so balo nen Mahalon a si Ruth a Moabita. Lapud saya, mansiansiay alog ed pamilya nen Mahalon, tan mansiansia so ngaray pamilya to ed saray kakanayon to tan diad baley ton nianakan. Sikayo natan iray tasi ed saya.

11 Inkuan da ra may pangulo tan saray arum, On, sikami ray tasi. Sayan malangwer a bii ya iyamung mo et gawaen komun na Katawan a singa di Raquel tan Lea, a nananak iray amayamay ed kinen Jacob. Onyaman ka komun ed saray kabyangay boleg nen Efrata, tan magmaliw ka komun a bantug ed Betlehem.

12 Saray anak ya iter na Katawan diad panamegley na sayan bii et gawaen da komun so pamilyam a singa pamilya nen Fares, say anak di Juda tan si Tamar.

13 Kanyan inasawa nen Booz si Ruth, insempet to insan to inakdulan. Insan inyabuloy na Katawan a manlokun tan nananak na sakey a laki.

14 Inkuan na saray bibii ed kinen Noemi. Nagalang komun so Katawan! Inyabuloy natan na Katawan a nawalaan kay apo a manasikasod sika. Magmaliw komun a bantug yan ogaw ed Israel!

15 Inaro ka na manugang mo, tan dakel niy ginawa ton maabig para sika nen saray pitoran anak a lalaki. Et natan initdan to kay apo a mangiter ed sikay balon biskeg tan mangasikasod sika diad inkaakolaw mo.

16 Inala nen Noemi may ogaw, inampopo to, tan kinokomisan to.

17 Saray bibiin kakaabay nen Noemi et nginaranan da may ogaw na Obed. Inkuanda, Awalaan natan na apo si Noemi! Si Obed so ama nen Jesse, tan si Jesse so ama nen David.

18 Sikara yay pamilyan manlapud kinen Fares ya anggad kinen David: Fares, Hezron, Ram, Aminadab, Naason, Salmon, Booz, Obed, Jesse, David.