1

¹

Daviden seme eta Jerusalemgo errege Koheleten esanak.

²

Huskeria hutsa
—dio Koheletek—,
huskeria hutsa, dena huskeria da.

³
Zertarako du gizakiak
lur honetan leher egitea?

⁴
Belaunaldiak joan,
belaunaldiak etorri,
munduak mundu dirau.

⁵
Sortzen da eguzkia eta sartzen,
eta bere tokira lehiatzen,
handik berriro sortzeko.

⁶
Jotzen du haizeak hegoalderantz,
jotzen iparralderantz,
batera jo, bestera jo,
eta jirabiraka hasten da berriro.

⁷
Ibaiak oro itsasora doaz
eta itsasoak ez du gainez egiten;
ibaiak, nora doazen, harantz dira
behin eta berriro joaten,
bide bera eginez.

⁸
Ezin inork aski esan
zein aspergarri den guztia.
Ez da begia ikustez nekatzen,
ez belarria entzutez asetzen.

⁹
Gertatu zena gertatuko da berriro,
lehen egina eginen da gero ere.
Deus ez berririk eguzkipean.

¹⁰
Zerbaitetaz hau esan baledi:
«Horra, hori bai berria!»,
horrelakoa ere gertatua da
aurreko mendeetan.

¹¹
Ez gara oroitzen geure antzinakoez;
halaxe gure ondokoez ere,
ez dira oroituko
hurrengo izanen direnak.

¹²
Ni, Kohelet,
Israel herriaren errege izana naiz
Jerusalemen.

¹³
Buru-belarri ari izana naiz
mundu honetan gertatzen dena
jakinduriaz ikertzen eta aztertzen.
Lanbide txarra eman die Jainkoak
gizon-emakumeei,
horretan jardun dezaten.

¹⁴
Eguzkipean gertatzen denari
begira egon izan naiz,
eta horra, den-dena huskeria da,
haizea atzeman nahi izatea bezala;

¹⁵
ezin baita okertua zuzendu,
ezta zenbatu ere ez dagoena.

¹⁶
Neure buruari esan nion:
«Nire aurretik Jerusalemen
errege izan diren guztiek baino
jakinduria askoz handiagoa
neureganatu dut,
asko bainaiz ikusia eta ikasia».

¹⁷
Buru-belarri ari izana naiz
jakinduria eta ezaguera,
zorakeria eta ergelkeria
zertan bereizten diren aztertzen;
eta ohartu naiz, hori bera ere
haizea atzeman nahi izatea
bezala dela.

¹⁸
Izan ere,
zenbat eta jakinduria ugariago,
atsekabea handiago,
zenbat eta ezaguera sakonago,
nahigabea larriago.

2

¹

Neure baitan esan nuen:
«Ea bada, dasta dezadan alaitasuna,
goza dezadan bizipoza!»
Eta horra, dena huskeria da.

²
Irri egitea, zorakeria.
Alaitasuna, zertarako?

³
Neure burua ardoz alaitzea
erabaki nuen,
baina zuhurtasunez jokatuz;
zorakeria hori egin nuen,
harik eta ikus nezan arte
eguzkipean zer ote den hoberena
gizon-emakumeentzat,
berauen bizitzako egunetan.

⁴
Lan handiei ekin nien.
Jauregiak eraikiarazi nituen
eta mahastiak landatu.

⁵
Lorategiak eta baratzeak
atondu nituen,
mota orotako zuhaitzak sartuz.

⁶
Urtegiak egin nituen,
zuhaitz gaztez eginiko basoa
ureztatzeko.

⁷
Esklaboak erosi nituen,
gizaseme nahiz emakume,
eta hauen seme-alabak ere
neuretzat izan nituen.

⁸
Zilar eta urre ugari metatu nuen,
baita zenbait erregeren
eta eskualdetako ondasunak ere.
Gizon-emakume kantariz
inguratu nintzen,
eta gizonak desira dezakeen
bezainbat emazteki izan nuen.

⁹
Handi egin nintzen,
Jerusalemen nire aurretik
izan direnak
baino handiago.
Gainera, neurekin nuen jakinduria.

¹⁰
Ez nien ukatu neure begiei
eskatzen zidatenik deus ere,
ezta neure bihotzari
pozik batere.
Nire lan guztietan
atsegin hartu nuen;
hauxe izan zen
nire lan guztien saria.

¹¹
Begiratu nien, ordea,
neure eskuz eginiko lanei
eta horretarako
eraman behar izan nituen nekeei.
Eta horra, dena huskeria da,
haizea atzeman nahi izatea bezala;
ez dago onurarik eguzkipean.

¹²
Jakintsu ala ezjakin eta
ergel izan,
hausnartzen ari izan nintzen
hobea zer ote den.
Zer egingo ote du
erregearen ondoren datorrenak?
Lehen ere egina bera .

¹³
Hala ere, ikusi nuen
hobea dela jakinduria
ergelkeria baino,
argia ilunpea baino hobea
den bezala.

¹⁴
Izan ere, jakintsua buruargi;
ergela, ordea, ilunpetan dabil.
Badakit, hala ere,
biek etorkizun bera dutela.

¹⁵
Orduan, esan nuen neurekiko:
«Ergelak eta biok
etorkizun bera baldin badugu,
zertarako izan hain jakintsu?»
«Hori ere huskeria da»,
esan nuen neure baitan.

¹⁶
Ezen jakintsuaz oroitzea
ez baita betiko;
ergelaz ere ez dira beti oroituko;
hurrengo egunetan
guztiez dira ahaztuko.
Ai ene! Nahiz jakintsua nahiz ergela
biak berdin hiltzen dira.

¹⁷
Nazkatua nago bizitzeaz,
higuingarri dut
eguzkipean gertatzen dena;
huskeria da,
haizea atzeman nahi izatea bezala.

¹⁸
Gogaitua nago
eguzkipean egin ditudan
lan neketsuez,
neure ondorengoari utzi
behar izango baitizkiot.

¹⁹
Badakit nik bost,
zuhur ala tentel
izanen ote den.
Nik mundu honetan halako arretaz
egin dudan lanaz jabetuko da.
Ez du honek zentzurik!

²⁰
Etsipenak hartua nago,
mundu honetan zenbat lan
egin dudan ikusirik.

²¹
Izan ere, eginahaletan ari da bat
zorrotz eta arretaz lan egiten,
emaitza onak lortzen,
eta dena,
inolako lanik egin ez duenari
utzi behar.
Hau bai dela huskeria
eta nardagarria!

²²
Zer gelditzen zaio gizakiari
eguzkipean egin duen
hainbeste lan eta eginahaletatik?

²³
Egunero atsekabea baizik ez du,
eta bere lanetan nekea;
gauez ere ez du atsedenik hartzen
haren bihotzak.
Hau bai dela huskeria!

²⁴
Gizakiarentzat hoberena
jatea, edatea
eta bere lanaren fruituaz gozatzea.
Nik uste dut, hau ere
Jainkoaren eskutik datorrela;

²⁵
izan ere, honela dio berak:
«Nork jan dezake,
nor goza daiteke nik jakin gabe?»

²⁶
Berak, atsegin duenari
baitizkio ematen
jakinduria eta argitasuna
eta bozkarioa.
Bekatariari, ordea,
biltze- eta metatze-lana ematen dio,
gero Jainkoak atsegin duenari
utzi behar izateko.
Horra bada, hori ere
haizea atzeman nahi izatea
bezain hutsala.

3

¹

Denak du bere sasoia,
gauza bakoitzak bere garaia du
eguzkipean:

²
jaiotzeko garaia
eta hiltzeko garaia,
landatzeko garaia
eta landarea ateratzeko garaia,

³
hilarazteko garaia
eta sendatzeko garaia,
hondatzeko garaia
eta eraikitzeko garaia,

⁴
negar egiteko garaia
eta barre egiteko garaia,
aiene egiteko garaia
eta alai egoteko garaia,

⁵
harriak jaurtitzeko garaia
eta harriak biltzeko garaia,
besarkatzeko garaia
eta banantzeko garaia,

⁶
bilatzeko garaia
eta galtzeko garaia,
gordetzeko garaia
eta botatzeko garaia,

⁷
urratzeko garaia
eta josteko garaia,
isiltzeko garaia
eta mintzatzeko garaia,

⁸
maitatzeko garaia
eta gorrotatzeko garaia,
gudurako garaia
eta bakerako garaia.

⁹
Zer on eskuratzen du
lan egiten duenak?

¹⁰
Begiratu diot
Jainkoak gizon-emakumeei
ezarri dien egitekoari,
horretan jardun dezaten.

¹¹
Gauza guztiak egoki egin ditu,
bakoitza bere sasoian.
Haien esku utzi zuen mundua,
azter dezaten;
gizakiak, ordea, ezin ulertu
Jainkoak hasieratik bukaerara
egin dituenak.

¹²
Ikusi dut ez dela ezer hoberik
alai eta ongi bizitzea baino.

¹³
Jainkoaren emaitza baitu gizakiak
jan, edan eta bere lanaren etekinaz
gozatu ahal izatea.

¹⁴
Badakit, Jainkoak egin duen guztiak
beti iraungo duela.
Ezin diogu deus ere erantsi,
ez kendu;
Jainkoak horrelakoa egin baitu,
begirune izan diezaiogun.

¹⁵
Iragan zena
orain ere halaxe gertatzen da;
etorkizun dena
lehen ere gertatua da.
Joana behin eta berriro
egin ohi du Jainkoak.

¹⁶
Ikusi dut mundu honetan
bidegabekeria dagoela
zuzenbidearen ordez,
eta gaiztakeria
zuzentasunaren ordez.

¹⁷
Eta honela nioen neure baitan:
«Jainkoak epaituko ditu
zuzena eta gaiztoa,
gauza eta egintza guztiei
baitatorkie beren ordua ».

¹⁸
Beste hau ere bururatu zitzaidan:
«Jainkoak probatu egin nahi ditu
gizon-emakumeak,
abereak bezalakoak direla
ikusarazteko».

¹⁹
Etorkizun bera dute
gizon-emakumeek zein abereek:
abereak hiltzen diren bezala
dira hiltzen gizon-emakumeak ere.
Arnasa bera dute denek hartzen.
Gizon-emakumeek ez dute deus ere
abereek baino gehiago,
eta dena huskeria da.

²⁰
Toki berera doaz denak:
hautsetik datoz
eta hautsera itzuliko dira.

²¹
Ba al daki inork
gizon-emakumeen arnasa
gorantz igotzen den,
eta abereen arnasa, aldiz,
lur azpira jaisten den?

²²
Ikusi dudanez,
ez du gizonak deus hoberik
bere egintzez gozatzea baino;
horixe du bere zoria.
Izan ere, nork ikusaraziko dio
ondoren zer gertatuko den?

4

¹

Hausnartzen ari izan nintzen
eguzkipean zenbat bidegabekeria
egiten den.
Ikusi nituen zapalduen malkoak,
eta kontsolatzailerik ez;
zapaltzaileen eskua
gogor ari zitzaien,
eta kontsolatzailerik ez.

²
Zori hobekotzat jotzen ditut
hilak biziak baino,

³
eta biok baino zoriontsuago
jaio ez dena
eta eguzkipean egin ohi diren
okerrak ikusi ez dituena.

⁴
Ikusi ditut, orobat,
jendearen lan guztiak
eta eginahalen emaitzak:
elkarrentzako bekaizkeriaz
eginak denak.
Hau ere huskeria da
eta haizea atzeman nahia bezalakoa.

⁵
Ergela, eskuak tolestatu eta
goseak hiltzen da .

⁶
Hala ere, hobe da esku-hutsik lasai bizi,
esku beterik neketan baino .

⁷
Beste zentzugabekeria hau ere
ikusi dut eguzkipean:

⁸
Demagun
bakarrik bizi dela gizon bat;
ez du lagunik, ez seme-alabarik,
ez anai-arrebarik,
eta, hala ere,
etengabe dihardu lanean,
ez da asetzen aberasteaz,
galdetu ere ez du egiten bere baitan:
«Norentzat ari ote naiz lanean,
neure buruari atseginak ukatuz?»
Horra beste zentzugabekeria
eta lanbide txarra.

⁹
Hobe, bi elkarrekin ari izatea
bakarka baino,
elkartze horretatik
etekin hobea aterako baitute.

¹⁰
Bietarik bat eroriko balitz,
besteak jasoko luke;
baina urrikalgarri bakarrik dagoena;
eroriko balitz,
ez bailuke izango nork jaso.

¹¹
Orobat, bik, batera lotaratuz,
elkar dute berotuko;
bakarrik dagoena nola berotu?

¹²
Bati erasotzen diotelarik,
biek eginen dute aurre.
Hiru hariko soka etetea gaitz.

¹³
Hobe, gazte behartsu baina zuhurra,
aholkurik nahi ez duen
errege zahar eta zoroa baino.

¹⁴
Zeren gaztea,
noizbait presondegian egona
eta bere herrian behartsu jaioa
izanik ere,
errege-aulkira igo baita,

¹⁵
eta zaharraren tokian altxatzen den
gaztearen alde jartzen ikusi dut
eguzkipean dabilen jende guztia ere.

¹⁶
Ezin zenbatu ahalako herri baten
buruzagi izan arren,
gerokoak ez dira
harekin ere pozik izanen.
Hau ere huskeria da,
haizea atzeman nahi izatea.

¹⁷
Zabiltza arretaz
Jainkoaren etxera sartzean,
hobe duzu entzutera hurbildu,
ergelek egin ohi duten oparia
eskaintzera baino;
ergelek ez baitakite
gaiztakeria baizik egiten.

5

¹

Ez bedi zure ahoa
zalapartaka mintza,
zure bihotzak ere
ez dezala bizkor hitz egin
Jaunaren aurrean;
zeruan baita Jainkoa
eta zu lurrean.
Ez egin, bada, hitz asko.

²
Izan ere, kezka gehiegik
amesgaiztoa dakar,
eta hitz-jarioak
zoro-berriketak egitea.

³
Jainkoari promesen bat
egin badiozu,
bete lehenbailehen,
ez baititu atsegin axolagabeak.
Bete hitzemana.

⁴
Askoz hobe duzu hitzik ez ematea,
emaniko hitza ez betetzea baino.

⁵
Ez utzi zeure ahoari
bekatu eginarazten,
ez esan gero Jainkoari
ohartu gabe egin duzula.
Ea haserretzen zaizun Jainkoa
zeure hitzengatik
eta zeure lanak oro
desegiten dizkizun!

⁶
Amets eta huskeria ugari denean,
berriketa ere ugari.
Zuk, aldiz, izan begirune Jainkoari .

⁷
Herrian behartsuak
zapaltzen dituztela,
gogorki epaitzen
eta zuzenbidea desegiten dutela
ikusten baduzu,
ez harritu horregatik.
Handikiak, beste handikiago bat
du babesle, eta biok,
goitiago daudenak dituzte babesle.

⁸
Denek ateratzen diote
etekina lurrari;
erregea ere
lurrak ematen duenetik bizi da .

⁹
Diruzalea ez da inola asetzen,
aberastasuna maite duenak
ez du onurarik.
Hori ere, beraz, huskeria da.

¹⁰
Zenbat eta ondasun gehiago,
hainbat eta irensle ugariago;
zertarako, hortaz,
aberastasunak jabeak
begien aurrean ikusteko izan ezik?

¹¹
Asko jan, gutxi jan,
langileak lo egiten du gozoki;
aberatsak, aldiz,
bere asean ezin egin lorik.

¹²
Ikusia dut
beste gaitz handi bat ere
eguzkipean:
aberastasunak pilatzea
berorien jabearen kaltetan dela;

¹³
izan ere, une txar batean
gal ditzake denak;
jaioko zaio semea
eta esku-hutsik geldituko da.

¹⁴
Bere amaren sabeletik
biluzik irten zen,
halaxe da itzuliko,
bere lanaren saririk batere
ez du berekin eramango.

¹⁵
Hau bai gaitz negargarria:
etorri bezalaxe joan behar.
Eta zein fruitu atera dio
egin duen lanari?

¹⁶
Bere bizitza osoa
goibel eta atsekabeturik,
neke, oinaze eta haserre artean
eman du.

¹⁷
Ikusi dudanez, hauxe dute
gizon-emakumeek hoberena:
eguzkipean egiten duten lanetik
jan, edan eta alai gozatu,
Jainkoak eman
bizitzako egunetan zehar;
horixe dute beren zoria.

¹⁸
Aberastasunak eta ondasunak
eman dizkion gizaki orori,
berorietatik jateko,
dagokion zatia hartzeko
eta lanaz pozteko eskubidea ere
eman dio Jainkoak;
Jainkoaren dohaina da hori.

¹⁹
Ez du bere bizitzako egunetan
buruhausterik izango
Jainkoak bihotza atseginez
betetzen dionak.

6

¹

Ikusia dut eguzkipean
gizakume artean maiz
gertatu ohi den beste gaitz bat:

²
Ematen dizkio Jainkoak bati
aberastasunak, ondasunak, ohorea;
nahi duen guztia du,
ez du falta deus ere.
Baina Jainkoak ez dio uzten
halakoez gozatzen,
arrotz batek dizkio irensten.
Hau bai zentzugabekeria
eta zoritxar handia!

³
Batek ehun seme-alaba ukan,
urte luzez bizi
eta anitz egun harturik ere,
bere ondasunez
aski gozatzen ez badu,
eta hilobitarako ere ez badu,
horra zer diodan: halakoa
haur-galdua baino okerrago da.

⁴
Haur-galdua, etorri ere,
alferrik etorri baitzen,
eta ilunpetan dabil,
beronen izena ere
ilunpetan geldituko da.

⁵
Ez du egun-argia ikusi,
ez ezagutu;
hala ere, beste horrek baino
atseden handiagoa du.

⁶
Izan ere, gerta daiteke,
hark, mila urte bi aldiz bizi arren,
bere ondasunak ez gozatzea.
Baina, azkenean,
ez al doaz guztiak toki berera?

⁷
Ahora zer eramana izateko
lehiatu ohi dira
gizon-emakumeak lanean;
hala ere beren barnea asetzen ez.

⁸
Zer du jakintsuak
ergelak baino gehiago?
Eta bizien aurrean
jokatzen dakien behartsuak ere
zer du onik?

⁹
Hobe desiratzen dena ikusi,
ikusten ez dena desiratu baino.
Hau ere, ordea, huskeria da,
haizea atzeman nahi izatea.

¹⁰
Orain den guztia
izendatua zuen jadanik Jainkoak
eta bazekien zer den gizona.
Ezin dio gizonak auzian aurre egin
bera baino indartsuagoa denari.

¹¹
Zenbat eta hitz gehiago
zorakeria gehiago.
Zertarako jardun?

¹²
Batek daki
zer duen hoberena gizonak
bere bizitza hutsalean
ematen dituen egun urrietan!
Itzala bezala joaten zaio denbora.
Esan ote diezaioke inork gizonari
zer izanen ote den beraren ondoren
eguzkipean?

7

¹

Hobe izen ona, lurrin gozoa baino.
Hobe heriotza-eguna,
jaioteguna baino.

²
Hobe hiletak jotzen ari diren
etxera joan,
jai-otordua egiten
ari direnera baino;
etxe hartan ikusten baita zein den
gizon-emakume ororen azkena,
han du hausnartzen bizi denak
zer datorkion.

³
Hobe negarra, irria baino;
begitartea goibel egon arren,
bihotza ondu egiten baita.

⁴
Zuhurrak, hiletak jotzen ari diren
etxean du bihotza;
tentelak, berriz,
jaietan dagoen etxean.

⁵
Hobe zuhur baten zentzarazpena,
tentel baten goraipamena baino.

⁶
Izan ere, eltzepeko zotzaren
txinparta-hotsa bezalakoa
ergelaren irria, huskeria hutsa.

⁷
Bortxakeriak zuhurra ere
ergel du bihurtzen,
eta eskupekoak bihotza usteltzen.

⁸
Hobe arazoa bukatu, hasi baino;
hobe eroapena, harrokeria baino.

⁹
Ez zaitez bizkorregi haserretu,
ergelena baita haserretzea.

¹⁰
Ez galdegin zergatik
ote ziren hobeak
aldi joanak oraingoak baino.
Zuhurrak ez luke
horrelako galderarik egingo.

¹¹
Hoberena, zuhurtasuna
ondasunekin batera izatea;
hori da onurakorrena
lur honetan bizi direnentzat.

¹²
Zuhurtziaren itzala
aberastasunaren itzala adinakoa da;
baina zuhurtzia hobea,
biziarazi egiten baitu bere jabea.

¹³
Begira Jainkoak eginari:
nork zuzen ote dezake
hark okertua?

¹⁴
Aldi onean goza ezazu,
eta txarrean pentsa;
bata zein bestea Jainkoak egin ditu,
gizonak bere etorkizunari
igarri ez diezaion .

¹⁵
Hamaikatxo ikusia naiz
neure bizitza itxuragabe honetan:
gizaki zuzena, zuzen izanik ere,
galdu egiten da;
makurra, berriz, makur izanik ere,
luzaro bizitzen.

¹⁶
Ez izan zuzenegi,
ezta behar baino jakintsuago ere,
ea hondatzen duzun zeure burua.

¹⁷
Ez izan makurregi,
ezta ergelegi ere,
ea garaia baino lehen
hiltzen zaren.

¹⁸
Hobe duzu honi heldu,
hura eskutik utzi gabe;
Jainkoari begirune dionak
ez baitu ezertan huts egiten.

¹⁹
Jakinduriak
indartsuago egiten du jakintsua,
hamar buruzagik hiria baino .

²⁰
Hala ere,
ez da lurrean gizaki zuzenik
hutsik gabe on dagienik.

²¹
Ez egin jaramonik esamesa guztiei;
horrela,
ez diozu entzungo zeure morroiari
zutaz gaizki-esaka.

²²
Ohar zaitez
zeu ere maiz ari izana zarela
besteez gaizki-esaka.

²³
Arretaz aztertu nuen hau guztia,
neure artean esanez:
«Jakintsu izan behar dut».
Hori, ordea, ez zegoen nire esku.

²⁴
Gertatu zena urruti dago
eta sakon-sakona da.
Nork aurki lezake?

²⁵
Gogotik aztertu nuen dena,
hausnartu eta jakitearren,
jakinduria eta arrazoia
aurkitzearren.
Ohartu naiz
gaizto izatea zorakeria dela,
bihurrikeria eta ergelkeria.

²⁶
Entzun dut
heriotza baino garratzagoa dela
lakioa bezalakoa den emakumea:
horren bihotza xedera,
horren besoak lotura.
Jainkoaren begiko denak
ihes egingo dio;
bekataria, aldiz,
harrapatu egingo du
halako emakumeak.

²⁷
Hona hemen
zertaz ohartu naizen ni, Kohelet,
argibide bila,
denak banan-banan
aztertu ditudanean:

²⁸
bila nabilen hori
ez dudala aurkitu, alegia.
Gizon bakarra aurkitu dut
milaren artean;
baina emakume bakar bat ere ez,
denen artean.

²⁹
Azken batean, honetaz ohartu naiz:
Jainkoak zuzena egin duela gizakia;
gizakiak, ordea, bere burua
mila arazoz nahasi duela.

8

¹

Nor jakintsua adinakoa?
Nork daki gauzen zergatia argitzen?
Jakinduriak argitzen dio
gizakiari aurpegia,
eta bekozkoa aldatzen.

²
Bete itzazu erregearen esanak,
hala egin baitzenion zin
Jainkoaren aurrean.

³
Ez arbuiatu erregearen nagusigoa ,
eta ez jardun gaiztakerian,
nahi duen guztia
egiten baitu erregeak.

⁴
Honen esana, izan ere,
ahalmen handikoa;
nork galdetu hari zertan ari den?

⁵
Agindua bete dezanak
ez du inolako txarrik izanen;
jakintsuak badaki noiz eta zer egin.

⁶
Arazo guztientzat daude
aldi eta era bereziak;
gizakiarentzat, berriz, atsekabe ugari.

⁷
Izan ere, inork ezin jakin
zer gertatuko den.
Adieraz ote diezaioke norbaitek?

⁸
Gizon-emakumeak ezin izan
beren bizi-arnasaren jabe ;
ezin egin ihes heriotza-egunari,
ezin alde egin borrokaldi honetatik.
Gaiztakeriak ez du salbatuko
gaiztoa.

⁹
Hauen guztien berri izan dut,
eguzkipean egin ohi diren
lan guztiak
aztertzen saiatu naizenean,
kalte eginez, gizakiak gizakia
menderatzen duenean.

¹⁰
Era berean, ikusia dut
nola lurperatu dituzten gaiztoak;
toki santutik urruti bizi izan ziren;
hala ere, hirian ahaztu egin zuten
haien jokabidea .
Hau ere zentzugabekeria!

¹¹
Izan ere,
gaiztakeriaren aurkako epaia
berehala betetzen ez delako,
makurkeria egiteko gogoz
bete ohi da
gizon-emakumeen bihotza.

¹²
Hamaika gaiztakeria egin ohi du
bekatariak!
Baina luzaz bizi da.
Hala ere, badakit:
«Jainkoari begirune eta lotsa
diotenei ongi doakie.

¹³
Gaiztoak ez du onik izango
eta ez du bere bizia luzatuko
itzal bat adina,
ez baitio begirunerik Jainkoari».

¹⁴
Lurrean, ordea,
beste zentzugabekeria hau
gertatu ohi da:
zenbait gizaki zuzenek
gaizkileei dagokien zoria dute,
eta zenbait gizaki gaiztok
ongileei dagokiena.
Nire ustez, hau
guztiz zentzugabekoa da.

¹⁵
Gora, bada, alaitasuna!
Ez baitu gizakiak
eguzkipean beste onik,
jan, edan eta gozatzea baizik.
Horixe bakarrik atera dezake
bere eginahaletik,
Jainkoak mundu honetan bizitzeko
eman dizkion egunetan.

¹⁶
Gogotik saiatu naiz jakintsu izaten
eta lurrean egin ohi diren jarduerak
ulertzen.
Gau eta egun, begirik bildu gabe,
ari izaten dira gizon-emakumeak.

¹⁷
Baina, ikusi dudanez,
Jainkoak eguzkipean ari dituen
egintza guztietarik bat ere
ezin dute gizon-emakumeek
garbi ulertu.
Zenbat eta gehiago saiatu
egintza horien arrazoi bila,
hainbat eta nekezago
aurkituko dute.
Jakintsuak berak,
badakiela esanik ere, ez du ulertzen.

9

¹

Hauek guztiak hausnartu ditut
neure baitan,
eta ohartu naiz
Jainkoaren eskuetan direla
bai zuzenak, bai jakintsuak,
baita berauen egintzak ere.
Maitasunaz eta gorrotoaz
ez daki deus ere gizakiak.

²
Zori bera dute denek:
zuzenek zein makurrek,
garbiek zein likitsek;
opariak eskaintzen dituenak
bezalakoa
eskaintzen ez dituenak ere;
zintzoak bezalakoa bekatariak;
zin dagienak bezalakoa
zin egiteko beldur denak ere.

³
Hauxe duzu,
eguzkipean direnen artean txarrena:
ororentzat zori berbera.
Horregatik,
gaiztakeriaz eta zorakeriaz
betea dago
gizon-emakumeen bihotza,
bizi diren bitartean;
eta, azkenean, hildakoen artera!

⁴
Batek, bizirik dagoen bitartean,
baduke itxaropen:
hobe zakur bizia, lehoi hila baino.

⁵
Badakite biziek hil beharra dutela;
hilek, ordea, ez dakite ezer,
ez dute aurrerantzean saririk,
galdua da haien oroitzapena.

⁶
Bukatu ziren jadanik haientzat
amodioa, gorrotoa eta grinak.
Ez dute aurrerakoan esku-hartzerik
mundu honetan
egiten diren lanetan.

⁷
Ea bada! Jan bozkarioz zeure ogia,
edan alai zeure ardoa,
atsegin baititu jadanik Jainkoak
zure egintzak.

⁸
Eraman beti jantzi zuriak soinean,
ez egon zeure burua lurrindu gabe.

⁹
Goza bizitzaz
maite duzun emaztekiarekin,
Jainkoak eguzkipean bizitzeko
eman dizkizun egun hutsal orotan;
horixe baituzu zeure bizitzaren
eta eguzkipean dagizun
lanaren saria.

¹⁰
Egin dezakezun guztia egizu gogoz,
ez baita lanik, ez gogoetarik,
ez zientziarik,
ezta jakinduriarik ere
zu zoazen Hildakoen Egoitza horretan.

¹¹
Beste hau ere ikusia dut
eguzkipean:
lasterketan ez dela beti
bizkorrena nagusitzen,
ezta guduan ere indartsuena;
jakintsuak ez duela beti
ogia irabazten,
ezta buruargia ere aberasten;
jakituna ez dela beti
ongi ikusia izaten.
Denei datozkie
aldi onak eta txarrak.

¹²
Gainera,
ez dakite gizon-emakumeek
noiz duten beren ordua;
sareak harrapatzen baititu arrainak
eta lakioak txoriak,
halaxe ditu aldi txarrak
bat-batean harrapatzen
gizon-emakumeak.

¹³
Ikusia dut eguzkipean
beste gauza oso jakingarri bat.

¹⁴
Ba omen zen herri txiki bat
bizilagun gutxikoa.
Errege handi batek
eraso omen zion, setiatu
eta inguruan erasogailu handiak
eraiki omen zituen.

¹⁵
Ba omen zen hiri hartan
gizon behartsu baina jakintsu bat,
eta bere jakinduriaz
libratu omen zuen hiria.
Ondoren, ordea,
ez zen inor ere oroitu
gizon behartsu hartaz.

¹⁶
Hobe da jakinduria indarra baino,
diot nik;
behartsuaren jakinduria, ordea,
arbuiatu egin ohi da
eta ez dira haren hitzak aditzen.

¹⁷
Jakintsuaren hitz eztiak
errazago aditzen dira
ergelen buruzagiaren
deiadarrak baino.

¹⁸
Hobe jakinduria armak baino.
Aski da, ordea, batek huts egitea
on guztiak hondatzeko.

10

¹

Euli hilek lurringilearen olioa
kutsatzen eta kirasten
duten bezala,
halaxe gertatu ohi da
garrantzitsuago
ergelkeria txiki bat
jakinduria eta ohorea baino.

²
Jakintsuak burua bere tokian;
ergelak, aldiz, oinazpian .

³
Hor dabil ergela bidez bide;
bera izan zentzugabea,
eta besteak jotzen ditu
zentzugabetzat .

⁴
Nagusia haserretzen bazaizu ere,
ez utzi horregatik zeure tokia,
otzan izateak
oker handiak eragozten baititu.

⁵
Ikusia dut eguzkipean,
agintariengandik datorren
beste oker handi bat:

⁶
ergela toki gorenean jarria
eta aberatsa behean eseria.

⁷
Ikusi izan ditut
morroiak zaldi gainean
eta nagusiak oinez, morroi bailiran.

⁸
Zuloa dagiena bertan da eroriko,
horma botatzen duenari
sugeak zizta egingo.

⁹
Harriak ateratzen dituenak
beraiekin min hartuko;
egurra ebakitzen ari dena
zauritzeko arriskuan dago.

¹⁰
Aizkora kamutsarekin,
zorrozten ez baduzu,
lan handiagoa egin beharko.
Joka ezazu buruz,
ahaleginari onura ateratzeko.

¹¹
Garaiz xorarazi baino lehen
sugeak zizta egiten badu,
ez du irabazirik suge-xorarazleak.

¹²
Jakintsuaren ahoari darion mintzoa
atsegina da;
zentzugabea, berriz,
bere hitzak galduko du:

¹³
hizketan hasi orduko zorakeria dio,
eta bukatzean
ergelkeria gaiztoa dario;

¹⁴
ergelak berriketa ugari.
Gizonak ez daki zer datorkion.
Eta nork adieraz diezaioke
beraren ondoren zer gertatuko den?

¹⁵
Bai neketsua ergelaren lana;
ez daki hirirako bidea ere.

¹⁶
Zoritxarrekoa
erregetzat haurra duen lurraldea,
agintariek goizetik
tripakadak egiten
dituzteneko lurraldea.

¹⁷
Zorionekoa
erregea aitoren semea
duen lurraldea;
agintariek,
indarrak hartzeko
eta ez sabelkeriaz,
beren orduetan jaten
duteneko lurraldea.

¹⁸
Nagiaren sabaia erraz eroriko,
zabarraren etxean itogin franko.

¹⁹
Gozatzeko da ogia,
bizia alaitzeko ardoa,
eta denetan laguntzeko dirua.

²⁰
Ez iraindu erregea,
ezta zeure baitan ere;
ez mintza aberatsaren aurka,
ezta zeure gelako isilean ere;
txori txiki batek baitie
zure mintzoa eramango,
eta hegaztiek
zure esana jakinaraziko.

11

¹

Itxuraz galduan bada ere,
hartzazu zereginen bat,
luzarora izango baituzu etekina .

²
Banatu zeure ondasunak zazpien,
baita zortzien , artean ere,
ez baitakizu nolako ezbeharra
etor daitekeen lurrera.

³
Hodeiek, aseak daudelarik,
euria egin ohi dute lur gainera.
Zuhaitza,
hegorantz nahiz iparrerantz erori,
han geldituko da,
erori den tokian.

⁴
Haizeari begira dagoenak
ez du ereiten,
ezta lainoei begira dagoenak ere
uztarik biltzen.

⁵
Bizi-arnasa haurdunaren sabelean
nola sartzen den
eta haurra nola
hezurmamitzen den
ez dakizun bezala,
ez dakizu ere nola diharduen
gauza guztien egile den Jainkoak.

⁶
Erein goizean zeure hazia,
eta arratsaldean ere ez egin opor,
ez baitakizu ereinaldi bietan
zein izanen duzun hoberena,
ezta bata bestea bezain ona
izango den ere.

⁷
Bai eztia egun-argia,
eta bai atsegina begientzat
eguzkia ikustea!

⁸
Gizonak, urte luzez bizi baledi ere,
bizi bitza denak alai;
baina oroit bedi
aldi ilunak ere ugari direla.
Gertatzen den guztia huskeria da.

⁹
Alai hadi, mutil,
gazte haizen bitartean,
izan zoriontsu heure gaztaroan,
jarrai hakie heure bihotzari
eta heure begien grinari.
Ez ahaztu, ordea,
horien guztien kontua
eskatuko diala Jainkoak auzian.

¹⁰
Bota heure bihotzetik kezkak,
uxa heure gorputzetik gaitza,
gaztetasuna eta gaztaroa
agudo joaten baitituk.

12

¹

Oroit hadi heure Egileaz
gazte haizen bitartean,
aldi txarrak
etor dakizkian baino lehen;
urte horiek etortzean
honela esango duk:
«Ez ditiat atsegin».

²
Orduan eguzkia eta egun-argia,
izarrak eta ilargia
ilundu egingo zaizkik,
eta euria egin ondoren
berriro lainotuko dik.

³
Orduan eskuak
dardaraka zaizkit jarriko
eta zangoak ahulduko;
hortz-haginak gutxituko
eta alferrik dituk izango,
begiak ere ilunpetan geldituko.

⁴
Belarriak itxiko zaizkik,
ezin izango duk aditu
errotarri-hotsik,
ezta entzun ere txorien kanturik.
Ahotsa moteldu egingo zaik.

⁵
Toki goietan ibiltzeak
beldurra emango dik,
baita bide zelaian ibiltzeak ere.
Ilea zurituko zaik
ibilera baldartuko
eta atsegin-grina hoztuko.
Gizakia bere betiko
etxerantz zihoak;
jadanik hilketariak
kalez kale zebiltzak .

⁶
Orduan,
zilarrezko haria eten egingo zaik,
urrezko ontzia hautsiko,
pitxerra iturrian puskatuko,
eta putzu gainean txirrika zartatuko.

⁷
Hautsa lurrera itzuliko duk,
handik sortua denez.
Bizi-arnasa Jainkoarengana
bihurtuko duk,
berak emana denez.

⁸
Huskeria hutsa —dio Koheletek—,
dena huskeria da.

⁹
Oso jakintsua zenez, Koheletek
irakaspenak eman zizkion herriari;
esaera asko ikertu,
aztertu eta asmatu zuen.

¹⁰
Hitzik egokienak bilatu zituen
Koheletek,
irakaspen ederrak
eta egiaz beteak idatzi.

¹¹
Jakintsuaren hitzak akuilu dira,
bilduma-egileak
ongi sarturiko hesolak;
artzain bakarrak emanak dira.

¹²
Ez ibili, ene seme, gehiagoren bila;
liburu asko egiteak
ez du bukaerarik.
Gainera, gehiegi hausnartzeak
gorputza nekatu egiten du.

¹³
Esanak esan, eta bukatzeko,
izan begirune Jainkoari
eta bete beronen aginduak;
horixe baita
egiazko gizon-emakume izatea.

¹⁴
Jainkoak epaituko ditu
gure egintza guztiak,
onak zein txarrak,
orobat ezkutukoak.