1

¹ Ding Kasebian nang Solomon a anak nang David at ari ning Israel.

² Ila deti ring kasebian a makasaup keka ban akilala mu ing kabiasnan at ing mayap a turu, at ban aintindian mu la ding malalam dang kabaldugan ding kasebian.

³ Tuturu da reti nung makananu kang mibiebie maisip, at nung makananu kang maging makatuliran at alang papanigan.

⁴ Dirinan deng kabiasnan ing taung alang beluan, at tuturu da karing kayanakan nung makananu lang gawang kapasyahan king ustung paralan.

⁵ Malyari la namang makaragdag king beluan da ring taung biasa at munie kasaupan karing atin nang pegaralan

⁶ ban malyari da lang aintindian ding malalam dang kabaldugan ding kasebian, at ding palaisipan ding taung biasa.

⁷ Ing takut king Ginu ya ing pamagumpisa na ning kabiasnan. Ala lang pansin ding mangmang king kabiasnan at king pamagaral.

⁸ Anak ko, pakiramdaman mu ing tuturu nang tata mu at pakiramdaman mu ing sasabian nang ima mu,

⁹ uling ing karelang tuturu mengaring kupia at kwintas a munie dangalan keka.

¹⁰ Anak ko, nung agkatan da ka ring makasalanan, keka la sanang tanggian.

¹¹ Nung sakaling sabian da, Tara, manintun tamung taung paten tamu! Panasakitan ta la ding taung alang kasalanan ban tumula tamu!

¹² Mabie la at masalese potang lapitan ta la, oneng mete la potang lakuan ta la!

¹³ Mibandi tamu at mikatmuan la ding kekatamung bale king pibandian a akua tamu.

¹⁴ Makiabe ka kekami at pipitnan-pitnan tamu ing sablang apanako tamu.

¹⁵ Anak ko, e ka makiabe karing taung anti karen. Dumayu ka karela,

¹⁶ uling kapad da ing darapat e mayap, at mamalagua lang makamate kalupang tau.

¹⁷ Ala kang apala nung iyumang me ing bitag king akakit ning ayup a buri mung dakpan.

¹⁸ Oneng e ra balu ding taung anti karen king ing umangan dang bitag ya kabud ing sarili da.

¹⁹ Makanyan ing miras karing taung misasalapi king kapamilatan na ning pamaniapat katampalasanan; kamatayan ing karelang kaulian.

²⁰ Mamaus yang masikan ing kabiasnan karing dalan at karing palengki;

²¹ mamaus karing pasbul dalan ning siudad, at nukarin mang lugal la mititipun ding tau. Ngana,

²² Taung mangmang! Angga kapilan yu buri ing ala kayung beluan? Angga kapilan yu pituya-tuya ing kabiasnan? Kapilan kayu pa kaya mabiasa?

²³ Pakiramdaman yu ing turu ku; dinan da kayung mayap a turu at dinan kening balu ku.

²⁴ Menatili kung mamaus kekayu, oneng e kayu bisang makiramdam. Agkatan da kayung lumapit, oneng e yu ku sikasu.

²⁵ E yu bitasang pinsinan ing kanakung turu at tatanggian yu ing kanakung iyaral.

²⁶ Inya mayli ku potang mika problema kayu; kaylian da kayu potang datangan na kayu ning kapahamakan,

²⁷ potang ing takut a anting bagyu sapulan na kayu, at tiupan ning angin ning kaligaligan; potang ing kaligaligan at tangis datang kekayu.

²⁸ Kanita maus kayu kanaku, oneng e ra kayu pakiramdaman; magkapilit kayung manintun kanaku, oneng e yu ku akit.

²⁹ Uling pikasaman yu ing kabiasnan; e kayu bitasang tatakut king Ginu,

³⁰ e kayu mekiramdam king kakung turu, at e yu pinsinan ing kakung iyaral.

³¹ Inya ngeni, pupulan yu ing bunga na ning depat yu at ing mismung dapat yu ya ing munie kasakitan kekayu.

³² Mate la ding taung alang beluan uling e ra buri ing kabiasnan, at mawala la ding taung alang isip uli na ning ala lang malasakit.

³³ Oneng ing makiramdam kanaku mika kapayapan ya ampon kapanatagan at e mitakutan.

2

¹ Anak ko, pakiramdaman mu ining tuturu ku keka at pakamalan mu ampon daptan ing parapat ku keka.

² Pakiramdaman mu ing kabiasnan at pakaintindian mung masalese.

³ Wa, maniawad kang kabiasnan at magkapilit manintun pamanalastas.

⁴ Panintunan mung antimo ing pamanintun mung pilak o king pamanintun king makasalikut a pibandian.

⁵ Nung iti ing daptan mu, abalu mu nung nanu kabaldugan ing ating takut king Ginu at akua mung mabiasa tungkul king Dios.

⁶ Ing Ginu ya ing babie kabiasnan. King Ginu manibat ing beluan at pamanalastas.

⁷ Ya ing babie kabiasnan at mimingat karing taung mayap at tapat.

⁸ Ingatan na la detang makiutus alang papanigan at ingatan na la detang malugud king Ginu.

⁹ Nung makiramdam ka kanaku abalu mu nung nanu ing ustu, ing matulid, at ing alang papanigan. Abalu mu ing sukat mung daptan.

¹⁰ Maging biasa ka at tumula uli na ning kekang beluan.

¹¹ Ing kekang kabiasnan at ing kekang aintindian ya ing mingat keka,

¹² at ya ing mamigil keka ban e mu daptan itang e karampatan. Saupan na kang lumaut karing taung gagawang gulu king karelang pamagsalita;

¹³ ding taung e bisa king bie matulid ban mibiebie king pamikasala,

¹⁴ ding taung tutula king pamaniapat e ustu at mayayama king e mayap,

¹⁵ ding taung e mu apanaligan at e tapat.

¹⁶ Akua meng atanggian ing babaing e tapat king asawa na a managkat king kapamilatan ning mayumu nang amanu.

¹⁷ Babai yang taksil king sarili nang asawa at mangalinguan ya karing banal nang sumpa king Dios.

¹⁸ Nung munta ka king tuknangan na anti na kang minta king kutkutan; lugal ne ning kamatayan ing bale na.

¹⁹ Ala nang mekapagbalik metung man karetang linapit keting babai o mekasalese king pamibiebie na.

²⁰ Inya tukian mu ing alimbawa da ring taung mayap at lisia ka king e mayap.

²¹ Uling ding taung mayap ila ding manuknangan keting bansa,

²² oneng mitabi la keting bansa ding taung e mayap, at maputput la yamut ding e tapat.

3

¹ Anak ko, e mu la kakalinguan ding tuturu ku keka; e mu la kakalinguan tutuparan ding kakung kautusan

² ban kumaba at mibendisyunan ing bie mu.

³ E mu tatanggian ing katapatan at ing kapanaligan. Isabit mu lang anting kwintas king kekang batal at itanam king kekang pusu.

⁴ Nung iti daptan mu, tumula ya keka ing Dios at ing tau.

⁵ Manalig ka king Ginu king mabilug mung pusu at e ka magtiwala kapilan man king sarili mung kaisipan.

⁶ E me kakalinguan ing Ginu king sablang kekang daraptan at pakit ne keka ing ustung dalan a kekang tuntunan.

⁷ E mu lalawan maragul ing kekang sarili; tumakut ka king Ginu at lakuan ing e mayap.

⁸ Nung yan ing kekang gawan, anting panulu kumayap lang sugat mu at sikan ing kekang katawan.

⁹ Parangalan me ing Ginu king pamiyain mu king kekang pibandian at karing mayap diling bunga na ning kekang tamnanan.

¹⁰ Nung daptan mu yan, kumatmu la ngan ding kekang datukanan at maglapo-lapo lang alak ding kekang lulanan.

¹¹ Anak ko, neng sasabianan na ka ning Ginu, e mu sa tatanggian at pagkasala; pakaintindian mu at tanggapan bilang disiplina.

¹² Uling didisiplinahan ne ning Ginu itang kaluguran na, antimo nung makananu neng sasabianan ning tata ing anak a kaluguran na.

¹³ Masuerti ya ing manakit kabiasnan at pamanalastas.

¹⁴ Maygit kaniti king pilak ing pakinabang at lalu yang maygit king gintung mal.

¹⁵ Maygit ya ing kabiasnan kesa karing alahas at ala yang kalupa king nanumang kekang pagnasan.

¹⁶ Makabang bie ing babie na at saka pibandian ampon dangalan.

¹⁷ Babie ning kabiasnan ing kaligayan at ituntun na ka king dalan ning kapayapan.

¹⁸ Mengari yang tanaman a mamunga karetang manintun kabiasnan.

¹⁹ Lelang ne ning Ginu ing yatu king kapamilatan ning keyang kabiasnan; binili ne ing banua king pagkabilian na kapamilatan ning beluan na.

²⁰ Ing kabiasnan na ya ing pepasari ban ding ilug magus la, at ban ding biga king yatu uran ibaldug da.

²¹ Anak ko, e mu sa paburen ing kekang kabiasnan at mayap a kaisipan; e mu paintulut ing mawala la keka.

²² Ila ding munie bie at dangalan keka.

²³ Inya lumakad kang alang takut at e ka misakab.

²⁴ Magkera kang alang takut at mipatudtud kang maniaman.

²⁵ E ka maligalig tungkul karing sakuna a biglang daratang anting bagyu karing e mayap a tau.

²⁶ Uling ing Ginu ya ing mingat keka; e na paintulut ing manakbag ka king bitag.

²⁷ Daptananan mu lang mayap ding mangailangan saup lalung-lalu na nung iti agyu mung gawan.

²⁸ E mu na pibukas-bukas ing saup a aibie mu ngeni king kalupa mung tau.

²⁹ E ka mimisip dapat e ustu king kalupa mung tau a manuknangan siping mu at magtiwala keka.

³⁰ E ka makipate kenu man nung ala kang asangkan at e na ka ninanan balang.

³¹ E me kakaririan ing taung tampalasan ni makiapus king keyang daraptan.

³² Uling masusumami ya ing Ginu king taung e mayap, oneng tutula ya king taung matulid a dapat.

³³ Susumpa na la ning Ginu ding pibalebale da ring e mayap a tau, oneng bibendisyunan na la ding pibalebale da ring banal.

³⁴ Susunu na la ding palalu, oneng bibendisyunan na la ding taung mababa lub.

³⁵ Tanggap lang dangalan ding biasa, oneng kamarinayan ing kamtan da ring mangmang.

4

¹ Anak, pakiramdaman yu ing tuturu nang tata yu kekayu at pakaintindian yu ban mika beluan kayu.

² Mayap ing tuturu ku kekayu, inya kekayu ngang tandanan.

³ Kanitang anak ku pang malati, bukud a anak dang lalaki ding kakung pengari,

⁴ tiru na kung tata ku. Ngana kaku, Tandanan mu ing tuturu ku. Daptan mu ing sasabian ku keka ban kumaba ing bie mu.

⁵ E mo kakalinguan o paburen. Pakikuanan mung mabiasa ka at mika beluan.

⁶ E mu paburen ing kabiasnan at ingatan na ka ning kabiasnan; luguran mu at ingatan na ka.

⁷ Ing pamagumpisa ning kabiasnan ya iti: magaral ka at nanuman ing malyari pakikuanan mung mika beluan ka.

⁸ Luguran mu ing kabiasnan at maging marangal ka; kaulan me at parangalan na ka.

⁹ Ya ing miputung korona ning ligaya keka at palamutian na kang mabanglung sampaga.

¹⁰ Anak ko, makiramdam ka kaku. Dinan mung ulaga ing sasabian ku ban kumaba ing bie mu.

¹¹ Tiru ku keka ing kabiasnan at ing matulid a dalan a sukat mung tuntunan.

¹² E mirinan sagabal ing kekang pamaglakad, at e ka misakab potang mulayi ka.

¹³ Ingatan mu ing tiru ku at e mu paburen; ingatan mu uling ing bie mu king kabiasnan ing katatalakaran na.

¹⁴ E me daralanan ing daralanan da ring taung e mayap ni pakiapusan ing e ustung karelang daraptan.

¹⁵ Pangilagan me! Lisian mu ing e ustu; keka yang gulutan at king ustung dalan karin ka dumalan.

¹⁶ E la mipatudtud ding taung e mayap anggang e la makagawang e ustung dapat; e la mipaindatun anggang e la mekapanasakit kapanamdaman.

¹⁷ Karela ing e mayap mengaring pamangan, at mengaring alak a karelang inuman ing bigsikan.

¹⁸ Oneng mengari ya ing dalan na ning taung matulid king aldo a saslag; lalu yang maslag neng aldo tapat.

¹⁹ Anti ya king benging madalumdum ing dalan da ring taung e mayap; misakab la at e ra man balu nung nanung karelang atakiran.

²⁰ Anak ko, pakiramdaman mu ing kakung sasabian; pakiramdaman mu ing kakung iyaral.

²¹ E mo paburen mawawala; king pusu mu karin mu la idukit.

²² Uling bie at masanting a pamikakatawan ing tanggapan da ring manintun kabiasnan.

²³ Misip kang pakakalale uling king kaisipan makasalale ing kekang bie.

²⁴ E ka sa magsalita king e katutuan ni makiabe king kalaraman a maglinlang.

²⁵ Lumawe kang maratna king daratang a panaun at lawan masalese ing dalan a kekang tutukian.

²⁶ Siguraduan mung balu mu ing kekang daraptan ban maging maayus ing kekang gagawan.

²⁷ E ka balabalikid king kekang pamaglakad; kekang lisian nanumang e mayap.

5

¹ Anak ko, makiramdam ka king kakung apagaralan; magaral ka king kakung bie delanan

² ban mabiasa kang gawang ustung kalutasan at maging magaling king kekang sasabian.

³ Kasing yumu no ning pulut-panilan ding labi ning asawa na ning aliwang tau, at ding uma na anti la king larung olibong matalusad,

⁴ oneng ala kang akua kaybat yung misiping nune mu sakit at kaguluan.

⁵ Durulung la ding bitis na king kutkutan at ding lakbang na papunta la king kamatayan.

⁶ E ne gagalangan ing dalan na ning bie; paliku-liku la ding dalan na at ala yang kapupuntan.

⁷ Ngeni anak ku, makiramdam kayu kaku at kakung sasabian e yu sa kakalinguan.

⁸ Dumayu kayu king makanyan a babai! E ye lalapitan agyang ing lele nang pasbul.

⁹ Nung e kayu makiramdam masira kayu dangalan, at mate agyang kayanakan kayu pa;

¹⁰ pota aliwa lang tau ding kuma king kekong pibandian at pati ing kekong pipagalan.

¹¹ Saingsing kayu king kawakasan ning kekong bie potang ing kekong katawan butul-balat na lang tune.

¹² Sabian yu kanita, E ku kasi mekiramdam at kakung tinggian ing mayap a turu.

¹³ E ku kasi sikasu ing tuturu da ring kakung talaturu.

¹⁴ At ngeni ala kung dangalan king akakit da ring taung dakal.

¹⁵ Maging tapat kayu karing sarili yung asawa at bukud ibie karing sariling asawa ing sabla yung pakamal.

¹⁶ Kailangan la waring ikalat anting dinat karing dalan ding ayanak yu karing aliwang babai?

¹⁷ Sesen yu la't paragulan ding kekong anak ban ilang sumaup kekayu potang matua na kayu, at e kayu maging pabayat karing aliwang tau.

¹⁸ Inya sukat kang tumula king kekang asawang pekasalan mu inyang kayanakan ka.

¹⁹ Malagu ya at matimtiman antimo ing sampaga. Paintulut mung paligayan na ka ning lagu na at kaulan ning pakamal na.

²⁰ Anak ko, obat paituksu ka king lugud ning aliwang babai at paysoso king asawa na ning aliwang lalaki?

²¹ Akakit na ning Ginu ing sablang daraptan mu. Lalawan na ka nukarin ka man munta.

²² Ding kasalanan na ning taung e mayap ilang mismung dakap king bie na; marakap ya king pamikasalang depat na.

²³ Mate ya uli ning keyalan nang pamanaguanta; uli na ning kamangmangan na mewala ya.

6

¹ Anak ko, nung pengaku mung bayaran ing utang ning kalupa mung tau o ning dayuan,

² e ka kaya mipako king kekang pangaku o misabit king kekang pangaku?

³ Nung makanyan, anak, makapailalam ka king upaya na ning taung ita. Oyni ing kekang daptan ba kang makapagkalag: agad meng puntalan at makisabi kang mayap.

⁴ E ka matudtud o magpaynawa man

⁵ anggang e ka mibulus anting ayup king aula o anting usa a tatakas ketang bisang dakap keka.

⁶ Ding taung matamad sukat lang makapagaral king pamibiebie da ring panas.

⁷ Ala lang pamuntuk o manimuna o pekapun a mumutus karela,

⁸ makanyan man aldo-aldo titipun lang pamangan para king panaun ning kauran.

⁹ Angga kapilan ka kaya kera-kera, O taung matamad? Kapilan ka pa kaya mibangun?

¹⁰ Matudtud ku mu saguli, nganang sumabi, magpaynawa at magtamimi.

¹¹ Oneng kabang matudtud ya, datang ing kakaluluan a mengaring tulisan.

¹² Ding alang kwenta at e mayap a tau libut-libut lang magsalitang kalaraman.

¹³ Kindat-kindat la at miyayaliwa la daraptan ban ikang karelang linlangan;

¹⁴ samantalang kilub dang pusu e mayap ing karelang paplanu; sasalbag lang gulu karing tau.

¹⁵ Inya dugpa karela ing kasiran a e asahan, at misakitan la karing sugat a e na bitasang kumayap.

¹⁶ Ating pitung bage a kasaman na at e apanupaya ning Ginu:

¹⁷ Ing pamagmaragul, ing dila na ning malaram, ing gamat a makamate karing taung alang kasalanan,

¹⁸ ing kaisipan a mimisip e mayap, ding bitis a mabilis darapat e mayap,

¹⁹ ing testigu a e magsalitang katutuan, at ing taung panibatan na ning pamipate da ring mikaluguran.

²⁰ Anak ko, pamintuan mu ing yuyutus nang tata mu keka at e mu kakalinguan ing turu nang ima mu.

²¹ Idukit mu la king pusu mu at ikwintas king kekang batal.

²² Ing karelang tiru ya ing matnube keka king paglakad mu; ing mingat keka neng bengi at munie turu keka neng aldo.

²³ Ing karelang panabilin at turu mengaring sulung maslag; ing karelang beluan ya ing mituru keka nung makananu kang mibiebie.

²⁴ Milaut ka king babaing e mayap at king agkat nang malambing ning babaing talasawa.

²⁵ E mu sa pagnasan ing lagu da, at e ka pabihag karing mata rang mapundat.

²⁶ King ditak a salapi asali me ing babaing magtinda king katawan na, oneng king pamakipangalugud mawala ngan ing kekang kayatinan.

²⁷ E ya wari mapali ing taung mamialungan api?

²⁸ Nung adalpak mu ing uling a mibabaya, e ka wari mapaltus a bitis?

²⁹ Makanyan munaman ing mapalyari king lalaking talasawa a sisiping king e na asawa. Ninuman ing makipangalugud miparusan ya.

³⁰ Apanupaya ya ing taung menako pamangan uli ning danupan ya,

³¹ nung marakap ya, mamayaran yang pitung besis king penako na; ipamayad na ing sablang bandi na.

³² Ing taung makipangalugud makuyad ya kaisipan. Ing sisiran na ya ing sarili na.

³³ Kasakitan at alang dangalan ing kamtan na at e na mabura ing kamarinayan na.

³⁴ Alang kalupa ing mua na ning metung a lalaki neng datangan ne ning pamangalalu, at ala yang gagalangan potang mablas ya.

³⁵ E na tanggapan nanumang kabayaran; e mu asabat ing mua na nanumang regalung ibie mu.

7

¹ Anak ko, tandanan mu ing kakung sasabian at pakamalan ing kakung mayap a sasabian.

² Tupad ka king kakung sasabian at ing bie mu kumaba ya. Nung makananu mong ingatan ding kekang mata makanyan mung ingatan ing kakung sasabian.

³ Pakatandanan mu la; king kekang pusu idukit mu la.

⁴ Ituring meng anting atsi mu ing kabiasnan, at ing beluan anting matalik mung kakaluguran.

⁵ Parehu da kang ilaut karing asawa da ring maki asawa at karing managkat king pamagsalita ra.

⁶ Misan a aldo makatando ku king awang ning bale ku.

⁷ Ikit ku la ding dakal a baintaung alang sibukan, oneng meyaus ku pansin king metung a kayabe rang mangmang.

⁸ Lalakad yang papunta king dalan malapit king kantu nung nu ya manuknangan ing metung a babai.

⁹ Mabibengi na kanita at madalumdum.

¹⁰ Seganan ne niting babaing makapiblas king imalan ning babaing magtinda king katawan na at e ustu ing isipan na.

¹¹ Masikan ya lub at alang kadinedine. Parati yang lilibut karing dalan.

¹² Ugali na ing talatalakad karing kantu; neng misan king palengki at neng misan king dalan.

¹³ Tambing neng kinaul iting baintau; inuma ne at linawe neng maratna. Ngana,

¹⁴ Kaybat-ibat ku pa mung miyain ain ngening aldong iti at darala kung minuli ing karning ibat karing ain-sakripisyu.

¹⁵ Inya linual ku ban ika ing panintunan ku. Atyu na ka pala!

¹⁶ Geyak ke't tikpan ing kama ku karing ulas a linen a miyayaliwa kule a menibat Ehipto.

¹⁷ Pepabangluan keng mira, aloe, at kanela.

¹⁸ Tara, siping kata kabukas; miyabe kata king ligaya

¹⁹ uling ala yu ing asawa ku. Miglakbe yang marayu.

²⁰ Migbakal yang dakal a salapi at magbalik ya pota pang kabilugan ning bulan.

²¹ King pamanagkat nang malambing ning babai mepilit ya ing lalaki.

²² Tinuki yang anti ing baka a tatairan king matadero ban pulkeruan; mengari ya king usa king bitag merakap,

²³ angga king ing paslu tinasak ya king pusu na. Mengari ya king ayup a tinuklu king bitag; e na balu king makapanganib ing bie na.

²⁴ Inya ngeni, kakung anak, makiramdam kayu kaku. Pakiramdaman yu sana ing kakung sasabian.

²⁵ E ye paburen mabihag ing pusu yu king anti kaniting babai; tuknangan yu neng panintunan.

²⁶ Dakal na lang lalaki ding sinira na; e mu na la abilang ding pamilyang lesak na.

²⁷ Ing bale na papunta ya king kutkutan da ring mete; metung yang dalan ning kamatayan.

8

¹ E wari mamaus ing kabiasnan at ing beluan anti naman?

² Makayabat ya karing matas a lugal lele dalan, at karing mikurus a dalan.

³ Atyu karin king piluluban king siudad, karing lele pasbul dalan. Nganang mamaus:

⁴ Ausan da ka kapanamdaman, O taung melalang, mamaus ku king balang tau ning mabilug a yatu.

⁵ Ikong mangmang, kabiasnan kekong pagaralan, at pakaisipan.

⁶ Makiramdam kayu, uling magsalita kung bage maulaga; karing labi ku lumual ing katutuan.

⁷ Ing kakung sabian katutuan, uling masusumami ku king kalaraman.

⁸ Ing sablang kakung sabian makatuliran; ala kang akit a pamangabiran.

⁹ Masala la king taung ating aintindian, at malino la king taung ating kabiasnan.

¹⁰ Ipaygit yu king pilak ing kakung tuturu; pilinan yu ing kabiasnan kesa king purung gintu.

¹¹ Uling ing kabiasnan maygit ya karing alahas a mangamal; ala yang kalupa king nanumang kekang pagnasan.

¹² Aku ing Kabiasnan; atyu kaku ing bage aintindian, atin kung beluan at masalese kapasyahan.

¹³ Ing takut king Ginu ya ing pikasaman ing e ustu; kakung kasaman ing ketasan at ing kapalaluan, ing ugaling e mayap at kalaraman.

¹⁴ Kaku ing mayap a kaisipan at ing tune agyu kung daptan, atin kung beluan at sikanan.

¹⁵ King uli ku ding ari atyu la king tronu, at pamuntuk patupad dang kautusan a makatuliran.

¹⁶ King uli ku pamuntuk makapamahala la, at pati na detang marangal a tau ning yatu.

¹⁷ Kaluguran ku la detang malugud kaku, at ding manintun kaku akit da ku.

¹⁸ Atyu kaku ing pibandian at dangalan, pati ing e kukupas a pibandian at kanawan.

¹⁹ Ing kaku akua yu maygit ya king gintung puru at king pilak a puru.

²⁰ Lalakad ku king dalan ning kabanalan; kaku lang tutukian ding tuntunan ning katuliran.

²¹ Karetang malugud kaku dinan kong pibandian pati na ding karelang tuknangan.

²² Karing sablang lelang ning Ginu aku ing minuna, king sablang depat na kanitang milabas a panaun aku ing mumuna.

²³ Melalang na ku bayu linto ing sabla, kanitang ing yatu e ya pa megawa.

²⁴ Atyu na ku bayu ya linto ing dagat; kanitang ala la pang danum ding sibul.

²⁵ Atyu na ku bayu la linto ding bunduk, at ding bunduk-bundukan,

²⁶ bayu ne lelang ning Dios ing yatu, at ding marangle o ing gabun ning yatu.

²⁷ Atyu na ku kanitang lelang ne ing banua king ngeni kabilian na, kanitang lidlad ne ing balamu suklub babo ning danuman,

²⁸ kanitang binili no ding biga king banua, kanitang ding sibul ning dagat biklat na la,

²⁹ at kanitang inutus na king danum ning dagat king e la mitatas lagpus king sinabi na, at inyang ding pundasyun ning yatu telakad na la.

³⁰ Atyu ku siping na anting maestro de obra, aldo-aldo aku ing tula na; king arapan na parating masaya;

³¹ matula ya king yatu at maligaya karing anak da ring tau.

³² Ngeni, kakung anak, makiramdam kayu kaku, daptan yu ing sasabian ku at magtagumpe kayu.

³³ Makiramdam kayu at magpakabiasa at e kayu magpabaya.

³⁴ Tumula ya ing taung kaku makiramdam, itang aldo-aldo manaya karing kakung pasbul dalan; itang manatiling king pasbul mibuklatanan.

³⁵ Itang kaku makatuklas, bie ing atagpuan na, at king Ginu tanggap yang kaligayan.

³⁶ Oneng ing taung kaku e makatuklas, ing sarili na yang panasakitan na; detang kaku mimimua, ing kamatayan ya ing kaburian da.

9

¹ Menalakad yang bale na ing kabiasnan at mitalakad yang pitung asias a batu para kaniti.

² Mekamate yang metung a animal ban magtau; biluganan nang miyayaliwang sangkap ing alak at inapag na king lamesa.

³ Inutusan no ding ipus na ban sabian da ibat karing mangatas nang lugal ning balen:

⁴ Malaus na kayu, ikong taung alang balu! At king taung mangmang nganang migsalita:

⁵ Me keni, kanan mu ing pamangan ku at inuman mu ing alak a singkapan ku.

⁶ Lakuan mo ding taung alang balu at mie ka. Lumakad ka king dalan ning beluan.

⁷ Nung amanuan me ing taung alang kaluguran nung e mu ing sarili na, ing ablas na keka pawang insultu. Nung sabianan me ing taung e mayap, ika ing manamdaman.

⁸ Kapilan man e me sasabianan ing taung palalu, uling pikasaman na ka mu. Nung ing sabianan mu tau yang biasa igalang na ka pa.

⁹ Nanu pa man ing sabian mu king taung biasa makaragdag king kabiasnan na. Nanuman ing sabian mu king taung matulid makaragdag.

¹⁰ Ing takut king Ginu ya ing pamagumpisa na ning kabiasnan. Nung akikilala me ing Dios a Banal, atin kang aintindian.

¹¹ Pakaban na ka bie ning kabiasnan.

¹² Ika mu rin ing makinabang nung atin kang kabiasnan, at nung paburen mu, ika mu rin ing misakitan.

¹³ Ing alang beluan mengari king metung a babaing malabit, alang balu, at alang marine.

¹⁴ Makalukluk ya king tukuran nang eran o kaya magluklukan ya king matas nang diling lugal ning balen.

¹⁵ Nganang mamaus karing taung lalabas, taung sisikasu king sarili dang kalakal:

¹⁶ Salangi kayu pa, taung alang balu! Ngana namang magsalita king taung mangmang,

¹⁷ Maniaman ing penako danum. Ing tinape penako maniaman yang kakanan.

¹⁸ E ra balu ding abibiktima na king ding taung lulub king pibalebale na mate la; king detang linub na karin atyu na la ngeni king kalalalaman ning kutkutan da ring mete.

10

¹ Ila deti ring kasebian nang Solomon. Ing penganak a biasa pagmaragul neng tata na, oneng ing anak a mangmang metung yang kalungkutan kang ima na.

² E pakinabangan ing pibandian a meyakua king pamaglinlang, oneng ing katapatan iligtas na ing bie mu.

³ E ne paburen dumanup ning Ginu ing taung mayap, oneng sabatan na ing pamagnasa na ning taung e mayap king kailangan na.

⁴ Gawan na kang kalulu ning katamaran, oneng gawan na kang mabandi ning sipagan.

⁵ Maisip ya ing taung pupupul potang oras na, oneng makarine ing matudtud king oras ning pamamupul.

⁶ Tanggap yang bendisyun ing taung mayap, ing sasabian na ning taung e mayap sasalikut na ing bigsikan na.

⁷ Anting bendisyun e la makalinguan ding taung mayap, oneng makakalinguan lang agad ding taung e mayap.

⁸ Tutukian da ring taung maisip ing mayap a turu, ding taung magsalitang kamangmangan kasiran ing karelang dasan.

⁹ Ding taung tapat ligtas la't panatag king karelang lakad, oneng marakap la ding taung maglinlang.

¹⁰ Ing taung e maniabing katutuan pasari yang kagutgutan, oneng ing pipintas king arapan magobra ya para king kapayapan.

¹¹ Ding amanu na ning taung mayap anti lang sibul ning bie, oneng ding amanu na ning taung e mayap sasalikut na ing bigsikan.

¹² Ing mua mamungang problema, oneng ing lugud sablang kakulangan keyang patawaran.

¹³ Makabaldugan ing pamagsalita na ning taung maisip, oneng barug ing sukat dugpa king taung alang isip.

¹⁴ Lalu lang magpakabiasa ding biasa. E na marayu ing kaguluan neng magsalita la ding mangmang.

¹⁵ Makasaup king tau ing pibandian, oneng magdalang kasakitan ing kakaluluan.

¹⁶ Ing ablas king taung mayap ya ing bie, oneng ing ablas ning kasalanan lalung dakal a kasalanan.

¹⁷ Atyu king tune dalan ning bie ing tanggap payu, oneng mibibili ya king panganib itang e bisang makiramdam.

¹⁸ Malaram ya ing taung misasalikut mua, at mangmang ya itang manyira king kalupa nang tau.

¹⁹ Milalapit ya king pamikasala ing taung masalita, oneng ing biasang mangawat king dila na tune yang biasa.

²⁰ Mengari ya ing amanu na ning taung mayap king purung pilak, oneng ala lang ulaga ding kaisipan ning taung e mayap.

²¹ Pakinabang la karing dakal ding sasabian na ning taung mayap, oneng mamamate la ding mangmang uling ala lang kabaldugan.

²² Ing bendisyun ning Ginu ya ing babie pibandian king tau. Ing pamagkapilit magobra e na ka agawang makualta.

²³ Kamangmangan ing tutula king e ustu, oneng ding taung biasa ing kabiasnan ya ing karelang katulan.

²⁴ Itang pitatakutan da ring taung e mayap ya ing miras karela, oneng ing buri da ring taung mayap ya ing karelang tanggapan.

²⁵ Susulapo na la ning bagyu ding e mayap a tau, oneng ding taung tapat matatag la kabilian kapilan man.

²⁶ Nung makananung makalinyu ing maslam karing ipan at makapangaplas ing asuk karing mata, makanyan ya naman keka ing taung matamad a kekang utusan.

²⁷ Makakabang bie ing takut king Ginu, oneng mate lang agad ding taung e mayap.

²⁸ Mamungang tula ing kapanayan da ring taung mayap, oneng muling alang kabaldugan ing asahan da ring taung darapat e mayap.

²⁹ Ing Ginu ya ing talaingat da ring taung tapat, oneng kasiran ya karetang darapat e ustu.

³⁰ Panatag la kabilian ding taung makatuliran, oneng ala lang kapayapan ding darapat e mayap.

³¹ Magsalita lang kabiasnan ding taung makatuliran, oneng ing dilang malaram maputut ne man.

³² Balu rang sabian ding taung makatuliran itang sukat dang sabian, oneng ing sasabian ding taung e mayap makapanamdaman.

11

¹ Masusumami ya ing Ginu karing taung gagamit e ustung timbangan, oneng tutula ya karetang timbangan a e kulang.

² Potang ating katasan, datang naman ing kapahamakan, oneng magdalang kabiasnan ing kababan.

³ Ing katapatan ya ing tuntunan da ring taung makatuliran, oneng ing kapamiraitnan da ring e mu apagkatiwalan ya ing sumira karela.

⁴ Alang arapat ing pibandian king oras ning kamatayan, oneng ing katuliran kaligtasan kekang tanggapan.

⁵ Ing mayap nang pilubluban ning taung sakdal ya ing tumaid king paglakad na king dalan ning kapayapan, oneng magbalandra ing kapahamakan king mismung taung darapat e mayap.

⁶ Ing kayapan na ning taung ating mayap a pilubluban ya ing magligtas king bie na, oneng bihag ya ing traidul king mismung kasakiman na.

⁷ Potang mamamate ya ing taung e mayap, kayabe nang mamate ing kapanayan na; mumuling alang kabaldugan ing asahan na king pibandian.

⁸ Ligtas la king ligalig ding taung matulid, oneng karing e mayap iti lalapit.

⁹ Siran ne ing kalupa nang tau ning asbuk ning taung alang Dios, oneng iligtas ne ning kabiasnan ing taung makatuliran.

¹⁰ Potang mipapala la ding taung matulid, ing balen magsaya ya, oneng masaya ing kulisakan potang mamate la ding taung e mayap.

¹¹ Mirarangal ya ing balen uli da ring sasabian ding taung matulid, oneng masisira ya king sasabian da ring taung e mayap.

¹² Ala yang beluan ing maninsultu king kalupa nang tau, oneng ing taung ating kabiasnan dila na ya ing pipigilan na.

¹³ Ala kang asalikut a lihim king taung madaldal, oneng king taung apagkatiwalan keyang ingatan.

¹⁴ Uli ning alang mayap a kausukan mibagsak ya ing bansa, oneng maging matatag ya king payu da ring taung dakal.

¹⁵ Sumisi ka mu, nung mangaku kang bayaran mu ing utang ning aliwang tau, oneng itang e manalakaran mipangilag ya king nanumang kaguluan.

¹⁶ Ing babaing mahinhin gagalangan de, oneng ing babaing magaslo karela yang pikarine. Dumanup ya ing taung matamad, oneng ali ya ing masipag.

¹⁷ Ing taung maganaka sarili na ya ing sasaplala na, oneng ing taung tampalasan ing sarili na ya ing panasakitan na.

¹⁸ Muli mung alang kabaldugan ing nanumang isipan nang pakinabang ning taung tune e mayap, oneng ing taung tatanam kayapan mupul yang tune kasaplalan.

¹⁹ E ya mate ing ninumang taung magkapilit dapat kayapan, oneng kamatayan ing kararasan na ning taung darapat e mayap.

²⁰ Kasaman na la ning Ginu ding taung e mayap a isip, oneng katulan ne ing taung alang bakas ning e mayap.

²¹ Siguradung miparusan la ding taung darapat e mayap, oneng ali la detang darapat mayap.

²² Ing lagu ning babaing alang mayap a disposisyun kalupa ne ning gintung singsing king asbuk ning babi.

²³ Mamungang mayap ing nanumang buri da ring taung tapat, oneng mua ing tanggapan da ring taung tutung marawak.

²⁴ Lalu yang misasalapi ing taung e sasawa king pamaniaup, oneng ing taung e bisang sumaup miras ya king kakaluluan.

²⁵ Maging mapalad ya ing taung maganaka, at ing taung mapaniaup siguradu yang tanggap kasaupan.

²⁶ Mipanagkasan ya ing taung misasalikut king abias, oneng mapupuri ya itang lalage na ban itinda king ustung alaga.

²⁷ Nung mayap ing kekang buri, ding tau karelang igalang; nung kaguluan ing kekang parasan iti kekang atagpuan.

²⁸ Mengari lang bulung a manakbag king gabun detang manalig king karelang pibandian, oneng ding taung mayap anti lang bulung da ring sagiwang tanaman.

²⁹ Ing taung magdalang kaguluan king pamilya na kaguluan ing kaulian na. Ing taung mangmang maging utus-utusan ne ning taung ating kabiasnan.

³⁰ Babie bie ing darapat kayapan, oneng sisiran na ning pamanampalasan.

³¹ Tanggapan na ne keti pa king yatu ing galal ning mayap a tau, oneng miparusan la ding taung e mayap at makasalanan.

12

¹ Matula ya ing taung malugud king kabiasnan, nung keka yang sasabianan king keyang kamalian, oneng kasaman na ning taung mangmang ing sasabianan.

² Masaya ya ing Ginu king taung mayap, oneng kasaman ne ing taung darapat e mayap.

³ E babie kapanatagan ing e mayap, oneng matatag la talakad ding taung darapat mayap.

⁴ Ing mayap a babaing talasawa dangalan ne ning asawa na; nung makarine ing dapat na mengari yang sakit king butul na.

⁵ E la mangabiran ding taung malinis a kaisipan, oneng mitmu lang katraidulan ding taung e mayap.

⁶ Makamate la ding sasabian na ning taung e mayap, oneng magligtas la ding king taung mayap.

⁷ Masambut la at lumbug ding taung e mayap, oneng manatili yang makatalakad ing pamilya na ning taung mayap.

⁸ Pupurian ya ing taung gagamit ustu king keyang kabiasnan, oneng kalibakan ing tanggapan na ning taung mangmang.

⁹ Mas mayap ya ing taung kalulu a masipag kesa king magkunwaring dakal a pibandian, oneng daranup ne man.

¹⁰ Ingatan na la ning taung mayap ding sese nang animal, oneng ing taung e mayap keya lang panasakitan.

¹¹ Ing taung masipag mananaman mupul yang dakal a kabiayan, oneng ing matamad danup ing keyang pupulan.

¹² Malasak ya ing katatalakaran na ning taung e mayap, oneng ing king taung mayap manatili yang matatag.

¹³ Mararakap ya ing taung e mayap king sarili nang amanu, oneng mililisia ya ing mayap a tau king nanumang basaggulu.

¹⁴ Makatalakad ing kayablasan kenu man agpang king keyang sasabian; ing kekang depatan ya ing batayan.

¹⁵ Bala na ning taung mangmang ing ustu ya, oneng king payu ya makiramdam ing taung biasa.

¹⁶ Neng mapipikun ya ing mangmang, iti agad nang pakilala. E na papansinan ning taung maisip ing insultu.

¹⁷ Neng maniabi kang katutuan, ing hustisia mipairal; nung kalaraman sumulung ing kaguluan.

¹⁸ Ing pamagsalitang bugasuk anti yang pataram a maniugat malalam, oneng ing pamagsalitang banayad mamungang kapayapan.

¹⁹ Ing dila a magsalitang katutuan manatili ya kapilan man, oneng ing dilang malaram agad yang miwakasan.

²⁰ Ing pamaglinlang atyu karing taung magplanung e mayap; detang magplanung kayapan kaligayan ing karelang tanggapan.

²¹ Alang e mayap a dugpa king taung banal, oneng ding taung e mayap mitmu lang kaligaligan.

²² Masusumami ya ing Ginu karing malaram, oneng katulan na la detang tapat tutupad king karelang sasabian.

²³ Tahimik ya ing taung biasa tungkul king beluan na, oneng papasiag da ring mangmang ing karelang kamangmangan.

²⁴ E lumuat ing taung masipag ya ing maging pamuntuk; ing matamad ya ing maging utus-utusan.

²⁵ Mina ya ing diribdib king problema, oneng ing mayap a amanu tula ing idala na.

²⁶ Metung yang mayap a alimbawa ing taung banal karing keyang kakaluguran, oneng ing taung e mayap ilili na la ngan king dalan.

²⁷ E na akua ning taung matamad ing buri na, oneng ing taung masipag akua na ing dakal a pibandian.

²⁸ Ing kabanalan ya ing dalan papunta king bie, oneng ing maling dalan idala na ka king kamatayan.

13

¹ Makiramdam ya ing anak a biasa neng sasabianan neng tata na, oneng e na pansinan ning anak a masias a buntuk.

² Mayap ing maging kayablasan da ring taung banal king karelang sasabian, oneng katampalasanan ing nasa da ring taung mapaglinlang.

³ Itang maingat king dila na ingatan ne ing bie na; ing bugasuk king sasabian na kasiran ing kararasan na.

⁴ Kapilan man e na kamtan ning taung matamad ing nasa na, oneng ing taung masipag kamtan nang sablang buri na.

⁵ Kasaman da ring taung makatuliran ing kalaraman, oneng makarine at makasumami ing dapat ning taung e mayap.

⁶ Ing katuliran ya ing mingat king taung alang kasalanan, oneng ing e mayap ya ing sumira king makasalanan.

⁷ Ating taung magkunwaring masalapi la, oneng king kamatutuanan ali la; magkunwari lang pakakalulu ding aliwa, oneng ing karelang pibandian milalu king karakal.

⁸ Makasaup ing pibandian king pamagligtas king bie ning masalapi, oneng ing kalulu ala ya mang talnan.

⁹ Mengari lang sulung maslag ding taung banal, oneng anti la king sulung undap-undap ding taung e mayap.

¹⁰ Kaguluan ing bubunga na ning kapalaluan, inya kabiasnan ing maniawad kausukan.

¹¹ Agad mawala ing pibandian a ikua king e ustung paralan, oneng itang pibandian a kekang pipagalan lalung dakal.

¹² Neng mabibigu ing kapanayan, saskup ya ing salu, oneng ing kapagnasan a kimtan paligayan neng pusu.

¹³ Itang taung magmaklak-maklakan king mayap a payu agkatan na ing kapahamakan, oneng itang makiramdam tanggap yang mayap a kayablasan.

¹⁴ Mengaring sibul a babie bie ing tuturu da ring biasa; ilisia da ka king nanumang disgrasya.

¹⁵ Ing mayap a kaisipan mamungang kagalangan, oneng ing alang katapatan magdalang kasiran.

¹⁶ Pakaisipan na pa ning taung biasa itang buri nang gawan bayu na daptan, oneng ing mangmang papakit na ing ala yang beluan.

¹⁷ Ing tubud a e mu apagkatiwalan pasari yang kaguluan, oneng itang kekang apanaligan magdala yang kapayapan.

¹⁸ Kakaluluan at kamarinayan ing miras king taung e bisang magaral, oneng tanggap yang karangalan itang makiramdam king kausukan.

¹⁹ Ing kapagnasan a metupad ligaya ing keyang babie, oneng kasaman na ning mangmang ing gumulut king e mayap.

²⁰ Mabiasa ka nung makiabe ka karing biasa, oneng ing pamakiabe karing mangmang mamungang kaguluan.

²¹ Keyalan kalma ing miras karing taung palpikasala, oneng kasaplalan ing miras karing taung darapat mayap.

²² Ing taung mayap atin yang pibandian a pamana karing apu na, oneng ing pibandian da ring makasalanan miras karing taung mayap.

²³ Ing gabun a e mitatamnan malyaring mamungang dakal a kabiayan para karing kalulu, oneng ding taung sakim sasabatan da ing pangatamnan na.

²⁴ E me kaluguran ing kekang anak nung e me babarugan; nung keka yang kaluguran keka yang aralan.

²⁵ Labis-labis ing kabiayan da ring taung banal, oneng ing taung e mayap parati yang atyu king pamangailangan.

14

¹ Ding biasang babai menalakad lang maligayang tuknangan, oneng malasak la uli ning kamangmangan.

² Itang mabibie king katuliran ing Ginu ya ing keyang katakutan; oneng itang maglinlang ya ing lalapastangan.

³ Ing ketasan ning mangmang ya ing pasari king kalabitan na, oneng ing sasabian na ning biasa ya ing mingat king bie na.

⁴ Nung ala kang animal a paniarul, ala kang idatuk king kekang lulanan; nung atin dakal ing kekang pupulan.

⁵ Ing apagkatiwalan a testigu magsalita yang katutuan, oneng ing e mu apagkatiwalan pawang kalaraman ing keyang sasabian.

⁶ Ing taung mapaninsultu kapilan man e ya mabiasa, oneng ing taung maisip malagua yang mabiasa.

⁷ Dumayu ka karing taung mangmang, uling ala kang abalu karela.

⁸ Balu na ning taung biasa ing keyang daptan, oneng ing alang balu lalu yang maging mangmang uli ning keyalan nang beluan.

⁹ E na la katulan ning Dios ding taung darapat e mayap, oneng tutula ya karetang darapat mayap.

¹⁰ Bukud keka ing daralan mung problema; alang makapakiabe keka agyang king kekang ligaya.

¹¹ Malasak ya ing bale ning taung e mayap, oneng manatili yang makatalakad ing king taung mayap.

¹² Ing isipan mung ustung dalan a kekang tutuntunan malyaring papunta ya king kamatayan.

¹³ Asalikut ning ayli ing lungkut, oneng kayari ning saya ya ing sakit lub.

¹⁴ Pupulan na ning taung e mayap ing keyang tenam, at ing taung mayap miyablasan ya king mayap nang depat.

¹⁵ Paniwalan na ning mangmang ing nanuman, oneng lalawan na ning biasa ing keyang daralanan.

¹⁶ Maingat ya ing biasa at king e mayap lalaut ya, oneng ing mangmang bugasuk ya at ala yang kaingatan.

¹⁷ Ing taung mapali buntuk makarapat ya ketang e na sukat daptan, oneng ing taung mapibabata biasa yang managuanta.

¹⁸ Akakua na ning mangmang ing lalu pang kamangmangan, oneng ing biasa mipakoronan yang kabiasnan.

¹⁹ Duku la ding taung e mayap karing taung mayap at karela makisabing mayap maniawad kasaupan.

²⁰ Alang makiburi king taung kalulu; agyang ing kasiping nang bale tatanggian ne, oneng ing mabandi dakal ya kakaluguran.

²¹ Mikakasala ya itang maninsultu karing kalupa nang tau, oneng itang maganaka karing kalulu ligaya ya.

²² Ing darapat e mayap siguradu yang mipahamak; itang darapat mayap mupul yang katapatan at kagalangan.

²³ Magdalang dakal a pakinabang ing sipagan, oneng ing pamagtalungku't pamakipagdaldalan muli king kakaluluan.

²⁴ Ing korona da ring biasa ya ing karelang kabiasnan, oneng ing karing mangmang ya ing karelang kamulangan.

²⁵ Ing tapat a testigu maniagip yang bie; itang malaram lilinlangan na la ding dakal.

²⁶ Ing takut king Ginu kapanatagan lub ing babie na at pati na karing katubale na.

²⁷ Maniagip bie ing takut king Ginu; ing kamatayan kekang apangilagan.

²⁸ Ing dangalan ning metung a ari manalumpakan king keraklan da ring keyang sasakupan; nung ala yang pamahalan alang kabaldugan ing keyang pamamuntukan.

²⁹ Biasa ya ing taung marimla buntuk, oneng ing mapali buntuk kamangmangan ing keyang papakit.

³⁰ Ing kapayapan ning kaisipan makasaup king mayap a pamikakatawan, oneng ing pamangalalu mengaring sakit king butul mu.

³¹ Ing pamanabusu karing kalulu pamaglapastangan king karela Linalang, oneng ing pamaniaup iti pamipaligaya king Dios.

³² Ing dapat ding taung e mayap ya ing pasari king karelang pangabagsak, oneng ding karing taung mayap ya ing malinis dang dapat.

³³ Mayayakit ing kabiasnan king taung maisip; king mangmang ala kang akit nanuman.

³⁴ Ing katuliran ya ing mitas king bansa, oneng ing kasalanan ya ing babie kasiran king isanu mang balayan.

³⁵ Tutula ya ing ari karing talasuyung tapat, oneng mimimua ya karing makarine dapat.

15

¹ Ing malambut a pakibat tatabi na ing mua; ing masias a pakibat palablaban na.

² Maging makayama ing beluan neng magsalita la reng taung maki kabiasnan; ding asbuk ding mangmang papalual lang bage alang kabaldugan.

³ Akakit na ning Ginu ing sablang malilyari nukarin man; lalawan na la ding taung darapat e mayap o mayap.

⁴ Ing malagung amanu babie yang konsuelu king tau, oneng makamate ya ing mataram a amanu.

⁵ E ustu ing e makiramdam king payu da ring matua mu; itang makiramdam tanggap yang kasaplalan.

⁶ Balu rang ingatan ding taung banal ing karelang pibandian; ding taung e mayap miyugse king oras ning kagipitan.

⁷ Mikakalat ing beluan uli da ring taung ating kabiasnan, at e uli da ring taung mangmang.

⁸ Tutula ya ing Ginu neng manalangin la ding taung mayap, oneng masusumami ya karing ain da ring taung e mayap.

⁹ E ya matula ing Ginu king ugali da ring taung e mayap, oneng pakamalan na la ding darapat kayapan.

¹⁰ Ing taung darapat e mayap tanggap yang parusang mabayat; malapit ya king kamatayan ing e bisang sasabianan.

¹¹ Balu na ning Ginu ing atyu king Sheol o ing king tuknangan da ring mete; lalu nang balu ning Ginu ing makalaman karing kekatamung pusu't kaisipan.

¹² E na buri ning taung palalu ing sasabianan; e ya maniawad payu karing taung ating kabiasnan.

¹³ Titiman la ding tau neng masaya la; neng malungkut la maslam la lupa.

¹⁴ Magkapilit ya pang mabiasa ing taung biasa, oneng managyu na king mangmang ing kamangmangan.

¹⁵ Ing bie ning taung kalulu metung yang alang patad a pamakilaban, oneng king taung masaya ing bie na ala yang problema.

¹⁶ Mas mayap ing kalulung ating takut king Ginu kesa king mabandi ka oneng mitmu kang problema.

¹⁷ Mas mayap ing gule ing ulam a kayabe ding kaluguran kesa king karning pamangan libutad ding taung kekang kasaman.

¹⁸ Ing pelian buntuk kaguluan ing pasari na, oneng kapayapan ing bubunga na ning buntuk a marimla.

¹⁹ Nung matamad ka misakitan ka nu ka man munta, oneng e ka mika kaguluan nung mayap ka pilubluban.

²⁰ Ing anak a biasa paligayan ne i tata na, oneng ing mangmang pikakasaman ne i ima na.

²¹ Tutula la ding mangmang king kamulangan da, oneng ding biasa king ustu la liligaya.

²² Magtagumpe ka king lakad mu nung tanggap kang payu, oneng mabigu ka nung e ka mangutang.

²³ Ing magsalitang banayad at ing amanung karampatan babie kaligayan king kenu man.

²⁴ Papunta ya king bie ing dalan da ring biasa; e ya papunta king kutkutan.

²⁵ Lasakan na la ning Ginu ding bale da ring palalu, oneng ingatan na la ding karing kalulung mebalu.

²⁶ Makasumami king Ginu ing kaisipan a e mayap, oneng tutula ya karing amanung mitmung lugud.

²⁷ Ing sakim king e ustung pakinabang mamungang kaguluan king pamilya na, oneng itang e tatanggap suhul kumaba ing bie na.

²⁸ Mimisip la ding taung mayap bayu la makibat; agad lang makibat ding taung e mayap, oneng iti mamungang kaguluan.

²⁹ Makiramdam ya ing Ginu neng manalangin la reng mayap a tau, oneng e na la papansinan ding taung e mayap.

³⁰ Ing makatiman a lupa babie yang ligaya, at ing mayap a balita babie kapasnon king katawan.

³¹ Metung ka ping biasa, nung makiramdam ka neng ating magsalitang mayap keka.

³² Itang e makiramdam king payu ing sarili na ya ing insultuan na; itang makiramdam lalu yang mipabiasnan.

³³ Ing takut king Ginu metung neng kabiasnan; muna ya pa ing kapakumbaban bayu ka tanggap dangalan.

16

¹ Ing magmungkahi ya ing tau, oneng ing bala ya ing Ginu.

² Pota isipan mu king ing sablang daraptan mu ustu, oneng ing Ginu ya ing matul king kapagnasan mu.

³ Ipagkatiwala mu king Ginu ing kekang nasa, at tagumpe ing ibie na king kekang obra.

⁴ Ing balang metung karing lelangan na ning Ginu atin yang sariling kapupuntan, oneng ing kararasan na ning taung e mayap ya ing kasiran.

⁵ Kasusumamian ne ning Ginu ing taung palalu; siguradu neng parusan ing taung makanyan.

⁶ Maging tapat ka at matupad at patawaran na ning Dios ing kekang kasalanan. Milaut ka king kasiran, nung ing Ginu ya ing kekang galangan at pitakutan.

⁷ Makaibie tula king Ginu ing mayap a ugali ning tau; pati ing kalaban na maging kakaluguran ne.

⁸ Mas mayap ing ditak a penakitan king malinis a paralan kesa king dakal a pibandian a e naman ustu penibatan.

⁹ Ing tau ya ing misip king buri nang daptan, oneng ing Dios ya ing bala king kekang gawan.

¹⁰ Magsalita ya ing ari kapamilatan ning upayang manibatan king Dios; ding atul na pawa la ngang alang pamangabiran.

¹¹ Tutula ya ing Ginu karing timbangan at sukad a e kulang at king tindang alang kapamiraitnan.

¹² Makasumami king ari ing nanumang dapat a e ustu uling king hustisia ya makatalakad ing tronu nang luklukan.

¹³ Tutula ya ing ari king taung magsalitang katutuan, at pakamalan ne ing taung papanig king katuliran.

¹⁴ Ing mua ning ari magdalang kamatayan king ninuman, inya ing taung ating kabiasnan sukat neng pamatulan ing ari.

¹⁵ Babie bie ing timan na ning ari; ing mayap nang pilubluban mengaring uran king oras ning pamangailangan.

¹⁶ Mas mayap ing manintun kabiasnan kesa king gintung mal, at ing beluan kesa king pilak a dakal.

¹⁷ Pangilagan de ring taung marangal ing dalan na ning taung e mayap; itang maingat king bie na e ya numanu.

¹⁸ Ing ketasan lub mamungang kasiran, at ing kapalaluan kapahamakan naman.

¹⁹ Mas mayap ing mapagpakumbaba at kayabe ding kalulu kesa king makakayabe kang tatanggap king penako da ring palalu.

²⁰ Itang makiramdam king payu tanggap yang kanawan, at ligaya ya ing manalig king Ginu.

²¹ Makilala ya ing taung biasa uli ning makaintindi ya; ing malambut nang sasabian managkat yang tau.

²² Sibul ne ning bie ing kabiasnan king taung biasa, oneng kamangmangan ing sabianan ya ing taung mangmang.

²³ Misip la pa ding biasa bayu la magsalita; uli na nita, ing karelang sasabian makayama.

²⁴ Ing malambut a amanu mengari yang mayumu; maniaman yang lalasan at makasanting yang pamikakatawan.

²⁵ Ing isipan mung dalan a kekang tutuntunan malyaring papunta ya king kamatayan.

²⁶ Ing gana nang mangan ning magobra ya ing mumutus ban lalu yang magobra, uling e ne buring dumanup ing atian na.

²⁷ Ing taung e mayap mitatangka yang e mayap at pati amanu na mengaring aping mikakalabkab.

²⁸ Ing taung e mayap ya ing mikakalat king indredus, at ya ing sangkan king pamikawani da ring mikaluguran.

²⁹ Ding taung tampalasan karela lang lilinlangan ding karelang kakaluguran, at tatairan da la pa king kasiran.

³⁰ Mingat ka karing taung makatiman at kindat-kindat; magkang keka atin na lang aisip a e mayap daptan.

³¹ Ing maputing buak korona ne ning maligayang dangalan; bunga ne ning malinis a pamibiebie.

³² Mas mayap ing makapibata king mua kesa king mayupaya ka; mas mayap ya ing biasang mamigil king sarili kesa king sasakup kang maragul a siudad.

³³ Mibabagutan lang tau ban karelang abalu ing kaburian ning Ginu, oneng ing munie kapasyahan ya ing Ginu.

17

¹ Mas mayap ya ing mesias a tinapeng kakanan a ating kapayapan kesa king dakal a pamangan king magulung tuknangan.

² Ing maisip a ipus igitan ne ing anak nang alang kwenta ning panginuan na, at akua nang mika dake king mana antimong kapatad na.

³ Masusubuk king api ing gintu at pilak, at ing susuri king pusu ning tau ya ing Ginu.

⁴ Ing taung e mayap a dapat makiramdam ya karing labing e mayap; kapad da naman ding malaram ing makiramdam king e katutuan.

⁵ Ing magsisti king taung kalulu, ing pagsisti na ya ing Dios a linalang king tau; ing matula king sakunang dugpa king kalupa nang tau siguradu yang magdusa.

⁶ Ding apu ilang ligaya da ring makatua, at ing ligaya da ring penganak ila ding pengari da.

⁷ E la mayakit king taung mangmang ding malagung amanu; ing pamaglaram e mu damdaman king taung kagalang-galang.

⁸ Isipan na ning taung babie suhul king iti makasaup ban akua nang sablang buri na.

⁹ Itang mamatawad pasiknangan na ing pamikakaluguran, oneng itang parati nang kakalkalan ing milabas nang kasalanan sisiran na ing pamikakaluguran.

¹⁰ Ing taung biasa agad yang mabibiasa king ditak a kekang sabian kesa king mangmang a ulit-ulitan babarugan.

¹¹ Nasa ning taung e mayap ing pamaglaban, inya datang ya king bie na ing mabagsik a kalaban.

¹² Mas mayap ing lumapit king gaindung oso a kepanakawanan karing keyang anak kesa king lapitan me ing mangmang a samal king dapat nang alang kabaldugan.

¹³ Nung e ustu ing ablas king dapat a mayap, e mu apalakuan ing e ustu king kekang tuknangan.

¹⁴ Ing pamagumpisa ning pamipate mengari king malating busbus king tabun; sumpalan me bayu na akuang dagul.

¹⁵ Parehu nang pikakasaman ning Ginu ing parusan ya ing taung alang kasalanan o payalang sala ing dinapat kasalanan.

¹⁶ Ala yang apala ing mangmang king pamagpakagastus na king pamagaral, uling ala yang masalese kaisipan.

¹⁷ Mikalugud la ding mikaluguran king kapilan pa man. Nanung ulaga ning pamikakapatad nung alang pamidadamayan?

¹⁸ Mibibili ya king kagipitan ing taung alang isip uling ya ing mengakung manalakaran king utang ning kalupa nang tau.

¹⁹ Ing malugud king kaguluan malugud ya king kasalanan; itang magsalitang kapalaluan managkat yang kasiran.

²⁰ E ya minawa bie ing taung mimisip e mayap, at itang malaram miras ya king kabiguan.

²¹ Ing anak a mangmang problema ya karing makatua na; lungkut at kasakitan ing nabangnan da.

²² Panulu king bie ing masaya ka lupa, oneng ing malungkut tunggal ditak papaten na ka.

²³ Ding hues a e tapat king pasalikut tatanggap lang suhul, inya ing hustisia e matutupad.

²⁴ Balu na ning taung maisip ing sukat nang daptan, oneng ing taung mangmang balabalandra ya kaisipan.

²⁵ Ing alang isip a penganak sakit yang buntuk kang tata na, at suksuk ya king pusu nang ima na.

²⁶ E makatuliran ing papamayaran yang multa ing taung alang kasalanan, at ing parusan lang taung marangal.

²⁷ Maingat ya ing taung biasa king pamagsalita na; ding taung e mapali buntuk biasa la.

²⁸ Aturing meng biasa ing mangmang, nung e ya daraldal o balu neng isara ing asbuk na.

18

¹ Ing taung e biasang makiabe maymut ing kapagnasan na; king pikayaring mayap tutul ya.

² E ya tutula ing mangmang king kabiasnan; tula na ing ipakit na ing sarili nang gelingan.

³ Potang atyu ing e mayap, datang ing kamarinayan, kalako ning dangalan datang ing kamarinayan.

⁴ Ing amanu na ning tau mengari yang danum a malalam; anti king agus ning sibul ing kabiasnan.

⁵ E ustu ing kampian ya ing mikasala, at pagkaitan yang hustisia ing taung alang pamikasala.

⁶ Magdala yang kaguluan ing dila ning mangmang, at aduan na ning asbuk ing tampalingan ya.

⁷ Ing asbuk ning mangmang ya ing kasiran na, at ding dakap ila mismu ding labi na.

⁸ Maniaman pakiramdaman ing indredus; kapad tamung tatanggapan.

⁹ Kalupa ne ning e mayap a taung matamad ing taung maburing manlasak.

¹⁰ Mengari ya ing lagyu ning Ginu king toreng matibe; kambilan ne ing taung banal king oras ning pamangailangan.

¹¹ Ukulan da ring mabandi king ing karelang pibandian ingatan na la king kapahamakan.

¹² Mapagmatas ya ing taung e pa dinalan kasakitan, oneng bayu datang ing dangal ing pamagpakumbaba pa.

¹³ Makiramdam ka bayu ka salabat at makibat. Mangmang ka at maniugat kapanamdaman, nung iti e mu daptan.

¹⁴ Ing sikanan lub king sakit ikabus na ka, oneng nung maina ka lub ing bie mu mawala ya.

¹⁵ Ing taung biasa makasadia ya at magkapilit lalung mabiasa.

¹⁶ Nung bisa kang milapit king maimpluensiang tau pagdala meng regalu.

¹⁷ Ing taung mumunang magsalita king arapan ning husgadu balamu ya ing ustu anggang e ne pagumpisan pangutnan ning keyang kalaban.

¹⁸ Nung ding aduang masikan milaban la king husgadu, malyari dang arian king bagutan ing karelang pisasabian.

¹⁹ Nung saupan me ing kapatad mu maging anti yang pader ning siudad a maningat keka, oneng nung pakipaten me isara na la ding pasbul na keka.

²⁰ Pakibatan mu ing ibunga na ning balang amanung sasabian mu.

²¹ Ing kekang amanu malyaring makakaba o makakuyad king bie mu; inya sukat mung balung tanggapan ing bubunga da ring kekang amanu.

²² Nung mekapakiasawa ka king babaing tapat, ing kekang meging kapalaran mayap. Iti regalu king Ginu ibat.

²³ Gagalang ya ing taung kalulu neng makipagsalita ya, oneng ing makualta magaspang ing pamagsalita na.

²⁴ Ating pamakikaluguran a e maglambat; atin munamang kakaluguran a tapat kesa karing kapatad.

19

¹ Mas mayap ya ing kalulung malinis a pamibiebie kesa king taung magsalitang kalaraman.

² E mayap ing milalung kapagnasan a alang kayabe beluan; ing pamamirapal idala na ka king kapahamakan.

³ Ipapahamak da ring aliwang tau ing sarili da uli ning karelang kamangmangan, kaybat, ing Ginu ya ing karelang sisisian.

⁴ Ing pibandian managkat yang bayung dakal a kakaluguran, oneng ing pakakalulu kakawanian de ring keyang abe.

⁵ Ing maglaram arapan ning husgadu, siguradu yang miparusan at iti e na apangilagan.

⁶ Dakal lang magkapilit lumapit king taung ating mayap a pilubluban; kakaluguran de ngan ding tau ing babie regalu.

⁷ Nung ding kapatad ning kalulu e re sikasu, e sukat pagmulalan nung alang bisang makipagkaluguran king kalulu agyang magkapilit ya.

⁸ Itang bisang makapagaral ing sarili na ya ing sasaupan na; itang paulagan na ing kabiasnan tagumpe ing akua na.

⁹ Ing ninumang maglaram king arapan ning husgadu siguradu yang miparusan king sukulan.

¹⁰ E karapatdapat king mangmang ing magpasasa ya king kalayawan, at manawang ing mamuntukan ya karing pamuntuk ing alipan.

¹¹ Ing kabiasnan ning tau dirinan neng kapibabatan; ikarangal na ing panupaya ne ing mikasala.

¹² Ing mua ning ari mengaring galeung ning leon, oneng ing pamaniapat nang mayap mengaring uran a panenayan.

¹³ Ing mangmang a penganak ya ing magdalang kasiran kang tata na, oneng ing asawang masalita mengari ya king danum a patak-patak.

¹⁴ Malyari yang mika manang pibalebale at pibandian ing tau karing pengari na, oneng bukud mung ing Ginu ya ing makaibie mayap a asawa king tau.

¹⁵ Uyab-uyab ya at gamus-gamus pusad ing taung matamad, inya ala yang laman ing keyang atian.

¹⁶ Kumaba ing bie, nung pamintuan mong utus ning Ginu; itang lapastangan dasnan nang agad ing kamatayan.

¹⁷ Anti kang paparam king Ginu neng daraptanan mong mayap ding kalulu, at ablas ning Ginu tanggapan mu.

¹⁸ Kabang malati ya pa ing kekang anak keka neng disiplinahan; e me kukusintian ban e ya misakitan.

¹⁹ Paburen meng dili na king parusang tinggap ning taung buntuk na mapali ya; nung keka yang saupan siguradu nang ulitan ing pamamerwisyu na.

²⁰ Makiramdam ka king payu at kekang tukian, king daratang a panaun maging biasa ka naman.

²¹ Dakal ya isipan at tatangka ing tau, oneng ing matupad ya ing kaburian ning Ginu.

²² Ing pagnasan king tau ya ing katapatan na; mas mayap ya ing taung kalulu kesa king malaram.

²³ Ing takut king Ginu makakaba king bie mu; mika kapanatagan ya at kaligtasan king nanumang kaguluan.

²⁴ Bibili neng gamat ning matamad king pinggan, oneng e ne asubu king asbuk na uli ning katamaran na.

²⁵ Ing mapaninsultu keka yang barugan ban makapagaral ya ing taung mangmang. Nung ing biasa keka yang sabianan lalu yang mabiasa.

²⁶ Ala yang marine at alang dangalan ing anak a lalapastangan kang tata na at mitatabi kang ima na.

²⁷ Anak ku, nung tuknang kang makiramdam king mayap a turu keka nang pepaburen ing kabiasnan.

²⁸ Ing testigung alang katapatan sasabatan na ing tagumpe ning hustisia, at ding taung e mayap ala lang buring daraptan nune mu ing kasiran.

²⁹ Ating makasadiang parusa karing taung mapaninsultu, at ding mangmang siguradu lang mabarug.

20

¹ Gawan na kang palalu ning alak at ing kalasingan idala na ka king kaguluan. Mangmang ya ing taung maglasing.

² Mengari ya king gagaleung a leon ing ari potang mua ya. Magpakamate ka nung pamuan me ing ari.

³ Metung a dangalan kaninu man ing pangilagan na ing kaguluan, oneng ing mangmang agad yang makipate.

⁴ Ing ortelanung matamad sarul king karampatan a panaun agyang ditak ala yang pupulan.

⁵ Ing isip ning tau mengari king danum a malalam, oneng ing biasang tau siguradu yang makasaklu.

⁶ Ing metung at metung sasabian na ing katapatan na, oneng manakit ka kayang taung apanaligan?

⁷ Mapalad la ding penganak a atin tatang a malinis a pilubluban at darapat king katuliran.

⁸ Potang lukluk ya ing ari ban munie kayatulan, mata na akit da nung ninu ing ating kasalanan.

⁹ Ninu mo ing makasabi king ya malinis ya konsiensia at ala yang dinat ning pamikasala?

¹⁰ Kasusumamian na la ning Ginu ding taung gagamit timbangan at paniukad a e ustu.

¹¹ Agyang ing malating anak pakilala na nung nanu ya king kapamilatan ning dapat na; asabi mu nung tapat ya at mayap.

¹² Ing balugbug a makaramdam at ing mata a manakit, deti ing Ginu ya ing migkalub.

¹³ Mamulubi ka nung parati kang matudtud; nung migising ka sumulung ing kekang kabiayan.

¹⁴ Ngana ning sasali, Masiadung mal ing kekang tinda, oneng kaybat nang mekasali ipamalita na king mekamura ya.

¹⁵ Nung magsalita kang kabiasnan, atin kang pibandian a gintu at alahas a mangamal.

¹⁶ Imbarguan me ing singla na ning taung mengakung mamayaran king utang ning taung dayuan; e me babie anggang e mekabayad king keyang telakaran.

¹⁷ Ing ikua mu king kapamiraitnan malyari mung takman anting maniaman a pamangan, oneng mangari mung balas king katataulian.

¹⁸ Maniawad kang payu tungkul king kekang gawan a pamakilaban ban tagumpe kekang kamtan.

¹⁹ Ikalat ning taung maindredus ing ingatan mung lihim; inya dumayu ka king taung masalita.

²⁰ Busal ning dalumdum matda ya ing sulu ning penganak a lapastangan karing pengari na.

²¹ Ing pibandian a kekang ikua king e mu pipagalan, e lumuat mabating munaman.

²² E mu sana ablasan e mayap ing e mayap a keka ra depat. Manalig ka king Ginu uling ya ing singil.

²³ Kasusumamian na la ning Ginu ding taung gagamit timbangan at paniukad a e ustu.

²⁴ Tildu ne ning Ginu ing dalan a kekatamung tuntunan. Makananu ne kayang aintindian ning tau ing sariling dalan na?

²⁵ Misip kang masalese bayu ka mangakung ain king Dios ban e ka sumisi bandang tauli.

²⁶ Sisisiatan na la ning biasang ari ding taung darapat e mayap, at king alang lunus parusan na la.

²⁷ Ing konsiensia at kaisipan binie na la ning Ginu king tau, inya luluban da ing atyu king pusu tamu.

²⁸ Manatili ya ing ari king tronu nang luklukan uli ning katapatan at alang pamangabiran.

²⁹ Ing kapurian karing kayanakan 'tiu king karelang sikanan; ing maputing buak ya ing leguan ning ketuan.

³⁰ Ing barug a maglate ya ing mitapus king e mayap, at ing masakit a sibukan ituru na katamu munaman.

21

¹ Tatairan ne ning Ginu ing pamisip na ning ari. Anti ing mamagus a danum payagusan ne ketang lugal a buri na.

² Bala na ning tau king ustu ing sablang daraptan na, oneng ing Ginu ya ing sisiasat king pusu na ning tau.

³ Ing dapat king matulid at alang pamangabiran babie tula king Ginu kesa king pamiyain mung dakal a ain-sakripisyu.

⁴ Alipan na la ning kaimutan at kapalaluan ding taung tune e mayap, at iti kasalanan.

⁵ Ing planu na ning maingat a tau mamungang dakal, oneng ing magmalagua muli mu king ala.

⁶ Ing pibandian a meyakua king e ustung paralan e maglambat mawala ngan, at iyatad na ka king kutkutan.

⁷ Ing manyira karing taung tune e mayap ya ing sarili dang pamanampalasan, uling e ra buring daptan itang katuliran.

⁸ Paliku-liku ya ing dalan da ring ating sisipitan a kasalanan, oneng detang alang bakas ning kasalanan daraptan da ing katuliran.

⁹ Mas masanting ing manuknangan babo bubungan kesa king kilub ning bale a kayabe ning babaing madaldal.

¹⁰ Ing kapagnasan da ring taung e mayap ya ing dapat e mayap; ala lang lunus kaninu man.

¹¹ Potang ing taung mapaninsultu miparusan ya, ing mangmang makapagaral ya. Lalu yang mabibiasa ing taung ating kabiasnan neng keka yang sabianan.

¹² Balu na la ning Dios a banal ding pibalebale da ring taung e mayap at lasakan na la.

¹³ Nung magmaklak-maklakan ka king saingsing ding kalulu, potang ika ing saingsing e ka maramdam.

¹⁴ Nung ating mua keka, regaluan meng lihim at milako ing mua na.

¹⁵ Neng ing hustisia ya ing patupad, matula lang taung makatuliran, oneng ding taung e mayap mitmu lang kalungkutan.

¹⁶ Ing taung lilisia king dalan ning kabiasnan kamatayan ing keyang dasan.

¹⁷ Ing mahilig king alak at aliwa pang bisyu, e ya mibandi nune maging pakakalulu yang tau.

¹⁸ Dugpa karing taung e mayap ing mismung e mayap a buri dang daptan karing taung mayap.

¹⁹ Mas mayap ing manuknangan ka king libutad ning disyerto kesa king makiabe ka king asawang e patugut sasabi at magreklamu.

²⁰ Dakal ing pibandian a atitipun da ring taung ating kabiasnan, oneng ding alang beluan agad da lang sisiran ding salaping karelang panakitan.

²¹ Ing taung magkapilit mibiebie matulid at darapat ganaka, miparangalan ya at maging makaba ing bie na.

²² Malyari neng aluban ning pamuntuk a maisip ing siudad a guguardian da ring matapang a sundalus, at idagsa ing pagmaragul dang kuta.

²³ Itang biasang mingat king asbuk na at king sasabian na milisia ya king nanumang kaguluan.

²⁴ Ing taung ing sarili na mu yang balu na, mapagmatas ya, at palalu ampon alang panatindi karing kalupa nang tau.

²⁵ Ing taung matamad a e bisang magobra ing papaten na ya ing mismung sarili na.

²⁶ Ala yang aliwang daraptan patitingapun ing sakim nung e mu ing manangkamin, oneng ing taung mayap mapaniaup ya at makabuklat ya gamat.

²⁷ Kasusumamian na ning Ginu ing babie da ring taung e mayap lalung-lalu na nung ing karelang kapagnasan ating kaimutan.

²⁸ Ing sasabian na ning malaram e ra paniwalan, oneng ing sasabian na ning magsalitang katutuan mayan dang tatanggapan.

²⁹ Atin lang kompiansa ding matulid king karelang sarili, oneng ding taung e mayap dapat da pawang pamagkunwari.

³⁰ Alang kabaldugan ing kabiasnan o beluan at ing ating aintindian, nung ing Ginu ya ing kekang pakilabanan.

³¹ Malyari kang makapagsadiang dakal a kabayu para king pamakilaban, oneng king tagumpe ing Ginu ya ing munie.

22

¹ Maygit yang kailangan pilinan ing malinis a lagyu kesa king pilak o gintu; ing gagalangan maygit ya king isanu pa mang pibandian.

² Ing mabandi at ing kalulu atin lang pamilupa: ing Ginu ya ing linalang karela.

³ Potang akakit nang daratang ing panganib, ing taung biasa mangilag ya, oneng ing taung mangmang e na pangilagan, inya daralan yang kasakitan.

⁴ Ing bunga na ning kapakumbaban at takut king Ginu ila ding pibandian, dangalan, at makabang bie.

⁵ Suksuk la at bitag ding atyu king dalan ning darapat e mayap; itang e maingat king bie na ya ing masuksuk at marakap.

⁶ Ituru me ing anak king dalan a sukat nang dalanan at kabang bie na iti e ne kalinguan.

⁷ Makapailalam la ding kalulu king upaya da ring makualta; ding menandam pera utus-utusan na la nitang peparam karela.

⁸ Itang sasalbag king alang katuliran, kasiran ing keyang pupulan, at ing pamanggipit na mirinan kayangganan.

⁹ Mipala ya ing maganakang tau uling king kabiayan na taung pakakalulu sasaupan na la.

¹⁰ Itabi me ing taung mapanuksu at milako na kanita ing pamipate at pamanagkas.

¹¹ Ing taung maki dalise pusu at banayad king pamagsalita na pati ing ari maging kakaluguran ne.

¹² Ingatan na ning Ginu ing katutuan at e na paintulut magtagumpe ing kalaraman.

¹³ Makabaluktut ya ing taung matamad king bale na; inya e ya bisang magobra uli kanung ating leon king lual a bisang sagpang king bie na.

¹⁴ Anti ya king bitag ing pamakipangalugud; mararakap la karin detang kamuan ning Ginu.

¹⁵ Natural karing anak ing malikut la; nung barugan la makasaup karela at ing e ustu apangilagan da.

¹⁶ Nung magregalu ka karing mabandi o alipitan ding kalulu ban misalapi ka, e lambat ika mismu makalulu ka.

¹⁷ Makiramdam ka at ituru ku keka ing sinabi da ring taung biasa. Pagaralan mu ing tuturu da,

¹⁸ at e ka sumisi, nung tandanan mu la at balu mu lang sabian.

¹⁹ Buri ku ing ibili mu king Ginu ing kekang kapanaligan. Inya sabian ku la ngeni keka.

²⁰ Sinulat kung atlung pulung kasebian para keka. Mitmu la king beluan at mayap a payu,

²¹ at ituru da keka ing tune katutuan. Kanita apakibatan mu lang masalese detang mangutang keka.

²² E mu la sasamantalanan ding kalulu uli na mu ning agyu-agyu mu la o sasamantalanan ding taung alang akarapat arapan ning husgadu.

²³ Ing Ginu ya ing mingat king karelang piyamanuan at bantan ne bie ing ninumang magbanta king bie ra.

²⁴ E ka makikaluguran king taung mapali buntuk,

²⁵ pota miyawa ka king ugali na at e na makapagbayu pa.

²⁶ E ka mangakung mamayaran king utang ning aliwang tau,

²⁷ uling nung e ka makapamayad mayakua pati pagkeran mu.

²⁸ E mu la yayalis ding matuang muhun a binili da ring kekang makatua.

²⁹ Ipakit me kaku ing taung masalese magobra, at ipakit ke keka ing taung maygit kayapan karing dakal at karapatdapat makiarap karing ari.

23

¹ Neng lukluk kang kayabe mangan ing taung ating matas a katungkulan, e mu sana kakalinguan nung ninu ya.

² Agyang magana kang mangan, ing kekang sarili keka yang aguantan.

³ E ka sa balamu tutung danupan king maniaman a pamangan a keka yapag da; pota buri na ka mung linlangan.

⁴ E mu pakigisanan ing kekang sikanan king pamanipun pibandian; biasa ka sanang managuanta.

⁵ Agad lang mawawala ding kualta; susulapo lang mabilis anti ing ayup a agila.

⁶ E ka makipangan king taung kuriput o pagnasan man ing yapag nang maniaman a pamangan.

⁷ Sigi, kuma ka pa, nganang sumabi keka, oneng e naman laus king lub na. Itang isipan na ya ing ugali na.

⁸ Sablang kekang pengan kekang isuka at masayang la mu ding malagung amanung sinabi mu.

⁹ E mu ne sasabianan ing taung mangmang uling e na mu rin pansinan.

¹⁰ E mo yayalis ding muhun a matua o kukuanan ing gabun a bandi ra ding ulila,

¹¹ uling ing Ginung mimingat karela mayupaya ya at ya ing marap laban keka.

¹² Makiramdam ka king kekang talaturu at pagaralan mu ing sablang sukat mung pagaralan.

¹³ E me pikakunuan didisiplinahan ing anak. E ne man mate king ustung barug.

¹⁴ King kamatutuanan, makasagip pa iti king bie na.

¹⁵ Anak, tumula ku nung magpakabiasa ka.

¹⁶ Makapagmaragul ku potang ing kekang sasabian magdalang katutuan.

¹⁷ E mo kakaririan ding taung makasalanan; ing takut at kagalangan king Ginu ya ing daptan mu kabang bie mu.

¹⁸ Nung iti ya ing kekang daptan siguradu kang mika mayap a paintungulan.

¹⁹ Makiramdam ka, anak ku, at magpakabiasa; paka-isipan mu ing gagawan mu king bie mu.

²⁰ E ka makikiabe karing taung lasenggu o karing taung matako.

²¹ Ding taung lasenggu at matako siguradu lang makalulu. At ing taung parating matudtud e lumuat mimalan yang basan.

²² Makiramdam ka kang tata mu; ya ing sangkan nung inya linto ka king yatu. At e me insultuan ing ima mung atyu na king ketuan.

²³ Ing katutuan, kabiasnan, pegaralan, at mayap a ugali mayap lang pigastusan, oneng tutu lang mal, inya e mo paburen.

²⁴ Ing tata ning taung mayap atin yang matulid tumula uling atin yang anak a biasa.

²⁵ Sikapan mung apagmaragul da ka ri tata mu't ima mu; dinan me sanang tula ing ima mung penibatan ning bie mu.

²⁶ Anak ko, makiramdam kang masalese at ing bie ku ya ing kekang pakiapusan.

²⁷ Ding babaing magtinda king katawan da at ding babaing malantung mengari lang bitag a makamate.

²⁸ Anti lang tulisan a manabat keka, at ila ding makapasari king pamagtaksil da ring dakal a lalaki karing asawa ra.

²⁹ Ninu ing ating maragul a problema? Ninu ing malungkut? Ninu ing magugulu isip? Ninu ing sasaingsing? Ninu ing sigatan dang ala namang kasangkanan? Ninu ing malare mata?

³⁰ Alang aliwa nung e mu itang mapaninum alak at magpasasa king mangamal a alak.

³¹ E ka paisubu king alak agyang pang makayama yang lalawan at maniaman inuman.

³² Kabukasan kekang panamdaman ing anti kang metuktuk king kamandagan a ubingan.

³³ Miyayaliwa na ing akakit mu at e ka matinu pamisip ampon e malino sasabian.

³⁴ Balamu atyu ka makakera libutad ning dagat; ngamu nang balamu maliliu, ngamu nang balamu makakalawat king matas a asias pitatalian karing layag ning barku a piyayasiwas ning malimbuyung dagat.

³⁵ Balamu pemalu da ku, ngamung sumabi; balamu bitbatan da ku, oneng ala na ku mang atatandanan. Kapilan ku lumino isip? Kabangun ku kailangan minum kung pasibayu.

24

¹ E mo sa kariririan ding taung e mayap o pagnasan man ing makikaluguran karela.

² Ala lang aliwang isipan nung e mu ing gawang kaguluan; ing lulual karing asbuk da pawang kamulangan.

³ Ing kabiasnan at ing ating aintindian ila ding pundasyun a pitatalakaran karing pibalebale.

⁴ Nung nu ating beluan, ding kuartu mitmu lang kasangkapan a mangamal at sari king sintingan.

⁵ Mas mayupaya ya ing taung biasa kesa king taung masikan, at mas maulaga ya ing beluan kesa king sikanan.

⁶ Akua ing tagumpe king pamakilaban uling pekaplanu meng masalese at uling dakal ing payu a keka miyabie.

⁷ Masakit nang paki-intindian ning mangmang ing kabiasnan; e ya makapakiabe karing maulagang pisasabian.

⁸ Ing taung mimisip gawang e mayap mipamalagyuan yang mapanggulu.

⁹ Ing nanu pa mang tatangka ning mangmang kasalanan, at pikakasaman de ring tau ing makanyan.

¹⁰ Tune ditak ing kekang sikanan, nung maina ka lub king oras ning kagipitan.

¹¹ Keka lang iligtas ding tau king e makatuliran miyatulan lang kamatayan.

¹² Pota kekang sabian king e ka sukat makialam, oneng ing Dios balu na at ya ing mamatul king kekang kapagnasan. Makalawe ya; balu na at ya ing mamablas king nanumang kekang daraptan.

¹³ Anak, mangan kang pulut-panilan, iti keka makakayap. At nung makananu mung alalasang maniaman ing pulut-panilan,

¹⁴ makanyan ya king kaladua ing kabiasnan. Inya kekang pakikuanan ing kabiasnan at mika malagu kang paintungulan.

¹⁵ E me pakiapusan ing taung e mayap a magnasang luban ne pibalebale ing taung matulid at saka ne panakawanan.

¹⁶ Agyang misakab yang pitung besis ing taung matulid, talakad ya pa mu rin. Oneng ing taung e mayap dasnan ne ning kapahamakan.

¹⁷ E ka sana tutula potang ing kekang kalaban misasakab ya at neng mipapahamak ya.

¹⁸ Kabud iti kekang gewa, ing Ginu e ya tumula at ika ing kamuan na.

¹⁹ E mu paintulut ing pasakitan da ka lub ding taung e mayap o makiapus king karelang dapat.

²⁰ Uling ala yang paintungulan ing taung e mayap; king aldo bukas ala yang ayasahan.

²¹ Anak ko, galangan me at pitakutan ing Ginu at ing ari. Pamintuan me ing ninuman karela,

²² uling ing ninuman karela malyari yang paralang kapahamakan king ditak a penandit. Balu mu kaya nung nanu ing kapahamakan a malyari nang ipasari ning Dios o ning ari?

²³ Kasebian da la naman ding biasa deting makatuki: E ustu ing pamanatul a ating pamangabiran.

²⁴ Ing ukum a sasabing, Ala yang kasalanan ing taung dinapat e mayap siguradu deng pikasaman at tanggian ding memalen.

²⁵ Oneng ding ukum a mamatul kaparusan karing dinapat pamikasala tula kamtan da at minawa la bie.

²⁶ Ing pakibat a mitmung katapatan tanda ne ning tune pamikaluguran.

²⁷ Lumawe ka pang obra at sarulan ing marangle bayu me italakad ing kekang bale.

²⁸ E ka magtestigu laban king kalupa mung tau, nung ala kang matulid a sangkan o magsalitang ating pamaglinlang.

²⁹ E mu sa sasabian, Daptan ku itang depat na kanaku ban makayablas ku.

³⁰ Mipadalan ku king asikan na at ubasan ning taung matamad at mangmang.

³¹ Masuksuk ya at madikut. Lasak-lasak ya ing bakud na.

³² Kaniting kakung ikit mekapagaral ku:

³³ ditak a tudtud at iglip, paynawa at pamagtamimi,

³⁴ oneng kabang makanyan ing kekang kabilian datang yang anting mapanako ing kakaluluan.

25

¹ Oreni ding aliwa na pang kasebian Solomon a kinopia da ring tauan na ning Aring Hezekia ning Juda.

² Dangalan na ning Dios ing isalikut na la ding lihim a bage, oneng dangalan da ring ari ing panintunan la at ipamalino ing kabaldugan da.

³ E tamu balu nung nanu ing isipan na ning ari; e ta la abut ding kaisipan na uling matas lang anti ing banua at anti la king malalam a dagat.

⁴ Potang ing pilak adalise mu ne, atin neng malagung bage pagobran ing plateru.

⁵ Potang milako la ding taung e mayap a tagapayu na ning ari, mika katuliran king kapamahalan na.

⁶ Neng makatalakad ka arapan na ning ari, e mu papakit at pakilalang balamu nung nu ka kaulaga.

⁷ Mas mayap ing keka sabian na, Me keni kesa king ibili na ka king mababang katungkulan king daramdaman da ring aliwang manungkulan.

⁸ E mu agad darala king husgadu itang kekang apansinan; pota gawan na kang malaram ning aliwang menakit at ala kang akarapat nanuman.

⁹ Salesen yu ing e yu pamikaintindi ning kekang kasiping bale at e sukat paniabian ing lihim ning ninuman;

¹⁰ pota abalu da ring aliwa at mipakarine ka at e na pagkatiwalan pa.

¹¹ Ing amanung masanting pangasabi mengari ya king dibuhung gintu king pilak makainggaste.

¹² Ing mayap a payu a babie ning taung ating sibukan king taung matulang makiramdam maygit ya kaulaga karing singsing a gintu o karing alahas a gewa king gintung puru.

¹³ Ing tubud a apagkatiwalan babie yang kapasnon king keyang panginuan; anti ya king danum a marimla neng panaun na ning palutan.

¹⁴ Ing taung e bitasang tutupad king pangaku na anti ya king biga at angin a alang daralang uran.

¹⁵ Ing pamanagkat mitmung kapibabatan malyari neng apatangu itang atyu king matas a katungkulan at pati na ding masias a buntuk.

¹⁶ E ka mamangan pulut-panilan labis ketang kailangan; pota isuka mu mu ing kekang pengan.

¹⁷ E ka maralas magbisita king siping mung bale; pota sumawa ya at mimua ya keka.

¹⁸ Ing taung magsalitang kalaraman king kalupa nang tau, makamate yang anti ing espada o ing pamalupalu o ing matilus a paslu.

¹⁹ Ing pamanalig king taung e apagkatiwalan, mengari king lalangut kapamilatan na ning tutugun a ipan o lalakad kapamilatan na ning bitis a pile.

²⁰ Nung pagkanta me ing taung malungkut anti me mong lalako imalan neng panaun ning dimla o mengari kang tutugtug aslam king balat a ating sugat.

²¹ Nung ing kekang kalaban maranup ya, pakanan me; nung mau ya, painuman me.

²² King anti kaniting paralan dumine ya at ing Ginu mayap ing ablas na keka.

²³ Magdalang uran ing angin ning amian; ing indredus mua naman.

²⁴ Mas mayap ing manuknangan king babo ning bale kesa king makitubale ka king babaing madaldal.

²⁵ Nung makananu ya ing danum a marimla king kaladuang kakau, makanyan ing kau king mayap a balitang ibat king marayung lugal.

²⁶ Ing sibul a maburak o ing danum a mirinatan kalupa ne ning taung mayap a ayagkat na ning taung e mayap.

²⁷ E mayap ing lalabis a pulut-panilan, makanyan munaman ing magimbut king labis-labis a kapurian.

²⁸ Ing taung e biasang mangawat king sarili na mengari ya king siudad a alang dipensa a malyaring lusuban nanumang oras.

26

¹ Ala king lugal ing purian ya ing mangmang uling mangari king yelu neng panaun ning kaleldo o uran neng panaun ning palutan.

² E na ka tablan ning sumpa nung iti e karapatdapat keka, mengari ya king ayup a sulasulapo oneng e naman tutuklu.

³ Ing latiku para king kabayu ya, ing paket para king asno ne man, at ing barug para king tau ne mang mangmang.

⁴ E me papatulan ing mangmang uling nung keka yang pakiabaran ika ing lunto mamulang.

⁵ Nung pakibatan me ing kutang ning taung mangmang, isipan na king atin yang kabiasnan.

⁶ Nung mangmang ya ing kekang tutuburan, bitis mu keka na lang pututan, uling anti na kang manintun kaguluan.

⁷ Ala lang kasilbian ding bitis ning taung pile, antimu rin ding kasebian king mangmang.

⁸ Ing pamamuri king taung mangmang kalupa ne ning mesipit a batu king tiradol gagamitan.

⁹ Ing kasebian a lulual king asbuk ning mangmang mengari ya king suksuk a lalako ning taung malasing.

¹⁰ Ing paobrang manupa king bala namung daratang a mangmang ala yang aliwang panasakitan nune ding sabla nang pakiabayan.

¹¹ Ing mangmang a ulitan na ing kamalian na mengari ya king asu a mamangan king sinuka na.

¹² Mas mayap ing mangmang kesa king taung isipan nang biasa ya kabang ali ne man.

¹³ Obat e bisang lumual king bale ing taung matamad? Uli kanung ating leon king dalan.

¹⁴ Balabaluktut ya ing matamad king pagkeran na. Ing kalupa na ya ing pasbul a lapat karing bisagra.

¹⁵ Makababad ya gamat ing matamad king pinggan na, e na asubu man ing pamangan na.

¹⁶ Isipan na ning matamad king mas biasa ya karing pitu kataung makaibie pakibat karing karelang pamalak.

¹⁷ Ing makiabe king pisasabian a e na sukat pakialaman mengari ya king taung titikma king balugbug ning asu.

¹⁸ Ing taung maglinlang king aliwa at kaybat sabian na king mamiru ya mu mengari ya king taung sira buntuk a mamialungan king kutsilyung mataram.

¹⁹

²⁰ Potang ala nang tangab ing api matda na, at potang ala nang magindredus ing pisasabian tuknang na.

²¹ Mibabaya ing uling, mitatau ing dutung, makanyan dang patawan ding mapanggulu ing pisasabian.

²² Ing sitsit ning maindredus mengaring pamangan a maniaman; buri tamung akmulan.

²³ Ing pamagsalitang alang katapatan a magkunwaring ating mayap a kapagnasan mengaring kule pilak a kiskas king kuran.

²⁴ Ing taung mua sasalikut nang sama na king malambut a pamagsalita.

²⁵ Masanting pakiramdaman ing sasabian na, oneng e sukat paniwalan uling king mua ing pusu na maglapo ya.

²⁶ Malyaring apampan na ing mua na, oneng ding dakal akit dang e ustung dapat na.

²⁷ Ing miyuyumang bitag para karing kalupa nang tau ya mismu ing marakap. Itang parugang king batu ya ing mipatanan.

²⁸ Kasaman ne ning taung malaram ing pakisiran na, at ing pamagsalitang kalaraman mamungang kasiran.

27

¹ E me ipagmayabang ing aldo bukas uling e mu balu nung nanu ing mapalyari.

² Paburen mung ing aliwang tau ya ing munie kapurian keka at aliwa ika.

³ Mabayat ya ing batu at ing balas anti naman, oneng ing mas mabayat ya ing kaguluan a bunga ning kamangmangan.

⁴ Ing mua mabagsik at ing sama makamate, oneng ing pamagselus ala yang kalupa.

⁵ Mas mayap ing sabianan da ka king daramdaman da ring dakal kesa ketang lugud a pamagkunwari mu.

⁶ Makakayap la ding sugat a bunga na ning barug ning kakaluguran, oneng mingat ka king kaul ning kalaban.

⁷ Potang ing tau mabsi ya agyang ing mayumu tanggian na, oneng mayumu king paglasa na potang danupan ya pati ing mapait.

⁸ Ing taung king pibalebale miwale, kalupa ne ning ayup a meko king sale.

⁹ Ing laru at ing pabanglu pasayan ne ing tau, oneng ing kaligaligan aspakan ne ing salu na.

¹⁰ E mo sa paburen ding kekang kakaluguran at ding makatua da ring kekang kakaluguran. Potang miras ka king kagipitan kekang kapatad e mo lalapitan. Mipaglako mang puling mayap ya ing kasiping kesa king kapatad a atyu king marayung lugal.

¹¹ Anak ku, magpakabiasa ka sa ban kakung takman ing ligaya; layun kaku lang apakibatan detang kaku maninsultu.

¹² Akakit na ning biasa ing panganib at mangilag ya, oneng ing mangmang mipapahamak ya uling ala yang pansin.

¹³ Tanggapan me ing imalan na ning manalakaran para king utang ning dayuan, at paburen meng ya ing mamakibatan uli ning singla na keka.

¹⁴ Ing pabulyo pamanatu king kagising-gising a kasiping bale anti ne king sumpang kekang dimdam.

¹⁵ Ing asawang babaing masalita kalupa ne ning papatak a uran neng kauran.

¹⁶ Nung keka yang patuknangan mengari kang sasabat king angin o sasakmal king laru.

¹⁷ Makapagaral la ding tau karing kalupa rang tau, nung makananung ing bakal atatais me king kalupa nang bakal.

¹⁸ Sesen me ing tanaman a mangga at mika pamangan ka karing bunga na. Ing talasuyung sesese king keyang panginuan, tanggap yang karangalan.

¹⁹ Nung magsalamin ka king danum ing akit mu ya ing kekang lupa, at ing kekang sarili king kekang pamisip karin me akit.

²⁰ Ding nasa ning tau mengari la king kutkutan da ring mete; atin mung ating paglugalan para karing aliwa pang datang.

²¹ Nung ing pilak at gintu tune la, king api masubuk la; akilala me ing tau king ugali na.

²² Agyang pukpukan me buntuk ing mangmang, mangmang mu rin ing keyang kaulian.

²³ Ding sese mung tupa at baka pakaingatan mu la

²⁴ uling ing pibandian e manatili kapilan man. Agyang ding bansa atin lang angganan.

²⁵ Tipunan ing are at kumpen ing dikut king lele ning bunduk kabang ing pupul kekang panenayan.

²⁶ Makagawa kang imalan king bulbul da ring kekang tupa, at king abli karing kekang mapilan a kambing makasali kang gabun.

²⁷ E mo paburen ding kambing uling ilang babie gatas keka at king kekang pamilya at karing ipus mung babai.

28

¹ Agyang alang tatagal, ing taung dinapat kasalanan pupulayi ya, oneng matatag ya ing taung tapat uling leon ing kasing tapang na.

² Manatili ya ing bansa potang ding mamuntukan biasa la at makaintindi; nung ing bansa mikakasala ya, salasalisi lang mangayalilan ding pamuntuk na.

³ Ing taung manungkulan a manggipit karing kalulu mengari ya king masikan a uran a manyira karing tanaman.

⁴ Mapupuri la ding taung e mayap kapamilatan da ring sasalangsang king kautusan, oneng laban no man karela detang mamintu king kautusan.

⁵ E ra aintindian ding taung e mayap ing hustisia, oneng aintindian deng lubusan detang king Ginu sasamba.

⁶ Mas mayap ya ing kalulung mabibie king dangalan kesa king mabanding mapaglinlang.

⁷ Biasa ya ing anak a mamintu king kautusan, oneng itang makikiabe karing taung e mayap kamarinayan ya kang tata na.

⁸ Itang misasalapi king kapamilatan ning matas a interes at pamaglinlang karing tau, miras ing pibandian na king taung malugud karing pakakalulu.

⁹ Itang e mamintu king kautusan, ing panalangin na king Dios e mipakibatan at makasumami yang daramdaman.

¹⁰ Itang maglinlang king taung mayap ban malili ya king dalan, ya mismu ing marakap king gewa nang bitag; oneng ing taung alang pamikasala maragul a kanawan ing tanggapan na.

¹¹ Isipan na ning masalapi king biasa ya, oneng ing kalulu a ating aintindian akit na king ali ya.

¹² Potang ding mayap a tau ilang miririnan kayupayan masaya la ding memalen; potang ding taung e mayap ila ding manungkulan ding tau sasalikut la ngan.

¹³ Itang misasalikut king pamikasala na e ya magtagumpe king pamibiebie na, oneng itang pagtapat na la't sisisian tanggap yang kapatawaran.

¹⁴ Mapalad ya ing taung manatiling tatakut at gagalang king Ginu, oneng itang ating kesiasan a pusu mabaldug ya king kapahamakan.

¹⁵ Ing aring e mayap mengari ya king leon a mamius o king ubingan a kamandagan; ala lang akarapat ding pakakalulung keyang sasakupan.

¹⁶ Ing pamuntuk a alang isip tampalasan yang mabagsik, oneng itang masama king e ustung paralan manungkulan yang maluat.

¹⁷ Ing taung mekamate kalupa nang tau kukulkulan ne ing sarili nang kutkutan at e ya sukat saupan.

¹⁸ Ing taung mabibie king katapatan panatag ya kabilian, oneng itang mapaglinlang manakbag ya king kapahamakan.

¹⁹ Dakal ya kabiayan ing ortelanung masipag, oneng ing taung alang daraptan nung e mu ing gamus-gamus pusad manatili yang busabus.

²⁰ Ing taung tapat mipapala ya, oneng itang mamalaguang mikualta ya, parusa ing tanggapan na.

²¹ E mayap ing mangabiran, oneng uli na ning suhul ding aliwang ukum makanyan ing karelang daraptan.

²² Mamalagua ya ing sakim ba yang agad mikualta; e na balu king datang ing kalipitan king bie na.

²³ Itang ausan ne pansin king kamalian na ing kalupa nang tau, e lambat maygit nang kilalanan kesa ketang kapurian a e tapat.

²⁴ Itang sasabing Ing pamanako karing pengari e kasalanan kayabe da ne ding tulisan.

²⁵ Kaguluan ing pasari na ning kasakiman, oneng mipanatag ka kabilian nung ing Ginu ya ing panaligan.

²⁶ Itang manalig king sarili nang kaisipan metung yang mangmang, oneng itang tatanggap king mayap a payu milaut ya king kapahamakan.

²⁷ Itang sasaup karing pakakalulu e ya kakulangan, oneng itang magbulag-bulagan sumpa ing tanggapan na.

²⁸ Sasalikut la ding tau potang e ya mayap a tau ing manungkulan, oneng potang ala na yu, ding mayap a tau ila ding manimuna.

29

¹ Ing taung maralas misasabianan, oneng buntuk na lalu neng pasiasan, e lumuat miras ya king kapahamakan at e ne makabangun pa.

² Potang makatuliran la ding mamuntukan, magsaya la ngan ding tau, oneng potang ing mamuntukan ala yang bitasang kayapan sablang tau sasaingsing no man.

³ Itang malugud king kabiasnan i tata na ya ing paligayan na. Oneng itang ating relasyun karing babaing magtinda karing karelang katawan sisiran nang pibandian na.

⁴ Matatag ya ing kayarian potang ing ari patupad na ing katuliran, oneng itang tatanggap suhul lalasakan ne.

⁵ Anti mu neng dekap ing kekang sarili, nung e mu panamdaman ing pamamuri mu karing kekang kakaluguran.

⁶ Mararakap ya ing taung e mayap king kasalanan a keyang depat, oneng ing taung mayap makapagkanta ya at masaya ya.

⁷ Balu na la ning taung mayap ding katuliran da ring pakakalulu, oneng e makanyan a pamanintindi ing taung e mayap.

⁸ Guguluan de ring taung palalu ing balen, oneng ing kapayapan pagobran da ring taung ating kabiasnan.

⁹ Potang ing taung ating kabiasnan makiargu ya king taung mangmang, ing mangmang mayli yang masikan at lalu yang gawang kaguluan.

¹⁰ Ding makamate tau kasaman da lang taung alang kasalanan, oneng ding taung banal ingatan da la bie deting tau.

¹¹ Agad dang paulata ding mangmang ing karelang mua, oneng ing taung biasa pipigilan na.

¹² Nung paniwalan na ning manimuna ing e katutuan, ding opisyal na maging malaram la.

¹³ Ing kalulu at ing manggipit atin lang pamilupa; parehu na lang dininan mata ning Ginu.

¹⁴ Nung balu nang ipagdipensa ning ari ing katuliran da ring kalulu, mag-ari ya king makabang panaun.

¹⁵ Ing barug at ing pamanuru king matulid makakayap la king penganak, oneng ing anak a panusigan king sablang buri na, kamarinayan ing ibie na kang ima na.

¹⁶ Ing krimen darakal potang ding taung e mayap ila ding manungkulan, oneng ing pangabagsak da akit ding taung banal.

¹⁷ Ing kekang anak keka yang disiplinahan, at apagmaragul me kapilan man.

¹⁸ Ing bansang alang pansin king Dios, memalen na ala lang disiplina, oneng mapalad ya itang tutupad king kautusan ning Dios.

¹⁹ E me adisiplinahan ing ipus king dakal a salita; malyaring aintindian na, oneng e na ka pamintuan.

²⁰ Mas atin kang ayasahan king mangmang kesa king taung bugasuk magsalita.

²¹ Itang mapanusig king ipus na manibat na inyang malati ya, e lumuat ya ing manikua king pibandian na.

²² Ing taung malaguang mimimua ibunga na ing dakal a pamipate uling buntuk na mapali ya.

²³ Kabiguan ing maging kararasan ning kapalaluan, oneng ing kapakumbaban pagdala na kang dangalan.

²⁴ Mapanganib ing makisapakat king mapanako. Miparusan ya nung magsalita yang katutuan king husgadu, at parusan ne ning Dios nung kalaraman ing keyang sabian.

²⁵ E mu sa ikakabalisa ing sasabian da ring aliwa tungkul keka; magtiwala ka king Ginu at mipanatag ka.

²⁶ Dakal lang taung manintun pabor king ari, oneng ing bukud makaibie hustisia king tau ya ing Ginu.

²⁷ Kasaman ne ning taung sakdal ing taung e mayap, at ing taung e mayap kasaman ne ing taung sakdal.

30

¹ Ila deti ring selita nang Agur a anak nang Jakeh ning Massa. Nganang migsalita kang Itiel at kang Ucal:

² E ku sukat meging tau uli ning kakung kamangmangan; ing isip tau ala kaku.

³ E ku mekapagaral king nanumang kabiasnan, at ala kung beluan tungkul king Dios a Banal.

⁴ Ninu na mo ing minukiat banua at kaybat kinuldas ya? Ninu na mo ing mekasakmal king angin o king lampin binalut na ing danum? Ninu na ing mekabili karing angganan na ning yatu? Ninu ya at nanu ya lagyu ing anak na? Siguradung balu me.

⁵ Patutuan na ning Dios ing balang sinabi na. Mengari yang kalasag karing sablang magtiwala king Dios.

⁶ E mu daragdagan ing sinabi na ban e na ka paniabianan at ausan malaram.

⁷ O Dios, aduang bage ing aduan ku keka at ibie mu la sa kaku bayu ku mu man mate:

⁸ ilaut mu ku king pamaglaram at e mu ku gagawan masalapi ni e mu ku gagawan kalulu. Ing ibie mu kaku ya ita mung pamangan a kailangan ku.

⁹ Malyaring kakung sabian ing e ra ka balu o e ra ka kailangan, nung sobra ing babie mu kaku. Malyaring manako ku, nung mamulubi ku at layun kang malapastangan, O kakung Dios.

¹⁰ E me sisiran ing ipus king keyang panginuan. Malyaring isumpa na ka at iti kekang panamdaman.

¹¹ Ating taung paniumpa da la ring karelang tata at e biasang pasalamat karing karelang ima.

¹² Ating taung isipan da ing malinis la, oneng king kamatutuanan ala lang kalupa king karinatan.

¹³ Ating taung mimisip king ila tune lang mayapala la kanung kalupa king kayapan, agpang king sarili dang kaisipan.

¹⁴ Ating taung mapangamkam at mapagsamantala karing kalulu at karing atyu king kalipitan.

¹⁵ Ating linta a ating aduang anak a babai at parehu dang sasabian, Dinan na. Apat la ding bage a kapilan man e sasawa:

¹⁶ ing kutkutan karing mete, ing babaing e mikayanak, ing malanging gabun a manayang uran, at ing api a milalablab.

¹⁷ Ing anak a pisunusunu ne i tata na o maninsultu at e mamintu kang ima na sukat ing kanan de ring ayup a buitre at mata na awak panuktukan da la.

¹⁸ Ating apat a bage a tune makapagmulala kaku at e ku aintindian:

¹⁹ ing agilang susulapo king banuang matas, ing ubingan a gagapang king batung maragul, ing barku a maglayag king malualas a dagat, at ing lalaki ampon ing babaing mipalsinta.

²⁰ Oyni ing dapat na ning babaing taksil king asawa na: kaybat nang migtaksil mandilu ya at sabian na: Ala kung kasalanan a depat!

²¹ Deting apat a bage naman galgal ya ing yatu at e no apibata:

²² ing ipus a meging ari, ing mangmang a e milalako kabiayan,

²³ ing babaing pikakasaman a mekapakiasawa, at ing ipus a babaing menikua king lugal ning babaing panginuan na.

²⁴ Ating apat a animal keti king yatu a tutung malati, oneng pekabiasa la karing sablang biasa:

²⁵ ding panas: ala lang sikanan, oneng makatipun lang pamangan da neng kaleldo;

²⁶ ding koneho: ala lang sikanan, oneng makagawa lang lungga karing maragul a batu;

²⁷ ding durun: ala lang ari, oneng makaayus la neng susulapo la.

²⁸ ding lupisak: mipagyu ya ing metung king kekang palad, oneng king palasyu ning ari karin la manuknangan.

²⁹ Ating apat a bage a makawiling lalawan neng lalakad la:

³⁰ ing leon, ing masikan dili karing sablang animal; e ya tatakut kenu man;

³¹ ing tatyo a matikas, ing mabulas a kambing, at ing ari a lalakad king akakit da ring sasakupan na.

³² Nung meging mangmang ka angga na ketang meging palalu ka o migtangkang dapat a e mayap, tuknang na ka.

³³ Sabulan mu ing gatas at manikua kang kesu. Tumbukan me arung ing tau at dumaya ya, at nung parati kang mua gulu ing kararasan mu.

31

¹ Ila deti ring sinabi nang Aring Lemuel ning Massa a tiru nang ima na:

² Nanu, O anak a kakung pakamalan, ing sabian ku keka? Ika ing bunga na ning kanakung panalangin.

³ E mu sana gigisanan ing kekang sikanan king aduan na ning laman at e mu la gagastusan ding salapi mu karing babai, uling dakal na la ding ari a mipahamak uli da reti.

⁴ Makiramdam ka, Lemuel. E la sukat miminum alak ding ari o manintun king inuman a makalasing.

⁵ Neng makainum la, akakalinguan da la ring kautusan at ing katuliran da ring taung atyu king kagipitan.

⁶ Ibie ya ing alak kareta mung taung ala nang kapanayan at karetang tutu nang magkakasakit.

⁷ Ila ding sukat minum ban akalinguan da ing karelang kakaluluan at makalunus a kabilian.

⁸ Magsalita ka para karetang taung e makapagsalita king karelang sarili. Idipensa mu la katuliran ding sablang maina.

⁹ Magsalita ka para karela at matul kang alang pamangabiran. Ingatan mu ing katuliran da ring kalulu at ding atyu king kagipitan.

¹⁰ Masakit yang panintunan ing mayap a asawang babai! Maygit ya kaulaga kesa karing alahas a mangamal.

¹¹ Lubus yang tiwala ing asawa na at kapilan man e ya magkulangan karing bage maulaga.

¹² Kabang bie na, susuyuan neng mayap ing asawa na; ala yang daraptan a e ustu.

¹³ E ya patugut magobra; gagawa yang imalan a lana at linen.

¹⁴ Mengari ya king barkung ating dakal a mangamal a kalakal; miyuyuli yang kabiayan a ibat king marayung lugal.

¹⁵ Ganingaldo pa mibabangun ne ban magsadiang pamangan para king pamilya na at ban gisingan na la at tutukan obra ding babaing kasaup da king bale.

¹⁶ Nung manakit yang gabun a masanting, saliwan ne at gawan neng pitamnanan ubas karing salaping keyang atipun.

¹⁷ Matatag ya king obra, masikan ya, at masipag.

¹⁸ Balu na king maulaga ing balang gagawan na, at e patugut magobra anggang kapitangan bengi.

¹⁹ Gagawa yang sarili nang sinulad at manayi yang sarili nang imalan.

²⁰ Sasaupan na la ding kalulu at ding atyu king pamangailangan.

²¹ E ya migaganaka neng panaun na ning dimla uling atin lang imalan a pagmarimla ding keyang pamilya.

²² Gagawa yang ulas at mi-imalan yang mapinung linen a kule granati.

²³ Pikabaluan ya ing asawa na at metung ya karing memalen a gagalangan.

²⁴ Manayi ya pang imalan at babat at pisasali na karing maniali.

²⁵ Marangal ya at kagalang-galang; ala yang takut marap king aldo bukas.

²⁶ Magsalita ya king mitmung kabiasnan at maganaka ya.

²⁷ Samal yang parati at lilingapan na ing kailangan na ning pibalebale na.

²⁸ Pakamalan de at gagalangan ding anak na at pupurian ne ning asawa na.

²⁹ Nganang magsalita ning asawa na, Dakal lang babaing talasawang mayap, oneng ika ing pekamayap karela ngan.

³⁰ Mapaglinlang ing seksi, kukupas ing lagu, oneng ing babaing ating takut king Ginu sukat yang purian.

³¹ Pasalamatan ya at parangalan king sablang keyang daraptan. Karapatdapat neng purian ning balen.