1
Cakepan puniki madaging pangandikan Dane Yeremia okan Dane Hilkia. Dane Hilkia punika pandita sane malinggih ring Anatot ring wewidangan jagat Benyamine.2 Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Dane Yeremia, rikala Ida Sang Prabu Yosia putran Ida Sang Prabu Amon jumeneng prabu telulas taun suenipun ring Yehuda.
3 Pungkuran Ida malih masabda ring Dane Yeremia ritatkala Ida Sang Prabu Yoyakim, putran Ida Sang Prabu Yosia jumeneng prabu ring Yehuda. Sasampun punika Ida Sang Hyang Widi Wasa sering pisan masabda ring Dane Yeremia kantos rauh ring taun sane kaping solas ritatkala Ida Sang Prabu Sedekia putran Ida Sang Prabu Yosia jumeneng prabu ring Yehuda. Ring sasih sane kaping lima ring taun punika, rakyat Yerusaleme kaselong ka dura negara.
4
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:5 “Ulun suba nyelik kita, satondene Ulun ngreka kita, tur satondene kita lekad, kita suba tetepang Ulun dadi nabin parabangsane.”
6
Atur tiange ring Ida, sapuniki: “Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur, titiang nenten pisan uning mabaos, pingkalih titiang kantun wimuda.”7
Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring tiang sapuniki: “Edaja ngorahang dewek kitane enu nguda, nanging kemaja majalan ka bangsane ane lakar patujuhin Ulun, tur orahin ia sakancan ane suba titahang Ulun teken kita.8 Edaja takut teken anake ento, sawireh Ulun tansah ngiangin tur melanin kita. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba masabda teken kita!”
9
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngenjuhang tangan Idane tur ngusud bibih tiange, sarwi ngandika asapuniki: “Padingehangja, Ulun maang kita raos ane patut orahang kita.10 Didinane jani Ulun maang kita kuasa buat nguasain bangsa-bangsa muah kaprabon-kaprabone. Kita kuasa ngabut muah nguugang, ngrusak muah ngutang, ngwangun muah mamula.”
11
Wusan punika, pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Ih Yeremia, apa ane suba tepukin kita.“ Atur tiange:”Titiang ngantenang carang wit badam.”12
Raris pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring tiang sapuniki: “Saja beneh ento ane tepukin kita, sawireh Ulun suba sedia nglaksanayang sabdan Ulune.”13
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring tiang sapuniki: “Jani apa ane tepukin kita?“ Atur tiange ring Ida:”Titiang ngeton payuk sane maluab baler. Pakantenanipun, payuke punika mabalik mriki.”14
Ida tumuli ngandika ring tiang sapuniki: “Baya panyengkalane ane lakar nepen sawatek rakyat gumine ene lakar teka uli kaja.15 Sawireh Ulun nunden bangsa-bangsane bedaja, apanga ia pada teka. Pararatunnyane patut ngwangun singasanannyane suang-suang dini di gapuran kota Yerusaleme, wiadin di saileh tembok kotane, wiadin di saileh kota-kotan Yehudane.
16 Ulun lakar nyisipang kaulan Ulune sawireh ia suba ngae dosa. Ia suba ngutang Ulun tur ia suba nyungsung dewa-dewa lenan, buina ia suba ngae bedogol lantas sumbaha.
17 Nah kita Yeremia, sediaangja iban kitane. Kema orahin ia sakancan titah ane suba titahang Ulun teken kita. Eda pesan kita jejeh teken ia. Ulun lakar ngae apanga kita jejeh ngetor yening kita maroang teken ia.
18 [18-19] Ih Yeremia, padingehangja! Asing-asing jlema ane ada di gumine ene, pararatun Yehudane, paraprakanggonnyane, parapanditannyane muah rakyate makejang lakar nglawan kita. Nanging didinane jani, Ulun maang kita kakuatan buat nglawan ia. Kita lakar dadi buka benteng kotane, buka adegan besine, buka tembok prunggune. Ia tusing lakar nyidaang nglawan kita, sawireh Ulun lakar ngiangin kita muah nyayubin kita. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang mangda tiang,2 ngwarahang sabdan Idane ring sawatek jadmane ring Yerusalem, sapuniki:
“Ulun inget teken geden tresnan kitane dugase kita enu bajang. Ambate geden tresnan kitane dugase iraga mara pangantenan. Kita nututin Ulun di tegal melakange ngliwatin gumi ane tusing misi pamula-mulaan.3
Ih Israel dugase ento kita dadi druen Ulune ngraga, kita dadi druen Ulune ane suci. Ulun nibakang sangsara muah bencana marep teken sakancan anake ane nyakitin kita. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika keto.”
4
Ih semeton katurunan Yakub, suku-suku bangsa Israele, pirengangja sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa.5
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Dedalihan apake ane dalihanga baan leluur kitane marep teken Ulun? Apa ane ngranayang ia ngalahin Ulun? Ia suba nyungsung paradewa ane tan paji, ane ngranayang dewekne tan paji.6
Ia suba tusing lingu teken Ulun, yadian Ulun suba ngluputang ia uli Mesir tur nandan ia ngentasin tegal melakange, tanah ane melakang muah bukit bias, tanah ane tuh tur madurgama, ane tusing ada anak nongosin, buina tusing ada anak ane nyak ngliwat ditu.
7
Ulun ngajak ia ka tanahe ane gemuh landuh buat muponin pamuponnyane muah unduk ane melah ane lenan. Nanging malah ia ngrusak tanah Ulune, ia ngletehin gumi ane suba paicayang Ulun teken ia.
8
Parapanditane tusing taen matakon: ‘Dijake Ida Sang Hyang Widi Wasa?’ Panditan Ulune tusing nawang Ulun. Parapamrentahe pada brontak nglawan Ulun. Paranabine pada ngraos ngojah adan Dewa Baale, tur nyungsung arca-arca ane tan paguna.”
9
“Sawireh keto Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar buin merberang prakaran Ulune marep teken kaulan Ulune. Ulun lakar ngadakang dedalihan marep teken katurunannyane.
10
Kemaja ngauhang ka gumin wong Sipruse muah ka gumin wong Kedare. Ditu kita lakar nepukin mungguing satondene ene, tonden taen ada ane buka kene.
11
Tonden taen ada bangsa ane nyilurin dewannyane yadian ento tidongja dewa ane sujati. Nanging kaulan Ulune suba nyilurin Ulun, Widi ane suba maicain ia kamulian, aji widi-widi ane tusing nyidayang ngadakang apa-apa buat ia.
12
Ento kranane Ulun mrentahang langite apanga magenjongan uli krana takut, angob lan bengong.
13
Sawireh kaulan Ulune suba nglaksanayang dosa duang soroh. Ia suba ngalahin Ulun klebutan yehe ening, tur ia suba nyongcong bulakan, nah ento bulakan ane uus ane tusing nyidayang misi yeh.”
14
“Wong Israel ento tidongja panjak. Ia lekad tidongja buat dadi panjak. Apa awanane musuh-musuhne nguber ia?
15
Musuh-musuhne pada gerem-gerem buka singane. Musuh-musuhnyane suba nadiang gumi Israele tegal melakang, tur desa-desannyane uug maglaturan muah suung mangmung.
16
Buina wong Mempis muah wong Tahpanhes suba ngundul tendasnyane.
17
Ih Israel kita padidi ane ngranayang unduke ene nibenin dewek kitane. Kita ngalahin Ulun, Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane, dugase Ulun nuntun kita di jalan.
18
Manut pepineh kitane, apake ane lakar bakatang kita yening kita ka Mesir nginem yeh Tukad Nile? Manut pepineh kitane apake ane lakar bakatang kita yening kita ka Asur nginem yeh Tukad Eprate?
19
Kajaatan kitane padidi ane lakar nyisipang kita, tur unduk kitane ngalahin Ulun lakar ngukum kita. Kita lakar ngrasain ambate pait muah pelihne ngutang Ulun Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane, tur tusing enu pracaya teken Ulun. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Luur muah Ane Maha Kuasa suba ngandika buka keto.”
20
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur ngandika asapuniki: “Ih Israel, ane imalu kita nulak kakuasan Ulune. Kita tusing nyak satinut muah nyungsung Ulun. Di bukit-bukite ane tegeh muah di beten punyan-punyan kayune ane ngrembun kita ngaturang bakti teken dewan subure.21
Ulun mamula kita buka punyan anggure ane mapilih uli bibite ane paling melaha. Nanging tegarangja pedasin kenken dadin kitane! Kita waluya buka punyan anggure ane berek tur tan paji.
22
Yadiastun kita ngumbah dewek kitane aji sabun ane paling katosa, Ulun masih enu nyingak laad kapelihan kitane.
23
Kenken dadi kita nyidayang ngorahang mungguing kita tusing ngletehin dewek kitane, mungguing kita tusing taen nyungsung Dewa Baal? Pedasinja kenken dosan kitane, ane gae kita di lebake, muah tlektekangja apa ane suba laksanayang kita ditu? Kita tan bina buka unta alasane ane buang, tur bebas malumbar malaib milehan,
24
laut ngeleb ka tegal melakange. Dikalane ia buang, nyenke ane nyidayang ngrunguang ia? Kaung ane makeneh teken ia, tusingja perlu makewehin dewek. Ia tansah sedia lakar masanggama.
25
Ih Israel, edaja kita tuara masepatu, wiadin edaja depinina kekolongan kitane tuh ulihan nguber dewa-dewa ane lenan. Nanging raos kitane kene: ‘Tan wenten. Titiang nenten pacang mawali, titiang sampun tresna ring dewa-dewan wong sunantarane, tur titiang pacang ngiringang dewa-dewane punika.’ ”
26
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Buka malinge kimud dikalane ia ketara, nah buka keto masih kita rakyat Israele makejang lakar nemu kimud, nah ento pararatu muah paraprakanggon kitane, parapandita muah paranabin kitane.27 Kita ajak makejang lakar nemu kimud nah ento kita ane ngraos mungguing punyan kayune ento dadi bapan kitane muah batu kaange ento dadi memen kitane. Paundukane ene lakar kalaksanayang sawireh kita ngalahin Ulun, tur tusing nyak mabalik sig Ulune. Nanging yen kita nemu kakewehan, kita ngaturin Ulun apanga Ulun teka tur ngrahayuang kita.
28
Dijake dewa-dewa ane gae kita buat dewek kitane? Dikalane kita nemu pakewuh depang dewa-dewan kitane ento mebasang kita yen ia nyidayang! Ih Yehuda, kita ngelah dewa-dewa asah liunne teken liun kotan kitane.29 Apa ane krimikang kita marep teken Ulun? Apa krana kita brontak nglawan Ulun?
30 Ulun ngukum kita nanging ukumane ento tusingja jelek. Kita tusing lila yen Ulun nglemekin kita. Buka singane ngamuk kita suba ngamatiang paranabin kitane.
31 Ih rakyat Israel, padingehangja pangandikan Ulune. Apake Ulun suba buka tegal melakange buat kita wiadin buka tanahe ane peteng dedet tur madurgama? Apa kranane kita ngorahang mungguing kita lakar nyalanang keneh kitane, tur kita tusing lakar taen buin malipetan sig Ulune?
32 Nyidayangke daane engsap teken mas-masannyane, wiadin pangantene luh engsap teken panganggonne dugase ia nganten? Nanging kaulan Ulune suba ngengsapang Ulun, tur suba tuara bakat baan ngitung makelonne.
33 Kita pedas nawang kenken carane ngalih gegelan. Kayang anake luh ane paling jeleka nyidayang mlajah teken kita.
34 Panganggon kitane misi laad getih anak tiwas muah anak tan padosa, tidongja laad getih maling. Nanging sajawining ento kita ngraos kene:
35 ‘Titiang tan paiwang, janten Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten kantun duka ring titiang.’ Nanging Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar ngukum kita sawireh kita tusing nyak ngaku mungguing kita suba madosa.
36 Kita suba nemberang dewek kitane malantaran mabalik sig dewa-dewan bangsa lenan. Kita lakar gaenanga sakit ati baan wong Mesire, patuh buka baan wong Asure.
37 Kita lakar magedi uli Mesir sambilang kita nguntul nandang kimud. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba nulak anak ane andelang kita. Kita tusing lakar maan apa uli anake ento.”
1
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Yen ada anak muani ngutang somahnyane, laut anake luh ento makaad uli sig ane muani tur nganten ngajak anak muani lenan, somahne ane malunan tusing dadi buin nyuang ia. Paundukane ento ngranayang gumine leteh pesan. Nanging ih Israel, kita liu pesan ngelah pamitra, tur ane jani kita mabudi malipetan sig Ulune.2 Matolihanja ka muncuk-muncuk bukite. Adake ditu tongos ane tusing taen anggon kita tongos mamitra? Kita ngantiang pamitran kitane di sisin rurunge buka wong Arabe nyadang anak ane lakar begala di tegal melakange. Kita suba ngletehin tanahe ene aji laksana mamitra.
3 Ento kranane dimasannyane tusing ada ujan muah dimasan endange tusing ada blabur. Goban kitane suba buka goban sundele, buina kita suba tusing ngelah kimud.
4
Ane jani kita matur teken Ulun kene: ‘Ratu makadados ajin titiange, samaliha Palungguh IRatu sampun nyuecanin titiang ngawit titiang kantun alit.5 Palungguh IRatu tan pacang ngraris duka. Palungguh IRatu nentenja pacang salaminnya mapas titiang.’ Ih Israel, buka keto raos kitane, nanging kita suba ngae dosa amun kereng kitane.”
6
Duk panyeneng Ida Sang Prabu Yosia, Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring tiang sapuniki: “Subake kita nepukin laksanan Israele, jlemane lua ane tusing satia ento? Ia suba ngalahin Ulun, tur ia suba nyundel di bukit-bukite ane tegeh muah di beten-beten kayune ane ngrembun.7 Ulun ngaden mungguing sasubane ia suud nglaksanayang sakancan unduke ane buka keto, ia lakar malipetan buin sig Ulune. Nanging ia tusingja malipetan, buina unduke ento makejang tepukina teken Yehuda nyamannyane ane luh.
8 Yehuda masih suba nepukin Ulun, ngutang Israel tur nunden ia magedi sawireh ia suba ngalahin Sang Hyang Widi Wasa tur suba dadi sundel. Nanging Yehuda nyaman Israele ane luh ane tusing satia ento tusing marasa jejeh. Ia masih dadi sundel,
9 tur tusing pesan marasa kimud. Ia ngletehin gumi. Ia mamitra malantaran nyungsung batu muah kayu.
10 Tur sasubane ento makejang, Yehuda nyaman Israele ane luh ane tusing satia ento mapi-mapi mabalik sig Ulune. Ia tusing pesan jujur. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
11
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring tiang mungguing yadiastu Israel sampun nilar Ida, ipun sampun muktiang dewekipune becikan ring Yehuda sane nenten satia punika.12 Ida ngandikayang tiang mangda mamargi tur mabaos ring wong Israel sapuniki: “Ih Israel ane tusing satia, maija malipetan sig Ulune. Ulun sih kawelas arsan tur tusing lakar duka. Ulun tusing lakar duka teken kita salawas-lawasne.
13 Sakewala angkeninja mungguing kita suba pelih muah suba brontak nglawan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane. Angkeninja mungguing kita suba mamitra ngajak dewa-dewan wong sunantarane di beten-beten kayune, buina kita suba tusing ninutin sapatitah Ulune. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.
14 Ih bangsa ane tusing satia, maija malipetan. Kita dadi duen Ulune. Uli asing-asing desa kita lakar jemak Ulun aukud, muah uli asing-asing palingsehan lakar jemak Ulun dadua, laut kita lakar ajak Ulun mulih ka Gunung Sion.
15 Ulun lakar ngicen kita pamrentah ane satinut teken Ulun tur ia lakar mrentah kita aji kawicaksanan muah pangresepan.
16 Sasubane keto, yen kita suba endah-gumendah di gumine ento, anake tusing lakar enu buin ngraosang unduk Peti Prajanjian Ulune. Ia tusing lakar enu buin inget wiadin minehin unduke ento. Ia tusing lakar buin merluang Peti Prajanjiane ento muah tusing lakar buin ngae ane lenan.
17 Yen masanne ento suba teka, Yerusalem lakar kadanin singasanan Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur bangsa-bangsane makejang lakar mapunduh ditu buat nyungsung Ulun. Bangsa-bangsane ento tusing lakar enu buin nyalanang pepinehne ane bengkung muah jaat.
18 Wong Israele lakar buin dadi abesik ajaka wong Yehudane, tur ia lakar bareng-bareng malipetan uli tongosne maselong di gumine kaja, tur lakar mulih ka gumi ane suba paicayang Ulun teken leluurne makadadi warisnyane.”
19
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki:
“Ih Israel, Ulun mapakayun nadiang kita putran Ulune, saha ngicen kita tanah ane melah, tanah ane paling melaha di gumine. Ulun mapakayun apanga kita nyambat Ulun Aji, tur tusing lakar buin ngalahin Ulun.
20
Nanging buka anake luh ane tusing satia teken somahne, kita suba tusing satia teken Ulun. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
21
Ring pucak-pucak bukite kapiragi wenten suara uyut. Punika suaran wong Israele sane ngeling masesambatan, santukan ipun sampun nglaksanayang dosa, tur lali ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane.22
Ih parasemeton sane sampun nilar Ida Sang Hyang Widi Wasa, mrikija mawali. Ida pacang ngwarasang semeton tur nadosang semeton satia.
23 Malantaran nyungsung dewan wong sunantarane ring pucak-pucak bukite, iraga nenten polih pitulungan punapa-punapi. Pitulungan Israele punika rauhnya wantah saking Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane.
24 Nanging malantaran nyungsung Dewa Baal, dewan kimude sampun ngawinang iraga kicalan ingon-ingon, pianak luh muani miwah saluiring padrebean leluur iragane sane sampun tuyuhanga ngawit saking nguni.
25 Iraga pacang maguyang nandang kimud tur kaliput antuk kanistan. Iraga miwah leluur iragane sampun tansah madosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane. Iraga sampun nenten naenin ninutin sapatitah Idane.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Ih rakyat Israel, yen kita mabudi mabalik, maija mabalik sig Ulune. Yening kita ngisidang dewa-dewa ane getingin Ulun tur kita satia teken Ulun,2 ditu mara kita masumpah nganggon parab Ulune. Sawatek bangsane lakar mapinunas apanga Ulun ngamertanin ia, tur ia lakar muji Ulun.”
3
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring rakyat Yehuda miwah Yerusalem asapuniki: “Tekapinja tanah kitane ane tonden mabakal. Eda kita nyambeh bibit kitane di dui-duine.4 Ih rakyat Yehuda muah Yerusalem, manggehangja prajanjian kitane teken Ulun, Widin kitane, tur aturangja dewek kitane teken Ulun. Yen tusing keto pidukan Ulune lakar ngeseng kita buka apine, uli krana kajaatan ane suba laksanayang kita. Pidukan Ulune lakar ngeseng kita tur tusing ada anak ane nyidayang ngluputang kita.”
5
Suarayangja trompete ring sakuubing panegara. Jerit-jeritja bangetang pisan. Nikayangja wong Yehuda miwah Yerusaleme mangda ipun pada malaib ka kota-kotane sane mabenteng.
6
Patujuhangja margine sane ngungsi ka Sion! Lumayuja buat molih rahayu. Tur sampunangja malon-alonan. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngrauhang bencana miwah karusakan sane ageng saking kaler.
7
Sang pangrusak parabangsa punika sampun rauh waluya sakadi singane sane medal saking pengkebannyane. Ipun sampun rauh buat ngrusak panegara Yehudane. Kota-kotannyane pacang kabanggayang uug, samaliha nenten wenten anak sane pacang nongos irika.
8
Punika awinan rangsukja wastra karunge tur nangis lan masesambatanja santukan pidukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane tan kadi-kadi nenten pacang matilar saking Yehuda.
9
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Didinane ento pararatu lan paraprakanggone lakar pada takut tur ngeb-malingeb. Parapanditane lakar pada ngetor tur paranabine lakar angob.”10
Irika tiang matur asapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur, Palungguh IRatu sampun ngapus rakyat Yerusaleme. Palungguh IRatu sampun ngandika mungguing irika jaga wenten dame, nanging sane mangkin baongipune katatakin pedang.”11
Sampun rauh masanipune rakyat Yerusaleme pacang kapitauin mungguing wenten angin sane kebus pisan mampeh saking tegal melakange jaga nempuh ipun. Angine punika boyaja wantah mrasidayang ngampehang gumpang kewanten,12 nanging malantaran pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang baretan ring angine punika. Ida Sang Hyang Widi Wasa ngraga sane ngandikayang ukumane sane pacang nibenin kaulan Idane.
13
Cingakinja, mesehe sampun rauh sakadi gulem. Kreta perangnyane waluya sakadi angin silaung, samaliha kuda-kudannyane gancangan ring paksi garuda. Iraga sampun kaon. Iraga sampun sengkala.14
Ih Yerusalem, kedasangja kajaatan ragane saking pakayunan ragane, mangda ragane rahayu. Malih makapidanke suennya ragane pacang nerusang pakayunan ragane sane dosa punika?15
Utusane sane saking kota Dan miwah saking bukit-bukit Epraim ngortiang orti sane kaon.16 Ipun sampun rauh makeling bangsa-bangsane miwah mapitau ring Yerusalem mungguing meseh-mesehnyane sampun rauh saking panegara sane doh. Mesehe punika pacang masuryak nglawan kota-kotan Yehudane,
17 tur pacang ngiter Yerusalem sakadi anak sane nyaga pabianan, santukan rakyatipune sampun brontak nglawan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Asapunika pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
18
Ih wong Yehuda, semeton sane ngrauhang paindikane punika pabuat ragan semetone, malantaran tingkah solah semetone. Dosan semetone sane dados awinan pakewuhe punika. Paindikane punika sampun nuek pakayunan semetone.19
Oduh sakit, sakit! Tiang tan mrasidayang naanang sakite. Atin tiange dekdek renyuh rasane. Tiang nenten mrasidayang mendep. Tiang miragi suaran trompet miwah suryak anak masiat.
20
Nruntun bencanane rauh, tur sakuubing panegarane sampun rusak. Kemah tiange nadak uug tur langsennyane setset pasranting.
21
Malih makapidanke suenipun tiang pacang patut ngeton amuk anake masiat miwah miragi suaran trompet?
22
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Kaulan Ulune belog pesan. Ia tusing pesan nawang Ulun. Ia buka anak cerik belog, ia tusing pesan ngelah pangresepan. Ia dueg nglaksanayang ane jaat, nanging tusing mampuh nglaksanayang ane melah.”
23
Tiang mandreng jagate, ton tiang jagate berag tuh. Tiang mandreng ka langite, ton tiang peteng dedet.
24
Tiang matolihan ka gunung-gununge, katonang tiang ipun magejeran, tur bukit-bukite pada angkab-angkab.
25
Kantenang tiang irika nenten wenten jadma. Taler paksi-paksine sami sampun pada makeber ngedoh.
26
Tanahe sane mokoh sampun dados tegal melakang, kota-kotannyane sampun uug maglaturan, riantuk pidukan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
27 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika mungguing jagate makasami jaga kadadosang tegal melakang nanging Ida tan pacang nyirnayang pisan-pisan.)
28
Jagate makasami jaga sedih, akasane pacang sayan peteng. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika kadi asapunika, tur nenten jaga ubah Ida. Ida sampun mutusang kadi asapunika, tur tan pacang kawawanin malih.
29
Riantuk ramen suaran panunggang kudane miwah juru panahe, anake makasami pacang jerih kapilayu. Apahan pada lumayu ka tengahing wana, sane tiosan mamanah munggah ring pantaran bukit-bukit kaange. Kota-kotane sami pacang katilar suung tur nenten wenten sane purun malih magenah irika.
30
Ih Yerusalem, ragane sampun keni sengkala. Napi awinan ragane ngrangsuk pangangge barak ngreneb? Nabi awinannya ragane nganggen sesocan tur makuris alis? Nirguna ragane mayasin raga. Parapamitran ragane sampun nulak ragane tur mamanah jaga ngamademang ragane.
31
Tiang miragi anak nyerit sakadi jeritan anake luh nyakit, sane ngelah pianak jumun daana. Punika jeritan Yerusaleme sane megat angkihan. Ipun kejet-kejet maduluran baos sapuniki: “Tiang suba sengkala. Ia suba teka lakar ngamatiang tiang.”
1
Ih parasemeton wong Yerusalem! Duluhja sawatek margine ring Yerusaleme! Cingakinja milehan! Cingakinja ring pantaran semetone! Rereh-rerehja ring pasar-pasare! Punapike semeton nyidayang manggihin anak sane malaksana patut, tur satia ring Ida Sang Hyang Widi Wasa? Yen semeton manggihin, Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang ngampurayang wong Yerusaleme.2
Yadiastu semeton maosang raga mabakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, nanging semeton nenten resep ring daging baos semetone.
3
Sujatinipun Ida Sang Hyang Widi Wasa ngulati anak sane satia tuu. Ida nigtig semeton, nanging semeton nenten kayun nglinguang. Ida ngenyagang semeton nanging semeton tan kayun mlajah. Semeton kalintang bengkung tur tan kayun nilar dosa-dosan semetone.
4
Raris tiang mamanah sapuniki: “Puniki jadma tiwas-tiwas tur nambet. Tingkah solahnyane jugul apunggung. Ipun tan uning sane karsayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, inggih punika indik pakarsan Idane sane patut laksanayang ipun.
5
Tiang jaga ngrauhin anake sane ngambel kakuasan tur jaga mabaos ring dane. Sujatinipun dane uning ring pakarsan Widin danene, inggih punika pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane patut laksanayang dane.” Nanging dane sami sampun nulak kakuasan Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur tan sairing ring Ida.
6
Punika awinanipun singane saking alase pacang nyedayang dane. Asu ajag saking tegal melakange pacang mokeng-mokeng dane, tur macan tutule pacang gerem-gerem ngilehin kotan danene. Yening rakyatnyane medal, ipun pacang kapokeng-pokeng, santukan ageng pisan dosannyane tur mawali-wali ipun nilar Ida Sang Hyang Widi Wasa.
7
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Kenken lakar baan Ulun ngampurayang dosan kaulan Ulune? Ia suba ngutang Ulun tur suba mangubakti teken dewa-dewa ane tuara saja. Ulun madaarin kaulan Ulune kanti pada wareg, nanging ia laut mamitra tur nelahang waktunnyane anggona nyundel.
8
Ia waluya buka jaran kurungan ane buang, ane pada ngregeh ngedotang somah timpalne.
9
Tusingke patut Ulun ngukum ia uli krana paundukane ento tur nibakang pangwales teken bangsane ane buka kene?
10
Ulun lakar nekaang musuh-musuh buat ngabas abian anggur kaulan Ulune, nanging tusing ngusakang ia kanti telah pesan. Ulun lakar ngorahin ia nektek carang-carangne, sawireh carang-carangne ento tidongja gelah Ulune.
11
Rakyat Israele muah rakyat Yehudane suba nilas Ulun. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
12
Kaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nilas Ida sarwi mabaos sapuniki: “Ida tusing saja lakar ngadakang apa-apa. Iraga tusing saja lakar nemu masa pakewuh, tur iraga tusing lakar nemu perang wiadin sayah.”13 [13-14] Ipun sampun maosang mungguing nabine punika bobab, tur nenten mamuat sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widi Sane Maha Kuasa ngandika ring tiang sapuniki: “Ih Yeremia, sawireh rakyate ene ngraos keto, sabdan Ulune lakar dadiang Ulun api di bibih kitane. Rakyate ento lakar dadi buka saange, muah apine ento lakar ngeseng ia kanti telah.”
14
15
Ih rakyat Israel, Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang makta bangsa saking doh buat ngebug semeton. Bangsane punika kuat tur sampun wenten saking nguni. Baos bangsane punika nenten karesep antuk semeton.16 Juru panahne punika wadua bala sane kabinawa, sane ngamademang anak tan madue kapiolasan.
17 Ipun pacang nelasang saluiring pamupun semetone miwah ajeng-ajengan semetone. Ipun pacang ngamademang okan semetone lanang lan istri. Ipun pacang nampah ingon-ingon semetone saha ngusakang abian anggur lan punyan aan semetone. Kota-kota sane mabenteng sane andelang semeton, pacang kuugang antuk wadua balanipune.
18
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Didinane entoko Ulun tusing lakar ngenyagang kaulan Ulune kanti telah.19 Ih Yeremia yen ia matakon apa kranane Ulun ngadakang unduke ene makejang, orahinja ia mungguing buka ia suba ngutang Ulun tur suba nyungsung dewa-dewan wong sunantara di guminnyane padidi, buka keto ia lakar ngayahin wong sunantara di gumi ane tuara dadi gelahne.”
20
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Orahinja katurunan Yakube, tur orahinja rakyat Yehudane kene:21 ‘Ih jlema ane belog punggung, padingehangja! Kita ane ngelah mata nanging tusing ngenot, kita ngelah kuping, nanging tusing ningeh.
22 Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa. Apa kranane kita tusing takut teken Ulun? Apa krana kita tusing jejeh di ajeng Ulune? Ulun ane ngejang biase di pasisi makadadi wates pasihe, nah ento wates ane tetep ane tusing dadi liwatina. Pasihe dadi mombakan, nanging ia tusing dadi ngliwatin watese ento. Ombake dadi makuug nanging ia tusing dadi mamuuk ngliwatin batese ento.
23 Nanging kita, kita jlema bengkung tur brontak. Kita suba makaad ngutang Ulun.
24 Kita tusing taen mapineh buat ngluihang Ulun, yadian Ulun suba ngadakang blabur dimasan endange muah ujan dimasan ujane, tur ngatiban ngicen kita masa manyi.
25 Nanging sakancan unduke ento kacadelin baan dosan kitane.
26
Ada jlema jaat di pantaran kaulan Ulune. Ia ngintip buka anake masang jeet buat ngejuk kedis, buka keto masih ia masang jeet buat ngejuk jlema.27 Buka juru borose ngebekin kranjangne aji kedis, buka keto ia ngebekin umahne aji barang jejarahan. Ento awanane ia kuat tur sugih,
28 ane ngawanang ia mokoh tur tusing kuangan dedaaran. Ia tusing suud-suud ngae dosa. Ia ngrampas hak anake ubuh muah tusing adil marep teken anake ane tiwas.
29
Nanging Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar ngukum ia uli krana paundukan ene. Ulun lakar nibakang pangwales teken bangsane ene.30 Unduk ane makewehin muah ane nengkejutang suba nibenin gumine ene.
31 Paranabine setata mobab dogen, parapanditane mrentah buka prentah paranabine, tur kaulan Ulune jeg nuutang dogen. Nanging apa ane lakar gaenina yening masa pamragate suba teka?’ ”
1
Ih semeton wong Benyamin, pada malaibja luputang ragane! Medalangja ragane saking Yerusalem! Suarayangja trompete ring Tekoa, endihangja genine makadados tanda ring Bet-Kerem! Santukan bencanane sane jaga nguugang sampun rauh saking kaler.2 Kota Sione punika kalintang luih, nanging ipun pacang kuugang.
3 Pararatune pacang makemah irika kairing antuk parawadua balannyane. Ipun pacang ngwangun kemahnyane ngiter kota, tur suang-suang pacang ngwangun kemahnyane ring genah sane demenin ipun.
4 Ipun pacang mabaos sapuniki: “Pada sayagaja buat ngebug kota Yerusaleme! Sayagaangja! Iraga lakar ngebug kotane tengaine!” Nanging wusan asapunika, ipun pacang mabaos malih sapuniki: “Ento bes tengai, nyanan enggalan sanja, lawat sanjane suba ngancan dawa.
5 Iraga lakar ngebug ia petengne, iraga lakar nguugang benteng kotane.”
6
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa sampun mrentahang pararatune punika buat ngebah taru tur ngwangun gelar ngiter kota Yerusaleme. Ida sampun ngandika asapuniki: “Ulun lakar ngukum kotane ene sawireh kotane ento bek misi jlema ane nyapa kadi aku.7 Buka semere terus mesuang yeh ening, buka keto masih Yerusalem tansah mesuang kajaatane. Ulun mireng kawirosan muah panyangsaran di kotane ento. Ulun tansah ngatonang anak sakit muah anak matatu ditu.
8 Ih rakyat Yerusaleme, depangja pakewuhe ento dadi patinget buat kita. Yan tusing keto Ulun lakar ngutang kita. Ulun lakar ngobah kotan kitane dadi tegal melakang, dadi tanah ane tusing ada anak nongosin.”
9
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika ring tiang sapuniki: “Wong Israele lakar kalalungin tan bina buka punyan anggure ane buahne suba telah malap. Sawireh keto, sanune ada sela, kita patut ngrahayuang sakancan anak ane nyidayang karahayuang.”10
Tiang raris matur asapuniki: “Sapasirake sane pacang madingehang titiang yening titiang mabaos ring ipun wiadin mituturin ipun? Ipun jadma bengkung tur tan nyak madingehang pangandikan Palungguh IRatune. Ipun ngedekin sabdan Palungguh IRatune sane baosang titiang punika.11 Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, pidukan Palungguh IRatune sane nibenin ipun taler morbor tangkah titiange. Titiang tan mrasidayang malih negen indike punika.”
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki: “Pesuangja dukan Ulune ento sig cerik-cerike ane di rurung-rurunge muah sig papunduhan paratrunane. Somahne luh muah muani lakar katawan. Buina yadian ane suba tua ngodngod masih tusing lakar kenuang.12 Umah-umahnyane lakar serahanga teken anak len, keto masih tegal-tegal muah somahne. Ulun ane ngukum rakyate di gumine ene.
13 Ia ajaka makejang cerik kelih ngulahang ngalih pipis aji mamekel, yadian ia ento nabi wiadin pandita patuh melog-melog rakyat.
14 Ia ngubadin tatun kaulan Ulune cara anake ngubadin bered dogen. Ia ngorahang ‘suba uas’ nanging sujatinne tonden.
15 Apake ia marasa kimud sawireh ia nglaksanayang paundukan ane cemer tenenan? Ia tusing pesan marasa kimud, tur tusing taen ngrasayang muane barak. Ento awanane ia lakar labuh, buka labuh anake ane lenan. Dikalane Ulun ngukum ia, ditu ia lakar pragat. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
16
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring kaulan Idane sapuniki: “Majujukja di pempatane tur iwasinja! Takonang rurunge ane nguni muah dija rurunge ane paling melaha. Majalanja ditu, pedas kita lakar idup tur sutrepti.” Nanging aturnyane: “Tan wenten, titiang tan ngiring.”17 Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngadegang pajagaan buat madingehang suaran wangsit trompete. Nanging pajagaane punika matur sapuniki: “Titiang nenten sairing.”
18
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda sapuniki: “Ih parabangsa padingehangja! Buina mlajahja uli paundukan ane suba nibenin kaulan Ulune.19 Ih gumi makejang, padingehangja! Makadadi ukuman buat rencanannyane ajaka makejang, Ulun lakar nekaang bencana buat rakyate ento, sawireh ia suba nulak purukan Ulune tur tusing nyak ninutin sabdan Ulune.
20 Kudiang Ulun menyane ane abana uli Seba ane aturanga teken Ulun, wiadin wewangene ane abana uli di gumine ane joh? Ulun tusing demen tur tusing nyak nampi aturannyane.
21 Sawireh keto Ulun lakar ngawanang rakyate ene katanjung tur labuh. Rerama lan pianakne muani-muani lakar mati, keto masih sawitra-sawitra muah pisaga-pisagannyane.”
22
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Ada bangsa ane teka uli di gumine kaja, nah ento bangsa ane kuat uli joh nyadia lakar masiat.23 Ia suba munduhang panah lan pedangnyane. Ia wirosa tur tusing ngelah kapiolasan. Dikalane ia teka negakin jaran, suarannyane waluya kuugan ombake di pasihe. Ia suba sayaga buat masiat nglawan Yerusaleme.”
24
Rakyat Yerusaleme pada mabaos sapuniki: “Iraga suba ningeh orta nanging liman iragane lemet. Iraga suba kaliput baan sedih tur sakit buka anake luh nyakit ngelah pianak.25 Iraga tusing pesan bani pesu ka tegale wiadin majalan di rurunge, sawireh musuh-musuh iragane pada ngaba sanjata tur bencanane suba ngiter iraga.”
26
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring kaulan Idane sapuniki: “Panganggoinja iban kitane aji karung tur maguyangja di abune. Sedihja kita buka nyedihang pianak kitane ane tuah abesik, sawireh anake ane teka nguugang kita lakar nadak ngebug kita.27 Ih Yeremia, pintoninja kaulan Ulune, patuh buka kita nguji besi, apanga kanti tawang buka apa ia.
28 Ia ajaka makejang pembrontak ane bengkung, kekeh buka prunggu muah besine. Ia ajaka makejang jaat, tur kema mai ngaba pisuna.
29 Apin prapene suba kebus bara, nanging besine tusing nyak enceh tur maliah pesu. Tusing ada gunanne nutugang nglebur kaulan Ulune, sawireh ane jaat tusing nyak ilang.
30 Ia lakar kadanin barang ane tuara maji, sawireh Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba nulak ia.”
1
[1-3] Ida Sang Hyang Widi Wasa ngutus tiang mangda tiang ka kori agung Perhyangan Agunge ring genah wong Yehudane ngranjing buat mabakti. Ida ngandikayang mangda tiang majujuk irika buat ngrauhang ring anake irika sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele, sapuniki: “Sehinja tingkah solah muah laksanan kitane, ditu Ulun lakar nglugrain kita tetep nongos dini.2
3
4 Suudja ngugu raos ane bobab, ane ngorahang: ‘Iraga suba rahayu. Ene Perhyangan Agung Ida Sang Hyang Widi Wasa, ene Perhyangan Agung Ida Sang Hyang Widi Wasa, ene Perhyangan Agung Ida Sang Hyang Widi Wasa.’
5
Sehinja tingkah solah kitane, tur suudja nglaksanayang paundukan ane suba lakonin kita. Kita patut matingkah jujur marep teken anak lenan.6 Suudja ngalih kuntungan uli wong sunantara, uli anake ubuh muah uli parabebalune. Suudja ngamatiang anak ane tan padosa di gumine ene. Suudja nyungsung dewa-dewa lenan, sawireh ento lakar ngrusak kita.
7 Yen kita nyak meseh, Ulun lakar nglugrain kita tetep nongos dini di gumi ane paicayang Ulune teken leluur kitane makadadi waris kitane.
8
Sasajaane, kita pracaya teken raos bobab.9 Kita mamaling, ngamatiang jlema, mamitra, masumpah palsu, ngaturang aturan teken Baal muah nyungsung Widi ane tusing taen tawang kita.
10 Kita nglaksanayang sakancan paundukan ane getingin Ulun ene, sasubane keto kita tangkil di ajeng Ulune, di Perhyangan Agung Ulune, sarwi ngraos kene: ‘Iraga suba rahayu!’
11 Apake kita ngaden Perhyangan Agung Ulune ento tongos pengkeban parampok? Ulun suba nyingak laksanan kitane.
12 Kemaja ka Silo, ka tongos ane pangawit pilih Ulun dadi tongos pangubakti, tur pedasinja unduk ane adakang Ulun marep teken tongose ento, uli krana dosan kaulan Ulune Israel.
13 Kita suba nglaksanayang sakancan dosane ene, yadiastu Ulun suba mawali-wali ngandika teken kita, nanging kita tusing nyak madingehang. Kita tusing nyak masaut dikalane Ulun ngandikain kita.
14 Sawireh keto, unduk ane suba laksanayang Ulun marep teken Silo, keto masih lakar laksanayang Ulun marep teken Perhyangan Agung Ulune ane pracayain kita. Dini di tongose ane paicayang Ulun teken leluur kitane muah teken kita, Ulun lakar ngadakang paundukan ane patuh buka ane adakang Ulun di Silo.
15 Ulun lakar ngaadang kita uli di ajeng Ulune buka Ulun ngaadang wong Israel nyaman kitane. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
16
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Ih Yeremia eda pesan ngastawayang rakyate ene. Edaja masesambatan wiadin ngastawa nunas icayang ia. Eda nindihin ia di ajeng Ulune, sawireh Ulun lakar tusing nyak madingehang pangastawan kitane.17 Tusingke kita nawang unduk ane laksanayanga di kota-kotan Yehudane muah di rurung-rurung Yerusaleme?
18 Pianak-pianakne pada munduhang saang, bapa-bapanne ngendihang api, tur ane luh-luh pada ngulet tepung ngae jaja, lakar aturanga teken dewi ane adanina Pramesuari Langit. Ia masih ngaturang yeh anggur teken dewa-dewa lenan buat nyakitin kayun Ulune.
19 Nanging sajake kayun Ulune ane sakitina? Tusingja saja buka keto. Ia nyakitin kenehne padidi tur ngaenang dewekne kimud.
20 Sawireh keto Ulun Sang Hyang Widi Wasa Sang Maha Luur lakar nibakang pidukan Ulune ane tan kadi-kadi teken Perhyangan Agunge ene. Ulun lakar nibakang pidukane ento teken jlema muah burone, keto masih teken punyan kayu muah pamupon gumine. Pidukan Ulune lakar buka apine ane tusing sida baan ngamatiang.
21
Ih kaulan Ulune, abagian aturan kitane borbor kita di pamorboran aturane kanti telah, tur ane abagian kita kalugra naar. Nanging sabdan Ulune Sang Hyang Widi Wasa mungguing kita dadi naar aturane ento makejang.22 Ulun tusingja nunden leluur kitane ngaturang aturan maborbor wiadin aturan-aturan ane lenan, dugase Ulun nuntun ia rarud uli Mesir.
23 Nanging ane prentahang Ulun apang ia satinut teken Ulun, apanga Ulun dadi Widinnyane tur ia dadi kaulan Ulune. Ulun mrentahang ia apanga ia idup anut teken ane prentahang Ulun teken ia, apanga ia muponin rahayu.
24 Nanging ia tusing nyak satinut wiadin ngidepang. Malahan ia nglanturang nyalanang bengkungne tur nyalanang kenehne ane jaat, tur ia malah dadi sayan nyelekang.
25 Ngawit uli leluur kitane rarud uli Mesir kanti kayang jani, Ulun terus enu ngutus paranabi parekan Ulune nekain kita.
26 Yadian buka keto, kita tusing masih nyak madingehang wiadin ngidepang. Malahan kita sayan bengkung tur brontak lebihan teken leluur kitane.
27
Wireh keto Yeremia, kita lakar ngantegang raose ene makejang teken kaulan Ulune, nanging ia lakar tusing nyak madingehang munyin kitane. Kita lakar ngaukin ia nanging ia lakar tusing nyak masaut.28 Kita lakar ngorahin ia mungguing bangsannyane tusing nyak sairing teken Ulun Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane wiadin tusing nyak mlajah uli ukumannyane. Kapracayannyane ilang. Unduke ento tusing buin nyandang raosang.”
29
“Ih rakyat Yerusaleme, pada sedihja. Getepja boke tur entungangja. Makidungja kidung kaduhkitan di pucak bukite, sawireh Ulun Sang Hyang Widi Wasa duka, tur suba nulak kaulan Ulune.30
Rakyat Yehudane suba nglakonin paundukan ane jaat. Ia suba ngejang dewa-dewannyane ane getingin Ulun di Perhyangan Agung Ulune buat ngletehin Perhyangan Ulune.31 Di Lebak Ben-Hinome ia ngwangun pamorboran aturan ane adanina Topet, apanga ia nyidayang morbor tur ngaturang pianaknyane luh muah muani ditu. Ulun tusing nunden ia nglaksanayang ane buka keto. Unduk ane buka keto tusing taen marawat di kayun Ulune.
32 Ento awanane lakar ada masanne tongose ento tusing enu kadanin Topet wiadin Lebak Ben-Hinom, nanging lakar kadanin Lebak “Tongos Nampah”. Ditu ia lakar nanem bangken jlema, sawireh tusing enu ada tongos lenan ane dadi tanemin bangken jlema.
33 Bangkene lakar dadi amah-amahan kedis wiadin buron alasan, tur tusing ada ane lakar ngulah ia.
34 Tanahe ento lakar dadi tegal melakang. Di kota-kotan Yehudane muah di rurung-rurung Yerusaleme Ulun lakar ngilangang saluiring suaran kasukan muah kagirangane tur suaran kabungahan pestan anake nganten.
1
Dikalane ento tulang-tulang pararatu muah parapamimpin Yehudane, keto masih tulang-tulang parapanditane muah paranabine muah anake lenan ane nongos di Yerusalem lakar pesuanga uli di bangbangne.2 Tulang-tulange ento tusing kapunduhang tur katanem, nanging tulang-tulange ento mabrarakan dadi rabuk di tanahe. Tulang-tulange ento lakar mabrarakan kena sinar matan ai, bulan muah bintang, ane laad tresnaina muah ayahina teken rakyate muah ane laad tunas icaina tur sungsunga.
3 Buina jlemane ane jaat ane enu idup ane nongos di tongos Ulune nyambehang ia, ia lakar adenan mati bandingang teken enu idup. Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa suba ngandika buka keto.”
4
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang mabaos ring kaulan Idane sapuniki: “Yen ada anak labuh, singke ia buin bangun? Yen ada anak kasasar majalan, tusingke ia lakar malipetan?5 Yen keto, kita kaulan Ulune, ngudiang dadi kita makaad uli ayun Ulune, laut tusing taen nyak malipetan. Kita salulut teken arca-arcan kitane tur tusing nyak malipetan sig Ulune.
6 Ulun sarat pesan madingehang, nanging kita tusing nyak ngraos beneh. Uli pantaran kitane adiriko tusing ada ane nyelsel teken kajaatannyane. Adiriko tusing ada ane matakon kene: ‘Napike iwang titiange?’ Kita makejang enu nerusang pajalan kitane niri buka jarane mamuuk ka pasiatan.
7 Kedis cangake nawang masanne ia malipetan. Kedis dara, sesapi muah kedis sangsiahe nawang buin pidan masanne ia makisid. Nanging kita kaulan Ulune tusing nawang pituduh-pituduh ane anggon Ulun mrentah kita.
8 Kenken dadi kita biasa ngraos mungguing kita anak ane wicaksana, tur ngaku nawang pituduh-pituduh Ulune? Pedasinja mungguing pidabdab Ulune suba ubaha baan juru tulise ane tusing jujur.
9 Jleman kitane ane wicaksana lakar kimud. Ia lakar pada bingung laut kejuk. Ia suba nulak sabdan Ulune. Ane jani kawicaksanan apa ane enu gelahanga.
10 Ento awanane Ulun lakar nyerahang tegal-tegalnyane teken anak len muah somah-somahnyane teken anak muani lenan. Ajaka makejang, cenik kelih pada ngusahayang ngalih pipis nganggon cara ane tuara jujur. Keto masih nabi-nabi muah parapanditane pada melog-melog rakyat.
11 Ia ngubadin tatun kaulan Ulune cara ngubadin anak bered dogen. Ia ngorahang suba uas, nanging sujatinne tonden.
12 Ih kaulan Ulune, apake kita marasa kimud sawireh kita nglaksanayang paundukan ane cemer ene? Kita tusing pesan marasa kimud, tur kita tusing taen ngrasayang muan kitane barak. Ento awanane kita lakar labuh patuh buka anake lenan labuh. Dikalane Ulun ngukum kita ditu kita lakar pragat. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buke keto.
13
Ulun mapakayun munduhang kaulan Ulune buka anak munduhang upon-uponnyane. Nanging kaulan Ulune patuh buka punyan anggure ane tusing mabuah, patuh buka punyan aane ane tusing mabuah, malahan kayang donne masih suba layu. Sawireh keto, Ulun suba nglugrain anak len nyuang tanahe ento.”14
Parakaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa pada mabaos sapuniki: “Ngudiang dadi iraga enu negak dogen? Jalanja malaib ka kotane ane mabenteng, laut mati ditu. Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin iragane suba ngukum iraga apanga iraga mati. Ida suba ngicen iraga nginem racun sawireh iraga suba madosa nglawan Ida.15 Iraga ngajap-ajap dame muah masan seger, nanging ento tan paguna. Malahan bencanane ane teka.
16 Musuh-musuh iragane suba sedia di kota Dan. Iraga suba ningeh ngregehan jarannyane. Dikalan jarane ngregeh, makagumi jejeh ngetor. Musuh-musuh iragane suba teka ngrusak tanah iragane muah sawatek ane ada ditu, kota kayang rakyatne makejang.”
17
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Iwasinja. Ulun lakar nglebang lelipi di pantaran kitane, nah ento lelipi ane mranen ane tusing sida baan nyampi, tur lelipine ento lakar nyotot kita.”18
Sedih tiange nenten prasida kalipurang. Keneh tiange sakit.
19
Pirengangja! Ring sakuub jagate tiang miragi bangsan tiange ngeling masesambatan: “Punapike Ida Sang Hyang Widi Wasa tan kantun ring Sion? Punapike ratun Sione nenten kantun irika?” Ida Sang Hyang Widi Wasa, ratunnyane masaur sapuniki: “Apa krana kita mangunang dukan Ulune malantaran kita nyungsung arca-arcan kitane muah sumungkem teken dewa sunantaran kitane ane tan paguna?”
20
Rakyate malih masesambatan, sapuniki: “Masan panese suba liwat, masan manyine suba suud, nanging iraga tonden masih muponin rahayu.”
21
Manah tiange dekdek renyuh santukan bangsan tiange nyag. Tiang sedih kingking. Tiang kalintang karesresan.22
Punapike ring Gilead nenten wenten tamba? Punapike irika nenten wenten dokter? Napi awinanne bangsan tiange durung seger?
1
Yen tendas tiange waluya semer sane bek madaging toya, tur matan tiange dados pancorannyane, rahina wengi tiang pacang ngeling mangelingin bangsan tiange sane kapademang.2
Yen tiang maderbe umah ring tegal melakange, tiang meled pisan makaon saking pantaran bangsan tiange, tumuli magenah irika, santukan bangsan tiange bangsa sane nenten satia wiadin grombolan penghianat.
3
Ipun setata sedia ngraos bogbog, kantos makagumi sampun kaliput antuk laksana sane tan jujur.
4
Yatnainja ragane suang-suang marep ring semeton-semeton ragane, tur sampunang ngugu ring anak tiosan, santukan pakardinnyane suang-suang pekel marep ring nyamannyane, sakadi Dane Yakub pekel ring semeton danene. Samaliha suang-suang pacang misunayang timpalnyane.5
[5-6] Ipun sami pada ngapus timpalnyane, tur asikiko tan wenten sane mabaos jujur. Ipun sampun biasa mogbog, tur ipun tan nyak ngutang dosannyane. Ipun suang-suang mambek wirosa ring timpalnyane, tur matingkah pekel sane asiki klawan sane lianan.
6
7
Duaning punika Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika sapuniki: “Ulun lakar nglebur kaulan Ulune buka pandene nglebur besi tur lakar nguji ia. Kaulan Ulune suba ngae dosa. Paundukan apa ane gaenin Ulun marep teken ia?
8
Layahne tan bina buka panahe ane ngamatiang, raosne tansah bobab. Suang-suang ngraos manis teken pisaganne, nanging sujatinne ia masang jeet buat timpal-timpalne.
9
Yening keto, tusingke patut Ulun nyisipang anake ane buka keto? Tusingke patut Ulun ngwales bangsane ane buka keto? Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba masabda buka keto.”
10
Tiang tumuli mabaos sapuniki: “Tiang mrasa sedih uli krana gunung-gununge ento, tur ngeling uli krana tegal pangonane. Sawireh tusing ada buin anak ngliwat ditu, tur munyin ingon-ingone masih tusing kadingehan. Kedis-kedise ane makeber di ambarane muah buron alasane suba makaad uli ditu.”11
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Yerusalem lakar dadiang Ulun bejugan uugan tembok, dadi tongos cicing alasan masebun. Kota-kotan Yehudane lakar dadi tegal melakang ane suung mangmung tusing ada anak nongos ditu.”12
Irika tiang raris matur: “Ratu Sang Hyang Widi Wasa, napi awinan jagat druene uug tur tuh latuh sakadi tanah melakang, kantos nenten wenten jadma angan adiri sane purun nglintang irika? Sang wiku sane encen sane mrasidayang ngresep paindikane punika? Ring sapasirake Palungguh IRatu jaga nyinahang paindikane punika kantos ipun mrasidayang nuturang paindikan punika ring anake tiosan?”13
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Paundukane ene dadi buka kene, sawireh kaulan Ulune suba ngutang paurukan ane urukang Ulun teken ia. Ia tusing bakti teken Ulun tur tusing nyak nglaksanayang apa ane sabdayang Ulun.14 Buina ia kaliwat bengkung tur ia mabakti teken arca-arcan Dewa Baal buka ane urukanga teken leluurnyane.
15 Ento kranane ane jani padingehangja apa ane lakar laksanayang Ulun, Widi Ane Maha Kuasa, Widin Israele. Ulun lakar maang ia naar dedaaran ane pait makilit muah racun ane dadi inum-inumane.
16 Ulun lakar mrarakang ia di pantaran parabangsane ane tusing tawanga tur tusing taen dingeha teken paraleluurne. Buina Ulun lakar nekaang musuh buat nglawan ia kanti ia nyag maglaturan.”
17
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa masabda sapuniki: “Pada pedasinja ane sedek kalaksanan. Kaukinja sawatek luh-luhe ane dadi tukang masesambatan. Tunden ia teka mai! Tunden mai luh-luhe ane bisa ngidungang kidung buat anak mati.”18
Pasaur pasamuane sapuniki: “Orahin ia apang enggal-enggal teka tur ngidungang kakidungan anak mati buat iraga, kanti matan iragane bek baan yeh mata, tur paningalan iragane bengul ulihan ngeling masesambatan.”19
Padingehangja munyin anake jerit-jerit di Sion: “Aduh uug suba iraga jani! Iraga jani kanistayang tur kapaksa buat ngalahin gumin iraga, sawireh umah iragane suba uuganga teken anake.”20
Atur tiange: “Ih paraistrine pirengangja pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur telebangja sabdan Idane. Urukangja okan semetone sane istri-istri masesambatan, urukangja semeton-semeton ragane makidung kakidungan anak mati.21
Sang pati sampun nyusup nglintangin jendela tur ngranjing terus ka puri-puri. Sang pati sampun ngamademang alit-alite ring margi-margine miwah paratrunane ring tengah pasare.
22
Layone mabrarakan drika-driki, sakadi rabuk ring tegale sakadi peselan gandume ring ungkur anake ngampung tur tan wenten anak nugdugang. Asapunika sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane patut dartayang tiang.”
23
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Sang wicaksana eda nyumbungang kawicaksanannyane, anake ane siteng eda sumbung ulihan kasitengannyane, tur sang sugih eda sumbung ulihan kasugihanne.24
Yen ada anak mabudi masesumbungan, apanga ia masesumbungan ulihan ia nawang tur ngresep Ulun. Sawireh kapitresnan Ulune langgeng tur Ulun nyalanang kadilan muah kapatutan. Aketo tuah ane dadi leledangan Ulune. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba masabda buka keto.”
25
[25-26] Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Bakal teka masanne Ulun lakar nepasin rakyat Mesire, rakyat Yehudane, rakyat Edome, rakyat Amone, rakyat Moabe muah anake ane di tegal melakange ane bokne macukur bawak. Rakyate ento suba masunat, sakewala ia tusing nyak miara tanda-tanda prajanjian Ulune. Bangsane ento makejang, aketo masih rakyat Israele tusing nyak magehang prajanjian Ulune.”1
Ih bangsa Israel, pirengangja pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.2 Ida masabda asapuniki:
“Edaja kita nuut pajalan bangsa-bangsane ane lenan. Edaja jejeh teken tanda-tanda ane tawah di langite, yadianja bangsa-bangsane ane lenan pada takut teken tanda-tandane ento.3
Sawireh ane agema teken anake ento sujatinne nirguna. Sesembahannyane ento gaene aji kayu. Ia ngalih kayu ka alase laut anggona arca, tur ukira aji paet baan tukang ukire.
4
Sasubane keto lantas payasina aji mas muah perak. Arcane ento paceka baan paku apanga ia tusing bah.
5
Dadinne arcane ento tan bina buka patakute di abian sumangkane. Ia tusing bisa ngraos, ia patut kategen sawireh ia tusing bisa majalan. Ento awanane edaja takut teken arcane ento, sawireh ia tusing bisa mapegawe ala wiadin ayu marep teken kita.”
6
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, asikiko nenten wenten sane pateh sakadi Palungguh IRatu. Palungguh IRatu maraga maha kuasa, samaliha parab Palungguh IRatune kalintang agung tur mawisesa.7
Sapasirake sane jaga tan subakti ring Palungguh IRatu, duh ratuning parabangsa? Wantah Palungguh IRatu sane wenang kasungsung sunggi, santukan saking pantaran parawicaksana ring pantaran bangsa-bangsa iriki ring mrecapada makamiwah saking pantaran pararatunnyane, nenten wenten sane sakadi Palungguh IRatu.
8
Ipun sami kalintang nambet. Peplajahan napike sane pikolihin ipun saking arca sane malakar antuk taru?
9
Arca-arcannyane kakaput antuk perak saking jagat Sepanyol miwah antuk mas saking jagat Upas. Makasami punika kakaryanin antuk tukang mase. Arca-arcane punika kapanganggenin antuk wastra tangi nguda miwah tangi wayah, sane katunun antuk tukang tunune.
10
Nanging Palungguh IRatu, duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, mula maraga Widi sane sujati. Palungguh IRatu maraga Widi sane urip miwah Sang Prabu sane langgeng. Yening Palungguh IRatu bendu, jagate tan mrasidayang nandakin bebendun Palungguh IRatune.
11 Parasemeton patut mabaos ring ipun sami mungguing widi-widine sane tan wikan ngardi akasa miwah jagat, jaga sirna saking jagate iriki.)
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngardi pretiwi antuk kawisesan Idane. Tur antuk kawicaksanan Idane, Ida ngrajegang jagat rat miwah ngebatang langit.
13
Malantaran titah Idane, toyane ring langite makuug. Ida ngrauhang gulem saking tanggun gumine. Ida ngardi kilat rikalaning sabeh tur ngamedalang angin saking gua genah panyimpenanne.
14
Yan manusane kasuluhin antuk paindikan puniki, ipun sujati belog pisan. Anake sane ngardi arca buat kadadosang sesembahannyane, ipun jaga nandang kimud santukan widinnyane punika palsu tur tan madue angkihan.
15
Widinipune punika tan paguna samaliha pacang kanistayang. Widinipune punika kabrastayang ritatkala Ida Sang Hyang Widi Wasa rauh buat nepasin ipun.
16
Nanging Widin Dane Yakub nenten sakadi widin anake punika. Ida punika sane ngardi saananing sane wenten, tur Ida sane nyelik bangsa Israel kadadosang kaula druen Idane ngraga. Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa parab Idane.
17
Ih rakyat Yerusalem, semeton sampun kitera antuk mesehe. Duaning punika angkutja barang-barang semetone saking panegarane puniki.18 Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga nyelong semeton saking panegarane puniki. Ida sampun sayaga jaga mrastayang semeton, kantos tan wenten sane kantun. Asapunika pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
19
Rakyat Yerusaleme sami pada pajerit: “Ambate geden sakite sane tandangin iraga. Tatun iragane tusing lakar sida baan nyegerang. Yen pinehin tiang, miribne mula tuah iraga patut negen sangsarane ene.20
Kemah-kemah iragane uuganga, tur tali-tali panegulane makejang suba pegatanga. Pianak-pianak iragane suba pada ngalahin iraga. Adiriko tusing ada ane enu dini ane lakar buin nyujukang kemah iragane muah lakar ngebatang tenda-tendan iragane.”
21
Irika tiang masaur sapuniki: “Parapamimpin iragane sane nambet. Dane nenten nunas tuntunan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Punika awinanipun dane kaon tur rakyat iragane sambeh pablesat.22
Pirengangja, sampun wenten gatra rauh. Kocap sampun rauh pakewuh ageng saking kaler. Kota-kotan Yehudane jaga karusak kadadosang tegal melakang antuk wadua balan imeseh, tur kadadosang genah asu ajag.”
23
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, titiang uning mungguing nenten wenten jadma sane mrasidayang mastiang nasibnyane. Samaliha nenten wenten anak kuasa nuntun uripnyane niri.24
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa glemekinja titiang, nanging sampunang antuk paindikan sane kalintang abot, samaliha menawita Palungguh IRatu duka, rarisang sisipang titiang, nanging sampunang titiang kantos sirna saking duur pretiwine puniki.
25
Tiwakangja pidukan Palungguh IRatune punika ring bangsa-bangsane sane nenten nyungsung IRatu miwah ring bangsa-bangsane sane tan nyak nampi Palungguh IRatu dados Widinnyane. Ipun sampun mademang kaula druene. Ipun sampun nyirnayang titiang, tur nilar gumin titiange uug sakadi mangkin.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring tiang, sapuniki:2 “Padingehangja isin prajanjiane ento. Orahinja rakyat Yehudane muah rakyat Yerusaleme,
3 mungguing Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele. Ulun nemah sawatek anake ane tuara nyak ngagem isin prajanjiane ene.
4 Ene prajanjian ane adakang Ulun teken leluur-leluur kitane dugas Ulune nuntun ia rarud uli gumi Mesir, gumi ane tan bina buka kawah apine ane endih murub pabuat ia. Ulun suba masabda teken ia apanga ia nglaksanayang saananing ane pituduhang Ulun. Ulun masabda teken ia mungguing yening ia nyak pageh bakti teken Ulun, ditu Ulun lakar dadi Widinnyane tur ia dadi kaulan Ulune.
5 Buina Ulun lakar tansah ngenepang janjin Ulun ane suba warahang Ulun teken leluurnyane. Ulun lakar maicayang teken ia tanah ane gemuh landuh buka ane suba tongosina jani.” Irika raris tiang matur sapuniki: “Inggih madaging pisan pangandikan Palungguh IRatune.”
6
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring tiang sapuniki: “Jani kema kita luas ka kota-kotan Yehudane muah ka rurung-rurunge di Yerusalem. Uar-uarangja ditu sabdan Ulune teken rakyate ditu makejang, apanga ia nelebang tur nglaksanayang sarat-sarat prajanjiane ento.7 Dugas Ulune nuntun leluurne pesu uli di Mesir, Ulun suba matinget tur masekenin ia, apanga ia tan mari dreda bakti teken Ulun. Buina kanti kayang jani Ulun enu tansah matinget ia.
8 Nanging ia tusing pesan nyak madingehang muah nglaksanayang. Tungkalikane, ia suang-suang tansah ngulurin pepinehne ane bengkung tur jaat. Ulun suba matinget ia apanga ia ngamanggehang prajanjian Ulune, nanging tusing pesan padingehanga. Ento awanane Ulun nekaang ukumane ene makejang teken ia, buka ane mungguh di prajanjiane ento.”
9
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring tiang sapuniki: “Rakyat Yehuda muah rakyat Yerusaleme suba pada saigum nglawan Ulun.10 Ia suba pada ngae dosa patuh buka ane laksanaanga teken paraleluurnyane, nah ento nulak sabdan Ulune tur ia suba ngaturang bakti teken Widi lenan. Israel muah Yehuda makadadua suba ngrusak prajanjian ane gae Ulun ngajak leluurnyane.
11 Ane jani, Ulun Sang Hyang Widi Wasa matinget ia mungguing Ulun lakar nekaang bencana gede ane ngranayang ia nyag ajur. Buina ia lakar tusing nyidayang makelid uli bencanane ento. Dikalane ento yen ia masesambatan nunas tulung teken Ulun, Ulun tusing lakar ngisinin pinunasne.
12 Dikalane ento rakyat Yehudane muah Yerusaleme lakar pada kema ka dewa-dewannyane ane sai-sai abaanga banten. Ditu ia lakar nyumbah-nyumbah mapinunas, apanga dewa-dewane ento nulungin ia, sakewala dewa-dewane ento tusing lakar nyidayang mebasang ia dikalan bencanane ento teka nepen ia.
13 Rakyat Yehudane ngelah dewa liunne patuh teken liun kota-kotane di Yehuda. Buka keto masih rakyat Yerusaleme suba nyujukang pamorboran aturan tongos ngaturang aturan teken Dewa Baal ane liunne patuh buka liun rurunge di kotane ento.
14 Ih Yeremia, eda pesan kita ngastawayang ia di ayun Ulune wiadin mapinunas teken Ulun buat kaperluannyane. Yen ia di sajeroning pakewuh laut nunas pitulungan teken Ulun, Ulun tusing lakar nyak madingehang pinunasne.”
15
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Kaula ane suba tresnain Ulun suba malaksana jaat. Paundukan apake ane lakar lakonina di Perhyangan Ulune? Apake ia ngaden mungguing ia lakar nyidayang nawengin bencanane ento malantaran ia liu ngaturang sesangi wiadin aji aturan wewalungan? Apake nyidayang paundukane ento ngranayang ia marasa lega?16 Imaluan taen ia adanin Ulun don punyan saitun ane nged misi buah ane luung-luung, sakewala ane jani, Ulun lakar ngaasang donne aji kuugan suara ane buka suaran krebeke. Ulun lakar ngentungang donne ento di apine tur ngempak carang-carangne.
17
Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa suba mamula Israel muah Yehuda, nanging ane jani Ulun ngancam ia baan bencana. Ia ane suba ngundang bencanane ento buat nepen dewekne sawireh ia suba malaksana corah. Ia ane suba ngawanang Ulun bendu sawireh ia maturan teken Dewa Baal.”18
Ida Sang Hyang Widi Wasa ledang mitauin tiang indik rerincikan meseh tiange sane sampun sedia jaga nyengkalen tiang.19 Tiang sampun sakadi domba sane boh, sane kadandan jaga katampah. Tiang tan pisan madaya yen ipun sampun ngamusuhin tiang tur sampun madue rencana pacang ngepet patin tiange. Ipun sami sampun mabaos sapuniki: “Jalanja bah kayune ene sanunne ia idup ngrembun. Jalanja matiang apang kanti tusing ada anak ane ngingetang adanne dini di gumine.”
20
Irika tiang raris ngastawa asapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Palungguh IRatu sane maraga hakim sane adil. Palungguh IRatu sane nguji pepineh lan pangrasan manusane. Titiang nyuksrahang paindikan titiange ring tangan Palungguh IRatune. Duaning punika titiang nglungsur ledang Palungguh IRatu jaga ngamargiang pangwales marep ring jadmane punika.”21 Anake sane ring Anatot sami meled mangda titiang padem. Ipun sami mabaos ring titiang mungguing ipun pacang mademang titiang yening titiang nglanturang nartayang sabdan Palungguh IRatune.
22 Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa masabda ring tiang sapuniki: “Ulun lakar nyisipang ia! Pianak-pianakne ane truna-truna lakar mati di pasiatan. Pianak-pianakne ane cerik-cerik lakar mati ulihan sayah gede.
23 Ulun suba netepang dina buat nibakang bencanane ento marep teken jlemane di Anatot. Yen panemayane ento teka, di Anatot tusing lakar ada jlema enu idup angan aukud.”
1
“Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, yen titiang matembung baos ngiring Palungguh IRatu, jaga sinah mungguing Palungguh IRatu sane patut. Irika titiang praya nunasang kadilan ring Palungguh IRatu, napi awinanipun jadmane sane tansah mambek dura cara kalintang bagia? Samaliha napi awinanipun anake tan jujur punika tansah sida karya?2
Palungguh IRatu sane nandur ipun, tur ipun sampun makah, ipun tumbuh ageng tur mawoh. Palungguh IRatu tansah kabaos becik antuk ipun, nanging sujatinipun, ipun nenten sujati lulut ring Palungguh IRatu.
3
Nanging duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu wikan pisan ring padewekan titiange. Palungguh IRatu wikan ring pakardin titiange, samaliha wikan ring indik titiange tresna bakti ring Palungguh IRatu. Paidja jadmane jaat punika medal sakadi biri-biri sane jaga katampah, tur cangcang ipun rauh ring masanipune jaga katampah.
4
Malih makapidanke suenipun gumin titiange jaga tuh latuh, tur padang-padangnyane layu makasami? Buron-buron miwah paksi sami sampun pada padem ulihan kajaatan bangsan titiange, inggih punika bangsa sane tansah mabaos sapuniki: ‘Ida Sang Hyang Widi Wasa tusingja uning teken tingkah solah iragane.’ ”
5
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika sapuniki: “Ih Yeremia, yen kita malomba nglawan anak dogen kita suba kenyel, kenkenang kita lakar malomba nglawan jaran? Yen di gumine ane kerta raharja kita tusing marasa tentrem, kenken lakar baan kita matingkah di alase wayah di sisin Tukad Yordane?6
Nyama-nyama muah tugelan kitane makejang pada nglawan kita. Ia suba sahasa nyekaang kita. Eda pesan ia guguna, yadianja raosne manis-manis teken kita.”
7
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Ulun suba nyerahang Israel. Ulun suba nulak bangsa pilihan Ulune. Ulun suba nyerahang rakyate ane tresnain Ulun teken musuhne ane kuat.
8
Rakyat pilihan Ulune suba mabalik nglawan Ulun. Ia tan bina buka singane di alase. Ia ngraung galak teken Ulun. Ento awanane Ulun geting teken ia.
9
Kaula pilihan Ulune tan bina buka kedise ane rebuta baan kedis raja waline. Kemaja undang sawatek burone di alase apanga teka mai pada milu mapesta.
10
Liu pamrentah manca negara pada teka ngusakang abian anggur Ulune tur ia suba nyekjek pabianan Ulune. Tanah ane sayangang Ulun suba ubaha dadianga tegal melakang.
11
Tanah kasayangan Ulune ento suba dadianga tegal melakang. Tanahe ento suba ngranayang Ulun sebet. Tanahe ane mokoh suba dadi tegal melakang tur tusing ada anak ane ngrunguang.
12
Anake pada teka ngrampok ngliwatin bukit gundul di tegal melakang. Ulun suba nekaang musuh buat ngusakang tanahe makejang, kanti tusing ada ane marasa tentrem idupne.
13
Kaulan Ulune nyambeh gandum nanging ia nganyi padang. Ia suba tuyuh magae nanging tusing maan pamupu. Uli krana pidukan Ulune, gandume makejang tusing mupu.”
14
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda sapuniki: “Ada satunggaling paundukan ane perlu orahang Ulun teken bangsa-bangsane ane masanding teken bangsa Israel, ane suba ngrusak tanah ane paicayang Ulun teken Israel kaulan Ulune. Ulun lakar ngaadang bangsane ane jaat ento uli di gumine, buka ngabut tetanemane uli di tanahe, tur Ulun lakar mebasang Yehuda uli bangsane ento.15 Nanging sasubane Ulun ngaadang bangsane ento, Ulun lakar nyayangang bangsane ento buin. Ulun lakar nglipetang bangsa-bangsane ento, ka gumi muah ka desannyane suang-suang.
16 Buina yen ia ulihan nekeng ati nyak nuut paurukan kaulan Ulune, tur nyak masumpah majalaran parab Ulune buka ia suba ngurukang kaulan Ulune masumpah majalaran nyambat adan Baal, ia lakar dadi bagian kaulan Ulune, tur lakar milu nemokang kasukan.
17 Sakewala yen ada di pantarannyane tusing nyak nuutang, Ulun lakar ngabut kayang akahne tur ngeseng ia. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba masabda buka keto.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang mangda tiang numbas makudang-kudang sabuk lenen tur mangda sabuke punika anggen tiang. Sakewanten tiang tan kalugra nyelebang sabuke punika ring toyane.2 Irika tiang numbas sabuk tur raris anggen tiang.
3 Wusan punika Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika, sapuniki:
4 “Jani kema kita ka Tukad Eprate, ditu engkebang sabuk-sabuke di gooke di batu kaange.”
5 Irika tiang raris mamargi tur ngengkebang sabuk-sabuke punika, ring sisin Tukad Eprate.
6
Sedek rahina anu Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang mangda mawali ka Tukad Eprate tur ngambil sabuk-sabuke punika.7 Tiang raris mamargi ka Tukad Eprate. Sasampune panggihin tiang genah tiange ngengkebang sabuke punika, irika panggihin tiang sabuke punika sampun rusak tan dados angge malih.
8
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring tiang sapuniki:9 “Buka keto Ulun lakar nyirnayang kasombongan bangsa Yehuda muah kasombongan isin kota Yerusaleme.
10 Bangsane ane jaat ene suba tusing nyak nuut pakarsan Ulune. Ia mula tuah bangsa ane bengkung tur jaat, ia suba nyumbah tur ngaula teken widi-widi ane lenan. Ento awanane ia lakar patuh buka sabuk-sabuke ento ane tusing dadi anggon buin.
11 Buka sabuk-sabuke ento malilit di bangkiange, buka keto masih Ulun mapakayun nglilitang Israel muah Yehuda sig Ulune. Ulun mapakayun ngaenin ia buka keto apanga ia dadi kaulan Ulune, tur apanga ia muji muah ngluihang parab Ulune. Sakewala ia tusing nyak nuutang Ulun.”
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki: “Ih Yeremia, orahangja teken rakyat Israele makejang, apang sawatek guci wadah anggure bekina baan anggur. Ditu ia lakar masaut mungguing ia suba nawang yen guci wadah anggure ento patut bek misi anggur.13 Yen suba keto, ditu laut orahin ia mungguing Ulun, Sang Hyang Widi Wasa lakar ngebekin rakyate dini baan anggur, ngawit uli pararaja katurunan Daude, parapandita muah paranabi, kanti sawatek rakyat Yerusaleme makejang lakar pada punyah.
14 Yen suba keto, ditu Ulun lakar ngantep-antepang ia buka gucine ngajak timpalne. Ane tua klawan ane truna lakar antepang Ulun apang kanti dekdek lidek buka ngantepang gucin anggure. Tusing ada rasa sayang, rasa madalem, wiadin kapiolasan, ane lakar nyidayang nambakin Ulun buat ngeseng ia.”
15
Ih rakyat Israel, Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda. Sorangja ragan semetone tur pirengangja Ida!
16
Luihangja Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin semetone, sadurung Ida ngrauhang peteng dedet, tur buntut semetone katanjung ring bukit-bukite, tur sadurunge sane ajap-ajap semeton kadadosang peteng dedet.
17
Yening semeton tan kayun mirengang pangandikan Idane, tiang pacang ngeling ring pengkeban duaning kamrekakan semetone. Tiang pacang ngeling duaning jengah, tur yeh matan tiange pacang membah santukan kaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun kaselong kadadosang tawanan.
18
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang, sapuniki: “Aturangja teken sang prabu muah teken ibun idane apanga tuun uli singasanan idane, sawireh gelungan idane ane luih ento suba keles uli duur idane.19 Kota-kotan Yehudane ane bedelod suba kiter baan imusuh, mawanan tusing ada anak ane nyidayang macelep kema. Sawatek rakyat Yehudane suba katawan.”
20
Ih Yerusalem cingakinja! Musuh ragane sampun rauh saking kaler! Ring dijake anake sane jaga melanin ragane? Ring dijake anake sane sumbungang ragane?21 Sapunapi minab pakayunan ragane yening anake sane kayunin ragane dados roang, ring pamuputipun ipun sane nyekjek ragane. Ragane pasti rumasa sungkan sakadi anak luh sane jaga ngembasang rare.
22 Yen ragane jaga mabaos, napi awinane paindikane kadi puniki nibenin ragane, napi awinan wastran ragane kalugas tur ragane kaplegandang, punika tan tios wantah dosan ragane sane kalintang ageng.
23 Punapike mrasidayang jadmane sane makulit selem jaga ngentosin kulitnyane? Wiadin macan tultule jaga ngentosin tultulnyane? Yening ipun mrasidayang, ragane sane sampun biasa malaksana jaat, taler mrasidayang mlajah malaksana sane patut.
24 Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang nyambehang ragane sakadi angin baret ngampehang oot pesake.
25 Ida ngandikayang mungguing indike puniki mula sampun dados eduman ragane. Punika sampun dados kaputusan Idane sane kamargiang ring ragane duaning ragane sampun lali ring Ida raris pracaya ring widi-widi sane palsu.
26 Ida Sang Hyang Widi Wasa taler jaga nglalungin ragane kantos ragane rumasa kimud.
27 Ida sampun nyingak pakardin ragane, inggih punika paindikan sane tan ledangin Ida. Ida sampun wikan ring ragane lunga ka duur-duur bukite miwah ka tegal-tegale ngrereh dewa-dewan bangsa kapire, sakadi anak lanang sane kasemaran ring somah pisagannyane wiadin sakadi kuda muani buang nguberin kuda sane lua. Ih rakyat Yerusaleme, mula wantah semeton ganti lacur! Malih pidanke semeton jaga mawali ngiringang Ida Sang Hyang Widi Wasa?
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang ngeniang indik masan tuhe, sapuniki:2
“Yehuda nandang duhkita, sawireh kota-kotannyane suba pada mati. Rakyatnyane pada pagliling sedih di tanahe, tur Yerusalem jerit-jerit ngidih tulung.
3
Jlemane ane sugih-sugih pada ngutus roangnyane buat ngalih yeh. Ditu ia pada luas ka semer-semere, nanging ia tusing maan yeh. Ia laut malipetan ngaba jun ane puyung. Ia nekepin muannyane kabatek baan kimud muah bingungne.
4
Sawireh ditu tusing ada ujan, tur tanahe suba kaliwat tuh. Parapetanine pada nyakit ati, tur ia pada ngengkebang muannyane.
5
Sawireh tusing ada padang, inan manjangane ngutang panakne ane mara lekad di tegale.
6
Keledae alasane majujuk di muncuk-muncuk bukite, angkihannyane ngangsur ngepah buka cicing alasane. Matannyane kuyu sawireh tusing maan amah.
7
Kaulan Ulune jerit-jerit masesambatan buka kene: ‘Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa yadian dosan titiange sampun kalintang ageng, nanging tulungja titiang manut sakadi prajanjian Palungguh IRatune. Titiang mariangken pisan mungguing titiang sampun madosa pamantuka ring Palungguh IRatu.
8
Wantah Palungguh IRatu sane dados pangajap-ajap Israele. Wantah Palungguh IRatu ngraga sane mrasidayang ngluputang titiang saking bebayane punika. Napi awinanipun Palungguh IRatu sakadi tamiu ring gumin titiange? Sakadi pangumbara sane nginep wantah awengi?
9
Napi awinane Palungguh IRatu sakadi anak sane kabingungan, sakadi wadua bala sane sampun kaon? Sujatinipun Palungguh IRatu tan mari ngiangin titiang. Titiang kaula druen Palungguh IRatu. Duaning punika sampunang IRatu nilar titiang.’ ”
10
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika indik rakyate punika sapuniki: “Ia demen makaad ngalahin Ulun, tur tusing pesan ia demen ngrunguang dewekne. Ento kranane Ulun duka pesan teken ia. Ulun lakar inget teken laksanane ane jelek muah ngukum ia uli krana dosannyane.”11
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki: “Edaja kita mapinunas teken Ulun apang Ulun nulungin rakyate ento.12 Yadiapin ia mapuasa, Ulun masih tusing lakar nyak madingehang pinunasne nunas tulung teken Ulun. Buina yadiapin ia ngaturang aturan maborbor muah aturan wewijian, Ulun tusing lakar suud bendu teken ia. Tungkalikane Ulun lakar ngamatiang ia di pasiatan muah aji sayah gede tur aji panyakit.”
13
Irika tiang matur sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur, Palungguh IRatu wikan mungguing paranabine sampun mabaos ring rakyate mungguing iriki nenten jaga wenten perang wiadin sayah ageng, duaning Palungguh IRatu sane sampun majanji. Ipun maosang mungguing ring panegaran titiange wantah jaga wenten dame.”14
Nanging pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Paranabine ane ngraos malantaran parab Ulune, ento palsu. Ulun tusing taen ngutus ia, tur tusing taen nunden ia apanga ngwarahang sabda angan akecap teken rakyate ento. Wahyu ane orahanga teken paranabine ento, tekane dongja uli sig Ulune. Ramalan paranabine ento paundukan ane tuara saja. Ento tuah reragragannyane padidi.15 Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ulun ngandikayang teken kita apa ane lakar laksanayang Ulun marep teken paranabine ane tuara utus Ulun ento, nanging ane suba ngraos malantaran parab Ulune tur ngorahang mungguing perang muah sayah gede tusing lakar nepen gumine ene. Ulun lakar ngamatiang ia di pasiatan muah aji sayah gede.
16 Keto masih rakyate ane madingehang raos nabine ento, ia masih lakar kamatiang aji cara ane patuh buka keto. Awaknyane lakar kabrarakang di rurunge di Yerusalem, buina tuara ada anak ane lakar nanem bangkennyane. Paundukane ento lakar nepen ia ajaka makejang, nganti nganteg ka somahnyane muah pianakne luh wiadin muani. Buka keto Ulun lakar nganggon ia nebus kajaatannyane.”
17
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang mangda tiang nuturang ring rakyate indik kaduhkitan manah tiange, sapuniki: “Yeh matan tiange membah peteng lemah. Tan papegatan tiang ngeling, mangelingin rakyat tiange ane matatu dalem, tur tatunne tusing dadi uas.18
Dikalane tiang pesu ka tegale, ditu tingalin tiang bangken anak mati ulihan masiat. Dikalan tiange ka kota tingalin tiang anake nagih mati ulihan nandang seduk. Paranabi muah parapanditane pada ngindayang makarya, nanging dane tan uning napi sane patut karyanin dane.”
19
“Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, punapike Palungguh IRatu sampun saking sujati pisan nulak wong Yehudane? Punapike Palungguh IRatu nglintangin rakyat Sione? Napi awinane Palungguh IRatu natunin titiang kantos titiang nenten mrasidayang uas? Titiang ngrereh dame nanging nenten wenten sane kasidan. Titiang ngajap-ajap mangda seger, nanging rasa ajerih sane tansah nibenin titiang.
20
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, titiang sampun kalintang madosa pamantuka ring Palungguh IRatu. Titiang ngangkenin dosa-dosan titiange suang-suang taler dosa-dosan leluur titiange.
21
Elingja ring prajanjian Palungguh IRatune, tur sampunang nistayanga titiang. Sampunang Palungguh IRatu ngawinang Yerusalem genah singasanan druene sane luih nandang kimud. Manggehangja prajanjian sane sampun kardi Palungguh IRatu ring titiang.
22
Dewa-dewan bangsane punika nenten mrasidayang ngardi sabeh, samaliha langite nenten pacang mrasidayang sabeh ulihan ipun. Duh Ratu Widin titiang, wantah Palungguh IRatu sane dados wit pangajap-ajap titiange, santukan wantah IRatu ngraga sane ngardi saluiring sane wenten.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring tiang sapuniki: “Yadianja Musa wiadin Samuel ane mapinunas teken Ulun, Ulun masih tusing lakar ngolasin bangsane ento. Tundenja bangsane ento magedi, tur tunden ia makaad uli arepan Ulune.2 Yen ia matakon teken kita kija lakun tiang magedi, orahang teken ia sabdan Ulune kene: ‘Ane patut mati uli krana grubug depang ia mati grubugan. Ane patut mati ulihan masiat, depang ia mati di pasiatan. Ane patut mati ulihan sayah gede, apang ia kena sayah gede, tur ane patut katawan, depang ia katawan.’
3 Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba mutusang lakar nibakang bencana petang soroh marep teken ia luire lakar mati di pasiatan, tur bangkenne lakar paid cicing. Buina bangkene ento lakar amah kedis muah sisanne lakar amah buron alasan.
4 Ulun lakar ngawanang sawatek bangsane di gumine pada resres nepukin unduke ento uli krana solah Manase pianak Hiskiane di Yerusalem dugase ia madeg ratu di Yehuda.”
5
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Nyenke ane lakar marasa kapiolasan teken kita ih Yerusalem, buina nyenke ane lakar mangenang kita? Nyenke ane lakar kober matakon nakonang unduk kitane?6
Kita bangsa ane suba nulak Ulun. Kita suba ngutang Ulun, ento krana Ulun nyaup tur nyekjek kita kanti dekdek, sawireh Ulun suba med madalem kita.
7
Ulun lakar nyambehang kita uli di sakancan kotane di gumine ene buka nyambehang gumpange. Ulun lakar ngeseng kita ih kaulan Ulune, Ulun lakar nyirnayang kita tur ngawanang kita putung tan pasentana, sawireh kita tusing suud-suud malaksana dursila.
8
Bebalune di gumin kitane lakar lebihan teken biase di pasihe. Ulun lakar ngamatiang pianak-pianak kitane muani di nedeng trunane, tur ulihan keto Ulun ngawanang memenne nandang sangsara. Ulun lakar nibakang bencana ane ngawanang ia prajani sedih tur takut.
9
Anake luh ane suba nglekadang pianak pepitu lakar bah nyele ati, tur angkihane sengal-sengal. Buat ia lemahe suba masalin dadi peteng, tur ia lakar nandang kimud muah sakit ati. Ulun lakar nepang musuh kitane ngamatiang ane enu idup di pantaran kitane. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
10
Ambate lacur tiange. Apa krana memen tiange nglekadang tiang? Tiang suba matembung raos tur matetungkasan nglawan sawatek anake di gumine ene. Tiang tusing mutang wiadin masilihang, nanging makejang anake suba nemah tiang.11 Ratu Sang Hyang Widi Wasa, dumadak sakancan temahipune nibenin titiang yening titiang nenten saking sujati ngayahin Palungguh IRatu, tur yening titiang nenten melanin meseh-meseh titiange ring ayun Palungguh IRatune rikalaning ipun keni pakewuh wiadin kaduhkitan. (
12 Nenten wenten anak mrasidayang ngelung besi, napi malih besi tulen sane saking kaler sane macampur antuk temaga.)
13
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring titiang sapuniki: “Ulun lakar ngutus musuh buat nyuang arta brana kasugihan kaulan Ulune, buat ngukum ia ulihan dosa-dosannyane ane suba laksanaanga di gumine ene.14 Ulun lakar ngranayang ia mamanjak teken musuhne di gumine ane tonden tawanga, uli krana dukan Ulune suba buka apine, tur apine ento lakar ngeseng ia salawas-lawasne.”
15
Irika tiang raris matur asapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu sampun wikan. Elingangja tur tulungja titiang. Lugrainja titiang ngwales jadmane sane tansah nguber-uber. Sampunangja kalintang sabar ring anake sane ngepet patin titiange. Elingangja mungguing titiang kanistayang duaning titiang ngiring Palungguh IRatu.16 Palungguh IRatu sampun ngandika ring titiang, tur titiang sampun ngincepang pangandikan Palungguh IRatune. Titiang sampun ngiring sapakarsan Palungguh IRatune, duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa. Sabdan Palungguh IRatune sampun ngebekin manah titiange antuk suka wirya.
17 Titiang nenten naenin magubugan, makekedekan, maliang-liang sareng anak tiosan. Malantaran astiti baktin titiange ring Palungguh IRatu, titiang sampun nganehang padewekan titiange tur titiang kaliput antuk gedeg basang titiange.
18 Napi awinan titiang terus nandang sangsara? Napi awinan tatun titiange nenten prasida uas? Napi awinannya ipun tan nyak uas? Punapike Palungguh IRatu mapakayunan jaga ngenyagang titiang sakadi toyan tukade tuh ring masan panese?”
19
Malantaran atur titiange puniki, Ida Sang Hyang Widi Wasa masaur asapuniki: “Yen kita nyak mabalik, Ulun lakar buin nampi kita tur kita lakar buin dadi parekan Ulune. Buina buat ngesehin raose ane tan paguna, kita lakar nuturang paundukan ane maguna, tur kita lakar buin dadi nabin Ulune. Rakyate lakar pada mabalik sig kitane, tur kita tusing perlu ngalih ia.20 Kita lakar dadiang Ulun buka tembok prunggune ane kuat sanun anake ento tungkas teken kita. Ia lakar nglawan kita, nanging ia tusing nyidayang ngalahang kita. Ulun lakar ngiangin kita tur ngilonin kita apanga kita tansah rahayu.
21 Ulun lakar ngrahayuang kita uli kawisesan anake ane jaat muah wirosa. Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa, suba ngandika buka keto.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring tiang sapuniki:2 “Eda pesan kita ngalih kurenan wiadin ngelah pianak luh muah muani di tongose ene.
3 Ulun lakar ngorahin kita paundukan ane lakar nibenin cenik-cenike ane lekad dini, muah ane nibenin wong tuannyane.
4 Ia ajaka makejang lakar mati kena grubug, buina tusing ada anak mangelingin muah nanem bangkennyane. Bangkenne lakar pajlempang buka dugdugan lulune di tegale. Ia lakar pada mati uli krana perang wiadin mati kena sayah gede. Bangkenne lakar dadi maman kedis muah buron alasan.
5
Eda kita ka umah anake ane kaduhkitan, buina eda nyedihang anak. Ulun tusing lakar buin ngamertanin kaulan Ulune aji dame. Buina Ulun tusing lakar nresnain wiadin madalem ia.6 Ane sugih muah ane tiwas pada mati di gumine ene, sakewala tusing ada anak ane lakar nanem wiadin mangelingin ia. Buina tusing ada anak ane nues-nues awak wiadin tendas makatanda ia kaduhkitan.
7 Tusing ada anak ane lakar nimpalin madaar wiadin nginum buat nglipur sang ane kakalahin mati. Buina tusing ada anak ane ngaku tresna teken anake ane kakalahin mati teken meme wiadin bapanne.
8
Eda pesan kita kema ka umah anake ane sedek mapesta. Buina eda kita milu madaar wiadin nginum ajak anake ento.9 Melahang ngincepang ane suba sabdayang Ulun. Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele. Ulun lakar mungkem sawatek suryak kagirangan, kasukan muah kaliangan pestan anake nganten. Unduke ene lakar tepukina baan rakyate dini.
10
Yen kita ngorahang paundukane ento makejang teken ia, ia pedas lakar matakon teken kita, apa krana Ulun mutusang ukuman buka kene gemesne teken ia. Ia lakar matakon unduk kajaatan apa muah dosa apa ane suba laksanaanga, ane tungkas teken Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane.11 Ditu pituturin ia mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika kene: ‘Leluur kitane suba ngutang Ulun tur suba nyungsung dewa lenan. Ia suba ngalahin Ulun tur tusing tinut teken paurukan Ulune.
12 Nanging kita suba mapagae ane jelekan teken leluur kitane. Kita ajak makejang ene kaliwat bengkung tur jaat, buina kita tusing nyak tinut teken Ulun.
13 Ento awanane Ulun lakar ngentungang kita uli di gumine ene ka gumi ane tusing tawang kita muah tusing tawanga teken leluur kitane. Ditu kita peteng lemah lakar nyungsung dewa-dewa tur Ulun tusing lakar madalem kita.’ ”
14
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika, sapuniki: “Lakar ada masanne anake tusing buin masumpah malantaran parab Ulune, Widi ane nyeneng ane suba nuntun bangsa Israel pesu uli gumi Mesir.15 Nanging anake ento lakar masumpah malantaran Ulun, Widi ane nyeneng ane nuntun Israel pesu uli gumine bedaja muah pesu uli sawatek gumine ane lenan, uli tongos Ulune mrarakang ia. Ulun nuntun ia malipetan ka gumine ane paicayang Ulun teken leluurnyane. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika keto.”
16
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Ulun ngutus bendega liu pesan buat ngejuk rakyate ene. Suba keto Ulun lakar liu ngutus juru boros buat morosin ia di gunung-gununge muah di bukite, di gua-guane di selagan batu kaange.17 Ulun ngaksi sawatek pagaennyane tusing ada ane ilid di ajeng Ulune. Tusing ada ane luput uli pangaksian Ulune.
18 Ulun lakar ngwales dosa muah kajaatannyane, tikel ping pindo, sawireh ia suba ngletehin gumin Ulune aji dewa-dewa ane buka bangkene, ane tusing mangkihan tur suba ngebekin gumin Ulune aji widinnyane ane palsu.”
19
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu sane dados pasayuban titiange tur sane ngicen titiang kakuatan. Palungguh IRatu nulungin titiang rikalaning titiang keni kamewehan. Parabangsane sane saking tanggun jagate pacang rauh ka ayun Palungguh IRatune tur matur sapuniki: “Leluur titiange wantah madue dewa-dewa sane palsu miwah arca-arca sane tan paguna.20 Mrasidayangke manusa punika ngardi widinnyane niri? Ipun nenten mrasidayang. Yening ipun pacang ngardi widi-widinnyane punika boyaja widi.”
21
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika sapuniki: “Wireh keto Ulun lakar nyinahang teken bangsa-bangsane, kakuasan muah kawidagdan Ulune buat salawas-lawasne. Ditu ia lakar pada nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.”1
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Ih bangsa Yehuda, dosan kitane kasuratang aji pen besi. Tulisane ento kukir di atin kitane, baan pen ane muncukne misi inten tur kukir di bucu-bucun pamorboran aturan kitane.2 Rakyat kitane suba ngaturang bakti di pamorboran aturan muah arca Dewi Aserane di punyan kayune ane gadang lumlum di pucak-pucak bukite,
3 muah di gunung-gununge di tegal-tegale. Musuh kitane lakar tekaang Ulun buat ngrampas arta brana muah kasugihan kitane uli krana dosa-dosa ane suba laksanayang kita di gumin kitane.
4 Kita kapaksa lakar nyerahang gumi paican Ulune, tur kita lakar dadiang Ulun panjak musuh-musuh kitane di gumi ane tonden tawang kita sawireh dukan Ulune suba ngapi, tur lakar endih murub salawas-lawasne.”
5
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Ulun lakar ngukum anake ane ngutang Ulun laut ngandelang kakuatan manusane ane tuara langgeng.
6
Ia tan bina buka bete di tegal melakange, ane tumbuh di tegal melakange ane tuh latuh, di tanahe ane ngemu uyah ane ngranayang entik-entikane tusing nyidayang tumbuh. Tusing lakar ada unduk ane melah ane lakar tepukina teken ia.
7
Nanging Ulun lakar ngamertanin anake ane pracaya teken Ulun.
8
Anake ento tan bina buka punyan kayune ane tumbuh di sisin tukade, ane akahnyane malipah ka yehe. Ia tusing perlu takut teken masan panes, sawireh donne lakar tansah gadang. Ia tusing perlu keweh yen tusing ada ujan, tur ia lakar tetep mabuah.
9
Nyen ane nyidayang ngerti teken atin manusane? Di atin manusane ento tansah bek misi daya pekel. Atinne suba kaliwat sakit tur sukeh baan nyegerang.
10
Ulun, Sang Hyang Widi Wasa nylidik pepineh muah nguji keneh manusane. Ulun lakar ngwales ia suang-suang manut tingkah muah manut laksanannyane.”
11
Anake sane molih jinah antuk mamekel, ipun tan bina sakadi paksine ngaem taluh sane boya taluhipune. Rikalane ipun nedeng tuuh, irika ipun pacang kicalan kasugihanipune tur sasampune ipun tua irika jaga sinah kanambetannyane.
12
Perhyangan Agung iragane tan bina sakadi singasanane, sane luih sane saking pangawit kawangun ring pucak gununge sane tegeh.
13
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu sane dados witing pangajap-ajap Israele. Sakancan anake sane nilar Palungguh IRatu ipun pacang nandang kimud. Ipun pacang sirna sakadi wastan anake sane katulis ring buke, duaning ipun sampun nilar Palungguh IRatu, sane makadados toya empulnyane sane ning.
14
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, segerangja titiang, santukan malantaran kadi asapunika titiang pacang dados seger oger. Luputangja titiang santukan malantaran kadi asapunika titiang pacang molih karahayuan sane sampurna. Santukan wantah Palungguh IRatu sane patut luihang titiang.15
Rakyate mabaos ring titiang sapuniki: “Encenke sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngancam tiang, banggayang sampun Ida ngrauhang ring tiang sane mangkin.”16
Nanging Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, titiang nenten naenin nglungsur mangda Palungguh IRatu ngrauhang bencana ring ipun. Titiang nentenja ngajap mangda ipun keni kamewehan. Palungguh IRatu wikan ring indike punika, tur Palungguh IRatu wikan napi sane sampun baosang titiang.17 Sampunang Palungguh IRatu ngeseng titiang. Wantah Palungguh IRatu sane dados genah titiange masayuban rikalane titiang keni pakewuh.
18 Banggayangja anake sane nguber-uber titiang pacang kimud, nanging sayubinja titiang, duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa. Liputja ipun antuk jejeh ngetor, nanging sampunang Palungguh IRatu nengkejutang titiang. Banggayangja bencana ageng jaga nibenin tur ngenyagang ipun.
19
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring tiang sapuniki: “Yeremia, kema warahang sabdan Ulune ditu di gapuran kotane ane madan Gapura Rakyat, ane biasa entasina baan pararatun Yehudane dikalane ia pesu mulih ka kota. Sasubane keto kema masih warahang sabdan Ulune di gapuran Yerusaleme ane lenan.20 Ditu warahang teken sang prabu muah teken rakyat Yehudane makejang, aketo masih teken sawatek anake ane nongos di Yerusalem ane pesu mulih di gapurane ento, apanga padingehanga pangandikan Ulune.
21 Orahang teken ia ajaka makejang yening ia makeneh idup, ia tusing dadi maaba-abaan didina Sabate. Ia tusing dadi maaba-abaan mulih di gapura-gapuran Yerusaleme,
22 wiadin maaba-abaan pesu uli umahe didina Sabate. Ia tusing dadi magae didina Sabate. Ia patut ngluihang dina Sabate ento makadadi rerainan ane suci, buka ane suba titahang Ulun teken leluurnyane.
23 Leluurne tusing nyak madingehang tur ia tusing ngrunguang Ulun. Nanging ia tansah bengkung. Ia tusing nyak nuutang pituduh Ulune wiadin mlajah teken Ulun.
24
Orahinja bangsane ento mungguing ia patut ninutin sapatitah Ulune. Ia tusing dadi maaba-abaan pesu mulih di gapuran kotane didina Sabate. Ia patut ngluihang dina Sabate ento makadadi rerainan ane suci, tur tusing pesan dadi nyemak gae.25 Yen suba keto, pararatu muah pangerannyane lakar mentas di gapuran kota Yerusaleme tur lakar nampi kakuasan ane patuh buka kakuasan Daude. Ia lakar negakin kreta muah jaran, kairing baan rakyat Yehuda muah rakyat Yerusaleme, tur kota Yerusaleme tansah bek baan rakyat.
26 Rakyate lakar pada teka uli kota-kotan Yehuda muah uli desa-desa di kiwa tengen Yerusaleme. Ia lakar teka uli wewengkon Benyamin muah uli di bongkol-bongkol bukite, uli gunung-gunung, uli Yehuda bagian kelod. Ia lakar pada teka di Perhyangan Ulune ngaba aturan maborbor muah wewalungan, aturan palawija muah menyan, makamuah aturan panyuksmannyane.
27 Nanging ia ajaka makejang patut tinut teken Ulun, tur ngluihang dina Sabate makadadi dina ane suci. Ia tusing dadi maaba-abaan liwat di gapuran kota Yerusaleme didina Sabate ento, sawireh yen ia mamurug, Ulun lakar nunjel gapuran kota Yerusaleme ento. Apine ento lakar muunang puri-purine di Yerusalem, tur tusing ada anak ane bakal nyidayang ngamatiang apine ento.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:2 “Kemaja ka umah tukang payuke. Ditu Ulun lakar ngwarahang pituduh Ulune teken kita.”
3 Raris tiang mamargi ka umah tukang payuke punika. Ipun panggihin tiang sedeng itehe makarya ring jantrannyane.
4 Rikala satunggaling payuk sane sedeng kakaryanin punika rusak, raris ipun ngambil tanah legite iwau tumuli kawangun malih kadadosang barang sane tiosan.
5
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:6 “Apake Ulun tusing wenang ngarap bangsa Israel buka tukang payuke ngarap tanah legite ento? Kita tansah ada di liman Ulune buka tanah legite di liman tukang payuke.
7 Yen nuju Ulun ngandika mungguing Ulun lakar ngabut, nguug wiadin lakar ngeseng satunggaling bangsa wiadin kaprabon,
8 nanging yen bangsane ento suud matingkah dursila, Ulun tusing payu nyalanang apa ane suba sabdayang Ulun.
9 Tungkalikane, yadian Ulun suba ngandika mungguing Ulun lakar numbuhang wiadin ngwangun satunggaling bangsa wiadin kaprabon,
10 sakewala bangsane ento tusing nyak pageh nuut sapatitah Ulune, tur ia tansah malaksana dursila, Ulun masih lakar tusing nglaksanayang apa ane suba janjiang Ulun.
11 Ane jani, kema orahin rakyat Yehuda muah Yerusaleme mungguing Ulun ane jani sedek ngrencanayang buat nglawan tur ngukum ia. Orahinja ia apanga suud ngae dosa, tur apang ia ngesehin tingkahne ane suba-suba.
12 Ia lakar masaut kene: ‘Napi awinanipun kadi asapunika? Tiang jaga pageh mamengkung tur ngambekang kadursilan manut sapakitan tiange.’ ”
13
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, asapuniki: “Tegarangja takonin bangsa-bangsane makejang, apake taen ada ane kene. Bangsa Israele suba ngae paundukan ane jele pesan!
14
Apa taen muncuk gunung batu kaange di Libanon tusing kakaput baan salju? Apake yeh tukad pagunungane ane dingin ento bisa nyat?
15
Nanging kaulan Ulune jeg bisa engsap teken Ulun. Ia morbor pasepan buat paradewane. Ia suba katanjung di mambahannyane suang-suang. Ia tusing enu majalan di margane ane tua. Ia suba majalan di rurunge ane salah.
16
Ia suba nadiang tanahe ene tanah ane ngresresin, ane kanistayang salawas-lawasne. Sawatek anake liwat lakar tengkejut nepukin unduke ento. Buina ia pada ngep enggang kabatek baan angobne.
17
Ulun lakar mrarakang kaulan Ulune di arepan musuhne buka abune ampehang angin uli kangin. Ulun lakar ngutang ia, tur Ulun tusing lakar nulungin ia dikalaning bencanane ento teka.”
18
Irika rakyate pada mabaos sapuniki: “Jani jalanja iraga ngae pangindrajala marep teken Nabi Yeremia, sawireh tusingja kuangan pandita ane lakar ngurukang iraga, anak wicaksana ane lakar mituturin iraga muah ane lakar ngwarahang sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Jani jalan alih-alihin pelihne tur suud madingehang munyinne.”19
Irika tiang ngastawa sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, pirengangja atur titiange, tur pirengangja napi sane sampun baosanga antuk meseh titiange ngeniang indik titiange.20 Punapi wenten anak ngwales kabecikan antuk kajaatan? Nanging ipun sampun makarya bangbang buat jaga nuludang titiang mrika. Ledang Palungguh IRatu eling mungguing titiang sampun mapinunas ring Palungguh IRatu, mangda sampunang Palungguh IRatu jaga ngrauhang piduka ring ipun.
21 Nanging sane mangkin duh Ratu, banggayang pianakipune padem kasayahan, banggayang sampun ipun padem ring payudan. Banggayang somahipune balu miwah kicalan pianak, banggayang sampun mangda jadmane sane muani-muani padem antuk sakit tur truna-trunannyane padem ring payudan.
22 Ledang Palungguh IRatu tan pawangsit ngrauhang prampok buat ngrampas umahipune sane ngawinang ipun jerit-jerit nandang takut. Ipun sampun ngardi bangbang pabuat titiang mangda titiang labuh irika, tur ipun sampun masang jeet jaga ngejuk titiang.
23 Nanging Palungguh IRatu wikan ring sakancan pangindrajalannyane buat ngamademang titiang. Sampunangja ampurayanga kajaatan wiadin dosanipune. Banggayang ipun kaon ring payudan, tur tepasinja ipun rikalaning IRatu bendu.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang mangda tiang numbas guci tanah. Ida taler ngandikayang mangda tiang ngajak makudang-kudang panglingsir bangsa Yehuda miwah makudang-kudang pandita sane sampun lingsir.2 Tur tiang mangda nglintang ring gapura sane mawasta Belahan Payuk buat ngungsi ka Lebak Hinome. Irika tiang patut ngwarahang sabda sane pacang paicayang Ida ring tiang.
3 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang mangda mabaos, sapuniki: “Pararatun Yehudane muah rakyat Yerusaleme, padingehangja sabdan Ulun, Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele. Ulun lakar rauh ngaba bencana ka tongose ene kanti sawatek ane pada ningeh bebayane ento, lakar pada nyele ati.
4 Ulun ngadakang paundukan ane buka keto sawireh bangsane ene suba ngutang Ulun tur ngletehin tongose ene baan aturan-aturan ane baanga dewa-dewa len, dewa ane tusing tawanga, tur ane tusing tawanga teken leluurne, wiadin tusing tawanga teken pararatun Yehudane. Ia suba ngebekin tongose ene aji getih anak ane tan padosa.
5 Buina ia suba ngwangun pamorboran aturan buat Dewa Baal tur morbor pianak-pianakne makadadi aturan ditu. Ulun tusing taen nitahang unduk ane buka keto. Paundukane ane buka keto tonden taen marawat di angen Ulune.
6 Ento awanane, lakar teka masanne tongose ene tusing buin kasambat Topet wiadin Lebak Hinom, nanging tongose ene lakar kasambat Lebak Pajagalan.
7 Di tongose ene Ulun lakar muungang sawatek rencanan rakyat Yehuda muah Yerusaleme. Ulun lakar nepang musuhne ngalahang ia, tur ngamatiang ia di pasiatan. Ulun lakar nyerahang bangkennyane dadi amah-amahan kedis muah buron alase ane galak.
8 Ulun lakar ngadakang bencana ane ngresresin di kotane ene kanti sakancan anake ane liwat dini pada tengkejut tur angob.
9 Musuhe lakar ngiter kotane ento tur lakar ngamatiang rakyatnyane. Kotane kiter rapet pesan, kanti rakyate ane di tengah kotane ento nampah timpalne muah pianakne tur daara benne.”
10
Wusan punika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang mangda tiang ngencak gucine ring arepan anake sane sampun nyarengin tiang.11 Samaliha Ida ngandikayang tiang mangda ngorahang ring ipun mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa sampun ngandika sapuniki: “Ulun lakar ngenyagang kota muah bangsane ene apang kanti buka guci tanahe ene belahanne tur tusing buin dadi tuptupang. Rakyate kanti lakar nanem bangken timpalne di Topet sawireh tusing ada buin tongos ane lenan buat nanem timpalne.
12 Ulun majanji lakar nadiang kota muah isin kotane ento buka Topete.
13 Sawatek umahe di Yerusalem, umah-umah pararatun Yehudane, muah sawatek umahe ane di duur raabe dadi tongos morbor menyan buat dewa-dewa di langite muah tongos mriokang anggur makaaturan teken dewa-dewane ane lenan. Ento makejang lakar leteh patuh buka Topete ento.”
14
Sasampune punika tiang raris nilar Topete inggih punika genah Ida Sang Hyang Widi Wasa ngutus tiang buat ngrauhang dauh pangandikan Idane. Tiang raris budal tur majujuk ring natar Perhyangan Agunge tur ngrauhang ring sakancan anake irika,15 mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin bangsa Israele sampun masabda sapuniki: “Ulun lakar ngukum kotane ene muah kota-kota ane paek teken kotane ene buka ane suba sabdayang Ulun, sawireh kita kaliwat bengkung tur tusing pesan nyak madingehang titah Ulune.”
1
Rikala Pandita Pasur putran Dane Imer sane daweg punika dados pamimpin ring Perhyangan Agunge mireng tiang ngumumang dauh pangandikane punika,2 dane raris mrentahang mangda tiang katigtig tur kategul antuk ante ring duur gapuran Perhyangan Agunge sane mawasta Gapura Benyamin.
3 Benjangne pasemengan, sasampun Pandita Pasur ngelusin anten tiange, irika tiang matur ring dane sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa nentenja malih pacang marabin ragane Pasur. Parab sane paicayang Ida ring ragane inggih punika: ‘Jejeh ngetor saking nyatur arah.’
4 Santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngraga sampun masabda sapuniki: ‘Ulun lakar nadiang kita anak ane ngresresin buat dewek kitane padidi muah buat timpal-timpal kitane, buina kita lakar nepukin ia ajaka makejang kamatiang aji pedang baan musuh-musuhne, tur Ulun lakar nyerahang sakancan bangsa Yehuda sig kakuasan rajan bangsa Babele. Ia lakar nawan kita abana ka guminne muah ada masih ane matianga.
5 Ulun masih lakar nepang musuhne nyarahin sakancan arta branan kotane ene muah ngrampas pagelahanne muah kasugihanne makejang, aketo masih arta branan pararatun Yehudane, makejang lakar brarute ka Babel.
6 Tur kita ih Pasur, kita muah sapanyamaan kitane masih lakar juka tur abana ka Babel. Ditu kita lakar mati tur katanem, keto masih parasawitran kitane makejang ane suba sai-sai bobabin kita.’ ”
7
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu sampun melog-melog titiang tur titiang sampun kabelog-belog. Palungguh IRatu banget sitengan ring titiang, samaliha Palungguh IRatu ngungkulin titiang. Sami jadmane nganistayang titiang, ipun ngewerin titiang araina mepek.
8
Nyabran titiang mabaos, titiang musti ngelur sapuniki: “Kawirosan! Bencana gede.” Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, titiang tansah kacacad kanistayang duaning titiang ngwarahang dauh pangandikan Palungguh IRatune.9
Nanging yen titiang mamanah jaga nglaliang Ida Sang Hyang Widi Wasa tur wusan mabaos sajeroning parab Idane, irika sabdan Palungguh IRatune kebus waluya sakadi geni morbor tangkah titiange. Titiang ngindayang ngempet, nanging nenten mrasidayang.
10
Titiang sampun miragi anake akeh mabaos sapuniki: “Dini ditu suba ada bencana gede. Jalanja aturang ia teken pamrentahe.” Kadi asapunika taler sawitran titiange sane pinih raket nganumadakang mangda titiang keni sengkala. Ipun mabaos sapuniki: “Miribne iraga nyidayang ngapus ia tur ngwales sakit atin iragane.”
11
Nanging duh Ratu Sang Hyang Widi, Palungguh IRatu sane ngiangin titiang, kalintang kuat tur kuasa. Anake sane nguber-uber titiang jaga pocol. Ipun kanistayang salawasnya santukan ipun nenten sida karya. Samaliha kanistanipune nenten naenin kalaliang antuk anake.
12
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Palungguh IRatu mintonin jadma secara adil. Palungguh IRatu wikan napi sane wenten ring ati miwah pepinehipune. Duaning punika icenja titiang ngeton pangwales Palungguh IRatune marep ring meseh titiange, santukan titiang sampun ngaturang wicaran titiange ring tangan Palungguh IRatune.
13
Makidungja pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa! Luihangja Ida Sang Hyang Widi Wasa! Ida mebasang anake sane katindes saking kakuasan jadmane sane dursila.
14
Temahja rahina paweton titiange. Laliangja rahina daweg memen titiange nglekadang titiang.15
Temahja jadmane sane ngawinang bapan titiange liang, rikala ipun ngrauhang orti sapuniki: “Rarene ane mara lekad muani. Beli jani ngelah pianak muani.”
16
Dumadak anake punika kageseng sakadi Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeseng kota-kotane punika. Dumadak rikala semeng ipun ningeh jeritan-jeritan anak sakit tur rikala sore ipun miragi kulkul bulus, wangsit mungguing wenten baya.
17
Santukan ipun nenten ngamademang tiang sadurung tiang kalekadang mangda tiang matanem ring garba wasan memen tiange.
18
Napi gunanipun titiang kalekadang? Tiang lekad wantah buat nandang sangsara miwah kaduhkitan, tur sapanjang tuuh tiange, titiang nandang kimud?
1
Ida Sang Prabu Sedekia, ratun Yehudane ngutus Dane Pasur okan Dane Malkia miwah Pandita Sepanya okan Dane Maaseya ngrauhin tiang tur kadulurin pangandika asapuniki:2 “Rarisangja guru matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeniang indik tiange. Santukan Sang Prabu Nebukadnesar saking Babel kairing antuk wadua balan idane sampun ngiter kota puniki. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ledang ngwentenang katawahan pabuat tiang tur maksa Sang Prabu Nebukadnesar mawali.”
3
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring tiang, tur tiang raris mabaos ring utusane sane ngrauhin tiang punika4 mangda dane nguningayang ring Ida Sang Prabu Sedekia mungguing Widin Israele sampun masabda sapuniki: “Ih Sedekia, Ulun ane lakar ngalahang wadua balan kitane ane lakar masiat nglawan raja Babele muah wadua balannyane. Ulun lakar nambunang sanjatan wadua balan kitane di basan tengah kotane ene.
5 Ulun lakar masiat nglawan kita aji kakuatan Ulune makejang, aji pidukan Ulune ane tan kadi-kadi.
6 Ulun lakar ngamatiang sawatek isin kotane ene, manusa wiadin buron lakar pada mati ulihan gering grubug.
7 Nanging kita muah paraprakanggon kitane, tur sawatek anake ane luput uli pasiatan muah sayahe gede ento, tur uli gering grubuge ento, lakar serahang Ulun teken Nebukadnesar muah teken musuh kitane ane mabudi ngamatiang. Nebukadnesar lakar ngamatiang kita. Ia tusing lakar ngelah rasa kapiolasan muah madalem kita ajak makejang. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba masabda buka keto.”
8
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandikayang tiang mangda tiang mabaos ring anake punika sapuniki: “Padingehangja! Ulun Sang Hyang Widi Wasa. Ulun ngedengin kita mambahan ane patut pilih kita. Mambahane ane abesik ngranayang kita idup muah mambahane ane buin abesik ngranayang kita mati.9 Nyenja ane pageh ngoyong dini di kota, ia lakar mati di pasiatan, mati ulihan kasedukan, wiadin mati ulihan gering grubug. Nanging nyenja nyak pesu uli kotane ene tur nyerahang dewek teken wong Babele ane sedeng ngebug kotane ene, ia tusing lakar kamatiang. Paling lacur ia luput uli baya pati.
10 Ulun tusing buin mapakayun ngenuang kotane ene, nanging tungkalikane Ulun lakar ngenyagang kotane ene. Ulun lakar nyerahang kotane ene teken raja Babele tur ia lakar nunjel kotane kanti ka dasar-dasarne. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
11
[11-12] Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang mangda ngrauhang sabda puniki ring purin sang prabu Yehudane, katurunan Ida Sang Prabu Daude, sapuniki: “Padingehangja pangandikan Ulun Sang Hyang Widi Wasa. Pedasinja mungguing kadilan suba kalaksanayang nyabran dina. Tindihinja anake ane kabelog-belog marep teken anake ane melog-melog ia. Yen kita tusing nglaksanayang buka keto, dosan kitane ngranayang pidukan Ulune lakar ngendih murub buka apine ane tusing nyidayang kamatiang.12
13 Ih iba Yerusalem, ane kawangun tegeh di duur jurange, ane buka bukit kaange nyeleg di tanahe ane dangsah. Nanging Ulun lakar maperang nglawan iba. Iba ngorahang tusing ada anak ane nyidayang ngebug iba wiadin nguugang benteng ibane.
14 Nanging Ulun lakar ngukum iba manut pagaen ibane. Ulun lakar nunjel purin ibane, tur apine ento lakar muunang saluiring ane ada di kiwa tengennyane. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
[1-2] Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang mangda tiang tangkil ka purin sang prabun wong Yehudane, katurunan Sang Prabu Daude tur irika tiang mangda matur ring ida sang prabu, ring paraprakanggen idane miwah ring rakyat kota Yerusaleme, mangda ida dane ipun pada sedia mirengang dauh pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane kadi asapuniki:2
3 “Ulun Sang Hyang Widi Wasa, nitahang kita apanga kita malaksana adil tur patut. Tindihinja anake ane kabelog-belog marep teken sang ane melog-melog ia. Edaja nyangsarain wiadin ngala-ala wong sunantara, anak ubuh muah bebalu. Buina eda pesan ngamatiang anak ane tan padosa dini di tongose ane suci ene.
4 Yening kita kapitui nyalanang ane suba prentahang Ulun, ditu katurunan Daude lakar tetep dadi raja. Buina ia ajaka prakanggonne muah rakyatne, lakar tetep mulih di gapuran purine ene negakin kreta wiadin jaran.
5 Nanging yening kita tusing nyak magehang prentah Ulune, Ulun masumpah tekening kita mungguing purine ene lakar uug. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba masabda buka keto.
6
Buat Ulun, purin Yehudane ento luih tan bina buka tanah Gilead tur asri buka pagunungan Libanone. Nanging Ulun lakar nadiang ia tongos ane sepi, tusing ada anak ane nongos ditu.7 Ulun lakar ngutus anak buat nguugang purine ento. Anake ento makejang pada ngaba kandik tur ia lakar ngandik sawatek adegan kayu arase ane melah-melah tur ngentungang kayune ento ka apine.
8
Sasubane keto liu wong sunantara ane liwat ditu lakar pada saling takonin, apa awanane Ulun Sang Hyang Widi Wasa dadi mapakardi ane buka keto marep teken kotane ane gede ene?9 Ditu ia lakar masaut mungguing unduke ene dadi buka kene sawireh kita suba tungkas teken prajanjian kitane teken Ulun, Widin kitane, tur kita suba mabakti muah ngaula teken widi-widi ane lenan.”
10
Ih rakyat Yehuda, sampunangja ragane nangisin Ida Sang Prabu Yosia, sampunang sungsut malantaran sedan idane. Nanging pada sungsutja buat Ida Sang Prabu Yoahas putran idane, santukan ida sampun katawan antuk anake, tur ida nenten pacang naenin mawali malih. Ida nenten pacang naenin malih nyingak jagat genah idane embas.11
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ngeniang indik Ida Yoahas okan Ida Sang Prabu Yosiane, sane ngentosin ajin idane jumeneng nata ring Yehuda sapuniki: “Ia suba makaad uli dini, tur tusing lakar taen buin malipetan.12 Ia lakar mati di gumine di tongos iane katawan, ia tusing lakar buin taen nepukin gumine ene.”
13
Sengkala jadmane sane ngwangun umahnyane antuk cara sane tan adil miwah malinggahin umahnyane punika antuk cara sane nenten jujur, sane nunden sesamannyane makarya tan mapikolih tur upahnyane tan kataur.
14
Sengkala jadmane sane mabaos sapuniki: “Iraga lakar ngae gedung gede ane kamar-kamarne gede tur misi loteng.” Umahnyane tumuli kadagingin jendela, tur kadingdingin antuk papan taru aras, raris kacet antuk cet barak.
15
Punapike punika ngawinang idewa dados ratu sane becik yening idewa ngwangun puri antuk taru aras sane becikan ring umah-umahe sane lianan? Ajin idewane muponin dirga yusa. Ida tansah ngamargiang indik sane patut tur adil, tur ida tansah sida karya ring sapamargin idane.
16
Ida nepasin wicara saha adil buat anake sane tiwas, tur sami mamargi saha becik malantaran ida. Sapunika pitegesipun uning ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
17
Nanging idewa wantah mrasidayang nyingakin sane dados kabuatan idewane ngraga. Idewa ngamademang anake sane tan padosa, tur antuk kakerasan idewa nindes rakyat idewane. Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sampun masabda kadi asapunika.
18
Duaning punika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ngeniang indik Ida Sang Prabu Yoyakim putran Ida Sang Prabu Yosia, prabune ring Yehuda sapuniki: “Tusing ada anak ane lakar mangenang matinne, wiadin anak ngraos: ‘Ambate geden sangsaranne, aduh sawitran tiange, ambate geden sangsaranne.’ Tusing ada anak ane lakar mangelingin ia wiadin masesambatan: ‘Duh dewa, duh ratu sang prabu.’19
Ia lakar katanem cara nanem bangken keledaene. Ia lakar paida tur entunganga di jabaan gapuran Yerusaleme.”
20
Ih rakyat Yerusalem, mrikaja lunga ka Libanon. Mageluranja irika, tur mrikaja ka tanah Basan tur majeritanja irika. Majeritanja saking pagunungan Moab, santukan sakancan kantin ragane sampun kaon.
21
Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika ring ragane rikala ragane kantun gemuh landuh, nanging ragane tan pisan kayun miragiang. Kadi asapunika wantah laksanan ragane sapanjang umur, tur ragane nenten naenin mamanah ninutin pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
22
Pamimpin-pamimpin ragane sami pacang ampehang angin, parakantin ragane pacang dados tawanan perang. Kotan ragane pacang kanistayang tur nandang kimud malantaran sakancan kajaatan sane sampun kardi ragane.
23
Ragane liang malinggih ring sor arase sane bakta ragane saking Libanon. Nanging ambate piselsel ragane sareng sami rikala rauh sangsara sane pacang nibenin ragane. Sakitne jaga sakadi anake istri ngembasang rare.
24
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Ida Sang Prabu Yoyakin okan Sang Prabu Yoyakime ratun Yehudane sapuniki: “Sasaja-sajaane Ulun ene Widi ane nyeneng. Yadianja kita buka bungkung stempel di liman Ulune di kenawan, Ulun lakar ngelus kita,25 tur nyerahang kita teken anake ane takutin kita, nah ento anak ane lakar ngamatiang kita. Ulun lakar nyerahang kita teken Raja Nebukadnesar, raja Babele muah teken wadua balannyane.
26 Ulun lakar maksa kita muah memen kitane ka tongos paselongane. Kita lakar luas ka gumine ane tidong gumin kitane, ditu kita muah memen kitane lakar mati.
27 Kita lakar dot buin nepukin gumine ene, nanging kita tusing taen lakar malipetan mai.”
28
Tiang raris matur: “Punapike Ida Yoyakin sakadi gucine sane belah, sane kakutang sane nenten wenten anak sane mangenang malih? Punapike punika mapiteges ida miwah paraputran idane pacang taler kabakta maselong ring negarane sane durung uningin ida?”29
Aduh, gumi, gumi, pirengangja napi sane sampun kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki:
30
“Jlemane ane kena kukum kelangan pianak-pianaknyane. Ia lakar dadi anak ane tusing taen mapikolih. Ia lakar tusing ngelah katurunan ane lakar mrentah Yehuda buka Daud leluurnyane. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
1
Ambate madurgama tetepasan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane jaga nibenin pamrentah sane nyirnayang miwah nyambragang kaulan Idane.2 Sapuniki pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele sane katuekang pabuat pamrentah-pamrentahe sane ngaden ragane sampun miara kaulan Idane: “Kita suba tusing miara kaulan Ulune, kita suba nyambehang ia muah nundung ia. Ane jani Ulun lakar ngukum kita uli krana kajaatan ane suba lakonin kita.
3 Ulun lakar nambunang sisan kaulan Ulune uli di gumine di tongosne kita nyambehang ia, tur Ulun lakar ngaba ia malipetan ka tanah palekadannyane. Ia lakar ngelah pianak liu tur lakar sayan ngliunang.
4 Ulun lakar nyelik pamrentah buat miara ia. Kaulan Ulune buin takut muah jejeh, tur Ulun tusing lakar buin ngukum ia. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba masabda buka keto.”
5
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Lakar ada masanne Ulun lakar nyelik uli katurunan Daude ane adil buat dadi raja. Rajane ento lakar mrentah saha wicaksana tur nglaksanayang paundukan ane patut muah adil di sakuub gumine ene.6 Yen ia suba dadi raja, rakyat Yehudane lakar kerta raharja muah rakyat Israele lakar idup dame. Ia lakar kasambat: Ida Sang Hyang Widi Wasa Juru Rahayun Iragane.”
7
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Lakar ada masanne anake tusing buin bani lakar masumpah malantaran nyambat Ulun, Widi ane nyeneng, ane nuntun bangsa Israele pesu uli gumi Mesir.8 Nanging ia lakar masumpah malantaran nyambat Ulun, Widi ane nyeneng, ane nuntun bangsa Israel pesu uli gumi kaja, muah pesu uli gumine ane len-lenan, uli tongosne suba sambehang Ulun. Sasubane keto ia lakar nongos di gumi palekadane dini.”
9
Atin tiange dekdek renyuh, tur tiang ngetor. Malantaran Ida Sang Hyang Widi Wasa, samaliha malantaran sabdan Idane sane suci, tiang waluya sakadi anake sane punyah, sane sampun lebihan nginum anggur.
10
Jagate sampun bek madaging jadma sane nenten pracaya ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ipun malaksana jaat tur iwang antuk ipun ngunayang kakuatanipune. Malantaran temah Ida Sang Hyang Widi Wasa, gumine sedih, samaliha tegal pangonane tuh latuh.
11
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Paranabi muah parapanditane tusing ngelah Widi. Ulun suba napetang ia sedekan malaksana jaat di Perhyangan Agunge.
12
Mambahan ane entasina lakar belig tur peteng. Ulun lakar ngawanang ia katanjung tur labuh. Ulun ngabaang ia bencana. Masan ukumannyane suba teka. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba masabda buka keto.
13
Ulun suba ngaksi dosan nabi-nabi Samariane. Ia suba ngraos masrana adan Dewa Baal, tur suba nuntun kaulan Ulune ka mambahan ane kasasar.
14
Nanging Ulun suba nyingak nabi-nabine di Yerusalem, laksananne buin jelekan teken ento. Ia mamitra tur mobab. Ia ngangsokang rakyate apanga ngae ane pelih, kanti tusing ada ane nyak suud nglaksanayang paundukan ane jaat. Buat Ulun, ia ajaka makejang patuh jaatne buka rakyat Sodom muah Gomorane.
15
Sawireh keto, kene pangandikan Ulun, Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa buat paranabine ane di Yerusalem: ‘Ulun lakar maang ia entik-entikan ane pait dadi dedaaranne muah racun dadi inum-inumane, sawireh ia suba nyebar paurukan tusing pracaya teken Widi di sakuub gumine ene.’ ”16
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika ring rakyat Yerusaleme, sapuniki: “Eda pesan madingehang apa ane orahanga teken paranabine ento. Ia nyegseg kita aji pangajap-ajap ane palsu. Ia ngorahang teken kita apa ane tumbuh di angenne, tur tusingja ane sabdayang Ulun.17 Buat anake ane tusing nyak madingehang apa ane nikayang Ulun, ia setata ngorahang mungguing makejang lakar majalan saha rahayu. Tur ia masusuin sawatek anake ane bengkung mungguing bencanane ento tusing lakar nepen ia.”
18
Tiang tumuli matur sapuniki: “Adiriko nenten wenten saking paranabine punika naenin uning ring rahasia pakayunan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Adiriko nenten wenten saking pantarannyane sane naenin mireng wiadin ngincepang sane nikayang Ida.19 Dukan Idane sakadi angin nglinus sane kebus, sane pacang muuk sirah anake sane jaat.
20 Pidukan Idane punika nenten pacang mararian ngantos Ida jangkep ngamargiang saluiring sane sampun rencanayang Ida. Ring wekasanipun kaulan Idane pacang ngresep sabecik-becikipun.”
21
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Ulun tusing ngutus nabi-nabine ento, nanging yadian buka keto ia majalan. Ulun tusing maang ia sabda, nanging ia tan mari ngraos malantaran parab Ulune.22 Yening ia nawang teken pakayunan Ulune ane pingit, pedas ia nyidayang ngwarahang pawarah Ulune teken kaulan Ulune tur nyidayang ia nyuudang kaulan Ulune nglaksanayang ane jaat muah paundukan ane dursila.
23
Ulun ene Widi ane ada dini ditu, tur tusing malingga di tongose ane abesik dogen.24 Tusing ada anak ane nyidayang ngengkebin Ulun di tongose ane ilid kanti Ulun tusing nyidayang nyingak ia. Apake kita tuara nawang mungguing Ulun ene ada dini ditu, di suargan muah di gumine?
25 Ulun nawang paranabine ento suba mobab masrana parab Ulune, tur ngorahang ibanne suba nampi sabdan Ulune di pangipian.
26 Buin amunapa makelonne nabi-nabine ento lakar ngasasarang kaulan Ulune aji raos bobab ane rincikanga?
27 Ia ngaden mungguing ipian-ipian ane tuturanga ento lakar nyidayang ngranayang kaulan Ulune engsap teken Ulun, patuh buka leluurnyane engsap teken Ulun tumuli mabalik nyumbah Dewa Baal.
28 Nabine ane maan ipian, ia lakar nuturang mungguing ento tuah ipian dogen, nanging nabine ane suba ningeh pituduh Ulune ia patut ngwarahang pituduh Ulune amun benehne. Apake artin sumine ento yen bandingang teken gandume.
29 Pituduh Ulune patuh buka apine muah buka palune ane nyidayang ngenyagang batu kaang.
30 Ulun dadi musuh paranabine ane saling palingin raos ajaka timpalne laut ngorahang raose ento sabdan Ulune.
31 Ulun masih lakar dadi musuh paranabine ane ngucapang raosne niri, nanging ento orahanga pituduh Ulune.
32 Padingehangja sabdan Ulune Sang Hyang Widi Wasa. Ulun lakar nglawan paranabine ane ngorahang ipian, nanging ipiane ento bogbog. Ia nuturang ipian-ipiane ento tur ngranayang kaulan Ulune kasasar ulihan kabobaban muah kasumbunganne. Ulun tusing pesan nunden ia wiadin ngutus ia, tur ia tusing pesan nulungin rakyat. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa suba masabda buka keto.”
33
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang kadi asapuniki: “Yeremia, yen ada uli pantaran kaulan Ulune wiadin uli nabi muah parapanditane matakon teken kita kene: ‘Kenken pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa?’ Orahang kene teken ia: ‘Ragane dados tetegenan Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur Ida sampun sedia jaga ngutang ragane.’34 Yening ada uli pantaran kaulan ulune wiadin paranabi muah parapandita nganggon kruna tetegenan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Ulun lakar ngukum ia muah kulawargannyane.
35 Tungkalikane suang-suang patut matakon teken timpal muah kulawarganne, kenken pasaur Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba katiba teken beli, wiadin kenken pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
36 Dadinne ia tusing patut enu nganggon kruna tetegenan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sawireh yening ada ane bani nganggon, Ulun lakar nadiang dauh pangandikan Ulune tetegenan ane sasajaan buat anake ento. Bangsane ento suba ngasasarang sabdan Widinnyane, Widi ane nyeneng, Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa.
37 Yeremia, kemaja matakon teken paranabine, kenken pasaur Ida Sang Hyang Widi Wasa ane katiba teken ragane? Kenken dauh pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa?
38 Ditu yening ia tusing ngamanggehang titah Ulune, nanging enu nganggon kruna tetegenan Ida Sang Hyang Widi Wasa, ditu orahang sabdan Ulune teken ia,
39 mungguing Ulun pasti lakar nyemak tur ngentungang ia joh uli di arepan Ulune, nah ento ia muah kota ane suba paicayang Ulun teken ia muah teken leluurnyane.
40 Ulun lakar ngawinang ia kimud salawas-lawasne tur kanistan ane tusing taen kengsapang.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngedengang ring tiang woh aa kalih kranjang ring ajeng Perhyangan Agunge. (Paindikane punika kamargiang sasampun Sang Prabu Nebukadnesar nawan Ida Sang Prabu Yoyakin putran Ida Sang Prabu Yoyakim ratune ring jagat Yehuda, saking Yerusalem kabakta ka Babel sinarengan ring parapamimpin sane saking Yehuda, paratukang kayu miwah paratukang sane siosan.)2 Kranjang sane asiki madaging woh aa sane becik, sakadi woh sane nasak ring punya. Nanging kranjang sane malih asiki madaging woh aa sane kaon kantos tan sida antuk ngajengang.
3 Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki: “Yeremia, apa ane tepukin kita?” Atur tiange: “Titiang ngeton woh aa, woh aa sane becik punika kalintang becik, tur woh aane sane kaon punika kalintang kaon kantos tan sida antuk neda.”
4
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang, sapuniki:5 “Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa, Widin bangsa Israele. Yan pabuat Ulun mungguing rakyate ane kaselong ka Babel ento patuh buka buah aane ane melah, tur Ulun lakar nyuecanin ia.
6 Ulun lakar macingak teken ia tur nuntun ia mulih ka gumine ene. Ulun lakar ngwangun ia, tusingja nguugang. Ulun lakar mamula ia tur tusing lakar ngabut ia buin.
7 Ulun lakar nutdut kenehne apang ia dot nawang mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa. Sasubane keto ia lakar dadi kaulan Ulune, tur Ulun lakar dadi Widinnyane, sawireh ia lakar mabalik sig Ulune saking nekeng ati.
8
Nanging buat Sedekia, raja Yehudane, paraprakanggonnyane muah sisa-sisan rakyat Yerusaleme ane enu nongos dini wiadin ane makisid ka Mesir, lakar patuhang Ulun buka buah aane ane tusing dadi daar.9 Ulun lakar niwakang bencane teken ia kanti sawatek parabangsa di gumine lakar pada karesresan. Anake lakar pada minjulin ia, nganggon ia kakedekan, ngewerin ia, tur adannyane lakar anggona nemah misuh di sakancan tongose ia sambehang Ulun.
10 Ulun lakar nekaang perang, sayah gede muah grubug di pantaran iane kanti tusing ada angan aukud uli pantarannyane ane lakar enu di tanahe ane paicayang Ulun teken ia muah leluur-leluurnyane.”
1
Ring taun sane kaping pat, rikala Ida Sang Prabu Yoyakim putran Ida Sang Prabu Yosia jumeneng nata ring Yehuda, tiang polih pituduh saking Ida Sang Hyang Widi Wasa, ngeniang indik rakyat Yehudane. (Paindikane puniki mamargi ring taun sane kaping pisan panyeneng Ida Sang Prabu Nebukadnesar ring Babel.)2 Tiang mabaos ring rakyat Yehuda miwah Yerusaleme sapuniki:
3 “Sampun tigalikur taun suennya, ngawit taun sane kaping telulas panyeneng Ida Sang Prabu Yosia putun Ida Sang Prabu Amon ring Yehuda, ngantos rauh ring rahinane puniki Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda ring tiang, tur tiang sampun nenten naenin tempal ngrauhang sabdan Idane punika ring semeton. Nanging parasemeton nenten pisan kayun nglinguang.
4 Parasemeton nenten kayun mirengang wiadin nglinguang yadiastun Ida Sang Hyang Widi Wasa tan papegatan ngutus paranabin Idane ring parasemeton.
5 Dane sami sampun mabaos ring semeton mangda semeton mawali saking pamargin semetone sane iwang miwah saking laksanan semetone sane jaat, mangda semeton prasida nglantur urip ring tanah paican Ida Sang Hyang Widi Wasa ring semeton miwah leluur semetone sane makadados cecatun semetone.
6 Dane mituturin semeton mangda sampunang semeton nyumbah miwah nyungsung dewa-dewa sane tiosan, samaliha sampunang ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa duka malantaran semeton nyumbah arca-arca sane sampun kardi semeton. Yen semeton pageh tinut ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Ida taler tan pacang ngukum semeton.
7 Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa ngraga sampun ngandikayang, mungguing semeton sampun tan kayun mirengang pangandikan Idane. Tungkalikanipun malantaran arca-arcan semetone punika semeton sampun ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa duka tur ngrauhang ukuman Idane ring semeton.
8
Duaning punika, santukan semeton sampun nenten miragiang sabdan Idane, Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa raris ngandika sapuniki:9 ‘Ulun lakar ngundang bangsa-bangsane uli kaja makejang muah Nebukadnesar parekan Ulune, rajane ane di Babel. Ulun lakar ngajak ia mai buat nyiatin gumi Yehuda muah rakyate makejang muah nyiatin bangsa-bangsane di kiwa tengennyane. Ulun lakar ngenyagang bangsane ene muah bangsa-bangsa ane di sakiwa tengennyane, tur lakar depang Ulun ia uug maglaturan salawas-lawasne, dadi balih-balihan ane nengkejutang muah ngresresin. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.
10 Ulun lakar mungkem suryak kaliangan, kagirangannyane muah unduk kabungahan pestan pangantenanne. Ia tusing lakar ngelah lengis buat ngisinin lampunne, muah tusing enu buin ada gandum.
11 Sakuubing tanahe ento lakar kadepang uug maglaturan tur lakar ngawanang anake ane nepukin pada tengkejut. Buina bangsa-bangsa ane di kiwa tengenne lakar dadi panjak Babele pitung dasa tiban makelonne.
12 Sasubane keto Ulun lakar ngukum gumi Babele muah ratunnyane uli krana dosannyane. Ulun lakar ngenyagang gumine ento tur nepang ia uug maglaturan salawas-lawasne.
13 Ulun lakar ngukum gumi Babele aji sawatek bencana ane ngagen tiwakang Ulun teken bangsa-bangsane ane lenan buka ane suba sabdayang Ulun malantaran Yeremia. Sakancan bencanane ento matulis di bukune ene.
14 Ulun lakar ngwales teken gumi Babele manut laksanannyane, tur liu bangsa-bangsane muah pararatune ane luih-luih lakar manjakang ia.’ ”
15
Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ngandika ring tiang kadi asapuniki: “Ene gelas anggur ane bek misi pidukan Ulune. Jemakja gelase ene tur aba kema sig bangsa-bangsane ane tunden Ulun kita nekain, tur baang ia nginum isin gelase ento.16 Yen ia nginem isin gelase ento, ia lakar srayang-sruyung tur bingung malantaran siate ane tekaang Ulun marep teken ia.”
17
Irika tiang raris ngambil gelase punika saking tangan Ida Sang Hyang Widi Wasa, raris serahang tiang ring sakancan bangsane sane kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ngwehin ipun nginum daging gelase punika.18 Yerusalem miwah sawatek kota-kotane ring Yehuda miwah pararatu lan parapamimpinnyane sami sampun pada nginum daging gelase punika kantos ipun sami pacang dados tegal melakang, dados tetontonan sane ngresresin miwah nengkejutang, tur wastanipune kanggen nemah misuh antuk anake ngantos rauh mangkin.
19
[19-26] Puniki cacakan sakancan anake tiosan sane patut nginum daging gelase punika, inggih punika: ida sang prabu Mesire, paraprakangge miwah parapamimpin idane, sakancan rakyat Mesir miwah sakancan wong sunantara sane wenten ring Mesir, sakancan pararatune ring tanah Us, sakancan pararatun kotan wong Pilistine minakadi kota Askelon, Gasa, Ekron miwah anake sane kantun ring Asdod, sakancan wong Edom, Moab miwah Amon, sakancan pararatune ring Tirus miwah Sidon, sakancan pararatune sane magenah ring pasisin Segara Tengahe, kota-kota Dedan, Tema miwah Bus, sakancan bangsane sane macukur bawak, sakancan pararatune ring Arab, sakancan pararatun suku bangsane sane ring tegal melakange, sakancan pararatune ring Simri, Elam miwah Media, sakancan pararatune saking kaler, sane doh miwah sane nampek makasami. Sakancan bangsane ring saduuring pretiwi patut nginum daging gelase punika. Pamuputipun pisan Sang Prabu Sesak taler jaga nginum daging gelase punika.20
21
22
23
24
25
26
27
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring tiang, sapuniki: “Orahang teken rakyate mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele, ane mrentahang apanga ia nginum kanti punyah muah ngutah-utah, kanti ia bah tur tusing nyidayang bangun uli krana perang ane tekaang Ulun buat nglawan ia.28 Yen ia tusing nyak nampi gelase ento uli liman kitane muah nginum isinne, ditu orahang teken ia mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa ane suba ngandikayang mungguing ia patut nginem isin gelase ento.
29 Ulun lakar nyumunin gegaen Ulune buat ngrusak kotan Ulune. Apake ia ngaden lakar nyidayang lepas uli ukuman? Tusingja buka keto. Ia lakar kukum sawireh Ulun lakar nekaang paperangan teken sakancan bangsane di gumine. Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa ngandika buka keto.
30
Yeremia, kita patut ngwarahang sakancan ane suba sabdayang Ulun. Kita patut ngwarahang teken bangsane ento kene: ‘Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar ngelur uli di langite muah ngrauhang kerug krebek uli di langite ane tegeh pesan. Ida lakar ngelur marep teken kaulan Idane. Ida lakar mageluran buka geluran anake ane nepes anggur. Sakancan anake ane di gumine lakar pada ningeh geluran Idane.31 Tur suaran Idane lakar matangguran nganteg ka tanggun gumine. Ida Sang Hyang Widi Wasa mawicara nglawan parabangsane. Ida lakar ngajak sakancan bangsane ka pangadilan tur ane jaat lakar kukum mati. Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.’ ”
32
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika mungguing bencana punika jaga nibenin bangsane punika sakasiki, tur angin barete pacang mapunduh ring tanggun gumine.33 Ring rahinane punika sawa-sawan anake sane kapademang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang pajlempang makacakan saking tanggun gumine rauh ka tanggun gumine sane tiosan. Nenten wenten anak sane jaga mangelingin ipun, tur nenten wenten anak sane jaga nanem sawanipune. Ipun pacang pajlempang ring tanahe sakadi dugdugan lulune.
34
Pada pajeritja ih parapamimpin miwah parapangangon bangsan tiange! Sangetangja jerit-jerit! Pada sedih tur glalang-glilingja ring abune. Sampun rauh masannya semeton jaga katampah, tur semeton pacang kajagal sakadi dombane.35 Nenten wenten margi buat semeton pacang ngluputang raga.
36 [36-37] Semeton pacang masesambatan tur nyerit nandang sedih santukan sajeroning pidukan Idane, Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nyirnayang bangsan semetone tur manggayang jagat semetone sane kerta raharja punika uug maglaturan.
37
38 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nilar kaulan Idane waluya sakadi singane sane nilar guanne. Perange sane rames miwah pidukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane angarab-arab sampun ngawinang jagate punika dados tanah melakang.
1
Nentenja malih asue sasampun Ida Sang Prabu Yoyakim putran Ida Sang Prabu Yosia jumeneng nata ring Yehuda,2 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang, sapuniki: “Majujukja kita di natar Perhyangan Agunge laut warah-warahangja sakancan titah Ulune ane patut tekedang kita teken rakyate ane teka buat mabakti uli kota-kotan Yehudane. Eda pesan tunaina.
3 Mirib rakyate lakar nyak madingehang tur suud malaksana ane jele. Yen ia buka keto, Ulun lakar ngubah kaputusan Ulune buat nekaang bencana ane suba rencanayang Ulun uli krana laksanannyane ane jaat.”
4
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang mangda tiang mabaos ring rakyate sapuniki: “Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa, ane suba masabda mungguing kita patut subakti teken Ulun malantaran nglaksanayang paurukan ane suba urukang Ulun teken kita,5 muah nelebang raos parekan Ulune paranabine ento, ane suba utus Ulun nekain kita. Sakewala kita tusing taen nuutang raosne.
6 Yen kita terus tusing nyak nuutang, Ulun lakar nadiang Perhyangan Agunge patuh buka Silone tur sawatek bangsane di gumine lakar nemah misuh nganggon adan kotane ene.”
7
Parapandita, paranabi miwah rakyate sane pada mireng tiang maosang paindikane punika ring Perhyangan Agunge.8 Sasampune tiang puput mabaos sakadi pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa punika, digelis anake punika raris ngejuk tiang tur nyerit sapuniki: “Ragane patut ngemasin padem uli krana baos ragane puniki!
9 Napi awinannya ragane mabaos sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, mungguing Perhyangan Agung punika pacang sakadi Silo, samaliha kotane puniki pacang uug tur nenten wenten anak sane pacang magenah irika.” Irika tumuli rakyate pagrunyung ngiter tiang.
10
Rikala parapamimpin Yehudane mireng paindikane punika, dane raris gegison saking puri lunga ka Perhyangan Agung tumuli malinggih ring gapuran Perhyangan Agunge sane anyar.11 Irika parapandita miwah paranabine mabaos ring parapamimpin miwah rakyate, sapuniki: “Anake puniki patut katiwakin danda pati santukan ipun sampun mabaos nglawan kotan iragane. Semeton sareng sami sampun pada mireng baosipune.”
12
Irika raris tiang mabaos sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngutus tiang buat nartayang saananing paindikane sane sampun pireng ragane ngeniang indik Perhyangan Agung miwah kotane puniki.13 Ragane patut ngentosin pamargi miwah laksanan ragane, tur patut subakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin ragane. Yening ragane kayun nglakonin kadi asapunika, Ida jaga ngurungang pakayunan Idane ngeniang indik bencana sane pacang rauhang Ida ring ragane.
14 Nanging indik tiange, tiang puniki wenten sajeroning kakuasan ragane. Rarisang margiang ring tiang napija sane rasayang ragane adil miwah patut.
15 Nanging elingang pisan paindikane puniki. Yen ragane ngamademang tiang, ragane sareng-sareng ring rakyat kotane puniki pacang iwang ngamademang anak sane tan padosa, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngutus tiang buat mapakeling ragane.”
16
Irika parapamimpine miwah rakyate matur ring parapandita miwah paranabine sapuniki: “Jadmane puniki mabaos ring tiang sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane. Ipun tan patut kadanda pati.”17
Wusan punika makudang-kudang panglingsire irika ngadeg tur mabaos ring rakyate sane mapunduh irika sapuniki:18 “Ritatkala Ida Sang Prabu Hiskia jumeneng nata ring Yehuda, Nabi Mika saking Moreset mabaos ring rakyate mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa sampun ngandika asapuniki: ‘Sion lakar katekapin cara tegale, Yerusalem lakar dadi dugdugan uug-uugan tur Perhyangan Agunge lakar dadi alas.’
19 Ida Sang Prabu Hiskia miwah rakyat Yehudane nenten nyedayang Dane Mika. Nanging Ida Sang Prabu Hiskia ajerih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ida nyaratang ngulati ledang pakayunan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngurungang pakayunan Idane ngeniang indik bencana sane pacang rauhang Ida punika. Raris sane mangkin iraga ngrauhang bencana ageng buat dewek iragane.”
(20 Wenten malih anak siosan inggih punika Dane Uria okan Dane Semaya saking Kiryat-Yearim, sane mabaos sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa nglawan kota miwah bangsane puniki pateh sakadi sane kabaosang antuk Dane Yeremia.
21 Rikala Ida Sang Prabu Yoyakim, parawadua balan idane miwah paraprakanggen idane mireng indik sane kabaosang antuk Dane Uria, ida sang prabu mapakayun jaga nyedayang dane. Rikala Dane Uria mireng indike punika, dane raris ajerih kapilayu tur masingidan ring Mesir.
22 Sang Prabu Yoyakim raris ngutus Dane Elnatan okan Dane Akbor kasarengin antuk makudang-kudang anak lunga ka Mesir buat ngrereh Dane Uria.
23 Dane ngajak Dane Uria mawali ka ajeng Ida Sang Prabu Yoyakim. Irika Ida Sang Prabu Yoyakim nyedayang dane tur sawannyane kentungang ring setrane.)
24
Nanging santukan tiang polih pasayuban saking Dane Ahikam okan Dane Sapan, mawinan tiang nenten kaserahang ring anake akeh buat kapademang.1
Tan amunapi suenne sasampun Ida Sang Prabu Sedekia putran Ida Sang Prabu Yosia jumeneng ratu ring Yehuda, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang,2 mangda tiang makarya uga buat dewek tiange sane malakar antuk kulit miwah antuk taru macanggah mangda pasang tiang ring baong tiange.
3 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang mangda tiang ngrauhang atur ring pararatune ring Edom, ring Moab, ring Amon, ring Tirus miwah ring Sidon malantaran utusan-utusan idane sane rauh ka Yerusalem tangkil ring Ida Sang Prabu Sedekia.
4 Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele, ngandikayang tiang mangda tiang mrentah parautusane punika suang-suang buat matur ring ratunnyane, mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika sapuniki:
5 “Malantaran kakuasan lan kakuatan Ulune, Ulun ngadakang gumi, manusa muah sawatek burone ane ada di gumine, tur Ulun nyerahang ia teken anake ane selik Ulun.
6 Ulun ane suba nyerahang bangsa-bangsane ento sig kakuasan parekan Ulune Sang Prabu Nebukadnesar ratune di Babel, tur Ulun suba ngadakang apanga sawatek burone pada nungkul teken ia.
7 Sawatek bangsa-bangsane lakar ngaula teken ia, teken pianak muah teken cucunne, kanti teka panemayan kaprabon Nebukadnesare kalah. Sasubane ento bangsan Nebukadnesare lakar ngaula teken bangsa-bangsane ane kaliwat kuat muah teken pararatune ane kabinawa.
8
Nanging yening ada bangsa muah raja ane tusing nyak nyerah teken kakuasan Nebukadnesare, Ulun lakar ngukum bangsane ento aji perang, sayah gede muah grubug. Ulun lakar nepang Nebukadnesar nyirnayang ia.9 Edaja kita ngrunguang nabi-nabin kitane wiadin anak lenan ane ngaku-ngaku mungguing ia nyidayang ngramalang paundukan ane bakal teka, yadian ulihan ngipi, wiadin ulihan nuunang roh anake mati wiadin nganggon sihir. Ia ajaka makejang lakar nuturin apanga kita tusing nyak nyerah teken sang prabu Babele ento.
10 Anake ento lakar melog-melog kita, tur lakar ngranayang kita kentungang joh kaselong uli di gumin kitane. Ulun lakar nundung kita, tur kita lakar dadi nyag ajur.
11 Sakewala yen ada bangsa ane nyak nyerah teken raja Babele tur nyak ngaula teken ia, Ulun lakar nepang bangsane ento enu di guminne, buat ngarap tanahne tur nongos ditu. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
12
Tiang nguningayang paindikan sane pateh ring Sang Prabu Sedekia, ratune ring Yehuda kadi asapuniki: “Nyerahja ring raja Babele tur ngaulaja ring ida miwah ring bangsan idane. Malantaran punika iratu pacang urip.13 Napi pikenohipun yening iratu seda miwah kaula druene jaga padem ring payudan, wiadin antuk sayah ageng wiadin antuk grubug? Paindikane punika sami sampun kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa tur sinah pacang kasidan marep ring bangsane sane nenten nyak nyerah ring raja Babele.
14 Sampunangja nglinguang paranabine sane ngaturin iratu mangda nenten nyerah ring ida. Ipun sami melog-melog iratu.
15 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika mungguing Ida nenten ngutus paranabine punika, tur paranabine punika pada mobabin palungguh iratu sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa. Duaning punika Ida pacang nundung iratu, tur iratu pacang kasedayang sareng-sareng ring paranabine sane mobabin iratu punika.”
16
Tiang taler matur ring parapandita miwah ring bangsane punika mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda sapuniki: “Edaja runguanga nabi-nabine ane ngorahang mungguing arta branan Perhyangan Agunge lakar enggal abana malipetan mai uli di Babel. Nabi-nabine ento mogbogin kita.17 Edaja padingehanga ia? Nyerahja teken raja Babele matemahan kita lakar idup. Apa gunane kotane ene lakar dadi dugdugan uug-uugan?
18 Yen ia saja tuah nabi-nabi, tur yen saja ia tuah maan pituduh uli sig Ulune, tunden ia mapinunas teken Ulun, Widi Ane Maha Kuasa, apanga Ulun tusing nglugrain arta branane ane enu di Perhyangan Agunge muah ane enu di puri abana ka Babel.”
(19 [19-20] Daweg Sang Prabu Nebukadnesar nawan Ida Sang Prabu Yoyakin putran Ida Sang Prabu Yoyakim prabune ring Yehuda miwah pamimpin Yehuda miwah Yerusaleme kajak ka Babel, ida manggayang sesaka miwah bak prunggu miwah kreta-kreta saha makudang-kudang arta branan Perhyangan Agunge sane lian-lianan kantun irika.)
20
21
“Padingehangja sabdan Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele unduk arta brana ane enu makutang di Perhyangan Agunge muah ane enu di puri di Yerusalem kene:22 Nebukadnesar lakar ngaba barang-barange ento makejang ka Babel tur lakar depanga ditu kanti Ulun ngarsayang barang-barange ento. Ditu Ulun lakar ngamulihang barang-barange ento tur ngejang ia buin di tongose ene. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Ring taun punika ugi, ring sasih sane kaping lima, ring taun sane kaping pat panyeneng Ida Sang Prabu Sedekia, Nabi Hananya okan Dane Asur, saking kota Gibeon, rauh tur mabaos ring tiang ring Perhyangan Agung. Ring ajeng parapandita miwah rakyate sami, Nabi Hananya mabaos ring tiang,2 mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele sampun ngandika kadi asapuniki: “Ulun suba munahang kakuatan raja Babele.
3 Sajeroning duang tiban, Ulun lakar ngamulihang mai saluiring barang-barang Perhyangan Agunge ane abana ka Babel teken Nebukadnesar.
4 Ulun masih lakar ngamulihang raja Yehudane, nah ento Yoyakin pianak Yoyakime, bareng-bareng teken rakyat Yehudane ane maselong ka Babel ento. Sasajaane Ulun lakar munahang kakuatan raja Babele ento. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba masabda buka keto.”
5
Raris ring ajeng parapandita miwah rakyate sami sane pada ngadeg ring Perhyangan Agunge punika, tiang mabaos ring Nabi Hananya sapuniki:6 “Indike punika kalintang becik. Tiang ngajap-ajap pisan dumadak Ida negepin baos ragane, tur pacang ngwaliang sakancan barang-barang Perhyangan Agunge miwah rakyate sami sane sampun kabakta miwah katawan ka Babel.
7 Sakewanten pirengangja baos tiange ring ragane miwah ring rakyate sami.
8 Paranabine sane nguni sane riinan ring tiang miwah ragane sampun ngramalang mungguing pacang wenten perang, sayah ageng miwah grubug sane nibenin makudang-kudang bangsa miwah kaprabon-kaprabone sane kuat.
9 Nanging nabine sane ngramalang indik sutrepti rahayu wantah prasida kangkenin dados nabi sane sujati kutus antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, yening ramalan nabine punika wiakti kasidan.”
10
Wusan punika Dane Hananya tumuli ngambil ugane punika saking baong tiange tumuli lung dane,11 kadulurin antuk baos ring ajeng pararakyate sami, sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika mungguing Ida pacang ngelungang uga sane kapetegenang antuk Sang Prabu Nebukadnesar ring baong bangsa-bangsane makasami. Ida pacang nglaksanayang paindikane puniki sajeroning kalih taun puniki.” Sasampune punika tiang tumuli makaon saking irika.
12
Sasampun paindikane punika, sedek rahina anu, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang,13 mangda tiang ngrauhin tur mabaos ring Dane Hananya sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandikayang mungguing ragane nyidayang ngelung ugane sane malakar antuk taru, nanging Ida pacang ngentosin antuk uga besi.
14 Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele ngandikayang mungguing Ida pacang mategenang uga besi ring bangsa-bangsane punika sami tur bangsa-bangsane punika pacang ngaula ring Sang Prabu Nebukadnesar ratune ring Babel. Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang mungguing Ida pacang ngawinang sawatek buron alase taler pacang ngaula ring Sang Prabu Nebukadnesar.”
15
Irika tiang mabaos ring Dane Hananya, sapuniki: “Semeton Hananya pirengangja baos tiange! Ida Sang Hyang Widi Wasa nentenja ngutus semeton, tur semeton sampun ngawinang bangsane puniki pracaya ring baos sane bobab.16 Duaning punika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngraga sampun ngandikayang mungguing Ida pacang nundung semeton. Sadurunge lintang taune puniki semeton pacang seda, duaning semeton sampun nunden bangsane punika brontak nglawan Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
17
Dane Hananya wiakti seda ring sasih sane kaping pitu ring taun punika.1
Tiang sampun nulis surat buat parapandita, paranabi, parapamimpin rakyate miwah ring sawatek anake sane katawan antuk Sang Prabu Nebukadnesar saking Yerusalem tur kabakta ka Babel.2 Tiang nulis surate punika sasampune Ida Sang Prabu Yoyakin miwah ibun idane, paraprakanggene miwah parapamimpin rakyat Yehuda miwah Yerusaleme, tukang-tukang miwah parapandene kabakta ka genahe maselong.
3 Tiang nitipang surate punika ring Dane Elasa okan Dane Sapan miwah ring Dane Gemarya okan Dane Hilkia, sane kutus antuk Ida Sang Prabu Sedekia ratune ring Yehuda buat tangkil ring Ida Sang Prabu Nebukadnesar ring Babel. Daging surate punika sapuniki:
4
“Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele ngandika ring rakyate makasami sane katawan antuk Sang Prabu Nebukadnesar saking Yerusalem kabakta ka Babel sapuniki:5 ‘Gaenangja iban kitane umah tur nongosja magumana ditu. Gaenang iban kitane abian muah daarja pamupone.
6 Ngalihja somah tur endah-gumendahja. Buina depangja pianak kitane ngalih somah, apanga ia pada ngelah pianak. Kita patut endah-gumendah, tur edaja nguredang.
7 Magaeja buat ngulati kamelahan kota-kota tongos kitane dadi tawanan. Astawayangja kota-kotane ento teken Ulun, sawireh yen kota-kotane ento gemuh landuh, kita masih lakar gemuh landuh.
8 Ulun Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele matinget kita. Eda pesan baanga iban kitane apusa baan paranabine ane nongos di pantaran kitane wiadin baan anak lenan ane ngorahang ibane bisa ngramalang paundukan ane lakar teka. Edaja runguanga ipian anake ento.
9 Ia mobab teken kita, sajeroning parab Ulun. Ulun tusing pesan ngutus ia. Ulun Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ane suba masabda buka keto.’
10
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: ‘Yen masan Babele suba liwat pitung dasa tiban, ditu mara Ulun lakar macingak teken kita, tur lakar negepang prajanjian Ulune buat ngamulihang kita.11 Ulun nawang rencana-rencanan Ulune marep teken kita, nah ento rencana-rencana lakar mapaica gemuh landuh teken kita tur tusingja bencana muah rencana-rencana ane ajap kita dimani wekas.
12 Ditu kita lakar mapinunas teken Ulun. Kita lakar teka tur ngastawa teken Ulun, tur Ulun lakar ngisinin pangastawan kitane.
13 Kita lakar ngruruh Ulun, tur Ulun lakar bakatang kita, sawireh kita ngalih Ulun saking saguluking ati.
14 Sasaja-sajaane kita lakar prasida katemu teken Ulun, tur Ulun lakar ngamulihang kita ka gumin kitane. Ulun lakar nambunang kita uli di gumi-gumine muah uli sakancan tongos Ulune laad mrarakang kita. Ulun lakar ngamulihang kita ka gumi tongos kitane laad jemak Ulun dadi tawanan. Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.’
15
Semeton maosang mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mapaica nabi ring semeton ring Babel.16 Sane mangkin pirengangja sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeniang indik sang prabu sane mrentah kaprabon sane pecak kaprentah antuk Sang Prabu Daud, miwah ngeniang indik rakyate ring kotane puniki, inggih punika parakadang wargan semetone sane nenten sareng-sareng katawan ring semeton.
17 Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika sapuniki: ‘Ulun lakar nekaang perang, sayah gede muah grubug buat ia. Ulun lakar nadiang ia buka buah aane ane berek ane tusing dadi baan naar.
18 Ulun lakar nguber ia aji perang, sayah gede, grubug tur sawatek bangsa-bangsane ane ada di gumine lakar tengkejut nepukin unduke ento. Sig tongos-tongose Ulun mrarakang ia, anake pada tengkejut muah karesresan nepukin unduke ane nibenin ia. Anake lakar minjulin ia, tur adannyane lakar anggona nemah misuh.
19 Unduke ene lakar nibenin ia, tur sawireh ia tusing pesan nyak nuut pawarah ane tan mari tekedang Ulun teken ia malantaran paranabi parekan Ulune. Ia tusing nyak madingehang.
20 Kita ajak makejang ane selong Ulun di Babel padingehangja sabdan Ulune, Sang Hyang Widi Wasa.’
21
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele, sampun masabda ngeniang indik Ida Sang Prabu Akab okan Ida Kolaya miwah ring Ida Sang Prabu Sedekia okan Ida Maaseya, sane ngapus semeton sajeroning parab Idane. Ida sampun ngandika mungguing Ida pacang nyerahang sang prabu makakalih ring Sang Prabu Nebukadnesar ratune ring Babel, sane pacang nyedayang sang kalih ring ajeng semetone.22 Yen rakyate sane maselong saking Yerusalem ka Babel punika jaga nemah timpalnyane, ipun pacang mabaos sapuniki: ‘Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar nadiang iba patuh buka Sedekia muah Akab ane pangganga idup-idup teken raja Babele.’
23 Puniki pacang dados pikolih idane sareng kalih santukan dosan idane kalintang ageng. Ida sampun mamitra miwah ngapus nganggen parab Ida Sang Hyang Widi Wasa. Paindikane sane kadi asapunika tungkas ring pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida wikan napi sane sampun kalaksanayang antuk ida sang prabu, tur Ida ngraga sane dados saksi nglawan sang prabu. Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sampun ngandika sakadi asapunika.”
24
[24-25] Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele ngrauhang dauh pangandika ring tiang buat Dane Semaya sane saking Nehelam. Dane ngraga sampun ngirim surat pabuat rakyate ring Yerusalem miwah pabuat Pandita Sepanya putran Dane Maaseya miwah pabuat pandita-pandita sane tiosan. Ring surate punika Dane Semaya nyurat katiba ring Dane Sepanya sapuniki:25
26 “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun netepang ragane dados pandita ngentosin Sang Pandita Yoyada. Sane mangkin ragane sane dados pamimpin ring Perhyangan Agung. Semeton madue tugas buat nureksain sakancan anake sane buduh sane nganggep deweknyane dados nabi, tur negul baongipune antuk ante.
27 Napi awinan ragane nenten ngante Yeremia sane saking Anatot sane sampun mabaos sakadi nabi ring rakyate?
28 Ipun patut kandeg, santukan ipun sampun mabaos ring rakyate sane ring Babel mungguing rakyate pacang sue dados tawanan irika, tur patut pada ngardi umah magumana irika, makarya abian saha nunas pamupunnyane.”
29
Dane Sepanya ngwacen surate punika ring arepan tiange.30 Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang tiang,
31 [31-32] mangda tiang ngrauhang indik Dane Semaya punika ring sakancan anake sane matawan ring Babel kadi sapuniki: “Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar ngukum Semaya muah sakancan katurunannyane. Ulun tuara ngutus ia, nanging ia ngraos teken kita cara ia dadi nabi tur ngawanang kita pracaya teken unduk ane bobab. Ia tusing lakar ngelah katurunan di pantaran kitane. Ia lakar tusing nemuang unduk ane melah ane lakar laksanayang Ulun marep teken kaulan Ulune, sawireh ia nunden rakyate brontak nglawan Ulun. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele,2 ngandika ring tiang sapuniki: “Tulisangja di bukune sawatek ane suba dauhang Ulun teken kita.
3 Sawireh lakar ada masanne Ulun ngamulihang kaulan Ulune, Israele muah Yehuda. Ulun lakar ngamulihang ia ka tanahe ane suba paicayang Ulun teken leluurnyane, tur tanahe ento lakar buin dadi gelahne. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
4
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring rakyat Israel miwah Yehudane sapuniki:5
“Ulun suba mireng jeritan anak jejeh. Jeritan anak takut tur tusing ada dame.
6
Jani marerenja malu tur pinehinja, apake ada anak muani nglekadang pianak? Apa awanan Ulun nyingak sawatek anake muani ngisi basangne buka anake luh ane nglekadang pianak? Apa kranane ia ajaka makejang pada kembang lemlem?
7
Dinane ane ngresresin lakar teka. Tusing ada dina ane nyandang saihang teken dinane ento nah ento masan sangsara buat kaulan Ulune, nanging ia lakar pada enu idup.”
8
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika sapuniki: “Dinane ento teka, Ulun lakar ngelung ugane ane di baongne muah ngelusin antenne, tur ia tusing enu buin dadi panjak wong sunantara.9 Nanging ia lakar nyungsung Ulun, Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane muah ngaula teken sentanan Prabu Daude ane lakar adegang Ulun dadi raja.
10
Ih parakaulan Ulune, edaja takut. Ih rakyat Israele edaja jejeh! Ulun lakar ngluputang kita uli di gumine ane joh uli gumi tongos kitane maselong. Kita lakar buin mulih tur idup saha rahayu. Kita lakar aman, tur tusing ada anak ane matakut-takutin kita.
11
Ulun lakar rauh tur ngluputang kita. Ulun lakar nguugang sawatek bangsane sig tongos-tongos kitane brarakang Ulun. Nanging kita tusing lakar sirnayang Ulun. Ulun tusingja mebasang kita uli ukuman. Nanging yen Ulun ngukum kita, Ulun lakar nyinahang kadilan. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring kaulan idane, sapuniki: “Tatun kitane tusing dadi segerang buin. Berung kitane ento tusing dadi uas.13
Tusing ada anak ane miara kita. Tusing ada ubad buat ngubadin tatun kitane, tur tusing ada ajap-ajapan buat kita lakar seger.
14
Sawatek anake ane tresna teken kita suba engsap teken kita, anake ento tusing enu ngrunguang kita. Ulun suba ngebug kita buka ngebug musuh. Ukuman kitane mula tuah baat sawireh dosan kitane liu tur kajaatan kitane gede pesan.
15
Kita tusing perlu buin masesambatan uli krana tatun kitane. Kita mula tusing dadi seger. Ulun ngukum kita buka kene sawireh dosan kitane liu pesan tur kajaatan kitane kaliwat gede.
16
Nanging ane jani, sawatek ane nguugang kita ia lakar kuugang. Sawatek musuh kitane lakar dadi tawanan, tur sawatek anake ane nindes kita lakar kasangsaren, muah sawatek anake ane ngrampok kita lakar karampok.
17
Ulun lakar buin nyegerang kita, Ulun lakar nguasang tatun kitane. Yadiastun musuh kitane ngraos kene: ‘Sion suba kasepekang, tusing ada anak ane ngrunguang ia.’ Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
18
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Ulun lakar ngamulihang kaulan Ulune ka guminnyane, tur lakar nyuecanin asing-asing kulawarga. Kota Yerusaleme lakar buin kawangun, tur purinnyane lakar kabenahin.19
Rakyate ane nongos ditu lakar makidung muji-muji. Ia lakar masuryak kabatek baan liangne. Uli krana mertan Ulune ia lakar endah-gumendah dadi liu. Mertan Ulune lakar ngranayang ia kajiang.
20
Ulun lakar ngamulihang kakuatan bangsane ento buka ane nguni, tur sasajaan buin ngrajegang ia. Ulun lakar ngukum sawatek anake ane nyangsaren ia.
21
[21-22] Pamrentahnyane lakar metu uli bangsannyane niri. Pangerannyane metu uli rakyatnyane padidi. Ia lakar nangkilin Ulun dikalane Ulun ngundang ia, sawireh nyenke ane bani teka yen tuara kundang? Ia lakar dadi kaulan Ulune tur Ulun lakar dadi Widinnyane. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
22
23
[23-24] Pidukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sakadi angin ribute, inggih punika angin ribut sane pacang ngamuk tendas jadmane sane jaat. Indike punika nenten pacang rered, sadurung sakancan pakarsan idane mamargi. Pungkuran kaulan Idane pacang ngresep ring indike punika saha sinah.1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika kadi asapuniki: “Lakar ada masanne Ulun lakar dadi Widin suku-suku bangsa Israele makejang, tur ia lakar dadi kaulan Ulune.2 Di tegal melakange Ulun nyinahang sih pasuecan teken bangsane ane suba luput uli pati. Dikalan bangsa Israele edot mareren,
3 Ulun nyinahang raga teken ia uli di tongose ane joh. Ih bangsa Israel, Ulun tansah tresna teken kita. Ento kranane Ulun terus nyinahang sih pasuecan Ulune ane tan papegatan teken kita.
4 Ulun lakar buin ngrajegang kita. Kita lakar buin nyemak rebanan kitane tur kita lakar ngigel masuka rena.
5 Kita lakar buin mamula anggur di bukit-bukit Samariane, tur anake ane mamula anggure ento, ia lakar naar pamupon anggure ento.
6 Lakar ada masa teka, pajagaane lakar mageluran uli duur bukit Epraime kene: ‘Jalanja luas ka Sion, tangkil teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane.’ ”
7
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Makidungja saha girang buat bangsa Israel, bangsa ane paling gedena uli pantaran parabangsane. Kidungangja kidung pamujine, Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngrahayuang kaulan Idane. Ida sampun ngrahayuang sakancan sisan Israele.
8
Ulun lakar ngaba ia uli kaja tur lakar munduhang ia uli tanggu-tanggun gumine. Anak buta muah anak lumpuh lakar teka bareng teken ia, ane beling muah ane makire ngelah pianak. Ia lakar buin dadi bangsa ane gede.
9
Kaulan Ulune lakar mulih sambilanga ngeling. Ia lakar ngastawa dikalane Ulun nantan ia mulih. Ulun lakar nantan ia ka tukad-tukade ane misi yeh, di rurunge ane alus, di tongose ane tusing lakar ngranayang ia katanjung. Ulun lakar dadi makabapa pabuat Israel, tur Epraim lakar dadi makapianak Ulun ane paling keliha.”
10
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Ih parabangsa, padingehangja sabdan Ulune, tur lumbrahangja pangandikan Ulune di pasisi-pasisine ane joh. Ulun mrarakang kaulan Ulune, nanging Ulun lakar buin munduhang ia, tur nyaga ia buka pangangone nyaga ingon-ingonnyane.
11
Ulun suba mebasang rakyat Israele tur suba ngrahayuang ia uli bangsane ane kuat.
12
Ia lakar teka ka Bukit Sion saha makidung masuka-sukaan, tur uli krana paican Ulune ia lakar maliang-liang, nah ento paica jagung, anggur muah lengis saitun, paica biri-biri muah sampi. Ia lakar buka tetamanane ane pepek baan yeh. Ia lakar molih saluiring ane perluanga.
13
Buina bajang-bajange lakar ngigel masuka rena muah ane muani-muani, tua bajang lakar pada girang. Ulun lakar nglipur ia tur nimbalin kasedihane aji kaliangan muah kaduhkitannyane aji kabungahan.
14
Ulun lakar ngamertanin parapanditane apanga kanti sugih baan dedaaran, tur ngicen kaulan Ulune sawatek ane perluanga. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
15
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Ada munyi kadingehan di Rama. Munyin anak ngeling nandang sedih. Rahel mangelingin pianak-pianaknyane, pianak-pianaknyane ane suba ilang, tur ia tusing nyak kalipurang.16
Suudja ngeling tur sutsutinja yeh paningalane. Sakancan pakardin kitane marep teken pianak kitane makejang lakar mapikolih. Ia lakar pada mulih uli di gumin musuhe.
17
Enu ada ajap-ajapan buat kita dimani wekas. Pianak kitane lakar pada mulih. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.
18
Ulun mireng bangsa Israel masesambatan sajeroning sangsarannyane: ‘Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, titiang tan bina sakadi sato sane rengas, sakewanten Palungguh IRatu ngurukang titiang mangda titiang tansah tinut. Ajakja titiang budal. Titiang misadia mawali ring ayun Palungguh IRatu, Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange.19
Titiang sampun matilar saking ayun Palungguh IRatune, nanging titiang mamanah gelis mawali. Sasampune Palungguh IRatu ngukum titiang, titiang tansah nguntul sajeroning nandang sedih. Titiang marasa kimud tur kanistayang, malantaran dosan titiange sane kardi titiang rikala kantun wimuda.’
20
Ih Israel, kita putran Ulun ane paling sayang, rare ane paling tresnain Ulun. Dikalan Ulune nyambat adan kitane, Ulun ngingetang kita aji kapitresnan. Perhyangan Ulune tansah leket teken kita. Ulun asung lugraha teken kita.21
Gaenangja tanda muah painget di rurunge. Alihja buin mambahane ane laad entasin kita. Mulihja ih bangsa Israel, mulihja ka kota-kota ane suba kalahin kita.
22
Buin makapidanke kita lakar enu ngaba keneh macanggah, dadi anak ane tuara satia? Ulun suba ngadakang satunggaling paundukan ane anyar tur tawah, tawahne patuh buka anake luh nyayubin anak muani.”
23
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele ngandika asapuniki: “Di kalan Ulune suba ngajak bangsane ento mulih ka guminnyane, ia lakar buin ngraos di tanah Yehuda muah ane di kota-kotannyane buka kene: ‘Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin bukit Yerusaleme sane suci, inggih punika genah Idane sane suci.’24 Bangsane ento lakar nongos di Yehuda muah kota-kotan Yehudane makejang, tur ditu ia lakar dadi petani muah pangangon ingon-ingonnyane.
25 Ulun lakar nyegerang ane kenyel, tur ane lemet ulihan seduk lakar waregang Ulun baan dedaaran.
26 Wireh keto rakyate lakar pada ngraos kene: ‘Tiang lakar pules muah bangun tur rumasa seger.’
27
Ulun Sang Hyang Widi Wasa ngandika mungguing lakar ada masanne, Ulun lakar ngebekin gumi Israel muah Yehudane aji jlema muah ingon-ingon.28 Patuh buka dugase Ulun ngabut, nguugang, nuludang, nyekjekin muah ngenyagang, keto masih Ulun lakar numbuhang muah ngrajegang ia.
29 Yen suba teka masanne rakyate tusing lakar enu buin ngraos kene: ‘Reramane ane naar anggur ane masem nanging pianakne ane marasa ngilu.’
30 Nanging nyenja ane naar anggur masem, ia ane lakar ngilu giginne, tur asing-asing anak mati uli krana dosannyane niri.”
31
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Lakar ada masanne Ulun ngae prajanjian anyar teken rakyat Israele muah teken rakyat Yehudane.32 Prajanjiane ento tusing buka prajanjiane ane lawas, buka ane gae Ulun ngajak leluurnyane dugas Ulune nandan ia rarud uli Mesir. Yadianja Ulun dugase ento tan bina buka kurenannyane, nanging ia tusing satia teken prajanjiane ento.
33 Prajanjiane ane anyar, ane lakar gae Ulun ajak rakyat Israele ento kene: Ulun lakar ngejang pidabdab Ulune di tengah kenehnyane tur nulisang pidabdabe ento di atinnyane. Ulun lakar dadi Widinnyane tur ia lakar dadi kaulan Ulune.
34 Tusing ada uli pantarannyane, ane patut ngurukang timpalne buat mabakti teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, sawireh makejang anake lakar nawang Ulun, uli ane paling cenik kanti ane paling tua. Ulun lakar ngampurayang dosannyane tur Ulun tusing lakar enu ngingetang pelihnyane. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
35
Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica surya buat nyunarin rikala rahina, bulan miwah bintang-bintang buat masinar rikalaning wengi. Ida sane ngubek segarane, mawinan segarane makuung. Parab Idane inggih punika Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa.
36
Ida majanji mungguing sakantune wenten buana, amunika suennya bangsa Israele dados bangsa.
37
Yen benjang pungkur langite mrasidayang kukur miwah dasar gumine mrasidayang kaselehin, irika wau Ida pacang nulak bangsa Israel malantaran sakancan laksanannyane. Kadi asapunika pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
38
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Lakar ada masanne, mungguing kota Yerusaleme lakar buin kawangun dadi kotan Ulune, ngawit uli menara ane di Hananeel terus kanti neked di gapurane ane madan Gapura Bucu.39 Tur watesne ento lakar terus ngauhang kanti neked di bukit Gareb, suba keto malekok ka Goa.
40 Sawewidangan lebak sig tongos anake nanem bangke muah ngutang lulu muah sakancan tegale ane di sisin Tukad Kidrone laut nganginang teked ka gapura ane madan Gapura Jaran, ento makejang lakar kasuciang pabuat Ulun. Kotane ento tusing lakar taen buin uug wiadin sirna.”
1
Ring taun sane kaping dasa panyeneng Ida Sang Prabu Sedekia ring Yehuda miwah taun sane kaping plekutus panyeneng Ida Sang Prabu Nebukadnesar ring Babel, Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring tiang.2 Daweg punika wadua balan ida sang prabu saking Babel sedek ngebug kota Yerusaleme, tur rikala punika tiang katawan ring natar purine.
3 Ida Sang Prabu Sedekia sampun mangkeng tiang irika tur nalih tiang sampun nartayang mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika asapuniki: “Ulun lakar nepang raja Babele ngalahang kotane ene,
4 tur Prabu Sedekia tusing lakar luput. Ia lakar kaserahang teken raja Babele, tur ia lakar matemu ngraos mapadu arep.
5 Sang Prabu Sedekia lakar abana ka Babel, tur ia lakar nongos ditu kanti Ulun buin ngingetang ia. Yadian ia maperang nglawan bangsa Babele ento, ia masih tusing lakar menang. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa suba masabda buka keto.”
6
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang ring tiang,7 mungguing Hanameel pianak uan tiange Salum pacang rauh ring tiang tur mapangedih mangda tiang numbas tanahipune sane ring Anatot ring wewengkon Benyamine, santukan tiang nyamanipune sane pinih nampek sane patut numbas tanahe punika buat dados paderbean tiange.
8 Anut ring sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Hanameel raris ngrauhin tiang, ring natare tur ngedih mangda tiang numbas tanahipune. Punika ngawinang tiang raris uning mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sawiakti sampun ngandika ring tiang.
9 Tiang raris numbas tanahe punika saking Hanameel tur nimbangang ipun jinah. Tanahe punika mapangarga pitulas bidang jinah perak.
10 Tiang tumuli makarya surat padol sane madaging meterae, raris tanda tanganin tiang. Samaliha taler rerehang tiang saksi-saksi. Sasampune punika tiang tumuli nimbang jinahe punika antuk dacin.
11 Tiang raris ngambil surat padole sane madaging sarat-sarat prajanjian punika. Aslinnyane sane madaging meterae miwah salinanipun sane tan madaging meterae.
12 Surat-surate punika raris serahang tiang ring Dane Baruk okan Dane Neria, putun Dane Mahseya. Tiang nyerahang surate punika ring arepan Hanameel miwah ring arepan parasaksi sane sampun nanda tanganin surat padole punika miwah ring arepan anake sane wenten ring natare punika.
13 Ring arepan sakancan anake punika tiang mabaos ring Dane Baruk asapuniki:
14 “Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele sampun ngandikayang mangda ragane ngambil surat padole puniki, inggih punika sane madaging meterae miwah salinannyane sane nenten madaging meterae, mangda kagenahang ring payuk tanahe, mangda surat-surate punika tan rusak ngantos makudang-kudang taun sane pacang rauh.
15 Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele, sampun ngandika mungguing umah-umah, tegalan miwah abian anggur, pacang malih katumbas ring jagate iriki.”
16
Sasampune surat padol tanahe punika serahang tiang ring Dane Baruk, tiang tumuli ngunggahang pangastawa sapuniki:17 “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur, Palungguh IRatu sampun ngardi jagat lan akasa antuk kakuatan miwah antuk kawisesan Palungguh IRatune. Nenten wenten sane sengkil pabuat Palungguh IRatu.
18 Palungguh IRatu sampun nyinahang sih kapiolasan sane nenten rered-rered ring jadma panyiuan katahipun, nanging Palungguh IRatu taler nyisipang jadma malantaran dosa-dosan wong tuan ipune. Palungguh IRatu maraga Widi sane luih miwah maha wisesa; parab Palungguh IRatu Widi Sane Maha Kuasa.
19 Palungguh IRatu ngardi rencana sane wicaksana tur ngamargiang paindikan sane mawisesa. Palungguh IRatu wikan ring sapakardin manusane tur Palungguh IRatu mapaica pangwales manut ring solah tingkahnyane suang-suang.
20 Sane riin Palungguh IRatu ngwentenang katawahan-katawahan miwah paindikan sane ngangobin ring Mesir, tur Palungguh IRatu sampun nglantur nyinahang katawahan punika ngantos rauh mangkin, ring pantaran bangsa Israel miwah bangsa-bangsane tiosan, kantos sane mangkin nenten wenten bangsa sasoring akasa sane nenten uning ring Palungguh IRatu.
21 Malantaran katawahan miwah paindikan sane ngangobin, sane ngawinang meseh-meseh titiange karesresan, Palungguh IRatu sampun ngunayang kakuatan miwah kawisesan Palungguh IRatu buat nantan parakaula druene Israel medal saking Mesir.
22 Palungguh IRatu sampun ngicen ipun tanah sane gemuh landuh puniki anut janjin Palungguh IRatu marep ring leluurnyane.
23 Nanging rikalaning ipun sampun rauh ring tanahe puniki, tur tanahe puniki sampun dados paderbeanipune, ipun nenten ninutin pituduh-pituduh Palungguh IRatune tur nenten nyak nglaksanayang sapatitah Palungguh IRatune. Ipun nenten pisan ngamargiang paindikan-paindikan sane pituduhang Palungguh IRatu. Punika awinan Palungguh IRatu sampun ngrauhang sakancan bencanane puniki ring ipun.
24
Bangsa Israele sampun ngwangun gelar ngiter kota buat jaga ngaonang kotane punika, tur ipun raris magegebug. Perang, sayah ageng miwah grubug jaga ngawinang kotane punika prasida kaonang ipun. Palungguh IRatu sampun ngaksi mungguing sane sampun sabdayang Palungguh IRatu sami sampun kasidan.25 Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur, Palungguh IRatu ngraga sane sampun ngandikayang titiang numbas tegal ring arepan parasaksi yadiastu kotane punika makire kakaonang antuk bangsa Babele punika.”
26
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring tiang sapuniki:27 “Ulun ene Widin sawatek bangsane. Buat Ulun tusing ada paundukan ane keweh.
28 Ulun lakar nyerahang kotane ene teken Raja Nebukadnesar raja Babele muah teken wadua balannyane, tur ia lakar ngalahang kotane ene.
29 Kotane ene lakar tunjele. Ia lakar nunjel kotane ene kayang ka umah-umah tongos rakyate ane suba ngranayang Ulun duka baana ia morbor menyan di neb umahne buat Dewa Baal muah nyriokang aturan anggur buat widi-widine ane lenan.
30 Ngawit uli pangawit sejarah wong Israele muah wong Yehudane, ia tusing taen ngawanang Ulun ledang, tur ia tansah mangunang pidukan Ulune baan tingkah solahne.
31 Ngawit uli kotane ene kawangun, rakyat kotane ene suba ngranayang Ulun duka tan sipi. Jani Ulun suba netepang buat ngeseng ia.
32 Ulihan sakancan kajaatan ane suba laksanaanga baan rakyat Yehuda muah Yerusaleme muah teken rajanne, parapamimpin, parapandita muah paranabinne.
33 Ia ajaka makejang suba ngutang Ulun. Buina yadiapinja Ulun enu terus ngurukang ia, ia suba tusing nyak madingehang wiadin mlajah.
34 Malahan ia suba ngejang dewa-dewane ane cemer di Perhyangan Agunge ane kawangun buat nyungsung Ulun, tur ia suba ngletehin Perhyangane ento.
35 Ia suba ngwangun pamorboran aturan buat Dewa Baale di Lebak Hinome, buat ngaturang pianakne muani wiadin luh teken Dewa Molok. Ulun tusing pesan taen mituduhang ane buka keto, tur tusing pesan taen marawat di angen Ulune mungguing ia lakar nglakonin unduk ane buka keto ane ngranayang rakyat Yehudane madosa.”
36
Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ngandika ring tiang sapuniki: “Yeremia, rakyate ngorahang mungguing ulihan perang, sayah gede muah grubug lakar ngranayang kotane ene kakalahang baan raja Babele. Sakewala ane jani padingehangja apa ane nikayang Ulun.37 Ulun lakar munduhang rakyate ento uli di gumi tongos Ulune suba nyambehang ia uli krana dukan Ulune ane tan kadi-kadi. Ulun lakar ngamulihang ia ka tongose ene tur nglugrain ia nongos dini saha rahayu.
38 Ditu ia lakar dadi kaulan Ulune muah Ulun lakar dadi Widinnyane.
39 Ulun lakar ngicen ia keneh ane nguleng buat ngluihang Ulun selid sanja, apanga ia muah katurunannyane muponin rahayu.
40 Ulun lakar ngadakang prajanjian ane langgeng teken ia. Ulun tan mari lakar ngae ane melah teken ia tur Ulun lakar ngaenin ia apanga ia tansah dreda bakti teken Ulun aji panelah bayu sabda idepnyane, apanga ia tusing buin ngutang Ulun.
41 Ulun lakar saking ledang kayun ngae paundukan ane melah pabuat ia, tur Ulun lakar numbuhang muah ngamanggehang ia di gumine ene.
42
Patuh buka Ulune nibakang bencana buat bangsane ene, keto masih Ulun lakar ngicen ia sakancan paundukan ane melah buka ane suba janjiang Ulun teken ia.43 Bangsane ene ngorahang mungguing tanahe lakar dadi tegal melakang, tusing ada jlema wiadin buron nongos ditu, tur tanahe ento lakar kaserahang teken bangsa Babele. Nanging lakar ada masanne anake lakar pada buin meli tegal dini.
44 Rakyate lakar pada meli tegal, surat padole lakar katandatanganin, tur lakar kisinin meterae muah kasaksinin baan saksi-saksi. Unduke ene lakar kajalanang di wewidangan suku Benyamin, di desa-desa sakiwa tengen Yerusaleme, di desa-desa Yehudane muah di desa-desane di pagunungan, di bongkol-bongkol gununge muah di Yehuda tanggun delodne. Ulun lakar ngamulihang rakyate ka tanahnyane suang-suang. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Sadaweg tiang kantun ring pangkenge ring natar purine, malih wenten pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring tiang.2 Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngardi jagat, sane ngwangun jagate miwah sane ngenahang ring genahnyane, ngandika ring tiang. Ida sane maparab Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki:
3 “Tunasja teken Ulun, Ulun lakar ngisinin pinunas kitane. Ulun lakar nuturin kita paundukan ane luih tur melah, ane tonden taen tawang kita.
4 [4-5] Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele masabda mungguing umah-umahe di Yerusalem muah purin pararatune di Yehuda lakar kuugang. Tusing ada gunane pesu masiat nglawan gelar ane kapasang baan bangsa ane suba ngiter kotane ene. Unduke ento tuah lakar ngebekin kotane baan bangke-bangken jlema ane matiang Ulun uli krana bendu pidukan Ulune ane tan kadi-kadi. Ulun suba matilar uli kotane ene uli krana kajaatan ane suba lakonina baan wong kotane ene.
5
6 Nanging Ulun lakar ngrajegang kotane ene muah mapaica kasegeran teken rakyate. Ulun lakar maicayang kerta raharja teken ia.
7 Ulun lakar nadiang Yehuda muah Israel bangsa ane gemuh landuh, tur Ulun lakar ngwangun ia buka ane suba-suba.
8 Buina Ulun lakar nyuciang ia uli dosa-dosa ane suba laksanaanga marep teken Ulun, tur Ulun lakar ngampurayang dosa-dosa muah pembrontakannyane.
9 Yerusalem lakar dadiang Ulun kaluihan muah kabanggaan Ulune, buina sawatek bangsane di gumine lakar pada takut tur ngetor dikalane ia ningeh unduk ane melah ane kardi Ulun buat rakyat Yerusaleme muah kagemuhan ane paicayang Ulun di kotane ento.”
10
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Rakyate ngorahang mungguing tongose ene buka tegal melakang, tusing ada jlema muah buron ane nongos ditu. Beneh pesan raosne keto. Desa-desa Yehudane muah rurung-rurunge di Yerusalem pada sepi, tusing ada jlema, muah buron ane nongos ditu. Sakewala di tongose ene kita lakar buin ningeh,11 suryak anak girang maliang-liang muah suaran anak masuka-sukaan sajeroning pesta nganten. Kita lakar ningeh anak makidung, dikalan rakyate ngaturang aturan panyuksma ka Perhyangan Agung Ulune. Ia lakar pada makidung kene: ‘Aturangja puji panyuksma ring Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, santukan Ida kalintang becik, tur sih kapiolasan Idane nenten rered-rered.’ Ulun lakar nadiang tanahe ene gemuh landuh buka ane suba-suba. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika sapuniki: “Di tanahe ane buka tegal melakange ene, ane tusing ada jlema muah buron nongosin, ditu lakar buin ada tumbuh padang tongos pangangone ngangonang biri-birinnyane.13 Di desa-desa di pagunungan, di bongkol bukite muah di Yehuda bagian kelod, di wewengkon tanah Benyamine, di desa-desa di kiwa tengen Yerusaleme, tur di desa-desa Yehudane parapangangone lakar buin pada ngitung biri-birinnyane. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
14
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Lakar ada masanne Ulun lakar ngisinin janji ane suba adakang Ulun teken wong Israel muah Yehudane.15 Dikalane ento Ulun lakar milih katurunan Daude ane adil, lakar dadi raja. Ia lakar nyalanang paundukan ane adil tur patut di sawewengkon kaprabonnyane.
16 Rakyat Yehuda muah rakyat Yerusaleme lakar rahayu tur sutrepti. Kotane ento lakar kadanin: Ida Sang Hyang Widi Wasa Juru Rahayun Iragane.
17 Ulun Sang Hyang Widi Wasa majanji mungguing tansah lakar ada katurunan Daude dadi raja di Israel,
18 tur tansah lakar ada pandita-pandita uli katurunan Lewine buat ngancangin Ulun muah buat ngaturang aturan ane maborbor, aturan pala wija muah aturan ane len-lenan.”
19
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:20 “Ulun suba ngadakang prajanjian teken lemah muah petenge, apanga tekan lemah muah petenge ento tusing taen simpang. Buina prajanjian Ulune ento manggeh salawas-lawasne.
21 Keto masih Ulun suba ngae prajanjian teken parekan Ulune Daud, mungguing ia lakar tansah ngelah katurunan ane dadi raja, tur Ulun suba masih ngae prajanjian teken parapanditane ane uli suku Lewi, mungguing ia lakar tansah ngancangin Ulun, prajanjian ento tusing taen cedok.
22 Ulun lakar ngendahang katurunan parekan Ulune Daud, aketo masih katurunan parapandita katurunan Lewine kanti tusing nyidayang ngitung kabatek baan liunne buka bintange muah biase di pasisi.”
23
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:24 “Apake kita nawang kenken raos rakyate, mungguing Ulun suba nulak Israel muah Yehuda duang kulawarga ane suba pilih Ulun ento? Ia pada nganistayang kaulan Ulune tur kaulan Ulune suba anggepa tidong bangsa buin.
25 Nanging Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngadakang prajanjian teken lemah muah petenge muah Ulun suba ngae pidabdab ane ngatur langit muah gumine.
26 Sawireh Ulun saking sasajaan nglaksanayang unduke ene, keto masih Ulun lakar ngamanggehang prajanjian Ulune teken katurunan Yakube muah teken Daud parekan Ulune. Ulun lakar nyelik salah tunggal uli katurunan Daude buat mrentah katurunane Abraham, Ishak muah Yakube. Ulun lakar asung lugraha marep teken kaulan Ulune, tur ngawanang ia buin gemuh landuh.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang rikala Ida Sang Prabu Nebukadnesar saking Babel miwah wadua balan idane, kasarengin antuk wadua bala saking sakancan bangsa-bangsa miwah suku-suku bangsa sane makanti ring ida, sedek ngebug kota Yerusalem miwah kota-kota sane nampek irika.2 Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ngandikayang mangda tiang nangkil tur matur ring Sang Prabu Sedekia ring Yehuda, sapuniki: “Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar nyerahang kotane ene teken raja Babele, tur ia lakar nunjel kotane ene.
3 Kita tusing lakar nyidayang makelid, kita lakar kejuk tur kaserahang teken Sang Prabu Nebukadnesar. Kita lakar matemu tur lakar mapadu arep ngraos ajak ia. Suba keto kita lakar abana ka Babel.
4 Ih Sedekia, jani padingehangja pangandikan Ulune teken kita. Kita tusing lakar mati di pasiatan.
5 Kita lakar mati saha rahayu. Buka rakyate pada morbor menyan buat nguburang leluur kitane ane jumeneng nata maluan teken kita, keto masih rakyate lakar morbor menyan pabuat kita. Ia lakar pada mangelingin kita tur masesambatan kene: ‘Ratun iragane seda’. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ngandika buka keto.”
6
Irika raris tiang ngaturang pangandika punika ring Ida Sang Prabu Sedekia ring Yerusalem.7 Daweg punika wadua balan Babele sedekan ngebug kotane. Wadua balane punika taler ngebug kota Lakis miwah Aseka, kota sane mabenteng sane lianan ring Yehuda.
8
Sang Prabu Sedekia miwah rakyat Yerusaleme sampun ngwentenang paiguman buat mebasang9 panjak-panjaknyane sane kawit bangsa Ibrani, luh muani mangda sampunang kantos wenten anak Israel sane dados panjak timpalnyane paturu wong Israel.
10 Sami rakyate miwah parapamimpine saadung jaga mebasang parapanjaknyane, tur nenten jaga malih manjakang ipun. Ida dane raris pada mebasang panjaknyane.
11 Nanging nenten malih amunapi suenipun, raris meseh manahipune. Panjak-panjaknyane punika malih kambil tur kapaksa malih dados panjak.
12
Irika raris Ida Sang Hyang Widi Wasa,13 Widin Israele ngutus tiang mangda tiang mabaos ring rakyate sapuniki: “Ulun suba ngae prajanjian teken leluur-leluur kitane dugas Ulun mebasang ia uli di Mesir tur mebasang ia uli dadi panjak. Ulun ngandika teken ia mungguing
14 sabilang pitung tiban ia patut mebasang panjak bangsa Ibrani ane suba ngayah teken ia nem tiban makelonne. Nanging paraleluur kitane tusing nyak ngrunguang Ulun wiadin madingehang dauh pangandikan Ulune.
15 Mara-mara ene wetu pepineh kitane ane melah tur nglaksanayang unduk ane ledangin Ulun. Kita ajak makejang sararem lakar mebasang rencang-rencang kitane ane kawitne wong Ibrani, tur kita suba ngae prajanjian di ajeng Ulune nah ento di Perhyangan Agunge, di tongos Ulune kasungsung.
16 Nanging pepineh kitane lantas buin meseh, kita tusing pesan ngluihang Ulun. Kita ajak makejang buin ngamulihang panjak-panjak kitane ane suba bebasang kita buka pangajap-ajapnyane, tur kita maksa ia buin dadi panjak.
17 Ane jani, Ulun Sang Hyang Widi Wasa masabda mungguing kita suba tempal teken Ulun. Kita suba tusing malilayang panjak kitane ane uli bangsan kitane ento bebas. Nah depang suba keto. Ane jani Ulun lakar nglugrain kita kabebasan. Kabebasan buat mati ulihan perang, ulihan sakit wiadin sayah gede. Ulun lakar ngawanang sawatek bangsa-bangsane di gumine tengkejut ulihan paundukan ane tibakang Ulun marep teken kita.
18 [18-19] Parapamrentah Yehuda muah Yerusaleme, bareng-bareng ajaka prakanggonne di puri, parapandita muah parapamimpin makejang suba ngae prajanjian ngajak Ulun malantaran ia pada majalan di selagan be sampine ane katampah tur kasibak kadadiang dadua. Nanging ia suba mamurug prajanjiane ento tur tusing ngamanggehang isinnyane. Ento awanane Ulun lakar nyalanang marep teken jlemane ento, patuh buka pagaennyane marep teken sampine ento.
19
20 Ulun lakar nyerahang ia teken musuhne ane nyadia ngamatiang ia. Bangkennyane lakar amaha teken kedis-kedise muah teken buron-buron alasane.
21 Ulun masih lakar nyerahang Sedekia raja Yehudane muah paraprakanggonnyane teken anake ane nyadia ngamatiang ia. Ulun lakar nyerahang ia teken wadua balan Babele ane suba ngrerenang gegebugne marep teken kita.
22 Ulun lakar mrentahang ia apanga ia teka buin malipetan ka kotane ene. Ia lakar ngebug kotane ene, tur lakar ngalahang saha nunjel kotane ento. Ulun lakar nadiang desa-desa Yehudane buka tegal melakange, ane tusing ada ane nongosin. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Ritatkala Ida Sang Prabu Yoyakim putran Ida Sang Prabu Yosia madeg prabu ring Yehuda, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:2 “Kemaja alih palingsehan Rehabe tur ngraosja teken ia. Suba keto ajakja ia ka salah tunggaling kamar Perhyangan Agunge tur baangja ia nginum anggur.”
3 Irika raris tiang ngajak sawatek palingsehan Dane Rehab, inggih punika Dane Yaasanya (okan anak sane mapesengan Yeremia, putun Dane Habasinya) miwah semeton-semeton lan paraputran danene sami.
4 Dane sareng sami tumuli ajak tiang ka Perhyangan Agung. Irika dane ajak tiang ka kamar murid-murid dane Nabi Hanan okan Dane Yigdalya. Kamare punika genah ipun ring duur kamar Dane Maaseya okan Dane Salum, prakangge sane penting ring Perhyangan Agunge, tur kamare punika nampek ring kamar-kamar paraprakangge sane tiosan.
5 Tiang raris ngaturin palingsehan Rehabe gelas miwah botol sane bek madaging anggur ring ajeng danene sarwi mabaos asapuniki: “Rarisang nginum anggur!”
6
Nanging dane masaur sapuniki: “Tiang sareng sami nenten nginem anggur. Leluur tiange Yonadab okan Dane Rehab wenten pangandika ring tiang mungguing tiang miwah katurunan tiange tan kalugra nginem anggur.7 Dane taler ngandikain tiang mangda tiang sampunang ngwangun cecanggahan miwah makarya ka tegale, tur sampunang pisan nandur wit anggur wiadin numbas abian anggur. Dane ngandikayang mangda tiang tansah magenah ring kemahe, mangda tiang prasida kari tetep ring tanahe puniki, genah tiange dados wong sunantara.
8 Tiang sareng sami nampa nyuun pangandikan Dane Yonadab sane katiba ring tiang. Tiang sareng sami, somah-somah tiange miwah pianak-pianak tiange luh miwah muani nenten naenin nginem anggur.
9 [9-10] Tiang nenten ngwangun umah buat mumah. Tiang mumah ring kemah-kemahe, samaliha tiang nenten maderbe abian anggur, tegal miwah bibit. Tiang nampa nyuun pangandikan leluur tiange Dane Yonadab sategepipun.
10
11 Nanging ritatkala Ida Sang Prabu Nebukadnesar ngebug jagate iriki, tiang sareng sami ngungsi ka Yerusalem, buat ngelidin wadua balan Babele miwah wadua balan Siriane. Punika awinannya tiang magenah ring Yerusalem.”
12
[12-13] Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele raris ngandikayang tiang mamargi tur mabaos ring rakyat Yehuda miwah rakyat Yerusaleme sapuniki: “Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa, matakon teken kita apa awanane kita tuara nyak madingehang Ulun tur nuut sapatitah Ulune.13
14 Katurunan Yonadabe pada ninutin prentah leluurnyane apang tuara nginem anggur tur kayang jani uli pantarannyane tusing ada angan adiriko ane nginem anggur. Nanging Ulun suba ngandika mawanti-wanti teken kita sakewala kita tusing nyak ngidepang pituduh Ulune.
15 Ulun mawali-wali ngutus nabi-nabi kaulan Ulune teken kita. Paranabine ento masih pada ngorahin kita apanga suud malaksana jaat tur apanga kita malaksana ane patut. Ia matinget kita apanga kita eda mabakti muah ngayahin Widi lenan, apang kita rahayu nongos di tanahe ane paicayang Ulun teken leluur kitane. Nanging kita tusing pesan nyak madingehang tur ngidepang pituduh Ulune.
16 Katurunan Yonadabe suba ninutin pituduh ane baanga teken leluurne, nanging kita tusing nyak tinut teken Ulun.
17 Ento krana ane jani Ulun, Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele lakar nibakang teken wong Yehuda muah Yerusaleme sakancan bencana ane suba janjiang Ulun. Ulun lakar nglaksanayang unduke ento sawireh kita tusing pesan nyak madingehang dikalane Ulun ngandika teken kita, muah kita tusing nyak masaut dikalane Ulun ngesengin kita.”
18
Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele, ngandika malantaran tiang teken golongan Rehabe kene: “Kita suba magehang prentah ane uduhanga teken Yonadab leluur kitane, tur kita suba ninutin saananing prentahnyane, buina kita suba nglaksanayang sakancan ane uduhanga teken kita.19 Sawireh keto, Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele, majanji mungguing Yonadab pianak Rehabe, lakar tansah ngelah katurunan muani ane lakar ngancangin Ulun.”
1
Ring taun sane kaping pat panyeneng Ida Sang Prabu Yoyakim putran Prabu Yosia ring Yehuda, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:2 “Jemakja cakepane tur tulisang ditu saluiring sabda ane suba nikayang Ulun teken kita unduk Israel muah Yehudane muah unduk parabangsane makejang. Tulisang saluiring ane suba dauhang Ulun teken kita ngawit uli panyumun Ulune ngandika teken kita dugas Yosiane dadi raja, kanti kayang jani.
3 Sing saget rakyat Yehudane nyak madingehang unduk sakancan bencana ane lakar tibakang Ulun teken ia, sinah ia lakar mabalik uli laksanane ane dursila. Ditu Ulun lakar ngampurayang kadursilan muah dosa-dosannyane.”
4
Irika tiang ngaukin I Baruk pianak Neriane tur nikte ipun saananing sane kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring tiang. Baruk raris nyuratang sabda punika sami ring cakepane.5 Tiang tumuli misekenin I Baruk sapuniki: “Guru tusing kalugra buin ka Perhyangan Agung.
6 Ento krana guru ngidih apang cening kema ka Perhyangan Agung dimasan rakyate mapuasa, ane lakar teka ene. Cening patut mamaca cakepane ditu, apanga anake ditu pada ningeh saananing ane kapangandikayang baan Ida Sang Hyang Widi Wasa teken guru, ane suba dikteang guru teken cening. Bacaja cakepane ene di tongos ane sida kadingeh baan anake makejang, makamuah baan rakyat Yehudane ane teka uli desannyane.
7 Sing saget ia lakar ngaturang pangastawa teken Ida Sang Hyang Widi Wasa tur ngutang pajalane ane dursila, sawireh Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngancam rakyate ene aji pidukan Idane ane tan kadi-kadi.”
8 Irika I Baruk raris ngwacen pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Perhyangan Agunge anut sakadi sane uduhang tiang ring ipun.
9
Ring sasih sane kaping sia ring taun sane kaping lima panyeneng Ida Sang Prabu Yoyakim ring Yehuda, rakyate pada mapuasa ngajap-ajap mangda polih sih pasuecan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Puasane punika kamargiang antuk sawatek anake sane wenten ring Yerusalem miwah sawatek anake sane rauh mrika saking desa-desa Yehudane.10 Rikala rakyate sami sampun sayaga jaga miragi, I Baruk tumuli ngwacen saking cakepane punika saananing sane sampun baosang tiang. Ipun ngamargiang paindikane punika ring Perhyangan Agung, saking kamar Dane Gemarya okan Dane Sapane, sekretaris pangadilane. Kamar danene punika magenah ring natar sane ring duur nampek ring margine ngranjing ring gapuran Perhyangan Agunge sane mawasta Gapura Anyar.
11
Dane Mikaya okan Dane Gemarya putun Dane Sapane, mireng I Baruk ngwacen saking cakepane punika sakancan paindikan sane sampun kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.12 Dane tumuli lunga ka puri, ka kamar sekretaris pangadilane, ring genah paraprakanggene sami masangkepan. Dane Elisama, sekretaris pangadilan punika, Dane Delaya okan Dane Semaya, Dane Elnatan okan Dane Akbor, Dane Gemarya okan Dane Sapan, Dane Sedekia okan Dane Hananya miwah sakancan prakanggene lianan sami wenten irika.
13 Dane Mikaya nyritayang ring dane sareng sami saananing indik sane sampun pireng dane, sane kawacen antuk I Baruk ring arepan rakyate sami.
14 Irika paraprakanggene punika raris ngutus Dane Yehudi (okan Dane Netanya, putun Dane Selemya, kompiang Dane Kusi) mangda ngandikain Baruk makta cakepane sane wacen ipun ring arepan rakyate. Baruk tumuli ngaturang cakepane punika ring dane sareng sami.
15 Paraprakanggene raris ngandika sapuniki: “Lautangja negak, tur bacaja cakepane ento di arepan tiange ajak makejang.” Irika Baruk raris ngwacen cakepane punika.
16 Sasampune ipun ngwacen cakepane punika, paraprakanggene sami pada saling tolih saha rumasa ajerih, raris mabaos ring Baruk sapuniki: “Tiang patut ngaturang unduke ene ka ajeng ida sang prabu.”
17 Sapangrarisipun dane mataken ring Baruk sapuniki: “Jani orahang teken tiang, kenken carane ragane nulis ene makejang? Apake Dane Yeremia ane nikte ragane?”
18
Atur Baruk sapuniki: “Inggih Dane Yeremia sane nikte sakancan baose puniki ring tiang, tur tiang nyuratang punika antuk tinta ring cakepane puniki.”19
Dane raris mabaos ring Baruk sapuniki: “Ragane muah Dane Yeremia patut enggalang magedi tur mengkeb eda kanti ada anak nawang dija tongos ragane?”20
Paraprakanggene raris nyimpen cakepane punika ring kamar Dane Elisama sekretaris pangadilane, raris lunga ka purin sang prabu. Irika dane ngaturang indike punika makasami ka ajeng ida sang prabu.21 Ida sang prabu raris ngutus Dane Yehudi ngambil cakepane punika. Dane tumuli ngambil cakepane punika saking kamar Dane Elisamane tur ngwacen cakepane punika ring ajeng ida sang prabu miwah ring ajeng paraprakanggene sane ngiring ida irika.
22 Daweg punika nuju masan dingin tur sang prabu malinggih ring puri masan dingine sambilang ida ngidu.
23 Sasampune Dane Yehudi puput ngwacen tigang baris wiadin petang baris sang prabu tumuli ngetep cakepane punika antuk lemat alit raris kentungang ring genine. Ida ngamargiang kadi asapunika kantos cakepane punika telas sami puun.
24 Nanging yadian ida sang prabu wiadin paraprakanggen idane sane sampun mireng sakancan indike punika, tan wenten sane rumasa ajerih wiadin kaduhkitan.
25 Yadiastu Dane Elnatan, Delaya miwah Gemarya nglungsur ring ida sang prabu mangda sampunang nunjel cakepane punika, nanging ida sang prabu nenten nglinguang dane.
26 Sapangrarisipun sang prabu mrentahang Pangeran Yerahmeel sareng-sareng ring Dane Seraya okan Dane Asriele miwah Selemya okan Dane Abdile mangda ngejuk tiang miwah juru tulis tiange Baruk. Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngengkebang tiang sareng kalih.
27
Sasampune Ida Sang Prabu Yoyakim nunjel cakepane sane dikte tiang ring Baruk punika, Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandikayang,28 mangda tiang ngambil cakepane sane tiosan tur mangda nyuratang irika saananing sabda sane sampun sinurat ring cakepane sane pangawit.
29 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang mangda tiang matur ring sang prabu sapuniki: “Kita suba nunjel cakepane, tur kita suba matakon teken Yeremia apa awanane ia nulis mungguing raja Babele lakar teka tur lakar ngrusak tanahe ene, buina lakar ngamatiang rakyate muah ingon-ingonnyane.
30 Sawireh keto ane jani, Ulun Sang Hyang Widi Wasa ngandika teken kita, ih Prabu Yoyakim, mungguing tusing lakar ada uli katurunan kitane ane lakar mrentahang kaprabon Daude. Bangken kitane lakar kentungang. Ditu bangken kitane lemahne lakar dengdeng ai, tur petenge lakar damuhan.
31 Ulun lakar nyisipang kita, nyisipang katurunan kitane muah paraprakanggon kitane uli krana dosa-dosa ane suba laksanayang kita. Kita muah rakyat Yerusaleme muah rakyat Yehudane tusing pesan nyak ngrunguang patinget-patinget Ulune. Ento awanane Ulun lakar nekaang bencana buat kita ajak makejang buka ane suba nikaang Ulun teken kita ajak makejang.”
32
Wusan punika raris tiang ngambil cakepan sane tiosan tur serahang tiang ring Baruk juru tulis tiange. Ipun raris nyuratang sakancan sabda sane dikteang tiang ring ipun. Ipun nyuratang ring cakepane punika saananing sabda sane sampun katulis ring cakepane sane kaping pisan, tur sabda sane kunggahang irika pateh sakadi sane sampun dikteang tiang ring ipun.1
Sang Prabu Nebukadnesar saking Babel ngadegang Ida Sedekia putran Ida Sang Prabu Yosia dados prabu ring Yehuda ngentosin Ida Sang Prabu Yoyakin putran Ida Sang Prabu Yoyakim.2 Nanging Ida Sedekia miwah paraprakanggen idane makamiwah rakyat idane nenten pisan wenten sane ninutin sabda sane kapaicayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring tiang.
3
Ida Sang Prabu Sedekia raris ngutus Dane Yukal okan Dane Selemya miwah Pandita Sepanya okan Dane Maaseya buat ngidih ring tiang mangda tiang ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin iragane buat kaperluan bangsan iragane.4 Daweg punika tiang durung kapangkeng. Tiang kantun bebas mrika-mriki ring pantaran rakyate.
5 Wadua balan bangsa Babele sampun ngiter kota Yerusaleme. Nanging ritatkala ipun pada miragi mungguing wadua balan Mesire sampun nglintangin tepi siring jagat Mesire, ipun raris pada makirig.
6
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele masabda ring tiang,7 mangda tiang matur ring Sang Prabu Sedekia, sapuniki: “Wadua balan Mesire suba majalan lakar nulungin kita, nanging ia lakar malipetan mulihne.
8 Sasubane keto wong Babele lakar buin malipetan mai, ngebug, ngalahang tur nunjel kotane ene.
9 Ulun Sang Hyang Widi Wasa, matinget kita apanga eda kita ngapus dewek ulihan mapineh mungguing bangsa Babele ento tusing malipetan buin, sawireh ia pasti malipetan mai.
10 Dipradene kita nyidayang ngalahang bangsa Babele ento makejang kanti tuah ane matatu-matatu sanget dogen ane enu malingkuh di kemahe, nanging ia lakar bangun tur nunjel kotane ene kanti dadi tanah.”
11
Wadua balan bangsa Babele mundur saking Yerusalem duaning wadua balan Mesire sampun rauh mangseh.12 Tiang tumuli kesah saking Yerusalem ngungsi ka wewengkon Benyamine, praya ngambil tanah cecatu saking kulawargan tiange.
13 Nanging ritatkala tiang rauh ring Gapura Benyamine, komandan pasukane sane majaga irika, sane mapesengan Yeria okan Dane Selemya, putun Dane Hananya, ngandeg tiang tur mabaos sapuniki: “Ragane mapakayunan malaib ka genah bangsa Babele.”
14
Tiang raris mabaos sapuniki: “Tan wenten kadi asapunika. Tiang nentenja malaib praya ngungsi bangsa Babele.” Nanging Dane Yeria sampun tan kayun mireng baos tiange. Dane raris ngejuk tur ngajak tiang ka ajeng prakanggene.15 Paraprakanggene punika kalintang duka ring tiang, raris mrentahang mangda tiang katigtig tur kakancing ring jeron Dane Yonatane juru tulis pangadilane. Daweg punika jeron danene sampun kadadosang penjara.
16 Tiang kagenahang ring kamar penjarane sane ring beten tanahe tur tiang sue kapangkeng irika.
17
Nuju rahina anu, Sang Prabu Sedekia ngandikayang ngrereh tiang, tur ring puri sada singid sang prabu mataken ring tiang sapuniki: “Apake ada pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa?” Tiang tumuli matur sapuniki: “Inggih wenten sapuniki: ‘Palungguh iratu pacang kaserahang ring sang prabu ring Babel.’ ”18 Tiang raris nunasang ring ida sapuniki: “Punapike kiwangan sane sampun kardi titiang ring ajeng palungguh iratu, miwah ring ajeng paraprakanggen palungguh iratune, makamiwah ring rakyat druene, sane ngawinang palungguh iratu mangkeng titiang?
19 Sapunapike kawentenan paranabi druene sane sampun nguningayang ring palungguh iratu, mungguing raja Babele nenten jaga ngebug sang prabu miwah panegara druene?
20 Sane mangkin duh sane maha agung, titiang nglungsur ledang palungguh iratu mirengang atur titiange tur nagingin pinunas titiange. Inggih punika, sampunangja palungguh iratu ngwaliang titiang ka pangkenge ring jeron Dane Yonatan. Santukan yen palungguh iratu ngwaliang titiang malih mrika, janten titiang jaga padem.”
21
Irika Sang Prabu Sedekia mrentahang mangda tiang kakancing ring natar purine. Tiang raris magenah irika, tur nyabran rahina tiang kicen roti abungkul antuk tukang rotine kantos rotine ring kotane punika telas.1
Dane Sepaca okan Dane Matan, Dane Gedalya okan Dane Pasur, Dane Yukal okan Dane Selemya miwah Dane Pasur okan Dane Malkia, pada mireng mungguing tiang sampun mabaos ring rakyate indik2 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda sapuniki: “Nyenja ane ngoyong di kotane ene, ia lakar mati uli krana paperangan wiadin uli krana makenta wiadin uli krana grubug. Nanging nyenja ane nyerahang dewek teken bangsa Babele, ia tusing kamatiang. Paling lacur ia enu nyidayang ngluputang uripne.”
3 Tiang taler sampun nguningayang ring dane mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun taler masabda sapuniki: “Ulun lakar nyerahang kotane ene teken wadua balan wong Babele tur ia lakar ngalahang kotane ene.”
4
Paraprakanggene tumuli nangkilin ida sang prabu maduluran atur sapuniki: “Jadmane puniki patut kapademang. Santukan malantaran ipun mabaos kadi asapunika ipun ngawinang paraprajurite sane ring kota puniki ajerih tan sipi. Kadi asapunika taler ipun ngawinang sakancan anake sane kantun ring kota sami pada jejeh. Ipun nentenja mamanah nulungin, nanging ipun mamanah makewuhin kaula druene.”5
Ida Sang Prabu Sedekia tumuli ngandika sapuniki: “Saja tuah beneh keto. Jalanangja kenkenja keneh pamane. Tiang maserah teken paman.”6 Irika dane ngambil tiang tur nyemplungang tiang ring semer Pangeran Malkiane kulur antuk tali. Genah semere punika ring natar purine. Semere punika nenten madaging toya, wantah madaging nyanyad kewanten, tur tiang kalebu irika.
7
Nanging Ebed-Melek wong Sudan sane makarya ring natar purine miragi mungguing tiang sampun kaclempungang ring semere. Daweg punika sang prabu sedekan mapaica tetepasan ring Gapura Benyamine.8 Ebed-Melek raris tangkil tur matur ring sang prabu, sapuniki:
9 “Duh ratu sang prabu, paraprakangge druene sampun malaksana iwang. Dane sareng sami sampun nylempungang Dane Yeremia ka semere. Pasti dane pacang seda kaluen irika santukan ring kota sampun nenten wenten ajeng-ajengan malih.”
10 Ida sang prabu ngandikayang Ebed-Melek mangda ngrereh timpal tetiga buat ngangkidang tiang saking semere sadurung tiang padem.
11 Irika Ebed-Melek sareng timpalnyane raris ngranjing ka gudang purine. Ipun tumuli ngambil pangangge-pangangge sane sampun buuk, raris kulur tedun ring tiang antuk tali.
12 Ipun ngenken tiang mangda tiang ngenahang kamben buuk punika ring sipah tiange mangda taline sampunang kantos natunin tiang. Tiang nuutang baosipune.
13 Irika ipun ngunggahang tiang saking semere punika. Wusan punika tiang raris kagenahang ring natar purine.
14
Sedek rahina anu Ida Sang Prabu Sedekia ngarsayang mangda tiang katangkilang ka ajeng idane ring kori sane kaping tiga ring Perhyangan Agunge. Irika ida ngandika ring tiang sapuniki: “Gelah makeneh matakon teken guru. Gelah ngidih apanga guru ngorahang amun sasajaane.”15
Tiang matur ring ida sapuniki: “Yening titiang ngaturang sapatutipun janten palungguh iratu ngamademang titiang. Yening titiang ngaturang pawungu ring palungguh iratu, palungguh iratu nenten pacang kayun nglinguang.”16
Ida Sang Prabu Sedekia raris majanji ring tiang sada sesingidan sapuniki: “Gelah masumpah masrana parab Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nyeneng, Widi ane mapaica urip teken iraga, mungguing gelah tusing lakar ngamatiang guru wiadin nyerahang guru teken anake ane mabudi ngamatiang guru.”17
Raris tiang matur ring Ida Sang Prabu Sedekia mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele sampun masabda sapuniki: “Yening kita nyak nyerahang dewek teken paraprakanggon Babele, kita tusing lakar mati, tur kotane ene tusing lakar katunjel. Dadinne kita muah kulawargan kitane lakar luput.18 Nanging yening kita tusing nyak nyerahang dewek, kotane ene lakar kaserahang teken bangsa Babele tur ia lakar nunjel kotane ene tur kita tusing lakar nyidayang luput.”
19
Nanging sang prabu raris ngandika sapuniki: “Gelah takut teken kaulan-kaulane ane suba malunan nyerahang awak kema teken bangsa Babele. Sing saget gelah serahanga teken ia, tur ia lakar nyangsaren gelah.”20
Tiang raris matur sapuniki: “Palungguh iratu nenten pacang serahanga ring ipun. Titiang saha banget nglungsur, ledang palungguh iratu ngiringang sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Sapanglanturipun makasami pacang mamargi saha becik tur palungguh iratu pacang kantun nyeneng.21 Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngwangsitin titiang sajeroning sipta jati ngeniang paindikan sane pacang kamargiang yening palungguh iratu nenten kayun nyerahang raga.
22 Sajeroning sipta jati punika titiang ngeton sawatek istri-istrine sane ring puri Yehuda kamedalang saha kajak ka ajeng paraprakanggen sang prabu Babele, sarwi pada mabaos sapuniki: ‘Sawitran sang prabu sane pinih raket ring ida sane mangkin ngapus ida. Ipun pada nulak ida. Samaliha sane mangkin cokor idane sampun kalebu ring nyanyade tur sawitra-sawitran idane nilarin ida.’ ”
23
Tiang malih matur sapuniki: “Istri-istri miwah oka-okan palungguh iratune pacang kajak ka arepan bangsa Babele, tur palungguh iratu ngraga nenten pacang luput. Palungguh iratu pacang katawan antuk sang prabu Babele tur kotane puniki pacang katunjel kantos dados abu.”24
Sang Prabu Sedekia raris ngandika sapuniki: “Eda pesan baanga ada anak nawang reraosan iragane ene, apanga guru tusing kena bencana.25 Yen paraprakanggone kanti nawang mungguing gelah ngraos ngajak guru, pedas ia lakar pada teka tur matakon teken guru unduk ane raosang iraga. Ia lakar majanji tusing ngamatiang guru yening guru nyak nuturang unduke ento makejang teken ia.
26 Orahang teken ia, mungguing guru mapinunas teken gelah apanga eda gelah buin nglipetang guru ka pangkenge tur lakar mati ditu.”
27 Paraprakanggene makasami raris pada rauh tur mataken ring tiang tur tiang ngaturang ring dane pada, pateh sakadi sane kapangandikayang antuk sang prabu ring tiang. Dane nenten mrasidayang mabaos punapa-punapi duaning nenten wenten sane uning ring daging bebaosan tiange ngiring sang prabu.
28 Tiang katahan ring natar purine kantos rauh ring masan kota Yerusaleme kakaonang.
1
Ring sasih sane kaping dasa, ring taun sane kaping sia panyeneng Sang Prabu Sedekia ring Yehuda, Sang Prabu Nebukadnesar saking Babel rauh kairing antuk wadua balan idane sami, raris ngebug kota Yerusaleme.2 Ring rahina sane kaping sia, ring sasih sane kaping pat, ring taun sane kaping solas panyeneng Ida Sang Prabu Sedekia, tembok-tembok kota Yerusaleme prasida kuugang.
(3 Sasampune kota Yerusalem prasida kakaonang, sakancan prakangge agung Babele, inggih punika: Nergal Sareser, Samgar Nebo, Sarsehim miwah Nergal Sareser sane tiosan sami pada rauh tur malinggih ring gapura sane ring tengah.)
4
Ritatkala Sang Prabu Sedekia miwah parawadua balan idane wikan ring indike punika, ida kairing antuk wadua balan idane ngindayang pacang ngluputang raga, medal saking kota rikala wengi. Ida medal nglintangin taman purine, ngraris nglintang ring kori sane dados pangatep temboke kekalih, raris ngungsi Lebak Tukad Yordane.5 Nanging wadua balan bangsa Babele nguber ida dane sami, tur Ida Sang Prabu Sedekia raris keni ketut tur kejuk ring tegale dangsah tan doh saking Yeriko. Wadua balane punika raris makta Sang Prabu Sedekia ka ajeng Sang Prabu Nebukadnesar sane daweg punika malinggih ring kota Ribla ring wewengkon Hamate, tur irika Sang Prabu Nebukadnesar nibakang ukuman ring Sang Prabu Sedekia.
6 Ring Ribla Sang Prabu Nebukadnesar nyedayang paraputran Sang Prabu Sedekia ring ajeng idane. Taler paraprakanggen idane kasedayang irika antuk Sang Prabu Nebukadnesar.
7 Sasampune punika Sang Prabu Nebukadnesar ngluntik pangaksian Sang Prabu Sedekiane tur ida raris kante saha kabakta ka Babel.
8 Daweg punika bangsa Babele nunjel purine miwah umah-umah rakyate tur nguugang tembok-tembok kota Yerusaleme.
9 Ring pamuputipun Senapati Nebusaradan raris nawan rakyate sane kantun ring kota miwah sane sampun nyerahang dewek ring dane tur sami kabakta ka Babel.
10 Dane manggayang makudang-kudang jadma bangsa Yahudi sane tiwas-tiwas nektek sane tan maderbe punapa-punapi ring tanah Yehuda, tur anake punika kawehin pabianan anggur miwah tegalan.
11
Nanging Sang Prabu Nebukadnesar mrentahang Senapati Nebusaradan mangda dane ngwedalang prentah kadi asapuniki:12 “Kemaja alih Nabi Yeremia tur piara ia apang melah. Isininja pangidihne makejang, eda ia plegendahanga.”
13 Irika Dane Nebusaradan kasarengin antuk paraprakangge agung Nebusasban miwah Nergal Sareser miwah sakancan prakanggen sang prabu Babele sane lianan,
14 raris ngambil tiang saking natar purine. Dane nyerahang tiang ring Dane Gedalya, okan Dane Ahikam putun Dane Sapane mangda dane nyaga tiang kantos tiang budal saha rahayu. Irika tiang nongos ring pantaran rakyate.
15
Ritatkala tiang kantun ring bui ring natar purine, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang,16 mangda tiang mabaos ring Ebed-Melek wong Sudan punika mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele, sampun ngandika sapuniki: “Kenkenja sabdan Ulune, keto masih pakarsan Ulune. Ulun lakar nibakang bencana gede teken kotane ene, dongja ngadakang apang ia gemuh. Buina yening masane ento teka, kita lakar ada ditu tur nepukin unduke ento makejang.
17 Nanging dikalane ento Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar nyayubin kita, tur kita tusing lakar kaserahang teken anake ane takutin kita.
18 Ulun lakar ngrahayuang kita, tur kita tusing lakar kamatiang. Kita lakar rahayu sawireh kita pracaya teken Ulun. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Sasampune tiang kabebasang antuk Senapati Nebusaradan ring Rama, Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring tiang. Tiang sampun kabakta mrika tur kante sareng-sareng ring anake tiosan sane saking Yerusalem miwah Yehuda sane katawan tur kabakta ka Babel.2
Sang senapati raris nganehang tiang saking tawanan sane lianan sarwi ngandika sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin ragane ngancam panegarane puniki antuk bencana.3 Tur sane mangkin Ida sampun ngamargiang paindikan sane sampun sabdayang Ida punika. Sakancan paindikane punika kamargiang santukan bangsan ragane madosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa tur nenten astiti bakti ring Ida.
4 Sane mangkin tiang ngembusin antene puniki tur mebasang ragane. Menawita ragane ngraga makayunan lunga ka Babel sareng ring tiang, ngiring sareng-sareng. Tiang pacang ngajak ragane. Nanging yen ragane nenten makayunan lunga mrika dados taler. Duaning punika ragane dados milih genah malinggih ring dijananja ring jagate puniki, tur ragane dados lunga kijaja kayun ragane.”
5
Ritatkala tiang nenten masaur, Dane Nebusaradan ngandika sapuniki: “Rarisang ragane mawali ring Dane Gedalya, okan Dane Ahikame, putun Dane Sapane sane sampun kamanggehang dados gubernur kota-kotan Yehudane antuk sang prabu Babele. Ragane dados malinggih sareng-sareng ring dane miwah magubugan ring pantaran rakyate wiadin ragane dados lunga kijaja kayun ragane.” Wusan punika dane raris ngicen tiang presen miwah bekel akidik sane dados bakta tiang, tur nglugrain tiang mapamit.6 Tiang raris magenah sareng-sareng ring Dane Gedalya ring Mispa miwah magubugan ring anake sane kantun ring jagate punika.
7
Wenten makudang-kudang prawira miwah wadua balan Yehudane sane nenten nyerahang raga. Ipun pada miragi mungguing sang prabu Babel sampun ngadegang Dane Gedalya dados gubernur ring panegara punika tur sampun kicen wewenang buat mrentah sakancan anake sane nenten kabakta ka Babel, inggih punika jadma-jadmane sane tiwas nektek ring panegara Yehuda punika.8 Punika awinan Dane Ismael okan Dane Netanya, Dane Yohanan okan Dane Kareah, Dane Seraya okan Dane Tanhumet, paraputran Dane Epai wong Netopa punika miwah Dane Yesanya wong Maaka sareng wadua balannyane raris maranin Dane Gedalya ring Mispa.
9 Dane Gedalya raris mabaos ring dane sareng sami sapuniki: “Tiang mapakeling ring semeton, sujatinipun nenten buat semeton ajerih jaga nyerahang raga ring sang prabu ring Babel. Matelukja ring ida sang prabu Babele tur jenekja malinggih ring panegarane puniki, sinah semeton sareng sami jaga molih rahajeng.
10 Tiang newek pacang tetep magenah ring Mispa tur pacang dados wakil semetone sareng sami rikalaning bangsa Babele rauh mriki. Sakewanten buat semeton, rarisangja munduhang miwah nyimpen anggur, woh-wohan miwah minyak saitun, tur malinggihja ring desa-desa sane mantuk ring kayun semetone.”
11 Duk punika sakancan wong Israele sane magenah ring Moab, Amon, Edom miwah sane ring panegara-panegarane sane lianan miragi mungguing sang prabu ring Babel sampun nglugrain makudang-kudang wong Israel magenah ring Yehuda. Samaliha ipun taler sampun miragi mungguing Dane Gedalya sampun kadegang dados gubernurnyane.
12 Ipun tumuli pada nilar genah-genahipune pecak pasrambiah, raris mawali ka Yehuda. Ipun tumuli tangkil ring Dane Gedalya ring Mispa. Irika ipun pada munduhang anggur miwah woh-wohan akeh pisan.
13
Sasampune punika, Dane Yohanan miwah parapamimpin wadua balan Israele sane nenten nyerah rauh tangkil ring Dane Gedalya ring Mispa.14 Dane matur ring sang gubernur, sapuniki: “Punapike ragane nenten uning mungguing Sang Prabu Baalis saking Amon sampun ngutus Dane Ismael buat nyedayang ragane?” Nanging Dane Gedalya nenten ngega ring paindikane punika.
15 Sasampune punika Dane Yohanan raris matur sesingidan ring Dane Gedalya, sapuniki: “Lugrainja tiang ngrereh tur ngamademang Ismael. Nenten wenten anak sane pacang uning sapasira sane ngamademang ipun. Napi awinannya jeg banggayang ipun nyedayang ragane. Santukan yen ragane kasedayang, bangsa Israel sane sampun mapunduh ring pangayoman ragane pacang malih pablesat. Indike punika pacang ngawinang sakancan jadmane sane kantun ring Yehuda pacang keni bencana.”
16
Nanging Dane Gedalya ngandika sapuniki: “Sampunang margianga rencanane punika. Indik sane baosang ragane ngeniang ring Dane Ismael punika nenten yakti kadi asapunika!”1
Ring sasih sane kaping pitu ring taune punika Dane Ismael, okan Dane Netanya putun Dane Elisama, salah tunggal kulawargan ida sang prabu miwah salah tunggal prawira agung ida sang prabu, kairing antuk anak sareng dasa diri raris nangkil ring Dane Gedalya ring Mispa. Risedek dane sareng sami pada majengan sareng-sareng ring Dane Gedalya,2 Dane Ismael miwah pangiring danene adasa punika raris ngaud pedangnyane tur nyedayang Dane Gedalya.
3 Dane Ismael taler mademang sawatek anak Israel sane wenten ring jeron Dane Gedalya ring Mispa, kadi asapunika taler paraprajurit Babele sane wenten irika.
4
Benjangipun, sadurunge wenten anak sane uning mungguing Dane Gedalya sampun seda,5 wenten anak sareng ulung dasa rauh saking Sikem, saking Silo miwah saking Samaria. Anake punika sami nyukur jenggotnyane, nyetset bajunnyane saha nues-nues awaknyane. Ipun sami pada rauh ka Perhyangan Agunge makta aturan gandum miwah menyan jaga katurang irika.
6 Irika Dane Ismael raris medal saking kota Mispa sinambi nangis maranin anake punika. Rikalane sampun matemu dane tumuli mabaos sapuniki: “Rarisangja cingakin Dane Gedalya.”
7 Riwau anake punika rauh ring kota, Dane Ismael miwah pangiring danene raris ngamademang anake punika tur sawannyane kaclempungang ring semere.
8
Nanging saking pantaran anake punika, wenten anak sareng adasa matur ring Dane Ismael sapuniki: “Sampunangja titiang pademanga! Titiang kantun maderbe jelae, minyak saitun miwah madu sane engkebang titiang ring tegale.” Punika awinan anake punika nenten kapademang.9 Semer genah Dane Ismael ngentungang sawan anake sane kapademang punika, punika semer sane kalintang ageng. Semere punika kakardi antuk Sang Prabu Asa daweg ida maperang nglawan Raja Baesa saking Israel. Dane Ismael ngebekin semere punika antuk bangke.
10 Sasampune punika Dane Ismael raris nawan paraputrin sang prabu miwah sakancan anake sane kantun ring Mispa sane kaserahang antuk Senapati Nebusaradan ring Dane Gedalya. Dane Ismael raris makta tawanane punika ka wewengkon bangsa Amone.
11
Dane Yohanan miwah parapamimpin wadua balane sane sareng-sareng ring dane raris pada mireng indik kajaatan sane sampun kalaksanayang antuk Dane Ismael punika.12 Duaning punika dane miwah pangiring danene tumuli ngetut pamargin Dane Ismael tur keni ketut tan doh saking tlagane sane linggah ring Gibeon.
13 Ritatkala tawanan-tawanan Dane Ismael ngatonang Dane Yohanan miwah parapamimpin wadua balane rauh, anake punika sami pada girang,
14 tumuli ipun pada mabalik malaib maranin Dane Yohanan.
15 Nanging Dane Ismael miwah pangiring danene sareng akutus luput tur malaib saking ajeng Dane Yohanan ngungsi panegara Amon.
16
Dane Yohanan miwah parapamimpin wadua balane sane nyarengin dane tumuli munduhang jadmane sane saking Mispa sane pecak katawan antuk Dane Ismael daweg Dane Gedalya kasedayang. Tawanane punika luire prajurit, paraistri, alit-alite miwah parapangenter purine.17 [17-18] Dane sareng sami pada ajerih ring bangsa Babele santukan Dane Ismael sampun nyedayang Dane Gedalya sane kadegang dados gubernur ring panegarane irika antuk sang prabu ring Babel. Punika awinan dane raris malaib ngungsi ka Mesir mangda prasida luput saking bangsa Babele. Ring sajeroning pamargi, dane marerepan ring Kimham nampek ring Betlehem.
1
Sasampune punika, parapamimpin wadua balane sami minakadinne Dane Yohanan okan Dane Kareah miwah Dane Asarya okan Dane Hosaya, kasarengin antuk rakyate ngawit saking sane lingsir-lingsir kantos sane pinih alit sami rauh ring tiang saha mabaos sapuniki:2 “Tiang sareng sami nglungsur, ledang guru nagingin pinunas tiange! Inggih punika astawayangja tiang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane. Astawayangja tiang sareng sami sane kantun urip. Sane dumun tiang sareng akeh, nanging sane mangkin tiang kantun wantah sareng akidik, sakadi sane aksi guru.
3 Astawayangja dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane ledang mitujuhin tiang margi sane patut tuut tiang miwah sane patut laksanain tiang.”
4
Raris tiang mabaos sapuniki: “Pakayunan semetone punika kalintang becik. Tiang pacang ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane, sakadi pangedih semetone sareng sami, tur sapunapija dauh pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, punika pacang aturang tiang ring semeton. Tiang tan pacang ngirangin wiadin ngimbuhin sabdan Idane punika.”5
Irika ipun sareng sami briuk panggul mabaos ring tiang sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sane maraga patut tur satia makadados saksin tiange sareng sami yen tiang nenten ninutin sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane sane katiba ring tiang.6 Yadiastu sabdane punika ngawinang tiang liang wiadin tan liang, tiang pacang astiti bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin iragane. Tiang nunas mangda guru ngastawa ring Ida. Tiang sareng sami pacang molih rahayu yen tiang sareng sami nyungkemin Ida.”
7
Sasampune maletan dasa rahina, Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring tiang.8 Tiang tumuli ngaturin Dane Yohanan miwah parapamimpin wadua balane sane sareng-sareng ring dane, makamiwah anake sane tiosan, mangda sami pada mapunduh.
9 Tiang matur ring dane sareng sami sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele sane tangkilin tiang buat ngaturang pinunas ragane, Ida ngandika asapuniki:
10 ‘Yening kita makeneh nongos di gumine ene, Ulun lakar ngwangun kita tur tusing lakar nguugang. Ulun lakar numbuhang kita tur tusing lakar ngabut. Ulun marasa mapangenan pesan sawireh suba nekaang bencanane ene teken kita.
11 Edaja takut teken raja Babele ento. Ulun lakar tansah ngiangin kita tur Ulun lakar ngluputang kita uli kakuasan raja Babele ento.
12 Sawireh Ulun maraga sih kapiolasan, Ulun lakar ngranayang ia madalem kita, tur ngamulihang kita. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane ngandika buka keto.’
13
[13-15] Nanging semeton rakyat sane kantun ring Yehuda sampunang pisan tempal ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin semetone, tur sampunang makaon saking panegarane puniki. Sampunang pisan semeton mabaos sapuniki: ‘Tiang pacang makaon saking iriki tur pacang ngungsi ka Mesir, ring panegarane sane nenten wenten perang tur nenten wenten dedauhan buat maperang wiadin makenta.’ Yening kantos semeton mabaos kadi asapunika, Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele ngandika sapuniki: ‘Yen kita suba mastiang lakar ngungsi ka Mesir tur nongos ditu,14
15
16 perange ane takutin kita lakar nekain kita kema, tur sayahe ane takutin kita ento lakar nututin kita, mawanan kita lakar mati di Mesir.
17 Sakancan anake ane suba mastiang dewek lakar ngungsi tur nongos di Mesir, ia lakar pada mati ditu, mati uli krana perang, sayah gede muah grubug. Adiriko tusing ada ane lakar enu idup. Adiriko tusing ada ane lakar luput uli bencana ane tibakang Ulun teken ia.’
18
Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ngandika sapuniki: ‘Patuh buka brangti muah pidukan Ulune ane tibakang Ulun teken rakyate di Yerusalem, keto masih pidukan Ulune ane lakar tibakang Ulun teken kita yen kita malaib ka Mesir. Kita lakar dadi bebalih-balihan ane ngresresin. Anake lakar ngomongang tur nganistayang kita tur adan kitane lakar anggona nemah misuh. Kita tusing lakar taen buin malipetan ka gumine ene.’ ”19
Tiang raris nyambungin atur sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika ring semeton, rakyat sane kantun ring Yehuda mangda sampunang ngungsi ka Mesir. Sane mangkin tiang mapakeling semeton.20 Mungguing semeton sampun nglaksanayang paindikan sane iwang pisan. Semeton ngenken tiang mangda tiang ngastawayang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane. Samaliha semeton majanji pacang kayun ngamargiang sapatitah Idane.
21 Sane mangkin tiang sampun ngaturang sabdane punika ring semeton, nanging semeton nenten pisan kayun ngiringang saananing pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa sane rauhang tiang ring semeton.
22 Duaning punika elingangja atur tiange puniki: ‘Semeton pacang seda ring payudan, wiadin ulihan sayah ageng wiadin grubug ring jagate sane pacang ungsi semeton dados genah semetone madunungan.’ ”
1
Tiang raris muputang saananing bebaosan sane kapangandikayang ngrauhang ring rakyate antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widinipune.2 Irika Dane Asarya okan Dane Hosaya miwah Dane Yohanan okan Dane Kareah, makamiwah anake sane mrekak-mrekak tiosan raris mabaos ring tiang sapuniki: “Baos gurune bogbog. Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane tanja ngutus mangda ngrauhang ring tiang, mangda tiang sampunang ka Mesir tur jenek irika.
3 I Baruk pianak Neriane punika sane sampun misusuin guru marep ring tiang, mangda bangsa Babele pacang rauh tur ngejuk tiang raris ngamademang wiadin nyelong tiang ka Babel.”
4 Sapangrarisipun Dane Yohanan, parapamimpin wadua balane miwah rakyate sami nenten wenten sane kayun ngiringang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa buat jenek ring panegara Yehuda.
5 Dane Yohanan miwah parapamimpin wadua balane sami miwah sakancan anake sane kantun ring Yehuda mamargi ka Mesir kasarengin antuk sakancan rakyate sane sampun rauh saking panegara-panegara genahnyane pecak pasrambiah.
6 Anak lanang, anak istri, alit-alit miwah paraputrin sang prabune makasami, sakancan jadmane sane kaserahang antuk Senapati Nebusaradan ring Dane Gedalya, rauh ring I Baruk miwah tiang taler kajak ka Mesir.
7 Dane sareng sami nenten kayun ninutin pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane mamargi ka Mesir raris rauh ring kota Tahpanhes.
8
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:9 “Alihangja iban kitane batu ane gede-gede, aba tur tanemja batune ento aji luluh di arepan gapuran gedong pamrentahe di kotane ento, tur depangja makudang-kudang wong Israele nepukin kita nglaksanayang unduke ento.
10 Suba keto orahang teken ia pada, mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele lakar ngundang parekan Ulune Nebukadnesar ratun Babele apanga ia teka mai. Ia lakar ngwangun singasananne di duur batune ane tanem kita ene tur ia lakar nyujukang kemah kaprabonnyane ditu.
11 Nebukadnesar lakar teka tur lakar ngalahang gumi Mesire. Anake ane patut mati ulihan grubug ia lakar mati ulihan grubug, ane patut matawan ia lakar katawan, ane patut mati sajeroning perang, ia lakar mati di pasiatan.
12 Ulun lakar ngendihang api di pura-puran dewan bangsa Mesire, tur raja Babele lakar nunjel dewa-dewannyane wiadin lakar grinduta abana ka Babel. Buka pangangone nyliksik ngalih tuma di bajunne, buka keto masih raja Babele lakar nyliksik gumi Mesire. Suba keto ia lakar mulih ka guminne ngaba pamenang.
13 Ia lakar nguugang tugu-tugune ane tenget di Heliopolis di Mesir, tur lakar nunjel pura-pura tongos dewan wong Mesire.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang ngeniang indik sakancan wong Israel sane magenah ring Mesir, ring kota Migdol, Tahpanhes miwah Mempis, makamiwah sane magenah ring gumi Patros.2 Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele ngandika asapuniki: “Kita suba nepukin bencanane ane tibakang Ulun di Yerusalem muah di kota-kotane ane lenan di Yehuda. Kayang jani kota-kotane ento enu uug tur tuara ada ane nongos ditu,
3 uli krana rakyatnyane suba malaksana dursila, ane suba ngranayang Ulun duka. Ia suba ngaturang aturan marep teken widi lenan tur ngayahin widi ane tusing taen sungsung kita wiadin ane tusing taen sungsunga baan leluur kitane.
4 Ulun terus ngutus paranabi parekan Ulune, buat mituturin kita apang eda ngae kajaatan ane ngetingin Ulun ene.
5 Sakewala kita tusing nyak madingehang wiadin ngrunguang pituturne. Kita tusing nyak suud nyalanang laksanan kitane ane jaat, nah ento maturan teken widi-widi ane lenan.
6 Ento kranane Ulun mriokang pidukan Ulune teken kota-kotane di Yehuda muah teken rurung-rurunge di Yerusalem, tur Ulun nunjel ia. Kota-kotane ento uug tur dadi bebalih-balihan ane ngresresin kanti kayang jani.
7
Ane jani Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele matakon, apa kranane kita nglaksanayang paundukan ane jele buka keto buat dewek kitane niri? Apake kita mabudi ngundang bencana buat nibenin anake luh muani, cerik-cerike muah rare-rarene, kanti tusing ada bangsan kitane ane luput?8 Apa krana kita nundunin pidukan Ulune malantaran kita maturan muah nyumbah arca muah widi ane len dini di Mesir di tongos kitane madunungan? Apake kita malaksana buka keto tuah nyadia lakar nguugang dewek kitane niri kanti parabangsane di gumine nganistayang kita tur adan kitane anggona nemah misuh?
9 Apake kita suba engsap teken sakancan kadursilan ane suba kalaksanayang di kota-kotan Yehudane muah di rurung-rurunge di Yerusalem baan paraleluur kitane, baan pararatun Yehuda muah kurenannyane muah baan kita ngajak kurenan kitane di Yerusalem?
10 Nanging kanti didinane ene kita tusing nyak ngasorang dewek. Kita tusing nyak ngluihang Ulun wiadin malaksana satinut teken pituduh-pituduhe ane paicayang Ulun teken kita muah teken leluur kitane.
11
Ento kranane Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele, lakar mabalik nglawan kita tur ngenyagang Yehudane makejang.12 Buat rakyate ane enu di Yehuda ane mabudi makisid nongos ka Mesir, ia makejang lakar nyag. Ia ajaka makejang cenik kelih lakar mati di Mesir, mati ulihan masiat wiadin ulihan sayah gede. Ia lakar dadi bebalih-balihan ane ngresresin. Anake lakar nganistayang ia tur adannyane lakar anggona nemah misuh.
13 Ulun lakar ngukum wong Israele ane nongos di Mesir patuh buka Ulun ngukum Yerusaleme, aji perang, aji sayah gede muah aji grubug.
14 Rakyat Yehudane ane suba makisid nongos ka Mesir tusing ada ane lakar luput wiadin enu idup uli pantarannyane, tusing ada ane lakar malipetan ka Yehuda, gumi ane edotanga buat lakar buin tongosina. Tuara ada anak ane lakar buin malipetan sajabaning makudang-kudang pangungsi.”
15
Sawatek anake lanang sane uning mungguing kurenannyane ngaturang banten ring widi-widi sane tiosan miwah taler istri-istrine sane wenten irika, makamiwah bangsa Israel sane magenah ring Mesir miwah ring Patros, sareng akeh pisan raris pada mabaos ring tiang sapuniki:16 “Tiang sareng sami tan nyak madingehang baos gurune sane rauhang guru ring tiang sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa.
17 Tiang pacang nglaksanayang saananing sane kitaang tiang. Tiang pacang maturan ring paradewan tiange Dewi Langit. Tur tiang pacang ngaturang anggur ring ida, pateh sakadi sane sampun biasa margiang tiang miwah leluur tiange, pararatun tiange miwah parapamimpin tiange ring kota-kotan Yehudane miwah ring margi-margine ring Yerusalem. Punika ngawinang tiang tan kirang pangan daweg punika. Tiang sareng sami pada gemuh landuh, tur nenten naenin keni pakewuh.
18 Nanging sasukat tiang mararian maturan ring Dewi Langite tur wusan ngaturang anggur ring ajeng idane, tiang sareng sami dados tiwas nektek, tur bangsan tiange pada padem sajeroning payudan miwah sayah ageng.”
19
Samaliha anake istri-istri punika ngwewehin mabaos sapuniki: “Ritatkala tiang makarya sanganan mapinda Dewi Langit, raris aturang tiang ring ida, tur ngaturang anggur ring ajeng idane, somah tiange sami setuju ring pakardin tiange.”20
Tiang raris mabaos ring anake lanang istri sami sane sampun nyaurin tiang kadi asapuniki:21 “Ngeniang indik aturan sane katurang antuk pararatun semetone miwah parapamimpin semetone miwah rakyate irika ring kota-kota Yehudane miwah ring margi-margine ring Yerusalem, antuk semeton miwah leluur semetone, punapike pitaenang semeton mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten uning wiadin lali ring indike punika?
22 Sane mangkin panegaran semetone sampun uug tur nenten wenten anak sane purun magenah irika. Uugane punika sampun dados tetontonan sane ngresresin, tur anake pada nganggen adan kotane punika buat matetemahan, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun tan mrasidayang nyingak kadursilan miwah pamargi-pamargin semetone sane jaat.
23 Bencanane puniki nibenin semeton, santukan semeton maturan ring widi-widi sane lianan, samaliha madosa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa malantaran semeton nenten ninutin sapatitah Idane.”
24
[24-25] Tiang raris ngrauhang ring anake punika sami, kapingarap ring paraistri-istrine, pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele sane katiba ring anak Yehudane sane magenah ring Mesir, kadi asapuniki: “Kita muah somah kitane suba masesaudan teken Dewi Langite. Kita majanji lakar ngaturang aturan-aturan teken ia, aketo masih ngaturang anggur, tur kita tuon teken janjin kitane ento. Nah melahangja ngisi prajanjiane ento. Aketo masih tuonja teken sumpah kitane ento.25
26 Nanging ane jani padingehangja sumpah Ulune Sang Hyang Widi Wasa ane ucapang Ulun masrana parab Ulun ane maha kuasa katiba teken kita wong Israele makejang ane ada di Mesir kene: ‘Ulun tusing buin lakar nglugrain parab Ulune anggon kita masumpah, upamane: Tiang masumpah masrana parab Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur ane nyeneng!’
27 Ulun lakar tansah sayaga apanga kita tusing muponin gemuh landuh, nanging kita lakar kasirnayang. Kita ajak makejang lakar mati. Ada mati sajeroning perang, ada ane mati ulihan grubug kanti tusing ada ane enu idup angan aukud.
28 Nanging ada abedik uli pantaran kitane ane lakar luput uli sang pati tur lakar malipetan uli Mesir ka Yehuda. Ditu anake ane enu idup ento lakar pada nawang raos nyenne ane sasajaan. Raos iane apa pangandikan Ulune.
29 Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar maang kita bukti mungguing Ulun lakar ngukum kita di tongose ene, tur janjin Ulune lakar nibakang bencana teken kita ento masih lakar mabukti.
30 Ulun lakar nyerahang Hopra rajan Mesire, teken musuhne ane nyadia lakar ngepet patinnyane, buka Ulun nyerahang Sedekia rajan Yehudane teken Nebukadnesar raja Babele musuhnyane ane nyadia lakar ngepet patinnyane.”
1
Ring taun sane kaping pat panyeneng Sang Prabu Yoyakim putran Ida Sang Prabu Yosia ring Yehuda, I Baruk nyuratang saananing sabda sane sampun dikteang tiang ring ipun.2 Tiang ngorahang ring ipun mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin bangsa Israele sampun masabda sapuniki: “Baruk,
3 kita suba ngorahang kene: ‘Titiang kapok! Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngwewehin kamewehan titiange antuk kaduhkitan. Titiang kalintang lesu uli krana masesambatan tur titiang nenten polih mararian.’
4
Nanging Ulun Sang Hyang Widi Wasa, Ulun nguug apa ane suba wangun Ulun tur mutbut apa ane suba pula Ulun. Paundukane buka keto lakar laksanayang Ulun di sakuub gumine.5 Apake kita mabudi ngalih kaliangan kitane niri? Edaja buka keto! Ulun nibakang bencana teken manusane makejang. Nanging kita paling lacur lakar nyidayang ngluputang idup kitane saparan lampah kitane. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring tiang ngeniang indik parabangsane makasami.2 Sane kapingarep, ngeniang indik bangsa Mesire. Puniki pangandikan Idane ngeniang ring wadua balan Ida Sang Prabu Neko ratun Mesire, sane kakaonang ring Karkemis nampek ring Tukad Eprate antuk Sang Prabu Nebukadnesar ratun Babele, ring taun sane kaping pat panyeneng Ida Sang Prabu Yoyakim ring Yehuda.
3
“Paraprawiran bangsa Mesire pada masuryak sapuniki: ‘Jemakja tamenge tur pada sayagaja, laut mangsehja ka pasiatan.
4
Panganggoinja jarane tur tegakinja! Pada mabaris tur pada salukja toponge! Tajepinja tumbake. Salukja baju besine!’
5
Ida Sang Hyang Widi Wasa mataken sapuniki: Nanging apake ane aksi Ulun? Ia pada malipetan kabatek baan takutne. Wadua balannyane kalah kagebug, ia pada malaib sakuat-sakuatne, tur tusing ada ane bani matolihan, kaliput baan takutne.6
Anake ane becat malaib tusing nyidayang ngliwat, tur wadua balane tusing nyidayang luput. Ditu bedaja di sisin Tukad Eprate, ia katanjung tur labuh.
7
Nyenke ento ane malaib buka yeh Tukad Nile, buka blabare di tukade nglancah nganteg ka abingne?
8
Ento bangsa Mesir, maluab buka Tukad Nile, buka blabar di tukade nglancah nganteg ka abinge. Bangsa Mesire ngraos kene: ‘Iraga lakar maliah tur ngebekin gumine makejang. Iraga lakar ngenyagang kota-kotane muah rakyate ane ada ditu.
9
Pecutin jarane apang malaib, tur kreta-kreta perange apanga nyririt. Pesuangja prajurite, wong Sudan muah wong Libiane, apang pada ngaba tameng, aketo masih wong Lidiane ane pada dueg mapanahan.’ ”
10
Puniki rahinan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Luur miwah Sane Maha Kuasa, sane mangkin Ida pacang ngwales. Ring rahinane puniki Ida pacang ngukum meseh-meseh Idane. Pedang Idane pacang neda ipun kantos waneh, tur nginum getihipune kantos lega. Ring rahinane puniki Ida Sane Maha Kuasa nyamleh carun Idane, irika baler ring Tukad Eprate.11
Ih bangsa Mesir, mrikaja ka Gilead ngrereh tamba! Tamban jerone sampun mabukti nenten mintulin, tur nenten mrasidayang nyegerang jerone.
12
Bangsa-bangsane sampun pada miragi indik kimud jerone. Sawatek anake sampun pada miragi jerone ngeling. Prajurite pada saling lambuk tur makakalih pada bah ring tanahe.
13
Ritatkala Ida Sang Prabu Nebukadnesar saking Babel rauh ngebug jagat Mesire, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang sapuniki:14
“Warah-warahangja di kota-kotane di Mesir, di Migdol, di Mempis muah di Tahpanhes kene: ‘Pada yatnaja nyaga dewek kitane! Kita ajak makejang lakar benyah di pasiatan!
15
Apa krana Apis widin kitane ane mawisesa ento kalah? Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nglempag ia!’
16
Paraprajurit kitane makejang katanjung tur labuh. Ia pada ngraos ajaka timpalne kene: ‘Enggalin! Jalan mulih ka bangsan iragane, tur luputang deweke uli pedang musuhe.’
17
Baang sang prabu Mesire pungkusan ane anyar: ‘Itukang uyut ane tusing nyidayang makiba.’18
Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Ulun ene Ratu, Ulun Widi ane nyeneng. Buka menara Gunung Tabore tegehan teken bukit-bukite ane lenan, tur Gunung Karmele ane joh tegehan teken pasihe, buka keto kasitengan anake ane lakar ngebug kita.
19
Pada sediaangja deweke buat katawan, ih kita bangsa Mesir. Kota Mempise lakar dadi tegal melakang, uug-uugan ane tusing ada anak nongosin.
20
Gumi Mesire waluya buka sampine ane melah gacele teken tabuane aukud ane uli kaja.
21
Keto masih prajurit-prajurite ane baan ngupah tan padaya buka godel sampine. Ia tusing nyidayang majujuk tur tusing nyidayang mapalu. Ia ajaka makejang pada mabalik laut malaib. Dina ukumannyane suba teka, nah ento masan iane lakar kanyagang.
22
Bangsa Mesire malaib, ngaos-ngaos buka lelipine, dikalane wadua balan musuhe mangseh. Musuhne nektek ia aji kapak buka anake nyepeg punyan kayune,
23
muah ngenyagang alas wayah. Wadua balan musuhne liu pesan tusing kena baan ngitung, paraprajuritne liunan teken balange.
24
Bangsa Mesire pada nandang kimud, ia kalahanga baan bangsane ane uli kaja. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
25
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa, Widin Israele, ngandika kadi asapuniki: “Ulun lakar ngukum Amon, dewan Tebese, bareng-bareng ajaka bangsa Mesire muah dewa-dewa muah pararatunnyane. Ulun lakar nyemak raja Mesir muah sawatek anake ane andel teken ia,26 laut nyerahang ia teken anake ane mabudi ngamatiang ia, nah ento teken Nebukadnesar raja Babele muah wadua balannyane. Nanging sasubane keto, bangsane ento lakar buin nongos di Mesir buka ane suba-suba. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
27
“Ih parakaulan Ulune, edaja pada takut! Ih rakyat Israel, edaja pada tengkejut! Ulun lakar ngrahayuang kita uli gumine ane joh, uli gumine di tongos kitane katawan. Kita lakar malipetan mulih tur lakar nongos ditu saha sutrepti. Kita lakar muponin kerta raharja tur tusing ada anak ane lakar ngranayang kita takut.
28
Ulun lakar teka nelokin kita, tur ngrahayuang kita. Ulun lakar ngenyagang sawatek bangsane di tongos Ulune laad mrarakang kita, nanging Ulun tusing lakar ngenyagang kita. Ulun masih lakar ngukum kita, nanging yen Ulun ngukum kita, Ulun lakar nibakang ukuman ane adil. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Sadurung sang prabu Mesire ngebug jagat Gasane, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring tiang ngeniang indik bangsa Pilistine.2 Sapuniki pangandikan Idane:
“Iwasinja yehe maluab uli kaja, tur lakar nomplok buka blabare di tukade. Ia lakar nglancah tanahe muah sawatek ane ada ditu, kota-kota muah bangsane ane nongos ditu. Rakyate lakar pada jerit-jerit ngidih tulung, tur sawatek isin gumine ditu lakar pada ngeling masesambatan.3
Ia lakar pada ningeh grudugan batis jaran muah kriutan kreta perange muah grudugan roda-rodan kretane. Ipara wong tua tusing lakar malipetan ngalih pianak-pianakne tur limannyane suba pada lemet tan pabayu.
4
Suba teka masanne buat nyirnayang bangsa Pilistine tur Tirus muah Sidone, kapalasang uli sakancan bangsa ane enu makeneh nulungin ia. Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar nyirnayang bangsa Pilistine, nah ento sakancan jlemane ane teka uli pasisin pulo Kretane.
5
Gede pesan kaduhkitan ane nibenin rakyat Gasane, tur rakyat Askelone pada ngeb malingeb. Buin amunapake makelonne sisan bangsa Pilistine lakar nandang sedih?
6
Iba pada jerit-jerit kene: ‘Duh ratu, pedang pajenengan Ida Sang Hyang Widi Wasa, malih makapidanke suenne iratu ngamuk? Rarisang mawali ngranjing ka urangka druene, tur sampunang malih medal!’
7
Sakewala kenkenanga ia lakar nyidayang ngoyong, yen Ulun maang ia gae ane patut garapa? Ulun suba ngutus ia ngebug Askelon muah anake ane nongos di pasisi.”
1
Puniki pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngeniang indik panegara Moabe: “Sengkala pesan rakyat Nebone, sawireh kotannyane suba kuugang! Kiryataim suba kajarah, bentengne ane kuat suba uug, tur rakyatne suba gaenanga kimud.2
Kabinawan Moabe suba ilang. Musuhne suba ngalahang kota Hesbone, tur saigum buat ngenyagang bangsa Moabe. Kota Madmene lakar ngeb malingeb, tur wadua balane lakar nempuh kotane ento.
3
Rakyate ane di Horonaim pada pajerit kene: ‘Bencana! Uug maglaturan!’
4
Moab suba nyag. Padingehangja ling cerik-cerike.5
Padingehangja munyin lingne sigsigan di rurunge ngamenekang ka Luhit muah ling anak nandang sangsara, di rurunge ngenuunang ka Horonaim.
6
Ia pada ngraos kene: ‘Enggalang malaib, luputang deweke. Plaibang ibane patuh buka keledae alasane ane rengas.’
7
Ih Moab, iba nyagerang kasitengan muah kasugihan ibane, sakewala ane jani iba masih kakalahang. Kamos, dewan ibane lakar kaselong, bareng-bareng teken pandita muah parapangeran ibane.8
Tusing ada kota angan abesik ane nyidayang luput uli bencanane ento. Tanahe lebah muah ane dangsah patuh lakar kuugang. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.
9
Gaenangja I Moab kuburan sawireh ia lakar enggal kuugang. Kota-kotannyane lakar depina, tur tusing ada anak ane lakar buin nongos ditu.”
10 Dumadak apang kena pastu sawatek anake ane tusing nyak nglaksanayang pakaryan Ida Sang Hyang Widi Wasa maduluran saking nekeng ati! Dumadak apang kena pastu anake ane tusing nyempal muah ngamatiang jlema!)
11
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Moab tansah muponin sutrepti tur tusing taen maselong. Ia tan bina buka yeh anggure ane tusing taen mubek, tur tusing taen kabriokang ka gucine ane lenan. Bonne tusing taen usak tur rasanne patuh buka jati mula.12
Nanging ane jani, suba teka masanne Ulun ngutus anak mriokang ia buka anake mriokang anggur. Anake ento lakar mriokang ia kanti gucin anggure puyung tur mantigang gucine ento kanti belah.13 Ditu bangsa Moabe lakar gaenanga kimud teken Kamos dewannyane, patuh buka bangsa Israel suba gaenanga kimud teken Betel dewa ane andelanga.
14
Ih wong Moab, apa krana kita dadi bisa ngaku dadi pahlawan, prajurit ane kaliwat wanen ane suba biasa masiat?
15
Moab muah kota-kotannyane kasirnayang. Paratrunanne ane paling cagera suba pada katampah. Ulun ene Sang Ratu, Widi Ane Maha Kuasa suba ngandika buka keto.
16
Pamragat Moabe suba paek. Ia enggal lakar uug maglaturan.
17
Ih anak ane pada paek ditu, ane suba nawang kakasubannyane, ngelingja mangenang bangsane ento. Orahangja mungguing pamrentahnyane ane mawisesa suba suud, kaluihan muah kawisesannyane suba tusing enu.18
Ih anak ane nongos di Dibon, tuunangja ibane uli tongose ane mulia ento tur negak tur maguyangja di abune. Anak ane nguugang Moabe suba teka, tur benteng-bentengnyane kadepinin uug maglaturan.
19
Ih anak ane nongos di Aroer, majujukja di sisin rurunge tur antiangja ditu. Takoninja anake ane malaib ento, unduk ane suba nibenin ia.
20
Ia lakar masaut kene: ‘Moabe suba kalah, pangelinginja ia. Unduke ento ngranayang ia kimud. Orahangja di Tukad Arnone unduk Moabe suba kuugang!’
21
Ukumane suba nibenin kota-kotane ane di pagunungan, luire: Holon, Yahas, Mepaat,22 Dibon, Nebo, Bet-Diblataim,
23 Kiryataim, Bet-Gamul, Bet-Meon,
24 Keriot muah Bosra. Ukumane suba nibenin sakancan kota-kotan Moabe ane joh muah ane paek.
25 Kawisesan Moabe suba nyag tur kakuasannyane suba sirna. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
26
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika asapuniki: “Gaenangja apanga I Moab punyah, sawireh ia suba brontak nglawan Ulun. Ia lakar maguyang sig utahne, tur anake lakar pada ngedekin ia.27 Ih Moab, ingetangja buka kenken iba suba minjulin bangsa Israele. Iba suba ngadanin ia satmaka ia suba sruron teken sekan begale.
28
Ih kita bangsa ane nongos di Moab, kalahinja kota-kotan kitane! Kemaja nongos di batu kaange. Patuhinja kedis-kedis darane ane ngae sebun di jurang-jurange.29 I Moab bes kaliwat sumbung! Ulun suba mireng unduk sumbung, mrekak muah kacekahan bangsane ento muah unduk iane ngitungang dewekne dogen.
30 Ulun Sang Hyang Widi Wasa nawang kamrekakannyane. Raosne tusing sedeng gugu, tur tingkahne setata usak.
31 Ento kranane Ulun makeneh mangelingin sakancan ane ada di Moab muah anake ane di Kir-Heres.
32 Ulun makita mangelingin anake ane di Sibma, sangetan teken mangelingin anake ane di Yaeser. Ih kota Sibma, iba buka punyan anggur ane carang-carangne malipah kanti neked di Segara Mati tur malipah kanti neked ka Yaeser. Nanging ane jani, buah ibane di masan panese muah buah anggur ibane suba sirna.
33 Kasukan muah kagirangane suba ilang di gumi Moabe ane gemuh landuh. Ulun suba ngempetin embahan anggure uli pameresan anggure, tur tusing ada anak ane meres anggur muah masuryak maliang-liang.
34
Anake ane di Hesbon muah anake ane di Eleale pada ngeling jerit-jerit, tur lingnyane kanti kadingehan teked ka Yahas, tur lingnyane ento dingeha baan anake di Soar muah linge ento kadingehan nganteg ka Horonaim muah neked ka Eglat-Selisia. Kayang tukade ane di Nimrim masih suba nyat.35 Ulun lakar nyuudang bangsa Moabe maturan aturan ane maborbor di tongosnyane mabakti muah ngaturang aturan teken widi-widinnyane. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.
36
Ulun rumasa sedih ngatonang Moab muah anake ane di Kir-Heres, buka anake ngidungang kidung kaduhkitan, sawireh sakancan pagelahanne suba ilang.37 Makejang suba pada ngundul tendasne tur ngetep jenggotne. Ia suba pada nues-nues limanne tur pada makamben karung.
38 Umah-umah bangsa Moabe muah lapangan kotane kalikub baan kaduhkitan, sawireh Ulun suba ngenyagang Moabe buka gucine ane tusing kademenin.
39 Pada ngelingja, sawireh kota Moabe suba kanistayang. Kotane ento suba uug tur sakancan bangsa-bangsane ane di kiwa tengennyane pada minjulin ia. Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngandika buka keto.”
40
Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun majanji mungguing pacang wenten satunggaling bangsa rauh nyander kota Moabe sakadi paksi garuda.41 Kota-kota miwah benteng-bentengnyane pacang kakaonang. Ring rahinane punika paraprajuritnyane pacang tengkejut sakadi anake luh nyakit ngelah pianak.
42 Moab pacang sirna tur nenten kantun dados satunggaling bangsa santukan ipun brontak nglawan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
43 Rasa ajerih, bangbang miwah jeet pada nyantosang rakyat Moabe. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika kadi asapunika.
44 Sapasiraja sane mamanah luput saking katakutan ipun pacang labuh ka bangbange. Sapasira sane medal saking bangbange punika ipun pacang keni jeet, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mastiang rahina uugipun bangsa Moabe.
45 Pangungsine sane sampun pada leleh, ngindayang polih pasayuban ring Hesbon, kota sane pecak kaprentah antuk Sang Prabu Sihon, nanging kota punika sedek puun. Genine sampun nilap tepi-tepi siring miwah muncuk-muncuk gunung wong Moabe sane demen mayuda.
46 Sengkala pisan bangsa Moabe! Bangsa sane nyungsung Kamos sampun sirna, tur pianaknyane luh muah muani sampun katawan.
47
Nanging ring rahina-rahina sane pacang rauh Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang ngwangun negara Moabe mangda malih gemuh landuh. Puniki makasami paindikan sane sampun kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa sane pacang nibenin panegara Moabe.1
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeniang indik bangsa Amon, sapuniki: “Dijake jlema Israele ento? Apake di Israel tusing ada anak ane nindihin guminnyane? Apa krana ia nepang bangsane ane nyungsung Milkom nyuang tanah wewidangan suku Gade laut tongosina.2 Nanging lakar ada masanne Ulun lakar ngranayang bangsa ane di ibukota Raba pada ningeh kuugan anak masiat. Kotane ento lakar uug tur desa-desannyane lakar katunjel kanti asah teken tanah. Ditu bangsa Israele lakar nyuang buin tanahne uli anake ane laad ngrampas tanahe ento.
3 Ih wong Hesbon, pada ngelingja, sawireh kota Aine uug! Ih paraluh-luhe ane di Raba pada masesambatanja! Salukja kamben karunge tur masesambatanja! Malaibja kema mai patikaplug. Milkom dewan kitane lakar selonga bareng-bareng ngajak pandita muah parapangeran kitane.
4 Apa krana kita tusing satia ih bangsa ane mrekak? Kakuatan kitane suba tan paguna. Apa krana kita ngandelang pesan kasitengan kitane tur masesumbar mungguing tusing ada anak lakar bani nglawan kita?
5 Dini ditu Ulun nekaang kakewehan ane lakar nepen kita. Kita ajak makejang lakar pada malaib. Suang-suang lakar pada malaib ngelidang uripnyane, tur tusing ada anak ane lakar munduhang wadua balan kitane buin.
6
Nanging mani wekas Ulun lakar nadiang bangsa Amone ento buin gemuh landuh. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”7
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngeniang indik bangsa Edome, sapuniki: “Apake wong Edome tusing enu ngelah pepineh ane beneh? Apake parapangabihne tusing bisa ngorahin unduk ane patut kalaksanayang? Apake ditu suba tusing ada anak wicaksana?8 Ih anak ane nongos di Dedan, pada malaibja enggalang, tur mengkebja! Ulun lakar teka buat ngenyagang katurunan Esaune, sawireh suba teka masanne Ulun ngukum ia.
9 Yen anake ngalap anggur ada masih enu abesik dadua di punyanne. Tur yan petengne ada maling teka ia tuah nyemak barang ane kitaanga.
10 Nanging Ulun suba nglalungin katurunan Esaune tur ngilangang tongos pengkebanne, kanti ia tuara nyidayang enu mengkeb. Bangsa Edome makejang dekdek lidek, adiriko tusing ada ane enu.
11 Depangja pianak-pianak kitane ane ubuh ento ngajak Ulun. Ulun ane lakar miara ia, tur parabebalune lakar pada masayuban sig Ulune.
12
Yan anake ane tusing patut nampi ukuman suba kukum, apake kita ngaden mungguing kita tusing lakar kukum? Eda mapineh buka keto. Kita tan pariwangde lakar kukum!13 Sawireh Ulun suba masumpah mungguing kota Bosrane lakar dadi tegal melakang tur lakar dadi bebalihan ane ngresresin. Anake lakar nganistaang kotane ento, tur adan kotane lakar anggona nemah-misuh. Desa-desane ane paek ka kotane ento makejang lakar uug salawas-lawasne. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
14
Tiang tumuli mabaos ring bangsa Edome sapuniki: “Ih bangsa Edom, tiang sampun polih pawarah saking Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida sampun ngutus utusan buat ngrauhang ring parabangsane mangda munduhang wadua balannyane tur mangda pada sayaga jaga ngebug ragane.15 Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang ngawinang mangda ragane tan pabayu, tur nenten wenten anak sane pacang ngajiang ragane.
16 Kasumbungan ragane sampun ngapus ragane. Adiriko nenten wenten anak sane ajerih ring ragane sakadi panyengguh ragane. Ragane magenah ring batu kaange, tegeh ngalik ring pucak bukite. Nanging yadian ragane magenah tegeh sakadi paksi garudane, Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang nedunang ragane. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika kadi asapunika.”
17
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa kadi asapuniki: “Bencana ane lakar nepen Edom ento kaliwat madurgama, kanti sawatek anake ane liwat ditu lakar makesiab jejeh ngetor.18 Paundukane ane patuh buka ane nibenin Sodom muah Gomorane, lakar nibenin Edom, dikalan ia muah desa-desa ane di sakiwa tengennyane kasirnayang. Tusing ada anak angan adiriko ane lakar buin nongos ditu. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.
19 Buka singane ane pesu uli alase wayah di sisin Tukad Yordane ka tegal pangonane, buka keto masih Ulun lakar rauh tur nengkejutang bangsa Edome kanti nadak ia malaib uli guminnyane. Sasubane keto pamimpin ane pilih Ulun ane lakar mrentah bangsane ento. Nyenke ane ada masaih teken Ulun? Nyenke lakar bani matangtang nglawan Ulun? Pamrentah ane encenke ane lakar bani nglawan Ulun?
20 Ento krana padingehangja rencanan Ulune marep teken bangsa Edome, muah apa ane karsayang Ulun marep teken anake ane di kota Teman. Kayang pianak-pianakne lakar kapaid muah ia ajaka makejang lakar pada takut.
21 Dikalane Edom kalah, ditu lakar ada ribut gede kanti gumine makejang magejeran tur jeritannyane lakar kadingehan nganteg ka Pasih Glagah.
22 Musuhe lakar ngebug Bosrane buka kedis garudane nyander. Dikalane ento prajurit-prajurit Edome lakar takut patuh buka anake luh nyakit lakar ngelah pianak.”
23
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeniang indik Damsike, sapuniki: “Rakyate ane di kota Hamat muah Arpad pada jejeh ngetor sawireh ia suba pada ningeh orta jelek. Ia ajaka makejang suba kalikub baan takut, buka kalikub baan yeh pasih tur ia tusing nyidayang tentrem.24 Rakyate di Damsik suba pada leleh tur suba pada malaib uli krana jejeh. Ia suba nandang sakit tur sangsara buka anake luh nyakit ngelah pianak.
25 Kotane ane kasub, ane biasa maliang-liang suba suung mangmung.
26 Didinane ento truna-trunanne lakar matianga di rurung-rurung kotane muah sakancan prajuritnyane kasirnayang.
27 Ulun lakar nunjel tembok kota Damsike muah purin Raja Benhadade kanti telah. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa ane suba ngandika buka keto.”
28
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeniang indik bangsa Kedar miwah daerah-daerah sane kawengku antuk Hasor sane sampun kakalahang antuk Raja Nebukadnesar ratun Babele sapuniki: “Gebugja bangsa Kedare tur nyagangja suku-suku bangsane ane bedangin.29 Rampasja sawatek kemahnyane makejang muah ingon-ingonnyane. Keto masih kemah-kemahnyane muah saananing ane ada di kemah-kemahe ento. Juang unta-untannyane tur orahin rakyate kene: Iba ajak makejang suba kalikub baan bencana.
30
Ih rakyat Hasor, Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa matinget kita apang kita malaib ngejoh tur mengkeb. Raja Nebukadnesar ratun Babele suba ngrencanayang lakar ngebug kita tur kene raosne:31 ‘Jalanja iraga ngebug bangsane ane tansah marasa aman muah rahayu ento. Kotannyane tusing makori wiadin makancing tur tusing ada anak ane ngebagin.’
32
Lautang juang unta-untannyane muah sakancan ingon-ingonnyane. Ulun lakar nyambehang kema mai sawatek anake ane magetep bokne, tur Ulun lakar nekaang bencana marep teken ia uli dini ditu.33 Hasor lakar dadi tegal melakang salawas-lawasne, tur ia lakar dadi tongos cicing alasan. Tusing ada anak ane lakar buin nongos ditu. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
34
Tan sue maletan sasampune Ida Sang Prabu Sedekia jumeneng nata ring Yehuda, Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa ngandika ring tiang indik jagat Elame.35 Sapuniki pangandikan Idane: “Ulun lakar ngamatiang sawatek juru panahe ane suba ngranayang Elam dadi kuat.
36 Ulun lakar nekaang angin uli dini ditu nempuh Elame tur Ulun lakar nyambehang rakyatne kema mai kanti tusing ada gumi ane tusing misi pangungsi uli Elam.
37 Ulun lakar ngranayang bangsa Elame ento takut teken musuh-musuhne ane mabudi ngamatiang ia. Uli krana kaliwat dukan Ulune, Ulun lakar nyirnayang bangsa Elame ento tur ngutus wadua bala buat nglawan ia kanti tusing ada enu magantulan.
38 Ulun lakar nyirnayang raja muah pamimpinnyane, tur ngadegang singasanan Ulune ditu.
39 Nanging mani wekas Ulun lakar nadiang bangsa Elame ento buin muponin gemuh landuh. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
1
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane karauhang ring tiang ngeniang indik kota Babele miwah rakyatipune sapuniki:2 “Ortaangja teken bangsa-bangsane ento! Buina umumangja! Baangja ia wangsit tur orahinja ia ortane ento. Eda pesan sekepanga ortane ento. Mungguing kota Babele suba kalah! Marduk, dewannyane suba dekdek lidek! Dewa-dewan bangsa Babele suba pada kimud, tur arca-arcannyane ane nyenebin ento suba nyag.
3
Satunggaling bangsa uli kaja ngebug gumi Babele. Ia lakar dadianga tegal melakang. Manusa muah ingon-ingone lakar pada malaib. Aukudko tusing ada ane lakar nongos ditu.”4
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Yan masanne suba teka wong Israel muah Yehudane lakar pada teka ngalih Ulun, Widinnyane, sambilanga ngeling.5 Ia lakar nakonang rurunge ane ngungsi ka Sion, tur ditu laut ia majalan ngungsi kema. Ia lakar ngae prajanjian ane langgeng ngajak Ulun, tur ia tusing lakar mamurug prajanjiane ento.
6
Kaulan Ulune suba cara biri-birine ane depanga malumbar baan pangangonnyane di gunung-gununge. Ia ngumbara uli bukite abesik ka bukite ane lenan, tur ia suba engsap dija kaden umahnyane.7 Ia lakar tampaha teken sawatek anake ane nepukin ia. Musuh-musuhnyane pada ngraos kene: ‘Ia suba madosa teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, ento krana iraga tusing pelih matingkah buka keto teken ia. Leluurnyane pracaya teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ia masih patut tansah pracaya teken Ida.’
8
Ih wong Israel malaibja uli Babel! Enggalin kalahin gumine ento! Makaadja paling maluna uli ditu.9 Ulun lakar nekaang rombongan bangsa-bangsa ane kuat uli kaja ane tunden Ulun ngebug bangsa Babele. Ia lakar nabdabang barisan buat ngebug tur nguasain gumine ento. Wadua balane ento makejang pada dueg masiat tur panahne tusing taen nglepasin.
10 Babel lakar dadi rerampasan tur ane ngrampas ento lakar nyuang sawatek ane kitaanga. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
11
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Ih bangsa Babel, kita suba ngrampas bangsan Ulune. Kita suba bagia muah liang, kita majalan kema mai buka sampine nyosoh gandum, wiadin buka jarane ngregeh,12 nanging kotan kitane ane gede ento lakar kanistayang tur nandang kimud. Bangsa Babele lakar dadi bangsa ane tusing pesan maguna. Guminne lakar dadi tuh wiadin tegal melakang ane tusing misi yeh.
13 Uli krana bebendun Ulune, adiriko tusing lakar ada jlema ane lakar nongos di Babel. Ia lakar depina uug, tur sawatek anake ane ngliwat ditu lakar tengkejut muah angob.
14
Ih juru panah, mabarisja maperang nglawan Babel, buina kiterja ia. Panahangja panahe makejang ka Babel sawireh ia suba madosa teken Ulun Sang Hyang Widi Wasa.15 Kawitinja siate tur pada masuryakja ilehin kotane ento! Jani kota Babele suba kalah. Temboknyane suba pungkat tur uug. Ulun ngadakang pangwales marep teken bangsa Babele. Sawireh keto walesangja teken ia, manut buka laksanannyane teken bangsa ane lenan.
16 Eda baanga kanti ada anak nyambeh bibit di gumine ditu muah eda baanga kanti ada anak manyi. Sawatek wong sunantarane ane nongos ditu lakar pada jejeh teken musuhne ane lakar teka ngebug, ento krana ia lakar malipetan ka umahne.”
17
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Wong Israele ento tan bina buka biri-birine, ane kuber baan singane kanti sambeh pablesat. Ane pangawit ia gebuga teken ratune uli di Asur, tur sasubane ento Sang Prabu Nebukadnesar uli Babel ngrepet tulang-tulangne.18 Ento awanane Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israel, lakar ngukum Nebukadnesar muah guminnyane patuh buka Ulun ngukum ratun Asure ento.
19 Ulun lakar nglipetang wong Israele ka guminnyane. Ia lakar naar pamupon Gunung Karmel muah pamupon daerah Basane. Ia masih lakar muponin sakancan gandum ane tumbuh di daerah Epraim muah Gilead.
20 Dikalane ento tusing lakar ada dosa di Israel muah tusing ada kajaatan di Yehuda. Sawireh Ulun lakar ngampurayang sisan rakyate ane enu idup. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
21
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Gebugja wong Merataime muah wong Pekode. Matiang tur dekdek lidekang ia. Laksanayangja sakancan ane prentahang Ulun teken kita. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.22 Grudugan siate kadingehan di gumine ento tur ditu suba dadi uug maglaturan.
23 Bangsa Babele ane ngebug gumine makejang kantos benyah. Nanging ane jani ane ngebug ento ane remuk. Bangsa-bangsane di gumine makejang pada tengkejut ngatonang paundukan ane nibenin gumi Babele.
24 Ih Babel, iba suba maperang nglawan Ulun. Iba suba kejuk di jeete ane suba pasang Ulun, nanging iba tusing nawang unduke ento.
25 Ulun suba mukak tongos sanjatan Ulune, tur uli krana pidukan Ulune, Ulun suba nyemak sanjatane ento, sawireh Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Luur muah Ane Maha Kuasa sedek ngelah gae ane garap Ulun di Babel.
26 Gebugja gumi Babele ento uli milehan, buina bukakja sawatek tongos panyimpenan gandumne. Tumpukangja barang jejarahane buka numpukang gandume, tur uugangja gumine ento! Eda baanga kanti ada enu masisa,
27 matiang sawatek prajuritnyane! Tampah ia! Sawatek wong Babele suba kukum. Dina pukumannyane suba teka.”
(28 Parapangungsine sane luput saking Babel tur prasida rauh ring Yerusalem, ipun pada nyritayang indik Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane ngwentenang pangwales ring bangsa Babele ngeniang indik pakardinnyane marep ring Perhyangan Agunge.)
29
“Prentahangja juru panahe apanga ia ngebug Babel. Utusja sawatek anake ane bisa manah. Kurungja kotane tur eda pesan kanti baanga ada ane lepas. Bayah teken ia manut buka pegawennyane, tur walesang teken ia buka laksanannyane marep teken anak lenan, sawireh ia mrekak marep teken Ulun, Hyang Maha Sucin Israele.30 Ento awanane truna-trunannyane lakar kamatiang di rurung-rurung kotane, tur prajuritne makejang lakar kasirnayang didinane ento. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.
31
Ih Babel, iba kaliwat mrekak, ento krana Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Luur muah Ane Maha Kuasa nglawan iba! Suba teka masanne Ulun ngukum iba.32 Bangsan ibane ane mrekak, lakar katanjung tur labuh, buina tusing ada anak ane nulungin iba. Ulun lakar nunjel kotan ibane, tur sawatek ane ada di sakiwa tengen ibane, makejang lakar kasirnayang.”
33
Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa masabda sapuniki: “Wong Israel muah wong Yehuda pada katindes. Sakancan anake ane nawang ia, nyaga ia seken pesan tur tusing baanga ngeleb.34 Nanging anak ane lakar nulungin ia siteng pesan. Parab Idane Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa. Ida ane lakar nyalukin prakarannyane tur lakar ngrauhang kerta raharja di gumine, nanging Ida nibakang pakewuh teken wong Babele.”
35
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Sang pati lakar nibenin Babele! Sang pati lakar nepen rakyatnyane, pamimpinnyane muah sawatek anake ane wicaksana ditu.36
Sang pati lakar nibenin paranabi palsunnyane. Ambate belog paranabine ento. Sang pati lakar nibenin paraprajuritne. Ambate makesiabne paraprajurite ento.
37
Nyagang jaran muah kreta-kretannyane. Sang pati lakar nibenin prajurit sasewannyane. Prajurit-prajurite ento tusing pesan mabayu. Nyagang arta branannyane, jarahinja tur rampas.
38
Masan endange lakar nibenin guminnyane tur tukad-tukadnyane lakar pada tuh. Gumi Babele ento gumin arca-arcane ane ngresresin, ane suba ngranayang rakyate belog.
39
Ento kranane Babel lakar tongosina baan setan-setan muah roh jaate muah kedis-kedis ane ngamah bangke. Tusing lakar ada anak ane buin nongos ditu kanti salawas-lawasne.40 Paundukan ane lakar nibenin Babele muah kota-kotane ane di sakiwa tengennyane dikalan Ulune ngenyagang kota-kotane ento patuh buka ane nibenin Sodom muah Gomorane. Tusing ada anak ane lakar buin nongos ditu. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika keto.
41
Ada satunggaling bangsa ane teka uli gumine kaja, nah ento bangsa ane kuat tur uli joh. Liu pararatune pada sedia lakar masiat.
42
Ia suba pada nyemak panah muah pedang, ia nyapa kadi aku tur tusing ngelah kapiolasan. Ia makuug buka grudugan pasihe, dikalane ia pada negakin jarannyane. Ia suba sregep lakar masiat nglawan Babel.
43
Sang prabu Babele ningeh ortane ento, tur limanne lemet tan pabayu. Ia kaliput baan kaduhkitan muah sakit buka anake luh ane lakar nglekadang rare.
44
Buka singane ane pesu uli alase wayah ane di sisin Tukad Yordane ngungsi tegal tongos pangonane, keto masih Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar teka tur ngawanang bangsa Babele nadak malaib uli kotannyane. Sasubane keto, pamimpin ane selik Ulun lakar mrentah bangsane ento. Nyenke ane nyidayang kasaihang teken Ulun? Nyen ane bani nglawan Ulun? Pamrentahe encenke ane bani tungkas teken Ulun?45 Ane jani padingehangja rencana ane suba gae Ulun marep teken kota Babele muah padingehangja unduk ane lakar laksanayang Ulun marep teken rakyatne. Kayang pianak-pianakne masih lakar kapaid, tur anake makejang lakar pada marasa takut.
46 Dikalan Babele kalah, ditu lakar ada iur gede kanti gumine makejang genjong, tur jeritannyane katulung-tulung lakar dingeha baan bangsane ane lenan.”
1
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Ulun lakar nekaang angin ane lakar nguugang Babele muah rakyatnyane.2 Ulun lakar ngutus bangsa sunantara buat ngenyagang Babele, buka angine ane ngampehang gumpange. Dikalane dina karusakane ento teka, ia lakar ngebug uli milehan tur lakar ngutang gumine ento kedas buka sampatang.
3 Eda baanga prajuritne kanti mentangang panah wiadin nyaluk baju perangne. Eda pedalema truna-trunanne! Enyagang wadua balanne makejang.
4 Ia lakar katatunin muah kamatiang di rurung-rurung kotannyane.
5 Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, tusing ngutang Israel muah Yehuda, yadiapin ia madosa marep teken Ulun, Hyang Maha Sucin Israele.
6 Malaibja uli Babel. Luputangja urip kitane, apang eda kita mati ulihan dosan bangsa Babele. Sawireh jani Ulun lakar ngwales tur ngukum ia, makadadi upahne.
7 Imaluan Babele ento buka cangkir mase di tangan Ulune ane ngranayang gumine makejang punyah. Bangsa-bangsane pada nginem anggurnyane, mawanan ia pada engsap teken ibanne.
8 Babele nadak kalah tur dekdek lidek. Pangelinginja ia! Alihang ia ubad lakar anggona ngubadin tatunne, sing saget ia nyidayang seger.
9 Wong sunantarane ane nongos ditu ngraos kene: ‘Iraga suba negarang nulungin Babel, nanging suba kasepan. Ane jani jalanja ia kalahin mulih. Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngukum ia aji sakancan kakuasan Idane, tur Ida suba ngranayang ia uug maglaturan.’ ”
10
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Kaulan Ulune masuryak kene: ‘Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nyinahang mungguing iraga ane beneh. Jani jalan luas ka Yerusalem tur tuturang teken rakyate ditu unduk ane suba kakardi baan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane.’ ”11
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngangsok pararatune ring Media, santukan Ida mapakayun jaga nguugang Babele. Kadi asapunika indik Idane pacang ngwalesang karusakan Perhyangan Agung Idane. Parasenapatin perange pada mrentahang asapuniki: “Sangihja muncuk panahe tur gisija tamiange!12 Baang ia wangsit buat ngebug tembok Babele. Imbuhin pajagaane, tur sayagaang prajurite buat ngebug imusuh.”
Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamargiang indik sane sampun sabdayang Ida marep ring bangsa Babele.13 Jagate puniki akeh madue tukad tur arta branannyane maliah-liah, nanging sane mangkin masanipun sampun lintang, tur wates uripnyane sampun puput.
14 Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa sampun masumpah masrana ragan Idane ngraga, mungguing Ida pacang ngrauhang jadma akeh sakadi gebiugan balange buat ngebug Babele. Ipun pacang masuryak duaning ipun sampun menang.
15
Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngardi pretiwine puniki antuk kakuatan Idane. Tur antuk kawicaksanan Idane Ida ngardi jagat miwah ngebatang langite.
16
Malantaran prentah Idane, toyane sane duur langite sami ngrudug. Ida ngrauhang gulem saking tanggun gumine. Ida ngrauhang kilap rikalaning ujan tur ngrauhang angin saking panyimpenannyane.
17
Yan suluhin antuk paindikane punika, manusane rumasa nambet tur tan paguna. Anake sane makarya arca marasa ical manahnyane santukan dewa-dewannyane sane kardi ipun punika sami palsu tur padem.
18
Arca-arcane punika tan paji tur nista. Ipun pacang dekdek lidek rikalaning Ida Sang Hyang Widi Wasa rauh nepasin ipun.
19
Widin Dane Yakub nentenja sakadi arca-arcane punika. Ida sane ngardi saluiring sane wenten tur Ida sane sampun nyelik Israel buat dados kaulan Idane. Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Kuasa makadados parab Idane.
20
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Ih Babel, kita makadadi gada druen Ulune muah sanjatan Ulune. Kita anggon Ulun ngenyagang parabangsa, kaprabon-kaprabone,21
nekdek lidekang jaran-jaran muah ane negakin, kreta perangne muah kusir-kusirne,
22
ngamatiang jlema luh muani, nyempal jlema cerik kelih, ngamatiang jlema daa muah truna,
23
nampah parapangangon muah ingon-ingonnyane, nampah anake matekap muah sampinnyane muah ngenyagang parapamrentah muah prakanggonnyane.”
24
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Kita lakar nepukin mungguing Ulun lakar ngwalesang teken Babele muah rakyatne sakancan kajaatan ane laksanaanga marep teken kota Yerusaleme.25 Ih Babel, iba tan bina buka gununge ane ngenyagang gumine makejang. Nanging ane jani Ulun Sang Hyang Widi Wasa dadi musuh ibane. Ulun lakar nyekuk iba tur nadiang iba asah teken tanahe tur iba depang Ulun dadi abu.
26 Batu uug-uugan ibane ento tusing lakar taen buin kanggon wewangunan. Iba lakar dadi tegal melakang salawas-lawasne. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
27
“Baang ia wangsit buat maperang! Munyiangja trompete apang kanti dingeha teken parabangsane! Sayagaangja bangsa-bangsane buat maperang nglawan gumi Babele. Arahin kaprabon Ararat, kaprabon Mini muah kaprabon Askenase buat magegebug. Pilihja senapatine aukud buat mucukin siate. Barisangja jarane apanga kanti buka gompiokan balange.28 Sayagaangja parabangsane buat maperang nglawan Babele. Utusja utusane pabuat nekain pararatune di Media, parapamimpinne muah paraprakanggonnyane muah parawadua bala sawewidangannyane.
29 Gumine linuh magenjongan, sawireh Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamargiang rencanan Idane buat nadiang kota Babele ento tegal melakang ane tusing ada anak nongosin.
30 Paraprajurit Babele suba suud masiat tur pada ngoyong di benteng-bentengnyane. Kawanenanne suba ilang, ia tan bina buka anake luh. Gapuran kotannyane suba uug tur umah-umahnyane suba katunjel.
31 Sakabesik utusane malaib buat ngaturang teken sang prabu Babele mungguing kotannyane suba uug makaileh.
32 Musuhne suba nguasain tongos-tongose megat tukad tur nunjel benteng-bentenge. Prajurit Babele suba pada bingung.
33 Musuhne dienggal lakar nyempal tur nyekjek ia buka gandume di panyosohane. Ulun Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa, Widin Israele suba ngandika buka keto.”
34
Sang Prabu Babele suba ngetep-ngetep Yerusalem tur naar ia. Ia suba mesuang isin kotane buka ngingsah gucine. Buka nagane ia nguluh kota Yerusaleme, ia nyuang apa ane kitaanga, tur sisanne entunganga.
35
Depangja rakyat Sione pada ngraos kene: “Dumadak apang Babele negen palan kawirosannyane marep teken iraga.” Depangja rakyat Yerusaleme pada ngraos kene: “Dumadak Babele negen saananing paundukan ane suba tandangin iraga.”
36
Sapanglanturipun Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring rakyate ring Yerusalem sapuniki: “Ulun lakar nyaluk prakaran kitane tur ngwales musuh kitane anut teken pagaennyane marep teken kita. Ulun lakar ngetuhang yeh-yeh klebutan muah tukad-tukad Babele.37 Gumine ento lakar dadi dugdugan uug-uugan tur dadi tongos sato alasan. Gumine ento lakar dadi tongos ane kaliwat ngresresin, tur tusing ada anak ane lakar nongos ditu, buina sawatek anake ane ningalin gumine ento lakar pada jejeh ngetor.
38 Bangsa Babele lakar ngelur buka singane, tur ia gerem-gerem buka panak singane.
39 Apake ia loba? Ulun lakar moga ia apang ia kanti punyah tur liang. Ia lakar pules tur tusing lakar buin bangun.
40 Ulun lakar ngaba ia ka pajagalan buka biri-biri, kambing muah dombane. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
41
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ngeniang indik Babele sapuniki: “Kota ane kasumbungang baan gumine suba kalah. Babele suba dadi bebalih-balihan ane ngresresin buat parabangsane!42 Pasihe suba nglancah tur ombakne ngrudug nglikub gumi Babele.
43 Desa-desannyane suba dadi balih-balihan ane ngresresin tan bina buka tegal melakange ane tuh latuh kanti tusing ada anak ane nongos wiadin mentas ditu.
44 Ulun lakar ngukum Dewa Bel, dewan Babele muah nelahang barang-barang ane baana mamaling. Bangsa-bangsane tusing lakar buin nyungsung ia.
Tembok kota Babele suba bah.45 Ih wong Israel, malaibja kita uli ditu! Malaibja kita buat ngrahayuang dewek kitane uli pidukan Ulune ane ngarab-arab.
46 Eda kita takut wiadin jejeh ulihan orta-orta ane dingeh kita. Ngatiban ada orta ane mabina-binaan. Ada kawirosan di gumine muah orta raja ane maperang nglawan raja ane lenan.
47 Sasubane keto lakar teka masane Ulun lakar nyisipang arca-arcan bangsa Babele. Gumine ento lakar nandang kimud tur rakyatnyane makejang lakar kamatiang.
48 Saananing ane ada di gumine muah ane ada di langite lakar pada masuryak baan girangnyane dikalan bangsa Babele kalahanga teken anake ane teka uli kaja, ane ngenyagang bangsane ento.
49 Babel ane ngranayang mati di sakuub jagate, tur ane jani Babele masih lakar mati uli krana ia suba ngamatiang bangsa Israele liu pesan. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
50
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring kaulan Idane ring Babel sapuniki: “Kita ane luput uli sang pati, jani kemaja malaib, eda pesan masangke! Yadiastu kita joh pesan teken umah kitane, sakewala eda engsap teken Ulun, Widin kitane tur ingetangja kota Yerusaleme.51 Kita ngraos kene: ‘Iraga suba nistayanga muah gaenanga kimud. Iraga suba tusing ngelah panulung sawireh wong sunantarane suba ngaug tongos-tongose ane suci di Perhyangan Agung.’
52 Ento krana Ulun masabda mungguing masanne lakar teka, dikalane Ulun ngukum arca-arcan bangsa Babele. Di sakuub gumine ento anake matatu lakar pada duuh-duuh.
53 Yadiastu bangsa Babele ento nyidaang makeber menek ka langite tur ngae benteng ane kuat ditu, Ulun masih lakar ngutus bangsa ane lakar ngrusak bentenge ento. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngandika buka keto.”
54
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Padingehangja munyin linge di Babel ane mangenang unduk uug di gumine ento.55
Ulun nguugang Babele tur nadiang gumine ento sepi jampi. Musuhnyane macelep ka kota buina buka grudugan ombake ia ngamuk sambilanga masuryak.
56
Musuhne ento teka nyadia nguugang gumi Babele. Prajurit-prajuritnyane kejuk, panahnyane kaelung. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane ngukum kajaatan. Ulun lakar ngwales teken bangsa Babele ento anut teken pratingkahnyane.
57
Ulun lakar munyahang parapamrentahnyane, parawicaksanannyane, parapamimpinnyane muah paraprajuritne. Ia ajaka makejang lakar pules tur tusing lakar buin bangun. Ulun ene Sang Ratu. Ulun Sang Hyang Widi Wasa Wasa Ane Maha Kuasa suba ngandika buka keto.
58
Tembok-tembok Babele ane kuat lakar bah ka tanahe tur gapurannyane ane misi menara lakar puun. Katuyuhan bangsa-bangsane tuara ada gunannyane. Pakibeh-pakibehnyane telah amah api. Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa ngandika buka keto.”
59
Pangiring Ida Sang Prabu Sedekia sane satia, mapesengan Seraya okan Dane Neria, putun Dane Mahseya. Ring taun sane kaping pat panyeneng Sang Prabu Sedekia ring Yehuda, Dane Seraya sareng ka Babel ngiring sang prabu. Tiang mapetang makudang-kudang pabesen ring dane.60 Tiang nyuratang ring satunggaling cakepan indik sakancan sane pacang nibenin gumi Babel miwah paindikan sane tiosan sane ngeniang gumi Babele.
61 Tiang mabaos ring Dane Seraya sapuniki: “Yen semeton rauh ring Babel, kibehang pisan mangda semeton polih sela jaga ngwacen keras-keras saananing sane matulis iriki ring ajeng bangsa Israel.
62 Wusan punika rarisang ngastawa sapuniki: ‘Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu sampun masabda mungguing Palungguh IRatu jaga ngrusak genahe puniki, kantos iriki nenten wenten jadma wiadin ingon-ingon tur genahe puniki pacang dados tegal melakang kantos salawas-lawasnya.’
63 Semeton Seraya, yen semeton sampun puput ngwacen cakepane puniki ring ajeng bangsa Israele, rarisang tegul cakepane punika ring batune, tur entungang ka Tukad Eprate,
64 saha kadulurin baos sapuniki: ‘Kadi asapuniki pacang dadosipun bangsa Babele. Ipun pacang kelem tur nenten pacang kambang malih, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngrauhang bencanane punika.’ ”
Pangandikan Dane Yeremia puput rauh iriki.1
Ritatkala Ida Sang Prabu Sedekia kadegang dados ratu ring Yehuda, ida mayusa slikur warsa. Ida mrentah ring Yerusalem solas warsa suenipun. Ibun idane mapesengan Hamutal okan Dane Yeremia sane saking kota Libna.2 Ida Sang Prabu Sedekia ngardi dosa ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa pateh sakadi sane kamargiang antuk Ida Sang Prabu Yoyakim.
3 Dadosipun Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun kalintang duka marep ring wong Yerusalem miwah wong Yehudane, kantos Ida ngentungang ipun saking ajeng Idane.
Ida Sang Prabu Sedekia sampun brontak marep ring Sang Prabu Nebukadnesar saking Babel.4 Punika awinanipun Ida Sang Prabu Nebukadnesar raris rauh kairing antuk wadua balan idane tur ngebug Yerusalem ring tanggal dasa, sasih sane kaping dasa ring taune sane kaping sia panyeneng Sang Prabu Sedekia. Ida Sang Prabu Nebukadnesar ngwangun kemah ring jabaan kota Yerusaleme. Irika Ida ngwangun gelar ngilehin kotane punika.
5 Ida ngurung kotane kantos taun sane kaping solas panyeneng Ida Sang Prabu Sedekia.
6 Ring tanggal sia, sasih sane kaping pat ring taun punika, rikala sayahe sampun kalintang ageng kantos rakyate sampun nenten maderbe punapa-punapi sane jaga tunas ipun,
7 tembok Yerusaleme bah tur uug. Yadiastu wong Babele sampun ngiter kotane punika, nanging sakancan prajurit Israele nyidayang malaib rikalaning wengi. Ipun malaib nglintangin taman purine. Raris nglintang ring pamedale sane dados pangatep temboke ngraris malaib ngungsi ka Lebak Yordane.
8 Nanging wadua balan Babele nguber Ida Sang Prabu Sedekia, tur kakeniang ring tanahe dangsah sane nampek ring kota Yeriko, tur wadua balan idane sami pada nilar ida.
9 Ida Sang Prabu Sedekia raris katangkilang ring Ida Sang Prabu Nebukadnesar sane daweg punika magenah ring Ribla wewengkon Hamate. Irika Ida Sang Prabu Nebukadnesar niwakang ukuman ring Ida Sang Prabu Sedekia.
10 Ring Ribla punika Ida Sang Prabu Nebukadnesar mrentahang mangda putran Ida Sang Prabu Sedekiane kasedayang ring ajeng idane. Kadi asapunika taler paraprakanggen idane kasedayang irika ring ajeng idane.
11 Wusan punika pangaksian Ida Sang Prabu Sedekia raris kaluntik tur Ida raris kante tumuli kabakta ka Babel. Ida Sang Prabu Sedekia katawan ring Babel kantos ida seda.
12
Ring tanggal dasa sasih sane kaping lima ring taun sane kaping siangolas panyeneng Ida Sang Prabu Nebukadnesar ring Babel, Dane Nebusaradan pangabih miwah senapatin ida sang prabu ngranjing ka Yerusalem.13 Dane nunjel Perhyangan Agunge, puri miwah jeron parasulinggihe ring Yerusalem.
14 Samaliha paraprajurit danene nguug tembok-tembok kotane.
15 Dane Nebusaradan raris ngajak ka Babel sawatek anake sane kantun wenten ring kota, paraundagi miwah anake sane sampun nyerah ring wong Babele.
16 Nanging makudang-kudang anak sane tiwas-tiwas, sane tan madue punapa-punapi, punika kabanggayang kantun ring Yehuda tur kicen pakaryan ring pabianan anggur miwah ring tegal-tegale.
17
Bangsa Babele taler nguug sesaka-sesaka temaga miwah kreta-kreta sane wenten ring Perhyangan Agung, kadi asapunika taler bak temagane, tur temaga-temagannyane sami kabakta ka Babel.18 Samaliha sekop-sekop miwah wadah abu sane kanggen ngedasin pamorboran aturane, prabot sane kanggen ring lampu-lampune, bokor-bokor sane kanggen genah aturane, bokor-bokor sane kanggen morbor menyan miwah sakancan barang-barang sane malakar temaga sane kanggen sajeroning upacara ring perhyangan.
19 Ipun taler ngambil barang-barang sane malakar antuk mas wiadin slaka, luiripun: bokor-bokor alit miwah genah baa, bokor-bokor wadah rah aturane, wadah abu, tungguan-tungguan lampu, bokor wadah pasepane miwah bokor wadah aturan toya anggure.
20 Barang-barang temaga ring Perhyangan Agunge sane sampun kakardi antuk Sang Prabu Salomo luire: sesaka kekalih, kreta-kreta, bak sane ageng miwah arca lembune sane roras sane dados tatakan bake punika, sami kalintang abot, tan keni antuk ngetang beratipun.
21 [21-22] Sakane makakalih punika pateh, tegehnyane kutus meter tur agengnyane limang meter nanggu tigang dasa senti. Sesakane punika bolong tur tebelnyane tigang benang melimeter. Ring muncuknyane kasambungin temaga tulen, kalih meter nanggu kalih dasa senti tegehipun, tur kagantungin antuk rerenggan marupa buah delima sane taler malakar antuk temaga.
22
23 Asing-asing sesakane punika madaging buah delima satus akehipun, nanging sane katon saking sor wantah sangang dasa nem.
24
Sapangrarisipun Dane Nebusaradan, sang senapati taler ngejuk Dane Seraya pangageng panditane miwah Dane Sepanya wakil danene miwah pegawe-pegawe penting sane lianan ring Perhyangan Agung sareng tiga.25 Saking kotane punika dane taler ngejuk komandan-komandan wadua balane, parapangabih sang prabu sane kantun ring kota sareng pepitu, parawakil komandan sane madue kaonangan buat naptarang paraprajurite miwah jadma sane penting-penting lianan nem dasa diri akehipun.
26 Dane Nebusaradan makta anake punika ka ajeng sang prabu Babele sane malinggih ring kota Ribla,
27 ring wewengkon Hamate. Irika sang prabu nyangsaren dane tur nyedayang dane.
Sapangrarisipun wong Yehuda kabakta ka genahnyane kaselong.28 Puniki cacah jiwanipun anake sane katawan antuk Ida Sang Prabu Nebukadnesar: Ring taun sane kaping pitu sapanyeneng idane, wenten tigang tali nanggu tigalikur.
29 Ring taun sane kaping plekutus Ida makta domas nanggu tigang dasa kalih diri saking Yerusalem.
30 Tur ring taun sane kaping tigalikur, pitung atus nanggu setiman diri sane kabakta antuk Dane Nebusaradan. Dados gebogannyane wenten petang tali tigang atak diri sane kaselong.
31
Ritatkala Ida Sang Prabu Ewil-Merodak jumeneng prabu ring Babel, ida kalintang becik kayunne ring Ida Sang Prabu Yoyakin ratun Yehudane, saha mebasang ida saking tawanan. Indike punika kalaksanayang ring tanggal slae sasih sane kaping roras, taun sane kaping tigang dasa pitu sasampun Sang Prabu Yoyakin katawan.32 Ida Sang Prabu Ewil-Merodak becik pisan kayune ring Ida Sang Prabu Yoyakin, tur nglugrain ida linggih sane luihan bandingang ring linggih sane kapaica ring pararatu sane sareng-sareng katawan ring Babel.
33 Ida Sang Prabu Yoyakin kalugrain magentos pangangge, nenten malih ngangge pangangge tawanan, tur kalugrain majengan sareng-sareng ring sang prabu Babele sapanjang umur idane.
34 Sasuen idane kantun nyeneng, ida polih panugraan saking sang prabu nyabran rahina manut kabuatan idane.