1
Sane mangkin Ida Sang Prabu Daud sampun lingsir pisan. Yadiastun ragan idane sampun kasaputin antuk makudang-kudang kampuh, nanging ragan idane taler nenten anget.2 Irika paraprakanggen idane tumuli matur ring ida sapuniki: “Duh ratu sang prabu, lugrainja titiang ngrereh anak daa adiri buat ngiring tur ngancangin palungguh iratu. Ipun jaga masare iriki mangda anget ragan palungguh iratune.”
3 Irika raris paraprakanggen idane ngrereh anak daa sane ayu adiri ring sakuub panegara Israele, tur ring Sunem tumuli kakeniang anak daa sane mawasta Abisag. Ipun raris katurang ring ida sang prabu.
4 Anake daa punika kalintang ayu, tur ipun kapangandikayang ngiring tur ngancangin ida sang prabu. Nanging ida sang prabu nenten matemu semara ring ipun.
5
[5-6] Sane mangkin Ida Absalom sampun seda. Ida Adonia okan Sang Prabu Daud sane saking rabin idane sane mapesengan Hagit, dados okan idane lanang sane pinih duur sane kantun nyeneng. Ida Adonia kalintang bagus. Ring saluiring paindikan, Sang Prabu Daud nenten naen nglemekin ida, tur ida meled pisan jaga dados prabu. Duaning punika ida raris nyawisang ragan idane makudang-kudang kreta, kuda miwah pasukan pangiring seket diri.6
7 Ida raris mabaos ring Dane Yoab (sane biangne mapesengan Seruya) miwah ring Pandita Abyatar, tur sang kalih pada adung jaga nyruronin pamargin idane.
8 Nanging Pandita Sadok, Dane Benaya okan Dane Yoyadane, Nabi Natan, Dane Simei, Dane Rei miwah parapangawal Ida Sang Prabu Daude nenten maroang ring Ida Adonia.
9
Sedek rahina anu Ida Adonia ngaturang aturan biri-biri, banteng miwah godel mokoh ring batu kaang Sohelet, ring sisin toya klebutan En-Rogele. Ida ngundang paraputran Ida Sang Prabu Daud sane tiosan miwah prakanggen idane sane saking Yehuda mangda rauh ring pesta genah idane maturan punika.10 Nanging ida nenten ngundang Ida Salomo, semeton kualon idane, miwah Nabi Natan, Dane Benaya miwah parapangawal ida sang prabune.
11
Irika Nabi Natan raris ngrauhin Dane Batseba, biang Ida Salomo tur mataken ring dane sapuniki: “Punapike pamekele nenten mireng, mungguing okan Dane Hagit, Ida Adonia, sampun ngadegang ragan idane dados prabu? Samaliha Ida Sang Prabu Daud nenten uning punapa-punapi ngeniang paindikane punika.12 Yen pamekele mapikayun jaga ngluputang urip pamekele miwah Ida Salomo, tiang ngaturin pamekele pakeling,
13 mangda pamekele digelis tangkil ring Ida Sang Prabu Daud, tur mapinunas sapuniki: ‘Ratu sang prabu, boyake palungguh iratu sampun masumpah ring titiang mungguing pianak titiange Salomo jaga ngentosin palungguh iratu madeg ratu? Sane mangkin punapi awinanipun jeg Ida Adonia sampun jumeneng nata?’
14 Samaliha risedek pamekele kantun mabaos ngiring Ida Sang Prabu Daud, titiang jaga ngranjing irika, tur jaga mapisinggih atur pamekele punika.”
15
Irika Dane Batseba raris nangkilin ida sang prabu ring pamereman idane. Ida sampun kalintang lingsir, tur Abisag, daane sane saking Sunem punika ngancangin ida irika.16 Dane Batseba sumungkem ring ajeng ida sang prabu, tur sang prabu raris mataken sapuniki: “Apa ane buatang adi?”
17
Dane Batseba tumuli matur, sapuniki: “Ratu sang prabu, palungguh iratu sampun masumpah ring titiang sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iratune, mungguing pianak titiange jaga jumeneng nata, ngentosin palungguh iratu.18 Nanging sane mangkin Ida Adonia sampun madeg ratu, tur palungguh iratu nenten uning ring paindikane punika.
19 Ida sampun ngaturang aturan banteng, biri-biri miwah godel mokoh-mokoh akeh pisan, tur ida ngundang paraputran palungguh iratu, Pandita Abyatar, miwah Yoab senapatin wadua balan palungguh iratune, mangda rauh ring pestan idane. Nanging ida nenten ngundang icening Salomo putran palungguh iratu.
20 Duh ratu sang prabu, kaula druene Israel sami pada nyantosang dauh pangandikan palungguh iratu, sapasira sane jaga ngentosin palungguh iratu madeg ratu.
21 Yening palungguh iratu nenten ngandikayang indike punika, dadosipun rikala palungguh iratu seda, pianak titiange Salomo miwah titiang jaga katibenin pasisip waluya sakadi penghianat.”
22
Daweg dane kantun mabaos, Nabi Natan raris rauh ring puri.23 Ida sang prabu raris katurin piuning mungguing Nabi Natan wenten irika, tur Nabi Natan ngranjing tumuli sumungkem ring ajeng ida sang prabu.
24 Irika Nabi Natan raris matur, sapuniki: “Ratu sang prabu, punapike palungguh iratu sampun ngwarahang, mungguing Ida Adonia jaga ngentosin palungguh iratu jumeneng nata?
25 Ring rahinane puniki ida sampun ngaturang aturan banteng, biri-biri miwah godel mokoh-mokoh akeh pisan. Ida ngundang paraputran palungguh iratu makasami, Dane Yoab senapatin wadua balan palungguh iratune, miwah Pandita Abyatar, samaliha sane mangkin ida dane sareng sami sedekan mapesta ngiring Ida Adonia tur masuryak-suryak sapuniki: ‘Dirga yusa Sang Prabu Adonia.’
26 Nanging ida nenten ngundang titiang, miwah Pandita Sadok, Dane Benaya miwah Ida Salomo.
27 Punapike palungguh iratu saadung ring paindikan punika, tur nenten ngwecanayang ring paraprakangge druene, indik sapasira sane jaga ngentosin palungguh iratu jumeneng ratu?”
28
Ida Sang Prabu Daud tumuli ngandika, sapuniki: “Tundenja Batseba mai.” Irika Dane Batseba tumuli rauh tur ngadeg ring ajeng idane.29 Ida tumuli ngandika ring dane, sapuniki: “Beli majanji teken adi masrana ngojah parab Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nyeneng, ane suba ngluputang beli uli sakancan kakewehan beline.
30 Mungguing di dinane jani beli lakar ngamanggehang janji ane suba gae beli ngajak adi sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele, mungguing pianak adine Salomo lakar ngantinin beli jumeneng prabu.”
31
Dane Batseba tumuli sumungkem sarwi matur kadi asapuniki: “Dumadakja ratun titiange, ida sang prabu nyeneng salami-laminipun!”32
Irika Sang Prabu Daud raris ngesengin Dane Sadok, Nabi Natan miwah Dane Benaya. Rikala sang tiga sampun tangkil,33 ida tumuli ngandika ring dane asapuniki: “Ajakja prakanggon purin tiange, laut tegakang icening Salomo di tundun bagal tegakan tiange, tumuli peedang ia ngungsi yeh klebutan ane di Gihon.
34 Ditu Sang Pandita Sadok muah Sang Nabi Natan patut nyriokin ia baan lengis suci, buat ngadegang ia dadi prabun bangsa Israele. Sasubane keto, munyiangja trompete sarwi masuryak kene: ‘Dirga yusa Ida Sang Prabu Salomo.’
35 Atehang ia buin malipetan mai, apanga ia negak sig singasanan tiange. Ia lakar ngentosin tiang jumeneng ratu, sawireh tuah ia ane suba selik tiang dadi pamrentah Israel muah Yehudane.”
36
Dane Benaya tumuli matur sapuniki: “Makasami punika jaga kasidan. Dumadakja Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin palungguh iratune ngamanggehang indike punika.37 Sakadi Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngiangin palungguh iratu, dumadakja Ida taler ngiangin Ida Salomo, tur ngawinang pamrentahan idane gemuh landuh langkungan ring pamrentahan palungguh iratune.”
38
Irika Dane Sadok, Dane Natan, Dane Benaya miwah pangawal ida sang prabu raris nglinggihang Ida Salomo ring tundun bagal Ida Sang Prabu Daude, tumuli ida kapeedang ngungsi toya klebutane ring Gihon.39 Dane Sadok makta botol minyak saitun sane ambil dane saking Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, tumuli kasriokang ring duur Ida Salomone. Dane sareng sami raris ngupin trompet, tur rakyate sami pada masuryak-suryak sapuniki: “Dirga yusa Ida Sang Prabu Salomo!”
40 Sasampune punika dane sareng sami raris ngiring Ida Salomo mawali sinambi masuryak-suryak, masuka rena miwah nyuarayang suling, tur mabiayuhan rame pisan ngantos tanahe magejeran.
41
Rikala Ida Adonia miwah paratamiun idane wusan mapesta, ida raris mireng uyute punika. Tur rikala Dane Yoab mireng suaran trompete, dane raris mataken sapuniki: “Napi piteges uyute sane ring kota punika?”42 Durung puput dane mabaos, Dane Yonatan okan Pandita Abyatare tumuli rauh. Ida Adonia raris ngesengin dane sapuniki: “Maija! Cening mula anak ane melah sinah cening ngaba orta ane melah-melah.”
43
Dane Yonatan raris matur sapuniki: “Titiang nenten ajerih. Ida Sang Prabu Daud sampun ngadegang Ida Salomo dados ratu.44 Ida ngandikayang Dane Sadok, Dane Natan, Dane Benaya miwah parapangawal ida sang prabu meedang Ida Salomo. Dane sareng sami nglinggihang Ida Salomo ring tundun bagal palinggihan ida sang prabune,
45 tur Dane Sadok miwah Dane Natan raris nyriokin duur idane minyak suci ring toya klebutane ring Gihon, buat ngadegang ida dados prabu. Sasampune punika dane sareng sami raris mawali ka kota, masuryak-suryak saha liang, tur sane mangkin rakyate sami pada iur. Punika uyute sane pireng palungguh iratu iwau.
46 Sane mangkin Ida Salomo sampun jumeneng nata.
47 Napi malih paraprakanggen Ida Sang Prabu Daud sampun nyinahang subaktinnyane ring ida, tur matur sapuniki: ‘Dumadakja Widin palungguh iratune nadosang kabinawan Ida Sang Prabu Salomo langkungan ring palungguh iratu. Dumadak pamrentahan idane jaga gemuh landuh langkungan ring pamrentahan palungguh iratune.’ Sasampune punika Ida Sang Prabu Daud tumuli sumungkem mabakti ring pamereman idane,
48 sarwi ngastawa sapuniki: ‘Pujija Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele, sawireh di dinane jani Ida suba ngadegang salah tunggal katurunan tiange dadi ratu, tur nglugrain tiang nepukin paundukane ento.’ ”
49
Irika paratamiun Ida Adoniane pada ajerih, tumuli dane pada matangi tur makaon, ngungsi genahnyane suang-suang.50 Ida Adonia rumasa ajerih pisan ring Ida Sang Prabu Salomo, tumuli lunga ka Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa. Irika ida ngelut bucun pamorboran aturane.
51 Ida Sang Prabu Salomo raris katurin piuning mungguing Ida Adonia kalintang ajerih ring ida sang prabu, tur sane mangkin ida sedekan ngelut bucun pamorboran aturane. Samaliha Ida Adonia sampun mabaos sapuniki: “Tiang edot pesan apang Ida Sang Prabu Salomo ledang masumpah teken tiang, mungguing ida tusing lakar ngamatiang tiang.”
52
Sang Prabu Salomo raris ngandika sapuniki: “Yen ia subakti, angan akatih ko bokne ane di sirahne tusing lakar kusud. Nanging yen ia tusing subakti, ia lakar mati.”53 Ida Sang Prabu Salomo tumuli ngandikayang ngaturin Ida Adonia mangda ida tedun saking pamorboran aturane. Ida Adonia raris tangkil ring Sang Prabu Salomo, tur sumungkem ring ajeng idane. Ida sang prabu raris ngandika ring Ida Adonia sapuniki: “Ane jani beli dadi suba mulih.”
1
Rikala Ida Sang Prabu Daud sampun makire seda, ida ngandikain putran idane Sang Prabu Salomo, tur kicen bisama sane ka pamuput, sapuniki:2 “Panemayan ajine mati suba paek. Entegang tur kukuhangja keneh ceninge,
3 tur laksanayangja sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin ceninge. Tinutinja sakancan pidabdab muah titah Idane, buka ane sinurat di cakepan pidabdab Dane Musa, apanga cening sida labda karya sajeroning gegaen ceninge makejang muah saparilampah ceninge.
4 Yening cening satinut teken Ida, Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar ngamanggehang prajanjian ane suba kardi Ida, dugase Ida ngandikain aji, mungguing katurunan ajine lakar mrentah bangsa Israel, sanun iane teleb satia tuu ninutin titah Idane, aji panelah bayu sabda idepnyane.
5
Ene ada buin abesik. Cening inget unduk laksanan I Yoabe marep teken aji, malantaran ia ngamatiang senapatin wadua balan Israele dadua nah ento Abner pianak Nere muah Amasa pianak Yetere. Ia ngamatiang senapatine makadadua ento dikalan masan damene, buat ngwales danda pati ane kalaksanayang baan senapatine ento dikalane masan perang. Ia ngamatiang anak ane tan padosa, tur ane jani aji ane negenang laksanan iane ento, tur aji ane ngemasin palannyane.6 Cening nawang apa ane patut laksanayang cening. Cening patut ngrencanayang apanga ia mati salah pati.
7
Nanging padalemja pianak-pianak Barsilaine ane uli Gilead tur piaraja ia, sawireh ia suba madalem aji, dugase aji jerih malaib uli arepan belin ceninge Absalom.8
Ingetang masih Simei, pianak Gerane ane uli kota Bahurim daerah Benyamin. Ia sanget pesan nemah aji dugas ajine malaib ka Mahanaim. Nanging dugas iane mapag aji di Tukad Yordane, aji suba masumpah teken ia sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, mungguing aji tusing lakar ngamatiang ia.9 Nanging cening eda pesan mebasang ia uli ukuman. Cening nawang apa ane patut laksanayang cening. Cening patut ngawenang apanga ia kena danda pati.”
10
Ida Sang Prabu Daud raris seda tur kapendem ring Kota Daud.11 Ida jumeneng ratu ring Israel petang dasa warsa suenipun. Pitung warsa suennya ida mrentah ring Hebron, miwah tigang dasa tiga taun ring Yerusalem.
12 Sang Prabu Salomo nylediinin ajin idane Sang Prabu Daud jumeneng nata, tur kakuasan kaprabon idane kukuh bakuh.
13
Sasampune punika Ida Adonia, okan Dane Hagit, raris tangkil ring Dane Batseba, biang Ida Sang Prabu Salomone. Dane Batseba tumuli nakenin Ida Adonia sapuniki: “Apa tekan cening ene saking rahayu?” Ida Adonia raris matur sapuniki: “Inggih titiang rauh saking rahayu.”14 Sapanglanturipun, ida matur sapuniki: “Wenten paindikan akidik sane jaga tunasang titiang ring ibu.”
Dane Batseba raris mataken: “Apa mirib ento?”15
Pasaur idane sapuniki: “Ibu uning mungguing titiang sane patut ipun jumeneng nata, tur sawatek rakyate ring Israel sami pada ngajap-ajap indike punika. Nanging pamuputipun nenten kadi asapunika, tur adin titiange sane madeg ratu, santukan punika mula pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa.16 Sane mangkin wenten pinunas titiange ring ibu asiki, sampunangja tulaka.”
17
Dane Batseba raris mataken: “Apa mirib ento?” Pasaur danene, sapuniki: “Titiang uning mungguing Ida Sang Prabu Salomo nenten jaga nulak pinunas ibune. Rarisang tunasang ring ida, mangda ida ledang maicayang Abisag, daane sane saking Sunem punika, buat dados kurenan titiange.”18
Pasaur danene, sapuniki: “Nah, ibu lakar nunasang cening teken ida sang prabu.”19
Irika Dane Batseba raris tangkil ring ida sang prabu, buat ngaturang pinunas Ida Adoniane. Sang prabu tumuli ngadeg, nyapa biang idane saha sumungkem ring ajeng danene. Wusan punika ida raris malinggih ring singasanan idane. Sajaba punika ida taler ngandikayang mangda kasediaang palinggihan lianan buat biang idane. Biang idane tumuli malinggih ring tengen ida sang prabu.20 Dane tumuli matur sapuniki: “Ada ane lakar idih meme abedik teken cening, edaja tulaka pangidih memene ene.”
Ida raris mataken: “Napi arsayang ibu, sinah nenten jaga tulak titiang.”21
Pasaur danene sapuniki: “Palilayangja Abisag teken belin ceninge Adonia buat lakar anggona kurenan.”22
Sang prabu raris mataken, sapuniki: “Napi awinan ibu ngandikayang tiang malilayang Abisag ring ida. Becikan ibu ngandikayang titiang nyerahang singasanane puniki taler ring ida. Sujatinipun ida punika belin tiange, tur Pandita Abyatar miwah Yoab ngroangin ida.”23 Sasampune punika Sang Prabu Salomo raris masumpah sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamademang titiang, yening titiang nenten ngepet patin Adoniane, malantaran pangidihnyane punika.
24 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamanggehang titiang saha kukuh bakuh ring singasanan ajin titiange Sang Prabu Daud. Ida sampun ngamanggehang janjin Idane tur maicayang kaprabone puniki ring titiang miwah ring katurunan titiange. Titiang masumpah sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa sane nyeneng, mungguing Adonia jaga padem ring rahinane mangkin!”
25
Irika Sang Prabu Salomo mapaica prentah ring Dane Benaya. Dane raris medal tur nyedayang Ida Adonia.26
Sasampune punika Sang Prabu Salomo raris ngandika ring Pandita Abyatar, sapuniki: “Mrikaja sang pandita mantuk ka desa uedan druene ring Anatot. Sang pandita patut ipun kasedayang, nanging sane mangkin tiang nenten jaga nyedayang sang pandita, santukan sang pandita dados pangancang Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa duk sang pandita ngiring ajin tiange Sang Prabu Daud, samaliha sang pandita sareng-sareng nandang sakancan kamewehan idane.”27 Sasampune punika Sang Prabu Salomo raris nyurudang linggih kapanditan Dane Abyatare, saking linggih dados pandita druen Ida Sang Hyang Widi Wasa. Malantaran punika ida negepang sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sampun sabdayang Ida ring Silo, ngeniang indik Pandita Eli miwah katurunan danene.
28
Dane Yoab mireng paindikane punika. (Dane sampun sruron ring Ida Adonia, nanging nenten sruron ring Ida Absalom.) Duaning punika dane malaib ngranjing ka Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, tumuli mlekuk bucun pamorboran aturane.29 Rikala ortine punika kapireng antuk Ida Sang Prabu Salomo, mungguing Dane Yoab sampun malaib ngranjing ring Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur wenten ring pamorboran aturane, ida sang prabu tumuli ngutus anak nakenin dane napi awinannya dane malaib ka pamorboran aturane punika. Dane Yoab masaur mungguing sane dados awinan dane malaib ka ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, santukan dane ajerih ring Ida Sang Prabu Salomo. Duaning punika, Ida Sang Prabu Salomo tumuli ngutus Dane Benaya buat nyedayang Dane Yoab.
30 Dane mamargi ka Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur mabaos ring Dane Yoab sapuniki: “Ida sang prabu ngandikayang mangda semeton medal saking iriki.”
Pasaur Dane Yoabe sapuniki: “Tiang nenten sairing. Tiang mamanah padem iriki.” Dane Benaya raris mawali tangkil ring ida sang prabu nguningayang baos Dane Yoabe punika.31
Ida Sang Prabu Salomo raris ngandika, sapuniki: “Jalanangja buka raos Yoabe ento. Matiangja ia tur lautang tanem. Sasubane keto tiang muah katurunan Ida Sang Prabu Daude ane lenan tusing enu buin negen kapelihan Yoabe, dugase ia ngamatiang anak ane tan padosa.32 Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar nyisipang I Yoab, baane ia ngamatiang anake ento, ane laksanayanga tur tusing kuningin baan ajin tiange Sang Prabu Daud. I Yoab ngamatiang anak ane tan padosa duang diri, anak ane melahan teken ia, nah ento: Abner, senapatin wadua balan Israele muah Amasa, senapatin wadua balan Yehudane.
33 Pasisip unduk matin anake dadua ento, lakar nibenin I Yoab muah katurunannyane kantos salawas-lawasne. Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar setata mapaica labda karya teken katurunan Ida Sang Prabu Daud ane malinggih di singasana kaprabon idane.”
34
Irika Dane Benaya raris ngranjing ka Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, tumuli nyedayang Dane Yoab, tur layon danene kapendem ring jeroan danene, ring tanah pategalane.35 Ida sang prabu tumuli ngamanggehang Dane Benaya dados senapati ngentosin Dane Yoab, miwah ngamanggehang Pandita Sadok ngentosin Pandita Abyatar.
36
Sasampune punika sang prabu raris ngutus anak ngrauhin Dane Simei, saha ngrauhang pangandikan idane ring dane, sapuniki: “Jujukangja umah bapane dini di Yerusalem, laut tongosin, tur eda pesan magedi uli di kota.37 Yen bapa taen kanti magedi ngliwatin Tukad Kidrone, sinah bapa lakar mati, tur bapa padidi ane lakar pelih.”
38
Pasaur Dane Simei, sapuniki: “Inggih titiang sairing, ratu sang prabu! Titiang jaga nglaksanayang sapatitah palungguh iratu.” Duaning punika dane raris magenah ring Yerusalem sue pisan.39
Sasampune maletan tigang taun, yan asapunapi jua, wenten parekan Dane Simei kekalih malaib ka ajeng Sang Prabu Akis okan Ida Maaka, sane jumeneng ratu ring Gat. Rikala Dane Simei mireng mungguing parekan danene punika wenten ring Gat,40 dane raris nglinggihin keledaen danene, tumuli tangkil ring Sang Prabu Akis ring Gat buat ngrereh parekan danene. Parekan danene punika keniang dane, tur kajak budal.
41 Rikala Sang Prabu Salomo mireng pamargin Dane Simei punika,
42 ida raris ngesengin Dane Simei, saha ngandika kadi asapuniki: “Tiang suba majanji teken bapa sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, apang tusing pesu uli kota Yerusalem. Tur tiang suba matinget bapa, yening bapa mamurug, sinah bapa lakar mati. Tusingke bapa suba saadung teken unduke ento, tur bapa ngorahang mungguing bapa lakar satinut teken tiang?
43 Ane jani apa krana bapa mamurug janjin bapane, tur tusing satinut teken titah tiange?
44 Bapa suba nawang sakancan kapelihan ane suba laksanayang bapa marep teken ajin tiange Sang Prabu Daud. Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar ngukum bapa malantaran kapelihane ento.
45 Nanging Ida lakar ngamertanin tiang, tur Ida lakar ngawinang kaprabon Ida Sang Prabu Daud kukuh bakuh salawas-lawasne.”
46
Sasampune punika ida sang prabu raris mapaica prentah ring Dane Benaya. Dane raris medal tur nyedayang Dane Simei. Sane mangkin Ida Sang Prabu Salomo raris kukuh bakuh anyakra werti.1
Ida Sang Prabu Salomo makanti sraya ring ida sang prabu ring Mesir, malantaran ida ngambil okan sang prabu Mesire kanggen rabi. Ida ngajak rabin idane punika ring Kota Daud, kantos ida puput ngwangun purin idane, Perhyangan miwah tembok panyengker kota Yerusaleme.2 Daweg Perhyangan Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa durung puput kawangun, rakyate kantun ngaturang aturan ring makudang-kudang genah sane matios-tiosan.
3 Ida Sang Prabu Salomo astiti bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur satinut ring sapatitah ajin idane Sang Prabu Daud, nanging ida taler nampah wewalungan buat katurang ring pamorboran aturan sane matios-tiosan punika.
4
Sedek rahina anu ida lunga ka Gibeon buat ngaturang aturan, santukan irika wenten genah maturan sane kalintang kasub. Irika ida ngaturang aturan maborbor panyatusan akehipun.5 Ring wengi punika Ida Sang Hyang Widi Wasa mapakantenang raga ring ida sajeroning panyumpenan. Ida Sang Hyang Widi Wasa mataken ring ida sapuniki: “Apa ane tunas kita teken Ulun?”
6
Ida Sang Prabu Salomo tumuli matur, sapuniki: “Palungguh IRatu tan mari nyinahang sih pasuecan sane ageng ring parekan Palungguh IRatu bapan titiange Daud, tur ipun tansah malaksana ayu, subakti miwah jujur ring Palungguh IRatu. Samaliha Palungguh IRatu tan rered-rered nyinahang sih pasuecan Palungguh IRatu sane ageng punika ring ipun, malantaran Palungguh IRatu ngicen ipun pianak muani, sane ngentosin ipun mrentah ring rahinane puniki.7 Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange, Palungguh IRatu sampun nglugrain titiang ngentosin bapan titiange madeg ratu, yadiastun titiang kantun kalintang wimuda, tur nenten uning ring paindikan mrentah.
8 Sane mangkin titiang wenten ring pantaran bangsa sane sampun selik Palungguh IRatu buat dados druen Palungguh IRatu, inggih punika bangsa sane kalintang akeh, kantos tan keni antuk ngwilang.
9 Duaning punika icenja titiang kawicaksanaan sane buatang titiang buat mrentah kaulan Palungguh IRatu antuk kadilan, samaliha mangda titiang mrasidayang maminayang paindikan sane becik miwah sane kaon. Yen tan kadi asapunika, sapunapi jagi antuk titiang mrasidayang mrentah bangsa druene sane ageng punika?”
10
Ida Sang Hyang Widi Wasa ledang ring kayun santukan Sang Prabu Salomo nunas kawicaksanaan punika.11 Duaning punika Ida raris masabda sapuniki: “Sawireh kita nunas kawicaksanaan apang kita bisa mrentah saha adil, tur tusing nunas umur panjang wiadin kasugihan, wiadin apang musuh-musuh kitane mati,
12 dadinne Ulun lakar ngisinin pinunas kitane. Ulun lakar ngicen kita kawicaksanaan muah pangresepan lebihan teken ane taen gelahanga baan anake ane maluan wiadin ane durian teken kita.
13 Ulun masih lakar maicayang teken kita paundukan ane tusing tunas kita, nah ento sapanjang umur kitane, kita lakar muponin kasugihan muah kamulian lebihan teken ane kapuponin baan pararatune ane lenan.
14 Buina yening kita satinut teken Ulun, tur ngamanggehang pidabdab muah titah Ulune, buka ane kalaksanayang baan bapan kitane Daud, Ulun lakar ngicen kita tuuh ane lantang.”
15
Ida Sang Prabu Salomo tumuli matangi tur ida uning mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda ring ida sajeroning panyumpenan. Sasampune punika, ida raris lunga ka Yerusalem, tumuli ngadeg ring arepan Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa, saha ngaturang aturan maborbor miwah aturan karahayuan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Wusan punika ida raris namiu sawatek prakanggen idane makasami.16
Sedek rahina anu wenten anak luh panayang sareng kalih nangkil ring ajeng Ida Sang Prabu Salomo.17 Sane adiri matur ring ida sapuniki: “Duh ratu sang prabu, jadmane luh punika sareng-sareng dados aumah ring titiang. Risedek ipun sareng-sareng jumah titiang raris ngembasang rare muani adiri.
18 Sasampun raren titiange matuuh kalih rahina, jadmane punika taler ngembasang rare muani adiri. Ring umahe punika wantah titiang ring ipun kewanten, nenten wenten malih anak sane lianan.
19 Sasampune punika sedek rahina anu, rikalaning wengi pianakipune keni teteh ipun kantos rarenipune punika padem.
20 Rikala wengi, sedekan titiang kantun pules, raren titiange raris ambil ipun saking pedeman titiange, raris genahang ipun ring pedemanipune tur raren ipune sane sampun padem punika genahang ipun ring pedeman titiange.
21 Benjang semengipun, rikala titiang bangun jaga manyonyoin raren titiange, raris panggihin titiang raren titiange sampun padem. Rarene punika tumuli paekin tur telektekin titiang, raris panggihin titiang mungguing rarene punika boya pianak titiange.”
22
Nanging anake luh sane malih adiri punika raris mabaos sapuniki: “Sing saja keto. Rarene ane idup ene pianak icange, tur ane mati ento pianak nyaine.” Anake luh sane kapangawit raris masaur sapuniki: “Singja keto. Rarene ane mati ento raren nyaine, tur ane idup ento raren icange.” Kadi asapunika ipun masogsag ring ajeng ida sang prabu.23
Ida Sang Prabu Salomo tumuli ngandika sapuniki: “Nyai suang-suang pada ngorahang mungguing rarene ane idup ento raren nyaine, muah rarene ane mati ento raren timpal nyaine.”24 Ida raris ngandikayang ngambil pedang, tur sasampune ida katurin pedang,
25 ida ngandika sapuniki: “Tugelja rarene ane idup ento dadiang dadua laut serahang teken anake luh makadadua ento pada matugel.”
26
Memen rarene sane sujati, manah ipune kabekin antuk katresnan ring pianak ipune, tumuli matur ring ida sang prabu sapuniki: “Duh ratu sang prabu, sampunangja pademanga rarene punika! Paicayangja rarene punika ring jadmane luh punika!” Nanging jadmane luh sane lianan tumuli matur sapuniki: “Sampunangja rarene punika paicayanga ring titiang salah tunggil. Rarisangja getep ipun dados kalih.”27
Sasampune punika Ida Sang Prabu Salomo raris ngandika sapuniki: “Buungang ngamatiang rarene ento. Serahang rarene ento teken anake luh ane pangawit, sawireh ia memen rarene ento ane sasajaane.”28
Rikala bangsa Israele miragi indik kaputusan Ida Sang Prabu Salomo punika, ipun sareng sami pada banget pisan ngajiang ida, santukan ipun uning mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngicen ida kawicaksanaan buat nepasin wicara saha adil.1
Ida Sang Prabu Salomo ngwengku jagat Israele makasami.2 Sane makadados paraprakanggen idane, inggih punika: Sane madeg pandita: Dane Asarya, okan Dane Pandita Sadok.
3 Dados sekretaris negara: Dane Elihorep miwah Dane Ahia, paraputran Dane Sisa. Sane dados bendahara negara: Dane Yosapat okan Dane Ahilud.
4 Sane kamanggehang dados senapati: Dane Benaya okan Dane Yoyada. Sane kamanggehang dados pandita: Dane Sadok miwah Dane Abyatar.
5 Sane kamanggehang dados pangawas paragubernure: Dane Asarya okan Dane Natan. Sane dados panasehat ida sang prabu inggih punika: Pandita Sabud okan Dane Natan.
6 Sane dados pangenter parapangayahe ring puri: Dane Ahisar. Sane dados pangenter pangayahe ring jabaan purine: Dane Adoniram okan Dane Abda.
7
Ida Sang Prabu Salomo nyelik anak roras diri, sami kamanggehang dados gubernur ring sawewidangan Israele. Paragubernure punika patut munduhang pangan saking wewidangannyane, pabuat ida sang prabu miwah kadang purine sami. Nyabran taun asing-asing gubernure punika patut ngaturang pangan acukupan asasih.8 Paragubernure sane roras punika miwah wewidangannyane suang-suang inggih punika: Dane Ben-Hur, ngwengku pagunungan Epraim.
9 Dane Ben-Deker, ngwengku kota Makas, Saalbim, Bet-Semes, Elon miwah Bet-Hanan.
10 Dane Ben-Hesed, ngwengku kota-kota Arubot, Soko miwah sawewidangan Hepere.
11 Dane Ben-Abinadab, sane marabian sareng okan Ida Sang Prabu Salomo sane mapesengan Tapat, ngwengku wewidangan Dore makasami.
12 Dane Baana okan Dane Ahilud, ngwengku kota-kota Taanak, Megido miwah wewidangan sane nampek ring Bet-Sean, sane nampek ring kota Sartan, delod kota Yisreele, ngantos rauh ka kota Abel-Mehola miwah Yokmeam.
13 Dane Ben-Geber mrentah kota Ramot sane ring Gilead miwah desa-desane ring Gilead sane dados paderbean palingsehan Dane Yair, katurunan Dane Manase miwah wewidangan Argobe ring Basan, inggih punika kota sane ageng-ageng nem dasa akehipun, sane mabenteng, tur jelanan gapuran ipune madalit antuk temaga.
14 Dane Ahinadab okan Dane Ido mrentah wewidangan Mahanaim.
15 Dane Ahimas, sane marabian ring Dane Basmat, okan Sang Prabu Salomo sane lianan, mrentah wewidangan Naptali.
16 Dane Baana okan Dane Husai, mrentah wewidangan Aser miwah kota Alot.
17 Dane Yosapat okan Dane Paruah, ngwengku wewidangan Isakar.
18 Dane Simei okan Dane Ela, ngwengku wewidangan Benyamin.
19 Dane Geber okan Dane Uri, ngwengku wewidangan Gilead sane pecak kaprentah antuk Sang Prabu Sihon, ratun wong Amorine miwah Sang Prabu Og saking Basan.
Sajawining paragubernure sane roras punika, wenten gubernur malih adiri, sane ngwengku sakuub jagate punika.20
Wong Yehuda miwah wong Israele, tan bina sakadi biase ring pasisi akehipune, tur ipun pada mangan nginum saha liang.21 Sane maug dados kaprabon Ida Sang Prabu Salomo inggih punika sakancan bangsa-bangsane, ngawit saking Tukad Eprat ngantos rauh ka panegaran wong Pilistine miwah ring tepi siring jagat Mesire. Bangsa-bangsane punika sami pada naur upeti tur mateluk ring ida sapanyeneng idane.
22
Pangan sane kaperluang antuk Ida Sang Prabu Salomo nyabran rahina, inggih punika: tepung sane pinih becik limang tali liter, miwah dasa tali liter tepung biasa.23 Banteng mokoh-mokoh sane mubuh ring bada dasa ukud, banteng sane malumbar kalih dasa ukud miwah biri-biri satus ukud, sajawining kidang, manjangan, kancil miwah ayam lan bebek.
24
Ida Sang Prabu Salomo ngwengku jagat sadauh Tukad Eprate sami, ngawit saking Tipsah sane ring Eprat ngauhang ngantos rauh ka Gasa. Sakancan pararatune sadauh Tukad Eprate sami pada mateluk ring ida, tur ida madame sareng negara-negara sane wenten ring kiwa tengen idane.25 Sapanyeneng idane rakyate ring sakuub jagat Yehuda miwah Israele sami pada muponin kerta raharja. Asing-asing kulawarga pada maderbe wit anggur miwah wit aa niri-niri.
26
Ida Sang Prabu Salomo madue kandang kuda petang dasa tali akehipun buat genah kuda-kudan idane sane ngedeng kreta, miwah kudan prajurite sane nunggang kuda roras tali.27 Paragubernur idane sane roras punika, kapangandikayang ngaturang pangan magilir nyabran sasih sane kaperluang antuk Ida Sang Prabu Salomo miwah sakancan anak sane nunas lungsuran ring puri. Paragubernure punika tansah ngaturang sakancan sane kaperluang punika.
28 Asing-asing gubernur punika taler ngaturang gandum miwah sumi manut bagiannyane suang-suang, sane kaperluang buat kuda-kuda sane ngedeng kreta miwah kuda tunggangane.
29
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngicen Ida Sang Prabu Salomo kawicaksanaan miwah pangresepan sane tan kadi-kadi luihipun, miwah pangweruhan sane kalintang ageng, kantos tan sida antuk nyugjugin.30 Ida Sang Prabu Salomo wicaksanaan ring jadmane sane wicaksana sane saking kangin, miwah jadmane sane wicaksana ring Mesir.
31 Ida dados anak sane pinih wicaksana ring pantaran manusane sami, wicaksanaan ring Dane Etan, wong Esrahine punika, miwah ring Dane Heman, Kalkol miwah Darda, paraputran Dane Mahol, tur kabinawan idane sumebar ring sakuub panegara sane wenten ring kiwa tengen idane.
32 Ida ngawi sloka tigang tali akehipun, miwah kidung langkungan ring siu katahipun.
33 Ida nyritayang indik taru miwah tetanduran, ngawit saking wit aras ring Libanon ngantos rauh ring padang sane mentik ring temboke. Ida maosang indik sarwa sato, paksi, sato sane ngrayang miwah mina.
34 Pararatune ring sakuub jagate mireng indik kawicaksanaan idane punika tur ngutus rakyatnyane buat miragiang kawicaksanaan idane punika.
1
Ida Sang Prabu Hiram, ratune ring Tirus, tansah dados sawitran Ida Sang Prabu Daud. Rikala ida mireng mungguing Ida Sang Prabu Salomo sampun ngentosin Ida Sang Prabu Daud jumeneng nata, ida raris ngutus utusan tangkil ring Ida Sang Prabu Salomo.2 Ida Sang Prabu Salomo raris mawali ngutus utusan ring Sang Prabu Hiram, saha kadulurin atur sapuniki:
3 “Idewa wikan, mungguing ajin titiange Sang Prabu Daud tan mari mayuda, nglawan panegara meseh sane wenten ring kiwa tengen idane. Punika awinanipun ida nenten mrasidayang ngwangun Perhyangan, buat nyungsung Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin idane, kantos Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica kamenangan ring ida, marep ring meseh-meseh idane makasami.
4 Nanging sane mangkin Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange, sampun mapaica kerta raharja ring sawewidangan titiange. Titiang nenten maderbe meseh tur nenten wenten malih baya perang.
5 Ida Sang Hyang Widi Wasa majanji ring ajin titiange Sang Prabu Daud, sapuniki: ‘Pianak kitane ane lakar adegang Ulun dadi ratu ngentinin kita, ia ane lakar ngwangun Perhyangan pabuat Ulun.’ Sane mangkin titiang sampun ngamastiang jaga ngwangun Perhyangan punika, buat genah nyungsung Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange.
6 Duaning punika nikayangja kaula druene ka Libanon ngebah taru aras pabuat titiang. Kaulan titiange jaga makarya nyarengin kaula druene, tur upah kaula druene jaga taur titiang, manut sakadi sane pastikayang idewa. Idewa sampun wikan, mungguing kaulan titiange nenten pisan uning ngebah taru sakadi kaula druene.”
7
Riwau mireng atur Sang Prabu Salomo punika, Sang Prabu Hiram kalintang ledang ring pakayunan, sarwi ngandika sapuniki: “Di dinane jani pujija Ida Sang Hyang Widi Wasa, sawireh Ida mapaica putra ane wicaksana pesan teken Ida Sang Prabu Daud, buat ngentinin ida dadi ratun bangsane ane gede ento.”8 Sasampune punika Ida Sang Prabu Hiram raris ngutus utusan nguningayang ring Ida Sang Prabu Salomo, sapuniki: “Titiang sampun nrima baos sane kabuat antuk utusan druene, tur titiang misadia jagi nglaksanayang sapakarsan idewa. Titiang jaga nyawisang taru aras miwah cemara.
9 Kaulan titiange jaga makta tarune sane kantun mabungkulan tedun saking Libanon ngantos rauh ring segara, samaliha taru-taru punika jaga tegul-tegul ipun kadadosang rakit, buat jaga kabakta nuluh pasisi kantos rauh ring genah sane sampun pastikayang idewa. Irika kaulan titiange jaga ngembus malih taru-tarune punika, tur kaserahang ring kaulan idewane. Sane tunas titiang wantah mangda idewa ledang mapaica pangan kinum pabuat kaulan titiange punika.”
10
Irika Sang Prabu Hiram raris ngaturin Sang Prabu Salomo taru aras miwah cemara sane arsayang ida,11 tur Sang Prabu Salomo nyabran taun ngaturin Sang Prabu Hiram gandum kalih tali ton miwah minyak saitun murni samas tali liter buat dados pangan kinum idane.
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamanggehang janjin Idane, tur mapaica kawicaksanaan ring Ida Sang Prabu Salomo. Ring pantaran Sang Prabu Hiram sareng Sang Prabu Salomo tetep wenten dame tur sang kalih tumuli ngardi prajanjian.13
Ida Sang Prabu Salomo mrentahang rakyate makarya, wenten tigang dasa tali akehipun, saking sakuub jagat Israele.14 Tur Dane Adoniram sane kapisara buat ngenterang rakyate punika. Dane ngepah rakyate punika dados tigang klompok, asing-asing klompok wenten 10.000 diri akehipun. Tur asing-asing klompok punika makarya ring Libanon asasih suenipun, tur kalih sasih suennya ipun kalugra nongos jumah.
15 Sang Prabu Salomo taler madue kaula sane ngandik batu ring pagunungan ulung dasa tali akehipun miwah sane ngajang batu punika sareng pitung dasa tali.
16 Samaliha ida ngandikayang anak sareng tigang tali tigang atus buat jaga ngenterang tur ngamong pakaryan kaulane sane ngandik miwah ngajang batu punika.
17 Saking titah Ida Sang Prabu Salomo, ipun pada ngandik batu ageng-ageng sane becik-becik buat dasar Perhyangan Agunge punika.
18 Tukang-tukang Ida Sang Prabu Salomo miwah Sang Prabu Hiram makamiwah jadma saking Gebal pada ngarap batu miwah taru punika, buat ngwangun Perhyangan Agunge punika.
1
Sasampune samas wulung dasa taun bangsa Israele kesah saking tanah Mesir, sajeroning taun sane kaping pat panyeneng Ida Sang Prabu Salomo ring Israel, ring sasih sane kaping kalih, inggih punika sasih Sip, Ida Sang Prabu Salomo raris ngawitin makarya ngwangun Perhyangan Agung.2 Sikut Perhyangane punika: Panjangnyane ring jero 27 meter, linggahnyane 9 meter tur tegehnyane telulas meter nanggu atenga.
3 Rongan sane pinih ajeng, ka mukak linggahipun petang meter nanggu atenga, miwah ka samping 9 meter, asah ring linggah genahe sane suci punika.
4 Tembok Perhyangan Agunge punika madaging jendela sane songnyane linggahan ka tengah.
5 Ring jabaan tembok Perhyangane sane ring samping miwah ring ungkur, kadagingin amben sane matingkat tetiga. Tegeh asing-asing tingkat punika kalih meter nanggu kalih dasa senti.
6 Asing-asing kamar amben sane ring sor linggahipun kalih meter kalih dasa senti, sane ring madia kalih meter pitung dasa senti miwah sane pinih duur linggahipun tigang meter dasa senti. Asing-asing tembok Perhyangan sane madaging amben punika, sane ring tingkate baduuran tipisan ring sane ring soran, ngantos asing-asing rongan tingkate punika prasida kagenahang ring temboke saha nenten malih nganggen sesaka.
7
Batu-batune sane kanggen ngwangun Perhyangan Agung punika sampun kasikut tur kareka ring genahe ngandik batu, ngantos rikala Perhyangan Agunge punika kawangun nenten wenten malih kadingehan suaran palu, kapak miwah prabot besi sane lianan.8
Jelanane sane ngungsi ka rongan amben sane pinih sor magenah ring sisi kelod Perhyangan Agunge, tur madaging undag sane ngungsi ka tingkat sane ring madia miwah ring sane pinih duur.9 Kadi asapunika Ida Sang Prabu Salomo muputang wewangunan Perhyangan Agunge punika. Perhyangan Agung punika kadagingin tarib sane kakardi antuk balok miwah papan taru aras.
10 Tingkat ambene tetiga punika, sane tegehnyane suang-suang punika kalih meter kalih dasa senti, kawangun ring jabaan tembok Perhyangane, tur katepang ring temboke antuk balok taru aras.
11
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Ida Sang Prabu Salomo, sapuniki:12 “Yen kita nglaksanayang sakancan pidabdab muah titah Ulune, Ulun lakar maicayang teken kita sakancan ane suba janjiang Ulun teken bapan kitane Daud.
13 Ulun lakar malingga di pantaran kaulan Ulune Israel, di Perhyangan Agunge ane wangun kita ento, tur Ulun tusing lakar taen buin ngutang ia.”
14
Kadi asapunika Ida Sang Prabu Salomo muputang ngwangun Perhyangan Agung punika.15
Temboke sane marep ka tengah katukub antuk papan aras, ngawit saking sor ngantos rauh ka taribe, tur lantennyane katukub antuk taru cemara.16 Ring bagian ungkur Perhyangan Agunge punika kakaryanang rongan sane kawastanin Genah Sane Maha Suci. Panjang rongane punika sia meter tur kaseleng antuk papan aras, ngawit saking sor ngantos rauh ka langit-langite.
17 Rongane sane ring ajeng Genahe Sane Maha Suci punika plekutus meter panjangipun.
18 Papan-papan arase punika kapayasin antuk ukir-ukiran woh labu miwah sekar. Rongane punika makaileh katukub antuk papan-papan aras, kantos batun temboke nenten wenten sane kanten.
19
Ring Rongan Sane Maha Suci, sane ring bagian ungkur Perhyangane punika genah Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa.20 Rongane punika sia meter panjangipun, linggahipun sia meter miwah tegehipun sia meter, makasami katukub antuk mas murni. Genah pamorboran pasepane kakaput antuk papan aras.
21 Jeroan Perhyangane punika katukub antuk mas, miwah ring pamedal rongan tengah punika kembatang ante mas. Rongan tengah punika taler katukub antuk mas.
22 Sakancan rongane sane marep ka tengah ring Perhyangane punika, sami katukub antuk mas kadi asapunika taler pamorboran pasepane ring Genahe Sane Maha Suci.
23
Ring Genahe Sane Maha Suci, kagenahang arca malaekat kekalih sane tegehipun suang-suang petang meter, nanggu petang dasa senti, kakardi antuk taru saitun.24 [24-26] Arcane makakalih punika asah ageng miwah pateh rupanipune. Asing-asing arcane punika maderbe kampid kekalih, tur asing-asing kampidnyane punika panjangipun kalih meter nanggu dasa senti, kantos doh tanggun kampidnyane sane asiki rauh ring sane asiki wenten petang meter nanggu petang dasa senti.
25
26
27 Arcane makakalih punika kagenahang majejer ring Genahe Sane Maha Suci, kantos tanggun kampidnyane sane marep ka tengah makeplug paturu kampid tur sane marep ka sisi nganteg ring temboke.
28 Arcane makakalih punika kakaput antuk mas.
29
Tembok-tembok rongane sane ring ajeng miwah rongane sane ring tengah, makasami kapayasin antuk ukir-ukiran mapinda malaekat, wit korma miwah sekar.30 Rauh ka lantennyane taler katukub antuk mas.
31
Jelanan madon kekalih sane malakar antuk taru saitun kapasang ring genahe ngranjing ka Genahe Sane Maha Suci, tur ulap-ulapnyane malengkung tur mamuncuk lanying.32 Daun jelanane kapayasin antuk ukir-ukiran mapinda malaekat, wit korma miwah sekar. Jelanane, pepindaan malaekat miwah wit kormane sami katukub antuk mas.
33 Jelanane buat ngranjing ngungsi ka rongane sane linggah kadagingin jejeneng mrepat, sane malakar antuk taru saitun.
34 Jejenenge punika kadagingin daun jelanan kekalih sane malakar taru cemara,
35 tur kapayasin antuk ukir-ukiran mapinda malaekat, wit korma miwah sekar, sane taler katukub antuk mas.
36
Ring ajeng Perhyangane kakaryanin jaba tengah sane kiter antuk tembok sane malakar antuk taru aras miwah batu. Sabilang batune tigang terap kaseleng antuk taru aras aterap.37
Dasar Perhyangane punika puput kapasang ring sasih Sip, sasih sane kaping kalih ring taun sane kaping pat panyeneng Ida Sang Prabu Salomo.38 Ring sasih sane kaping kutus, inggih punika ring sasih Bul, ring taun sane kaping solas, panyeneng Ida Sang Prabu Salomo, Perhyangan Agunge punika puput makasami, tegep sakadi sane sampun karencanayang. Pitung taun suenipun Ida Sang Prabu Salomo ngwangun Perhyangan punika.
1
Ida Sang Prabu Salomo taler ngwangun puri pabuat ida ngraga kantos telulas taun suenipun, gumanti purine punika puput makasami.2 [2-3] Ida ngwangun gedong Libanon Wanadri, sane panjangnyane 44 meter, linggahipun 22 meter miwah tegehnyane 13,5 meter. Gedonge punika madaging sesaka taru aras tigang jajar, sabilang jajar madaging sesaka limolas, tur ring duur sesakane punika madaging legungan balok taru aras. Langit-langit gedonge punika malakar antuk taru aras, sane makebat ring duur legungan sane katatakin antuk sesakane punika.
3
4 Ring temboke sane bilang samping suang-suang madaging jendela tigang jajar.
5 Jelanan miwah jendela-jendela punika makasami mrepat jejeneng ipune, tur jendelane tigang jajar ring asing-asing temboke punika, sami pada mapapas nglawan jendelane sane ring temboke sane ring arepnyane.
6
Ida taler ngwangun gedong sane mawasta Gedong Sesaka, sane panjangnyane 22 meter, tur linggahnyane 13,5 meter. Gedonge punika ring arepannyane madaging amben sane masesaka tur maraab.7
Ida taler ngwangun Gedong Singasana, sane taler kawastanin Gedong Pangadilan, genah Ida Sang Prabu Salomo nepasin wicara. Gedonge punika katukub antuk papan taru aras, ngawit saking lantennyane ngantos rauh ka langit-langitipune.8
Gedung linggih Ida Sang Prabu Salomo, sane magenah ring natare sane lianan ring ungkur Gedong Pangadilane punika, taler kawangun pateh sakadi gedong-gedonge sane lianan. Ida taler ngwangun gedong sane pateh sakadi punika buat linggih rabin idane, okan ida sang prabu ring Mesir.9
Sakancan gedonge punika, kadi asapunika taler natare sane linggah makasami malakar antuk batu sane becik-becik, ngawit saking dasar ngantos baduur. Batu-batune punika kacawisang tur kasikut ring genahe makandikan, tur sisinipune makabungkul kalusang antuk gergaji.10 Dasarnyane malakar batu sane ageng-ageng sane kacawisang ring genahe makandikan, wenten sane tigang meter atengah panjangnyane, wenten taler sane petang meter panjangipun.
11 Ring duurnyane wenten batu panukub sane lianan, sane agengnyane asah ring batu kandikane miwah balok-balok taru arase.
12 Ring natar purine miwah ring jaba tengah Perhyangan Agunge, kadi asapunika taler ring rongan sane ring ajeng Perhyangan Agunge madaging tembok sane malakar antuk taru aras miwah batu. Sabilang batune tigang terap kaseleng antuk taru aras aterap.
13
Ida Sang Prabu Salomo raris ngesengin anak sane mapesengan Huram, tukang sane magenah ring kota Tirus, sane dueg mamande temaga.14 Ajin danene sane sampun nenten kari, kawitnyane saking Tirus, mula taler pande temaga. Biang danene kawit saking suku Naptali. Dane Huram punika pande sane dueg tur akeh madue pangalaman. Dane sedia nampi pangandikan Ida Sang Prabu Salomo, buat ngaryanin sakancan barang-barang sane malakar antuk temaga.
15
Dane Huram makarya pilar temaga kekalih, tur asing-asing pilar punika mategeh 8 meter miwah agengnyane 5,3 meter. Pilare punika makakalih kagenahang ring pamedal Perhyangan Agunge.16 Dane taler makarya kapu-kapu temaga kekalih, tur asing-asing kapu-kapune punika 2,2 meter tegehipun, sane jaga kapasang ring muncuk pilare punika.
17 Muncuk asing-asing pilare punika kapayasin antuk rerenggan ante sane makilit,
18 miwah woh delima temaga kalih jajar.
19
Kapu-kapune punika karupayang sakadi bungan bakung, sane tegehipun 1,8 meter,20 tur kagenahang ring duur pilare sane kapayasin antuk ante makilit punika. Samaliha asing-asing kapu-kapune punika kiter antuk buah delima kalih jajar, sane akehipun satak bungkul.
21
Dane Huram nyujukang pilare makakalih punika ring ajeng pamedal Perhyangan Agunge. Sane magenah tanggu kelod wastanin Dane: Yakin miwah sane magenah tanggu kaler wastanin Dane: Boas.22 Kapu-kapu temaga sane marupa bungan bakung punika kagenahang ring muncuk pilare punika.
Kadi asapunika dane muputang pilare punika.23
Dane Huram taler makarya tlaga temaga sane bunter, dalemipune 2,2 meter, linggahipune 4,4 meter, tur ilehanipune 13,2 meter.24 Ring tepin tlagane sane marep ka sisi makaileh madaging pepindaan woh labu temaga kalih jejer, sane kajangka sasarengan dados asiki ring tlagane punika.
25 Tlagane punika kagenahang ring tundun banteng temagane roras ukud. Bantenge punika makasami marep ka sisi, nyatur arah, inggih punika tigang ukud sabilang arah.
26 Bibih tlaga punika 75 melimeter tebelnyane. Tepin tlaga punika rupanipun sakadi tepin piala, malengkung ka sisi sakadi bungan bakunge sane kembang. Daging tlagane punika sawatara wenten petang dasa tali liter.
27
Dane Huram taler makarya kreta temaga dasa akehipun. Asing-asing kreta punika panjangnyane 1,8 meter, linggahipun 1,8 meter miwah tegehnyane 1,3 meter.28 Kreta-kretane punika kakardi antuk papan marepat sane masibeh makaileh,
29 sane madaging ukir-ukiran mapinda singa, banteng miwah malaekat. Samaliha ring sibehe punika, ring duur miwah ring sor singa lan bantenge punika, wenten ukir-ukiran pepatran.
30 Asing-asing kretane punika madaging roda temaga patpat miwah as temaga. Ring bucunnyane makapatpat madaging tatakan temaga buat natakin bokor pawasuhan. Tatakane punika kapayasin antuk ukir-ukiran pepatran.
31 Sibeh pawasuhane sane baduuran punika bunter. Sibehe punika sada ngenjuh munggah, 45 sentimeter saking tekep kretane miwah 18 sentimeter ngenjuh ka tengah kretane. Pawasuhane punika mukir makaileh.
32 Roda-rodannyane wenten 66 sentimeter tegehipun, ipun magenah ring sor papan-papane punika, tur asnyane dados asiki ring kretane.
33 Roda-rodane punika pateh sakadi rodan kretane. As, peleng, roji miwah bongkol genah rojinnyane, sami malakar antuk temaga.
34 Ring bucu-bucunnyane makapatpat, asing-asing kreta punika madaging tatakan, sane neket dados asiki ring kretane punika.
35 Ring tekep kretane punika wenten lingkaran bunter sane 22 senti tegehipun saking tekep kretane. Tatakanipune miwah papane punika neket dados asiki ring kretane.
36 Tatakan miwah papane kapayasin antuk ukir-ukiran malaekat, singa miwah wit korma, manut genahnyane suang-suang miwah ukir-ukiran pepatran ring ilehanipune.
37 Kadi asapunika indik kreta-kretane punika kakardi. Kretane punika makasami pateh, ukuran miwah rupanipune.
38
Dane Huram taler makarya jambangan pawasuhan adasa, buat kretane punika pada masiki. Asing-asing jambangan pawasuhane punika linggah bungutnyane wenten 1,8 meter, tur nyidayang muat toya sawatara 800 liter.39 Kretane punika lelima genahang dane ring delod Perhyangan Agunge, miwah sane malih lelima ring baler Perhyangan Agunge, tur tlaga temagane sane ageng, genahang dane ring bucu kelod kangin.
40
[40-45] Dane Huram taler makarya pangorengan, sekop miwah bokor panyiraman. Dane muputang pakaryan sane kapangandikayang antuk Ida Sang Prabu Salomo, pabuat Perhyangan Agung Ida Sang Hyang Widi Wasa. Pakaryan danene inggih punika: - Pilar kekalih.41
42
43
44
45
46 Ida sang prabu nyangka prabote punika makasami ring panyangkaan tanah legite ring Lebak Yordane, ring selagan kota Sukot klawan Sartane.
47 Ida Sang Prabu Salomo nenten nimbang temagane sane kanggen prabot punika, santukan geboganipune kalintang akeh, punika awinan berat prabote punika nenten keni antuk ngwilangin.
48
Ida Sang Prabu Salomo taler makarya prabot Perhyangan Agung sane malakar antuk mas, minakadinipun: pasepan, genah morbor menyan kastanggi miwah meja genah aturan roti sane katur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa,49 tatakan lampu adasa, sane kagenahang ring ajeng Genah Sane Maha Suci, ring sisi kelod lelima miwah ring sisi kaler lelima, sekar-sekar, lampu miwah sepitnyane,
50 piala-piala, prabot buat mademang lampu, bokor-bokor, talam wadah menyan kastanggi miwah panci anggen wadah baa miwah engsel-engsel buat lawang Genah Sane Maha Suci miwah buat lawang gapuran Perhyangan Agunge. Sakancan prabote punika makasami malakar antuk mas.
51
Rikala Ida Sang Prabu Salomo sampun muputang sakancan pakaryane ring Perhyangan Agunge, ida raris nyimpen sakancan barang-barang sane katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa antuk Ida Sang Prabu Daud, ajin idane ring genah panyimpenane ring Perhyangan Agung. Minakadinipun: perak, mas miwah barang-barang sane lianan.1
Sasampune punika Ida Sang Prabu Salomo raris ngandikain sakancan pamimpin suku miwah panglingsir palingsehan wong Israele mangda mapunduh ring ajeng idane ring Yerusalem, buat ngambil Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa, saking Sion, kotan Ida Sang Prabu Daud, jaga kabakta ka Perhyangan Agunge.2 Duaning punika, ring Rerainan Pondok Daune, nuju sasih sane kaping pitu, inggih punika sasih Etanim, wong Israele sami pada mapunduh ring ajeng Ida Sang Prabu Salomo.
3 Rikala parapamimpine sami sampun mapunduh, parapanditane raris negen Peti Prajanjiane punika,
4 tumuli kabakta ka Perhyangan Agung. Parawong Lewine miwah parapanditane taler ngingsirang Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, miwah sakancan prabotnyane kabakta ka Perhyangan Agung.
5 Ida Sang Prabu Salomo miwah sakancan wong Israele sami pada mapunduh ring ajeng Peti Prajanjiane punika, saha ngaturang aturan biri-biri miwah banteng akeh pisan, kantos tan keni antuk ngwilangin katahipun.
6 Sasampune punika parapanditane raris negen Peti Prajanjiane punika ngranjing ka Perhyangan Agung, tur kagenahang ring Genah Sane Maha Suci, ring sor kampid malaekate.
7 Kampid malaekate sane makebat punika nekep petine punika miwah sanan panegenannyane.
8 Tanggun sanan panegenane punika kanten saking ajeng Genah Sane Maha Suci, nanging nenten kanten saking jabaan. (Sanane punika kantun irika kantos rauh mangkin.)
9 Ring tengah Peti Prajanjiane punika nenten wenten punapa-punapi, sajawining batune kalih tebih, sane kagenahang antuk Dane Musa rikala ring Gunung Sinai, daweg Ida Sang Hyang Widi Wasa ngardi prajanjian ring bangsa Israel, rikala ipun rarud saking Mesir.
10
Rikala parapanditane medal saking Perhyangan Agung tan dumade Perhyangane tumuli kalikub antuk mega,11 sane masinar galang malantaran teja kaluihan Ida Sang Hyang Widi Wasa nglikub genahe punika, kantos parapanditane nenten mrasidayang malih ngranjing buat ngamargiang darma kapanditannyane.
12 Irika Sang Prabu Salomo ngastawa sapuniki: “Palungguh IRatu Sang Hyang Widi Wasa, sampun ngenahang suryane ring akasane, nanging Palungguh IRatu sampun nyelik linggih ring megane miwah ring peteng dedete.
13 Sane mangkin titiang sampun ngwangun Perhyangan Agung sane luih buat linggih Palungguh IRatu, genah Palungguh IRatu malinggih buat salami-laminipun.”
14
Rikala rakyate sami pada majujuk irika, Ida Sang Prabu Salomo tumuli ngarepin ipun, saha nunasang ipun merta ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.15 Sapuniki pangandikan idane: “Pujija Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele! Ida suba ngamanggehang prajanjian Idane, ane kardi Ida teken ajin tiange, Sang Prabu Daud dugase Ida masabda kene:
16 ‘Ngawit uli dugase Ulun ngajak kaulan Ulune rarud uli Mesir, kantos kayang jani tusing ada kota ane pilih Ulun di pantaran tanah Israele, buat nyujukang Perhyangan tongos nyungsung Ulun, nanging Ulun milih kita Daud buat mrentah kaulan Ulune.’ ”
17
Sang Prabu Salomo malih nglanturang pangandikan idane, sapuniki: “Ajin tiange ngrencanayang buat ngwangun Perhyangan Agung tongos nyungsung Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele,18 nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda teken ida, kene: ‘Beneh pesan pepineh kitane ngwangun Perhyangan buat linggih Ulune,
19 sakewala kita tusing lakar nyidayang nyujukang. Nanging pianak kitane, pianak buah basang kitane, ane lakar nyujukang Perhyangan Ulune ento.’
20
Ane jani Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nagingin janjin Idane. Tiang suba ngentinin ajin tiange madeg ratu di Israel, tur tiang suba nyujukang Perhyangan Agung buat tongos nyungsung Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele.21 Tiang suba nyawisang tongos di Perhyangan Agung, buat tongos Peti Prajanjiane, ane misi tebihan batu Prajanjian, ane kakardi baan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngajak leluur iragane, dugase Ida ngajak leluur iragane pesu uli Mesir.”
22
Sasampune punika, ring arepan rakyate sami, Sang Prabu Salomo raris mamargi tur ngadeg ring ajeng pamorboran aturane. Irika Ida nyakupang tangan,23 tur ngastawa sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele nenten wenten Widi sane nyamenin Palungguh IRatu, yadian ring langite baduur, wiadin ring pretiwine ring sor! Palungguh IRatu ngamanggehang prajanjian Palungguh IRatu ring kaulan Palungguh IRatu, samaliha Palungguh IRatu nyinahang sih pasuecan Palungguh IRatu ring kaula druene, rikalaning ipun sairing ring Palungguh IRatu saking saguluking manah.
24 Palungguh IRatu sampun ngamanggehang prajanjian sane kardi Palungguh IRatu ring ajin titiange Daud. Ring rahinane puniki sakancan sabdan Palungguh IRatu sampun kadagingin.
25 Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele, sane mangkin titiang ngastawa, dumadak Palungguh IRatu ledang taler ngamanggehang prajanjian sane lianan sane kardi Palungguh IRatu ring ajin titiange, rikala Palungguh IRatu masabda ring ida, mungguing katurunan idane pacang setata mrentah dados ratun Israele, yening katurunan idane punika pageh satinut ring Palungguh IRatu sakadi sane sampun laksanayang ida.
26 Duaning punika duh Widin Israele, sane mangkin titiang nunas, dumadak sakancan paindikan sane sampun janjiang Palungguh IRatu ring ajin titiange Sang Prabu Daud parekan Palungguh IRatu punika jaga kasidan.
27
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, punapike Palungguh IRatu wiakti jaga malinggih ring jagate? Sujatinipun, sakancan langite nenten mrasidayang dados linggih Palungguh IRatu, punapi malih Perhyangan sane wangun titiang puniki.28 Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange! Titiang puniki parekan Palungguh IRatu. Pirengangja pangastawan titiange, tur daginginja pinunas titiange sane aturang titiang ring Palungguh IRatu ring rahinane puniki.
29 Sayubinja Perhyangane puniki siang latri, inggih punika sane sampun selik Palungguh IRatu buat dados genah nyungsung Palungguh IRatu. Pirengangja atur titiange rikalaning titiang ngastawa ring Perhyangane puniki.
30 Pirengangja pangastawan titiange miwah pangastawan kaula druene rikala ipun ngastawa ring genahe puniki. Pirengangja pinunas titiange miwah ampurayangja titiang saking linggih Palungguh IRatune ring suargan.
31
Yening wenten anak sane maiwang marep ring timpalipune, tur kabakta ring genah pamorboran aturan druene ring Perhyangan puniki, buat jaga masumpah mungguing ipun tan paiwang,32 duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa pirengangja saking suargan tur tepasinja parekan Palungguh IRatu. Sisipangja jadmane sane iwang sakadi patutipun, tur bebasangja jadmane sane tan paiwang.
33
Yening kaula druene Israele kakaonang antuk meseh-mesehipune uli krana ipun sampun madosa ring ayun Palungguh IRatu, tur sasampune punika ipun mawali tangkil ring ayun Palungguh IRatu ring Perhyangane puniki, saha ngasorang dewek ngastawa nunas pangampura ring Palungguh IRatu,34 pirengja pinunas ipune saking suargan. Ampurayangja dosa-dosan kaula druene, tur baktaja ipun mawali ka tanah sane sampun paicayang Palungguh IRatu ring leluuripune.
35
Yening Palungguh IRatu ngandeg sabeh, uli krana kaula druene sampun madosa ring ayun Palungguh IRatu, tur sasampune punika, ipun kapok tur pedek tangkil ring Perhyangan puniki, saha ngasorang dewek ngastawa ring Palungguh IRatu,36 pirengangja pinunas ipune saking suargan. Ampurayangja dosa-dosan sang prabu miwah bangsa Israele. Urukja ipun nglaksanayang paindikan sane patut. Sasampune punika, duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, tedunangja sabeh ring tanah druene puniki, sane sampun paicayang Palungguh IRatu ring kaula druene makadados paderbeanipune.
37
Yening jagate puniki katempuh sayah ageng wiadin grubug, wiadin tetanduran gandume karusak antuk mrana, balang wiadin angin baret wiadin yen kaula druene kagebug antuk meseh-mesehipune, wiadin wenten sakit-pinakit ring pantaranipune,38 pirengangja pangastawanipune. Yening wenten salah tunggil kaula druene Israel, nandang duhkita banget pisan, raris nyakupang lima ngastawa ring Perhyangane puniki,
39 pirengangja pangastawanipune. Pirengangja pinunas ipune saking linggih Palungguh IRatu ring suargan. Ampurayang ipun, tur icenja ipun pitulungan. Palungguh IRatu wikan ring daging pepineh manusane. Paicayangja ring jadmane suang-suang manut sakadi sane sampun kacawisang pabuat ipun,
40 mangda kaulan Palungguh IRatu mrasidayang satinut ring Palungguh IRatu, sakantun ipun urip ring jagat sane paicayang Palungguh IRatu ring leluur titiange.
41
[41-42] Yening wenten wong sunantara sane magenah ring panegara sane doh miragi indik kabinawan miwah paindikan-paindikan sane agung sane sampun kardi Palungguh IRatu tumiba ring kaula druene, tumuli ipun rauh mabakti tur ngastawa ring ayun Palungguh IRatu ring Perhyangan puniki,42
43 pirengangja pangastawanipune. Saking suargan genah Palungguh IRatune malinggih, pirengangja pinunasipune, tur margiangja paindikan sane tunas ipun ring Palungguh IRatu, mangdane sakancan bangsane ring jagate prasida uning ring Palungguh IRatu, tur satinut ring Palungguh IRatu, sakadi sane kalaksanayang antuk kaula druene Israel. Sasampune punika ipun jaga uning, mungguing Perhyangan sane sampun wangun titiang puniki mula dados genah panyungsungan Palungguh IRatu.
44
Yening Palungguh IRatu nitahang kaula druene medal ka payudan nglawan meseh-mesehipune, tur ipun ngastawa ring ayun Palungguh IRatu, yadian ring dija jua genahipune, tur ipun marep ka kota sane sampun selik Palungguh IRatu puniki miwah ka Perhyangan sane sampun wangun titiang pabuat Palungguh IRatu puniki,45 pirengangja pangastawanipune. Pirengangja pinunas ipune saking suargan, tur icenja ipun molihing rana.
46
Yening kaula druene ngardi dosa pamantuka ring ayun Palungguh IRatu, (santukan nenten wenten jadma sane nenten madosa) tur sajeroning duka Palungguh IRatu manggayang ipun kakaonang antuk meseh-mesehipune, sarwi makta ipun dados tawanan ka panegara sane lianan, yadiastu upami panegarane punika doh pisan,47 pirengangja pangastawan kaula druene. Yening ring panegarane punika ipun kapok tur ngastawa ring ayun Palungguh IRatu, saha ngangkenin ambate ageng dosa miwah kacorahan sane sampun laksanayang ipun, pirengangja pangastawan ipune, duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa.
48 Yening ring panegarane punika ipun sawiakti tur saking jujur kapok, sinambi ngastawa ring ayun Palungguh IRatu marep ka jagate puniki, sane sampun paicayang Palungguh IRatu ring leluur titiange, miwah marep ka kota sane sampun selik Palungguh IRatu, pingkalih marep ka Perhyangane puniki, sane sampun wangun titiang pabuat Palungguh IRatu,
49 rarisang pirengang pangastawanipune. Saking linggih Palungguh IRatune ring suargan pirengangja pinunasipune, tur suecaninja ipun.
50 Ampurayangja sakancan dosa-dosanipune, miwah pambrontakanipune pamantuka ring ayun Palungguh IRatu, tur dadosangja mangda ipun padalema antuk meseh-mesehipune.
51 Ipun punika kaula druen Palungguh IRatu, sane sampun bakta Palungguh IRatu medal saking Mesir, inggih saking grombong panunjelan sane ngendih murub.
52
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Sane Maha Luih, dumadak Palungguh IRatu ledang setata macingak tur nyuecanin kaula druene Israel miwah sang prabunipune, saha mirengang pangastawanipune, rikalaning ipun nunas pitulungan ring Palungguh IRatu.53 Palungguh IRatu nyelik ipun saking sakancan bangsa-bangsane buat dados kaula druen Palungguh IRatu, sakadi sane sampun wecanayang Palungguh IRatu ring ipun, malantaran parekan druene Musa, rikala Palungguh IRatu makta leluur titiange medal saking Mesir.”
54
Sasampune Ida Sang Prabu Salomo puput ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, ida raris ngadeg ring arepan genah pamorboran aturane, genah idane pecak matedoh saha nyakupang tangan.55 Antuk pangandika sane jangih ida nunas mertan Ida Sang Hyang Widi Wasa pabuat rakyate sane mapunduh irika, sapuniki pangandikan idane:
56 “Pujija Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba mapaica sutrepti teken kaulan idane buka ane suba janjiang Ida. Ida suba ngamanggehang sakancan prajanjian idane ane kardi ida malantaran parekan Idane Musa.
57 Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane ngiangin iraga, buka Ida ngiangin leluur iragane. Dumadak Ida tusing taen nilar wiadin ngutang iraga.
58 Dumadak Ida nadiang iraga astiti bakti teken Ida apanga iraga prasida malaksana satinut teken pakarsan Idane, saha ngamanggehang sakancan pidabdab muah pituduh ane paicayang Ida teken leluur iragane.
59 Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane tansah eling teken pangastawan muah pinunas-pinunas ane aturang tiang di ayun Idane. Dumadak Ida tansah asung lugraha teken bangsa Israel muah teken ratunnyane manut kabuatannyane sadina-dina.
60 Buina apanga sakancan bangsa-bangsane di gumine nawang, mungguing tuah Ida Sang Hyang Widi Wasa dogen ane maraga Widi, tusing ada buin ane lenan.
61 Dumadak parakaulan Idane, setata satia tuu teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane, tur ninutin sakancan pidabdab muah titah Idane, buka ane laksanayang nyama di dinane jani.”
62
Sasampune punika Ida Sang Prabu Salomo miwah rakyate sane mapunduh irika pada ngaturang aturan ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.63 Ida ngaturang banteng 22.000 ukud miwah biri-biri 120.000 makadados aturan karahayuan. Kadi asapunika Ida Sang Prabu Salomo miwah rakyate sami mlaspas Perhyangan Agunge punika.
64 Ring rahina punika Ida taler nyuciang puser natare, inggih punika natar sane magenah ring arepan Perhyangan Agunge, tur sasampune punika, ring natare punika ida ngaturang aturan maborbor, aturan sesajen miwah muluk-muluk wewalungan sane kanggen aturan karahayuan. Indike punika margiang ida kadi asapunika santukan genah pamorboran aturan sane malakar antuk temaga punika kalintang alit pabuat sakancan aturane punika.
65
Irika ring Perhyangan Agunge, Sang Prabu Salomo miwah sawatek wong Israele sami, marerainan Pondok Daun pitung rahina suenipun. Akeh pisan jadma sane marerainan irika, ngawit saking margine sane ngranjing ka Hamat sane baler, rauh ring tepi siring jagat Mesire bedelod, bek madaging jadma.66 Ring rahina sane kaping kutusipun, Ida Sang Prabu Salomo ngandikayang rakyate pada budal. Ipun sareng sami pada muji ida, tur mamargi budal saha liang, malantaran sakancan merta sane sampun kapaicayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Ida Sang Prabu Daud parekan Idane miwah kaulan Idane Israel.
1
Sasampune Ida Sang Prabu Salomo puput ngwangun Perhyangan Agung miwah puri ping kalih wewangunan sane lianan sane arsayang ida,2 Ida Sang Hyang Widi Wasa malih mapakantenang raga ring Ida, sakadi dawege ring Gibeon.
3 Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring ida, sapuniki: “Ulun suba mireng pangastawan kitane. Kita nyuciang Perhyangane ene ane suba wangun kita, buat dadi tongos nyungsung Ulun salawas-lawasne. Ulun lakar macingak muah nyayubin Perhyangane ento sakayang-kayang.
4 Yening kita ngayahin Ulun saking jujur muah nulusing ati, buka ane laksanayanga baan bapan kitane Daud, buina yen kita ninutin pidabdab-pidabdab Ulune, tur nglaksanayang saluiring ane titahang Ulun teken kita,
5 Ulun lakar ngamanggehang prajanjian ane gae Ulun ngajak bapan kitane Daud, dugase Ulun masabda teken ia, mungguing bangsa Israele tan mari lakar kaprentah baan katurunannyane.
6 Nanging yening kita wiadin katurunan kitane suud ngiring Ulun, yening kita mamurug pidabdab-pidabdab muah titah ane suba paicayang Ulun teken kita, muah nyungsung widi ane lenan,
7 ditu Ulun lakar ngisidang kaulan Ulune Israel uli di tanahe ane suba paicayang Ulun teken ia. Ulun masih lakar ngutang Perhyangan ane suba suciang Ulun dadi tongos nyungsung Ulun. Bangsa-bangsane makejang lakar ngedekin wong Israele, buina pada marasa seneb.
8 Perhyangane ene lakar dadi dugdugan uug-uugan, tur sakancan anake ane ngliwat lakar kitak-kituk tur angob, saha lakar matakon kene: ‘Kenken dadi Ida Sang Hyang Widi Wasa nibakang paundukan ane buka kene teken gumi muah Perhyangane ene?’
9 Ditu anake lakar pada masaut kene: ‘Sawireh ia ngutang Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane ane ngajak leluurnyane pesu uli gumi Mesir. Ia pada nyinahang kasatiannyane teken widi ane lenan, saha nyungsung widine ane lenan ento. Ento kranane Ida Sang Hyang Widi Wasa nibakang bencanane ene teken ia.’ ”
10
Kalih dasa taun suenipun Ida Sang Prabu Salomo ngwangun Perhyangane punika miwah purin idane.11 Ida Sang Prabu Hiram, ratune ring Tirus sampun ngaturin ida taru aras miwah cemara, ping kalih sakancan mas sane arsayang ida pabuat pakaryane punika. Sasampun pakaryane punika puput, Ida Sang Prabu Salomo raris ngaturin Sang Prabu Hiram kota miwah desa, sane magenah ring wewidangan Galilea.
12 Ida Sang Prabu Hiram tumuli mamargi nyingakin kota-kotane punika, tur ida nenten seneng ring kota-kotane punika.
13 Duaning punika, ida raris matur ring Sang Prabu Salomo, sapuniki: “Inggih dewa sang prabu, kadi asapunikake kota-kotane sane paicayang idewa ring titiang?” Punika awinannya wewidangane punika kawastanin Kabul, kantos rauh mangkin.
14 Ida Sang Prabu Hiram sampun ngaturin Ida Sang Prabu Salomo mas, langkungan ring petang tali kilogram akehipun.
15
Ida Sang Prabu Salomo ngunayang pangayah rodi buat ngwangun Perhyangan Agung miwah puri Milone, miwah tembok panyengker kota Yerusaleme. Ida taler ngunayang pangayah rodine punika buat ngwangun malih kota-kota Hasor, Megido miwah Geser.16 (Ratune ring Mesir pecak ngebug tur ngaonang kota Geser punika, tur ngamademang jadmannyane, samaliha kotane punika tumuli katunjel. Sasampune punika kotane punika kapaicayang ring okan idane sane istri makadados bekel rikala ida kambil kanggen rabi antuk Sang Prabu Salomo.
17 Sang Prabu Salomo ngwangun malih kotane punika.) Ida Sang Prabu Salomo taler ngunayang pangayah rodin idane punika ngwangun malih Bet-Horon Tebenan,
18 Baalat, Tamar ring tegal melakang Yehudane.
19 Kota-kotane punika dados genah idane nyimpen bebekelan, kota-kota genah kuda kreta perang idane, miwah sakancan wewangunan sane lianan sane arsayang ida ring Yerusalem, ring Libanon miwah ring sakuub kaprabon idane.
20 [20-21] Buat dados pangayah rodin idane, Ida Sang Prabu Salomo migunayang parakaturunan wong Kanaane, sane nenten kapademang antuk wong Israel, rikala wong Israel ngrampas tanahipune. Sajaba punika taler wong Amori, wong Het, wong Peris, wong Hewi miwah wong Yebus, sane katurunanipune nglantur dados panjak ngantos rauh mangkin.
21
22 Ida Sang Prabu Salomo nenten nganggen wong Israele dados pangayah rodi. Ipun pada kadadosang prajurit, prakangge, senapati, kusir kreta miwah prajurit nunggang kuda.
23
Sane ngenterang pangayah rodine makarya buat ngwangun ring wewidangan Ida Sang Prabu Salomo sane mawarni-warni punika, wenten 550 diri akehipun.24
Sasampun rabin idane, okan sang prabu saking Mesir punika magingsir saking Kota Daud ka puri sane kakaryanang buat ida antuk Sang Prabu Salomo, Sang Prabu Salomo raris ngwangun puri Milo.25
Nyabran taun ping tiga Sang Prabu Salomo ngaturang aturan maborbor miwah aturan karahayuan ring pamorboran aturane sane sampun kardi ida pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida taler morbor menyan kastanggi pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa. Kadi asapunika ida muputang ngwangun Perhyangan Agunge punika.26
Ida Sang Prabu Salomo taler makarya kapal ring Esion-Geber, sane nampek ring Elot, ring tepin Teluk Akabane, ring tanah Edom.27 Sang Prabu Hiram raris ngutus makudang-kudang bendegan idane sane sampun biasa malayar buat nyarengin kaulan Ida Sang Prabu Salomo.
28 Parabendegane punika raris malayar ka jagat Opir, tur saking irika ipun makta mas langkungan ring patbelas tali kilogram akehipun, buat Ida Sang Prabu Salomo.
1
Ida Sang Raja Putri ring Seba mireng indik kabinawan Ida Sang Prabu Salomo. Ida raris lunga ka Yerusalem buat mintonin Sang Prabu Salomo antuk makudang-kudang pitaken sane sengkil-sengkil.2 Ida makta iringan akeh pisan, kadi asapunika taler ida makta unta akeh pisan mamuat wewangen, sesocan miwah mas. Rikala ida katemu ring Ida Sang Prabu Salomo, raris ida nakenang saluiring pitaken sane menggah ring pakayunan idane.
3 Ida Sang Prabu Salomo nyaurin pitakene punika makasami. Nenten wenten sane sengkil antuk ida nerangang.
4 Ida Sang Raja Putri saking Seba mirengang kawicaksanaan Sang Prabu Salomo, tur nyingak purine sane sampun wangun ida.
5 Ida ngaksi rayunan sane kasodayang ring genah sang prabune marayunan, genah paraprakanggen idane, tata kraman pangenter purine miwah pangangge sane anggen ipun, panganggen paraparekan sane ngancangin ida sajeroning marayunan wiadin mainum-inuman miwah aturan sane aturang ida ring Perhyangan Agunge. Indike punika ngawinang Sang Raja Putri engsek tur angob.
6 Ida raris matur ring Ida Sang Prabu Salomo, sapuniki: “Saluiring sane piragi titiang ring panegaran titiange ngeniang indik idewa miwah kawicaksanaan idewane punika sawiakti pisan.
7 Nanging sadurung titiang newek rauh tur ngeton indike punika makasami titiang nenten ngega. Sujatinipun sane piragi titiang punika durung wenten atenga. Kawicaksanaan miwah kasugihan idewane sawiaktinipun langkungan ring sane sampun piragi titiang.
8 Ambate aget pararabin idewane, ambate aget paraparekan idewane, sane tansah ngancangin idewa saha miragiang wacanan idewa sane wicaksana.
9 Pujija Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin idewane. Ida sampun nyinahang kadi asapunapi ageng sih pasuecan Idane ring idewa, malantaran Ida ngadegang idewa dados ratun wong Israele. Santukan sih pasuecan Idane ring bangsa Israele langgeng. Ida sampun ngadegang idewa dados ratunipune, mangdane idewa mrasidayang ngamanggehang pidabdab miwah kadilan.”
10
Ida raris ngaturang bebaktaan idane ring Ida Sang Prabu Salomo, inggih punika mas sane akehipun langkungan ring petang tali kilogram miwah wewangen lan sesocan akeh pisan. Ida Sang Prabu Salomo nenten naen polih wewangen sane kadi asapunika akehipun, sakadi sane katurang antuk Sang Raja Putri saking Seba punika.11
(Kapal-kapal Sang Prabu Hiram sane mamuat mas Opir, taler makta taru cendana miwah sesocan akeh pisan saking irika.12 Taru cendanane punika kanggen jaro antuk Ida Sang Prabu Salomo, buat ring Perhyangan Agung miwah ring puri, taler kanggen kecapi miwah gambus buat parajuru kidunge. Taru punika, taru cendana sane pinih becik sane naenin kabakta ka Israel. Wusan punika nenten wenten malih taru cendana sane kadi asapunika.)
13
Ida Sang Prabu Salomo ngaturin Ida Sang Raja Putri saking Seba sakancan sane arsayang ida. Sajaba punika, Sang Raja Putri taler katurin aturan sane biasa manut sopacaraning sang nata ratu. Sasampune punika Sang Raja Putri miwah parapangiring idane raris mawali ka panegara Seba.14
Nyabran taun Ida Sang Prabu Salomo molih mas tigalikur tali kilogram akehipun.15 Sajaba punika, ida taler molih upeti saking parasudagare, batin idane madolan, upeti saking pararatune ring tanah Arab miwah paragubernur Israele.
16
Ida Sang Prabu Salomo makarya tameng ageng-ageng satak akehipun, tur asing-asing tamenge punika malakar antuk mas pitung kilogram akehipun.17 Ida taler makarya tameng sane alitan tigang atus akehipun, tur asing-asing tamenge punika malakar antuk mas kalih kilogram akehipun. Tameng-tamenge punika makasami genahang ida ring Gedong Libanon Wanadri.
18
Ida taler makarya singasana sane ageng. Singasanane punika sane abagian kakaput antuk danta tur sane abagian kakaput antuk mas sane pinih becik.19 [19-20] Singasanane punika madaging undag nemnem, sane ngungsi palinggihan singasana punika. Sabilang tanggun undage punika madaging pepindan singa asiki. Dadosipun makasami wenten pepindan singa roras akehipun. Ring ungkur singasanane punika wenten pepindan tenggek banteng, tur ring sabilang sampingnyane, ring sabilang tanggun singasanane, wenten pepindan singa asiki. Ring kaprabon sane lianan durung naenin wenten singasana sane kadi asapunika.
20
21
Sakancan gelas sane kanggen nginum antuk Ida Sang Prabu Salomo, makasami malakar antuk mas. Kadi asapunika taler sakancan prabote ring Gedong Libanon Wanadrine, makasami malakar antuk mas murni. Nenten wenten sane malakar antuk perak santukan daweg panyeneng Ida Sang Prabu Salomo perake punika kabaos tan paji.22 Ida madue kapal-kapal sane malayar ring samudrane, sinarengan ring kapal-kapal Ida Sang Prabu Hiram. Nyabran tigang taun kapale rauh mawali, saha mamuat mas, perak, danta, bojog miwah paksi merak.
23
Ida Sang Prabu Salomo sugihan miwah wicaksanaan ring pararatune sane lianan,24 tur sakuub jagate mamanah rauh miragiang kawicaksanaan sane kapaicayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring ida.
25 Asing-asing anake sane rauh sami pada maturan ring ida, inggih punika: barang-barang sane malakar antuk perak miwah mas, pangangge, sanjata, wewangen, kuda miwah bagal. Indike punika nglantur mamargi nyabran taun.
26
Ida Sang Prabu Salomo ngwangun wadua bala sane nunggang kreta siu samas, miwah sane nunggang kuda roras tali akehipun. Wadua balane punika abagian genahang ida ring Yerusalem, miwah sane abagian ring kota-kota sane lianan.27 Sapanyeneng idane akeh perake ring Yerusalem pateh sakadi akeh batune, tur akeh taru arase pateh sakadi taru aa sane biasa.
28 Sudagar-sudagar Ida Sang Prabu Salomo, numbas kuda saking Mesir miwah saking Kilikia pabuat ida sang prabu,
29 miwah numbas kreta perang saking Mesir. Sudagar-sudagare punika taler ngadol kreta miwah kuda ring wong Het miwah pararatun wong Siriane. Kretane asiki mapangarga tigang atak bidang jinah perak, tur kudane asiki mapangarga karobelah bidang jinah perak.
1
Ida Sang Prabu Salomo akeh pisan nresnain anak istri wong sunantara. Sajawining okan ratune ring Mesir, ida taler ngambil rabi wong Moab, Amon, Edom, Sidon miwah Het.2 Ida ngambil pararabine punika, yadiastun Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda ring wong Israel, mangda ipun sampunang saling juang kajuang ngajak bangsa-bangsane punika, duaning jaga ngawinang bangsa Israele kuduan manahnya nyungsung widi-widi sane lianan.
3 Ida Sang Prabu Salomo madue rabi prami pitung atus akehipun, miwah selir tigang atus diri. Pararabine punika ngawinang ida nilar Ida Sang Hyang Widi Wasa.
4 Santukan sasampune ida lingsir pararabine punika ngajak ida nyungsung widi sane lianan, kantos ida nenten kantun malih satia tuu ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin idane, sakadi ajin idane Sang Prabu Daud.
5 Ida raris nyungsung Dewi Astoret, dewin wong Sidone, miwah Molok, dewan wong Amone sane ngawinang seneb.
6 Ida madosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur nenten satia ring Ida sakadi ajin idane Sang Prabu Daud.
7 Ring gununge dangin kota Yerusaleme, ida ngwangun panyungsungan buat Dewa Kamos, dewan wong Moabe sane cemer, miwah genah panyungsungan Dewa Molok, dewan wong Amone sane makasami ngawinang seneb.
8 Ida makarya genah panyungsungan, buat genah rabin idane sane kawitnyane wong sunantara punika pada morbor kastanggi miwah ngaturang aturan ring dewannyane suang-suang.
9
[9-10] Yadiastun Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele, sampun pingkalih mapakantenang raga ring Sang Prabu Salomo, tur sampun nitahang ida mangda sampunang nyungsung widin wong sunantara, nanging Ida Sang Prabu Salomo nenten sairing ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, malahan ida ninggal Ida Sang Hyang Widi Wasa. Punika awinanipun Ida Sang Hyang Widi Wasa duka ring Ida Sang Prabu Salomo,10
11 sarwi masabda ring ida sapuniki: “Sawireh kita suba nguug prajanjian kitane ngajak Ulun, buina tempal teken titah-titah Ulune, Ulun majanji mungguing Ulun lakar mancut kaprabone ene uli sig kitane, tur lakar paicayang Ulun teken salah tunggal prakanggon kitane.
12 Sakewala ulihan bapan kitane I Daud, Ulun tusing nyalanang unduke ene sanun kitane idup, nanging di masan pamrentahan pianak kitane lakar jalanang Ulun.
13 Buina tusingja makejang kaprabone ene lakar bancut Ulun, nanging lakar sisaang Ulun suku bangsa abesik, uli krana parekan Ulune Daud muah uli krana kota Yerusaleme ane suba selik Ulun.”
14
Sasampune punika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris nyelik Ida Hadad, katurunan sang prabu ring Edom, mabalik nglawan Ida Sang Prabu Salomo.15 [15-16] Sane nguni, ritatkala Sang Prabu Daud ngaonang jagat Edome, Dane Yoab, senapatin wadua balan idane, lunga ka Edom, buat nanem sawan jadmane sane padem-padem. Dane miwah prajurit danene malinggih ring Edom nem sasih suenipun. Tur sajeroning nem sasih punika sakancan anake lanang ring Edom, pademang dane.
16
17 Nanging Ida Hadad miwah makudang-kudang wong Edom parekan ajin idane, polih malaib rarud ka Mesir. (Duk punika Ida Hadad kantun alit.)
18 Ida Hadad miwah pangiring-pangiring idane kesah saking Midian, lunga ka Paran. Irika wenten makudang-kudang anak malih nyarengin ida. Sasampune punika ida raris mamargi ka Mesir, tur tangkil ring sang prabu ring Mesir. Ida Hadad raris kicen tanah, puri miwah pangan kinum sategepipun antuk sang prabu ring Mesir.
19 Ida Hadad kasayangang pisan antuk sang prabu Mesire kantos ida kicen rabi, inggih punika ipen ida sang prabu, arin ida sang pramesuari Tahpenes.
20 Rabin Ida Hadad raris ngembasang putra lanang adiri, kaparabin Genubat. Anake alit punika tumuli kajak ka puri antuk ida sang pramesuari tur kapatiningin irika sareng-sareng ring paraputran ida sang prabu.
21
Ritatkala Ida Hadad mireng gatra ring Mesir, mungguing Sang Prabu Daud sampun seda, miwah Dane Yoab, senapatin wadua balan idane taler sampun seda, ida raris matur ring ida sang prabu ring Mesir, sapuniki: “Lugrainja titiang mawali ka panegaran titiange.”22
Sang prabu ring Mesir mataken sapuniki: “Ngudiang dadi keto? Apa adi kuangan? Ngudiang dadi adi nagih mulih?” Pasaur Ida Hadad, sapuniki: “Titiang nenten kakirangan punapa-punapi. Sakewanten lugrainja titiang mapamit budal.” Ida Hadad tumuli mamargi mantuk ka panegaran idane.23
Ida Sang Hyang Widi Wasa taler ngawinang Dane Reson, okan Dane Elyada mabalik nglawan Ida Sang Prabu Salomo. Dane Reson pecak malaib saking gustinnyane, Sang Prabu Hadadeser ratune ring Soba.24 Tur dane dados pamimpin grombolan pangaco. (Indike punika mamargi, sasampun Sang Prabu Daud ngaonang Sang Prabu Hadadeser, tur nyedayang kantin idane sane saking Siria.) Dane Reson miwah pangiring-pangiring danene tumuli lunga ka Damsik tur jenek malinggih irika. Irika dane kadegang dados sang prabun wong Siriane antuk pangiring-pangiring danene.
25 Sapanyeneng Ida Sang Prabu Salomo, Dane Reson dados meseh wong Israel sane sering ngrauhang bencana, pateh sakadi Ida Hadad.
26
Anak lianan sane mabalik nglawan Ida Sang Prabu Salomo, inggih punika salah tunggil prakanggen idane, sane mapesengan Yerobeam, okan Dane Nebat, suku Epraim saking Sereda. Biang danene sampun balu, mapesengan Serua.27 Kadi asapuniki katuturan pembrontakane punika.
Ida Sang Prabu Salomo nuju ngwangun Milo, miwah ngamecikang tembok panyengker kotan Ida Sang Prabu Daud, ajin idane.28 Dane Yerobeam punika anak truna sane dueg makarya. Rikala Ida Sang Prabu Salomo nyingak dane anteng seleg makarya, ida raris ngamanggehang dane dados pangenter pangayah rodi ring wewidangan suku Manase miwah Epraim.
29 Sedek rahina anu rikala Dane Yerobeam mamargi saking Yerusalem, ring margi dane raris karauhin antuk Nabi Ahia, sane saking Silo.
30 Nabi Ahia raris ngembus jubah danene sane anyar, sane anggen dane tur nyetset jubahe punika kadadosang roras kesetan,
31 kadulurin baos asapuniki ring Dane Yerobeam: “Juangja jubahe ene dasa kesetan, sawireh Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele masabda teken cening kene: ‘Ulun lakar mancut kaprabone uli sig Salomone, tur lakar paicayang Ulun teken kita dasa suku bangsa.
32 Salomo lakar ngisiang asuku bangsa dogen, uli krana parekan Ulune Daud, muah uli krana Yerusalem, kota ane suba selik Ulun uli sakuub tanah Israele, buat dadi druen Ulune.
33 Ulun lakar nglaksanayang unduke ene, sawireh Salomo suba nulak Ulun, tur suba nyungsung dewa-dewa sunantara, luire Dewi Astoret, dewan wong Sidone, Kamos, dewan wong Moabe, muah Molok dewan wong Amone. Salomo suba tusing satinut teken Ulun. Ia suba malaksana pelih, tur suba tusing ngamanggehang pidabdab muah titah-titah Ulune, buka laksanan bapanne Daud.
34 Nangingke Ulun tusing lakar mancut kaprabone ento makejang uli sig Salomone tur Ulun lakar nglugrain ia enu mrentah, sanun iane idup. Unduke ene laksanayang Ulun, uli krana parekan Ulune Daud, ane suba selik Ulun, ane satinut teken pidabdab muah sapatitah Ulune.
35 Ulun lakar mancut kaprabone ento uli sig pianak Salomone, tur lakar paicayang Ulun teken kita dasa suku bangsa.
36 Nanging Ulun lakar ngenuang asuku bangsa pabuat pianak Salomone, apanga Ulun setata ngelah katurunan parekan Ulune Daud buat mrentah di Yerusalem, kota ane suba selik Ulun dadi tongos panyungsungan Ulune.
37 Kita Yerobeam, Ulun lakar nadiang kita ratun wong Israele, tur kita lakar mrentah sakancan wewidangan ane edotang kita.
38 Yening kita saking sujati satinut teken Ulun, idup madasar pidabdab-pidabdab Ulune, muah tansah ngae ledang pakayun Ulune, malantaran nglaksanayang sapatitah Ulune, buka ane laksanayanga baan parekan Ulune Daud, Ulun lakar tansah ngiangin kita. Ulun lakar ngamanggehang kita dadi ratun Israele, tur ngamastiang mungguing katurunan kitane lakar mrentah sasuban kitane buka ane suba laksanayang Ulun marep teken Daud.
39 Malantaran dosan Salomone, Ulun lakar nyisipang katurunan Daude, nanging tusing kanti sakayang-kayang.’ ”
40
Duaning punika Ida Sang Prabu Salomo tumuli mapakayunan jaga nyedayang Dane Yerobeam, nanging dane malaib ka Mesir ngluputang raga ring ajeng Ida Sang Prabu Sisak. Irika dane jenek malinggih, kantos Ida Sang Prabu Salomo seda.41
Sapanglanturipun saluiring pakaryan Ida Sang Prabu Salomo miwah kawicaksanaan idane, makasami kasuratang ring Cakepan Babad Ida Sang Prabu Salomo.42 Ida jumeneng nata ring Yerusalem, ngwengku jagat Israele petang dasa taun suenipun.
43 Ida raris seda tur kaperemang ring Kota Daud, tur putran idane sane mapesengan Ida Rehabeam ngentosin ida jumeneng nata.
1
Ida Sang Prabu Rehabeam tumuli lunga ka Sikem. Irika sawatek wong Israele sane saking kaler sami pada mapunduh, jaga ngamanggehang Ida Rehabeam jumeneng nata.2 Rikala Dane Yerobeam, okan Dane Nebat sane pecak malaib rarud ka Mesir saking ajeng Ida Sang Prabu Salomo, mireng indike punika, dane tumuli mawali saking Mesir.
3 Rakyat Israele sane saking suku-suku bagian kaler raris ngutus anak ngaturin Dane Yerobeam, tur dane sinarengan ring rakyat Israele sami pada nangkil ring ajeng Ida Sang Prabu Rehabeam, saha matur sapuniki:
4 “Sane riin ajin palungguh iratu gemes pisan ring titiang, tur mategenin titiang tetegenan sane abot pisan. Yening palungguh iratu ledang nginganang tetegenan titiange, tur nenten gemes malih ring titiang, titiang sareng sami nyadia dados kaulan palungguh iratu sane satia.”
5
Pasaur Ida Sang Prabu Rehabeam sapuniki: “Kemaja nyama mulih malu, buin telun maija buin. Ditu tiang lakar maang nyama pasaur.” Duaning punika ipun sareng sami raris pada budal.6
Ida Sang Prabu Rehabeam raris ngarsayang tetimbangan paralingsire, sane pecak dados pangabih Ida Sang Prabu Salomo, ajin idane, sapuniki: “Manut tetimbangan pamane ajak makejang, kenken patutne pasaut tiange teken rakyate ento?”7
Atur paralingsire punika, sapuniki: “Yening palungguh iratu mapakayun jaga ngancangin rakyate saha becik, saurin pinunas ipune antuk baos sane becik, sinah ipun jaga dados kaulan palungguh iratu sane satia ngantos salami-laminipun.”8
Nanging ida nenten nglinguang tetimbangan paralingsire punika, tur ida raris ngarsayang tetimbangan paraanom-anome sane tuuhnyane masaih ring ida, sane dados pangabih idane, asapuniki pangandikan idane:9 “Manut tetimbangan nyamane ajak makejang kenken patut pasaut tiange teken rakyate, ane nagih apang tiang nginganang tetegenannyane?”
10
Pasaur danene sapuniki: “Sapuniki patutipun pasaur palungguh iratu ring ipun: ‘Kacing tiange ene gedenan teken wangkong ajin tiange!’11 Sapanglanturipun, nikayang ring ipun sapuniki: ‘Ajin tiange mategenin nyama tetegenan ane baat. Tiang lakar mategenin nyama tetegenan ane baatan teken ento. Ajin tiange nigtig nyama aji pecut, nanging tiang lakar nigtig nyama aji pecut jaran!’ ”
12
Malih tigang rahinanipun Dane Yerobeam miwah rakyate sami pada rauh tangkil ring ajeng Ida Sang Prabu Rehabeam, satinut ring pangandikan idane ring ipun sareng sami.13 Ida Sang Prabu nenten nglinguang tetimbangan paralingsir-lingsire punika, nanging ida ngandika saha bangras ring rakyate punika,
14 sakadi sane sampun katurang antuk parapangabih idane sane anom-anom punika sapuniki pangandikan idane: “Ajin tiange mategenin nyama tetegenan ane baat. Tiang lakar mategenin nyama tetegenan ane baatan teken ento. Ajin tiange nigtig nyama aji pecut, nanging tiang lakar nglambet nyama aji pecut jaran!”
15 Puniki mula pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngawinang Ida ngandika ring Dane Yerobeam, okan Dane Nebat malantaran Nabi Ahia, sane saking Silo punika. Punika awinannyane ida sang prabu nenten nglinguang rakyate punika.
16
Rikala rakyate manggihin, mungguing ida sang prabu nenten mirengang pinunasipune, ipun raris masuryak sapuniki: “Surudangja lungguh Ida Sang Prabu Daud muah kulawargan idane! Apake ane suba taen gae ida pabuat iraga? Ih wong Israele jalanja pada mulih. Depangja Ida Sang Prabu Rehabeam, ngitungang ragan idane ngraga.” Kadi asapunika indik rakyat Israele brontak,17 saha nilar Ida Sang Prabu Rehabeam, sane jumeneng nata wantah pabuat rakyate ring wewidangan Yehuda kewanten.
18
Sasampune punika Ida Sang Prabu Rehabeam raris ngutus Dane Adoniram sane dados pangenter pangayah rodine maranin wong Israele, nanging wong Israele ngencur dane antuk batu ngantos dane seda. Kala punika Sang Prabu Rehabeam raris digelis munggah ka kretan idane, raris malaib ka Yerusalem.19 Ngawit saking duk punika rakyat Israel sane bagian kaler, brontak nglawan kulawargan Ida Sang Prabu Daud.
20
Ritatkala rakyat Israele miragi mungguing Dane Yerobeam sampun mawali saking Mesir, rakyate raris ngundang dane mangda ngrauhin pasangkepan rakyate tur dane kamanggehang dados ratun wong Israele. Wantah suku Yehuda kewanten sane kantun satia ring katurunan Ida Sang Prabu Daud.21
Rikala Ida Sang Prabu Rehabeam rauh ring Yerusalem, ida raris munduhang prajurit-prajurit sane pinih becik saking pantaran suku Yehuda miwah Benyamine, satus ulung dasa tali akehipun. Ida mapakayunan jaga lunga ka payudan, buat ngwaliang kakuasaan idane marep ring suku-suku bangsa Israel sane bagian kaler.22 Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Nabi Semaya,
23 mangda dane ngrauhang pawuwus Idane ring Ida Sang Prabu Rehabeam miwah ring sakancan rakyate sane saking suku Yehuda miwah Benyamin, sapuniki:
24 “Edaja kita masiat nglawan bangsa Israel nyaman kitane. Mulihja kita ajak makejang. Unduk ane suba liwat ento mula tuah pakarsan Ulun.” Ida dane sami pada satinut ring titah Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur sami raris pada budal.
25
Ida Sang Prabu Yerobeam ratun Israele, raris ngwangun benteng ring kota Sikem ring pagunungan Epraim, tumuli ida jenek malinggih irika. Sasampune punika ida raris matilar saking irika, tumuli ngwangun benteng ring kota Pnuel.26 [26-27] Ida raris makayun-kayun sapuniki: “Ane jani yening rakyat gelahe ka Yerusalem tur ngaturang aturan teken Ida Sang Hyang Widi Wasa di Perhyangan Agunge, sinah kasatiaannyane lakar mabalik buin sig Sang Prabu Rehabeame, ratune di Yehuda, tur ia ajaka makejang lakar ngamatiang idewek.”
27
28
Sasampune ida makayun-kayunin indike punika, ida raris makarya arca banteng jagiran kekalih malakar antuk mas, sarwi ngandika ring rakyat idane, sapuniki: “Ih rakyat Israel, suba uli makelo nyama mabakti ka Yerusalem. Ane jani ene widin nyamane, ane ngajak nyama pesu uli tanah Mesir.”29 Banteng mase punika genahang ida ring Betel asiki, miwah sane malih asiki genahang ida ring Dan.
30 Punika awinanipun rakyate pada madosa, malantaran ipun pada nyungsung banteng mase punika ring Betel miwah ring Dan.
31 Ida Sang Prabu Yerobeam taler makarya genah-genah panyungsungan ring duur bukite, tur ngadegang pandita saking anak sane boya suku Lewi.
32
Ida Sang Prabu Yerobeam raris netepang rerainan, nuju tanggal limolas ring sasih kaulune, sakadi rerainane ring Yehuda. Ring pamorboran aturane ring Betel, ida ngaturang aturan ring banteng mase sane kardi ida punika, tur ida ngangkat parapandita ring Betel, buat ngancangin genah panyungsungan sane kardi ida punika.33 Tur ring tanggal limolas ring sasih kaulu punika, rerainan sane manggehang ida, ida raris lunga ka Betel tur ngaturang aturan ring pamorboran aturane, buat ngluihang rerainan sane sampun manggehang ida pabuat rakyat Israele.
1
Risedek Ida Sang Prabu Yerobeam ngadeg ring pamorboran aturane, jaga ngaturang aturan, jeg wenten nabi adiri rauh saking Yehuda ka Betel, saking pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa.2 Satinut ring pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa, nabine punika raris nganistayang pamorboran aturane punika, sapuniki baos danene: “Ih iba tongos pamorboran aturan, tongos pamorboran aturan, kene sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Uli kulawargan Daude, lakar ada anak cerik lekad, ane lakar madan Yosia. Ia lakar nampah parapandita ane ngayahin pamorboran aturan pabuat dewa sunantarane ane ngaturang aturan sig ibane, tur ia lakar morbor tulang jlema sig ibane.”
3 Nabine punika malih nglanturang pangandikan danene sapuniki: “Pamorboran aturane ene lakar belah, tur abune ane di duurne lakar sambeh. Sasubane keto iba lakar nawang, mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa suba masabda majalaran icang.”
4
Riwau Ida Sang Prabu Yerobeam mireng indike punika, ida raris nuding dane, sinambi ngwedalang prentah sapuniki: “Jukja jlemane ento.” Tan dumade, tangan idane punika raris kekeh tur nenten dados waliang malih.5 Pamorboran aturane punika jeg masibakan, tur abunne mabrarakang ka tanahe sakadi sane sampun kawarah-warahang antuk nabine punika sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa.
6 Ida Sang Prabu Yerobeam raris ngandika ring nabine punika, sapuniki: “Astawayangja tiang teken Ida Sang Hyang Widi, Widin jerone, tur tunasang teken Ida, apang Ida nyegerang liman tiange!”
Nabine punika raris ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur tangan ida sang prabu tumuli waras.7 Sasampune punika ida sang prabu raris ngandika ring nabine punika, sapuniki: “Jalanja singgah sig tiange tur jalanja madaar abedik. Tiang makeneh maang jerone upah, buat paundukan ane suba laksanayang jerone.”
8
Nabine punika tumuli matur sapuniki: “Yadianja iratu maicayang kasugihan iratune atenga ring titiang, titiang nenten jaga simpang ring genah iratune, wiadin nunas pangan kinum ring genah iratune.9 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda ring titiang mangda titiang sampunang nunas pangan kinum, tur sampunang mawali nuut margine sane sampun entap titiang.”
10 Duaning punika, dane nenten malih mawali mamargi ring margine sane sampun entap dane, nanging dane mamargi ring margine sane lianan.
11
Duk punika ring Betel wenten satunggiling nabi sane sampun lingsir. Oka-okan danene raris rauh nguningayang ring dane sapariindik sane kalaksanayang ring Betel ring rahinane punika, antuk nabine sane saking Yehuda, miwah indik sane kuningayang ring Ida Sang Prabu Yerobeam.12 Nabine lingsir punika tumuli mataken ring okan danene sapuniki: “Dugas danene mawali, jalane ane encen ane tuut dane?” Okan danene raris matujuhin dane margine punika.
13 Irika nabine lingsir punika raris ngandikayang masangin keledaen danene kedapa. Indike punika raris kalaksanayang antuk okan danene. Nabine lingsir punika tumuli nglinggihin keledaene punika,
14 tur mamargi ngetut pamargin nabine sane saking Yehuda punika. Nabine punika raris panggihin dane sedekan malinggih ring sor tarune ageng. Dane tumuli mataken sapuniki: “Punapike ragane puniki nabine sane saking Yehuda punika?”
Pasaur nabine sapuniki: “Inggih patut.”15
Dane raris mabaos malih sapuniki: “Ngiringja simpang tur majengan sareng-sareng ring umah tiange!”16
Nanging nabine saking Yehuda punika tumuli matur sapuniki: “Tiang nenten dados simpang ring genah ragane, miwah nampi panyemberaman ragane, tur tiang nenten dados mangan miwah nginum sareng-sareng ragane irika.17 Santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mapaica pituduh ring tiang, mangda tiang sampunang mangan wiadin nginum punapa-punapi, miwah rikalaning tiang budal mangda sampunang malih nuut margine sane sampun entap tiang.”
18
Irika nabine lingsir sane saking Betel punika raris mabaos ring dane sapuniki: “Tiang taler dados nabi pateh sakadi ragane. Saking pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa, raris wenten satunggaling malaekat ngandikain tiang, mangda tiang ngajak ragane simpang ka umah tiange, tur ngaturin ragane panyembrama.” Nanging nabine lingsir punika sujatinipun mobab.19
Duaning punika nabine saking Yehuda raris simpang ring jeroan nabine sane lingsir tur majengan sareng dane irika.20 Risedek dane majengan, raris wenten pawuwus Ida Sang Hyang Widi Wasa nedunin nabine sane lingsir punika,
21 tur dane raris nyerit marep ring nabine sane saking Yehuda punika, sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda mungguing ragane nenten satinut ring Ida, tur nenten nglaksanayang sapatitah Idane.
22 Nanging ragane mawali tur majengan ring genah sane sampun nenten lugrain Ida ragane majengan. Duaning punika, ragane pacang seda, tur sawan ragane nenten jaga kapendem ring setran kulawargan ragane.”
23
Sasampun sang kalih puput majengan, nabine sane lingsir masang kedapa ring keledaene pabuat nabine sane saking Yehuda punika.24 Nabine saking Yehuda punika tumuli nglinggihin keledaene punika. Ring margi, dane kacadang antuk singane aukud, tur dane kasedayang. Sawan danene nylempang ring margine, tur singa miwah keledaene majujuk ring sampingnyane.
25 Paraanake sane nglintang ring margine punika sami pada manggihin sawa nylempang ring margine, miwah singa majujuk ring sampingnyane. Anake punika mamargi ngranjing ka Betel, tur nuturang indik sane panggihin ipun punika.
26
Rikala nabine sane lingsir punika mireng indike punika, dane raris ngandika sapuniki: “Sinah ento nabi ane tusing satinut teken titah Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ento awanane Ida Sang Hyang Widi Wasa ngutus singa buat nyarap tur ngamatiang ia, satinut teken sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba sabdayang Ida.”27 Sasampune punika dane raris ngandika ring paraputran danene sapuniki: “Pasanginja keledaen bapane kedapa.” Oka-okan danene raris nglaksanayang indike punika.
28 Nabine sane lingsir punika raris mamargi, tumuli cingak dane sawan nabine punika nylempang ring margine, miwah keledaene pingkalih singane kantun majujuk ring sampingnyane. Singane punika nenten neda sawane punika miwah nenten nyarap keledaene punika.
29 Nabine sane lingsir punika raris ngambil sawane punika tumuli kagenahang ring tundun keledaene raris kabakta mawali ka Betel. Irika sawane punika katangisin miwah kapendem.
30 Dane mendem sawane punika ring setran kulawargan danene, tur dane lan paraputran danene nangisin sawane punika, sarwi masesambatan sapuniki: “Duh nyaman tiange, duh nyaman tiange!”
31 Sasampune puput mendem sawa punika, nabine punika ngandika ring paraputran danene sapuniki: “Yening bapa mati, tanemja bangken bapane di semane ene, tur deketang bangken bapane ngajak sawan nabine ene.
32 Sakancan sabda ane nikayang dane manut pawuwus Ida Sang Hyang Widi Wasa, nuek teken tongos pamorboran aturan di Betel, muah nuek teken sakancan tongos panyungsungane di kota Samaria, ento sinah lakar kasidan.”
33
Ida Sang Prabu Yerobeam, ratun wong Israele, kantun nenten kayun ngutang pamargin idane sane jaat, nanging ida ngraris milih pandita saking pantaran rakyate sane biasa, buat ngayahin genah-genah pamorboran aturan sane kardi ida. Asing-asing anak sane nyak dados pandita, ipun raris tetepang ida.34 Dosa sane kardi ida punika ngawinang uug miwah sirna katurunan idane.
1
Duk punika putran Ida Sang Prabu Yerobeam, sane mapesengan Abia sungkan.2 Ida Sang Prabu Yerobeam tumuli ngandika ring rabin idane, sapuniki: “Kemaja adi ka Silo, ka tongos Nabi Ahiane, ane ipidan ngandika teken beli mungguing beli lakar dadi ratun wong Israel. Nanging samarang iban adine apang eda ada anak nawang.
3 Aturin dane roti dasa bungkul muah jaja abedik makamuah madu abotol. Tunusang teken dane, kenken panadin pianak iragane, sinah dane lakar ngandikain adi.”
4
Irika rabin idane raris lunga ka jeron Dane Ahia ring Silo. Dane Ahia sampun lingsir pisan, tur dane sampun buta.5 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika ring dane mungguing rabin Ida Sang Prabu Yerobeam jaga nunasang ring dane indik putran idane, sane sedekan sungkan. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mawisik ring dane, napi sane patut nikayang dane.
Rikala rabin Ida Sang Prabu Yerobeam rauh irika, dane mapi-mapi sakadi anak lianan.6 Nanging rikala Dane Ahia mireng klesegan danene ring jelanane, Dane Ahia tumuli ngandika, sapuniki: “Rarisangja ngranjing. Titiang uning mungguing iratu puniki rabin Ida Sang Prabu Yerobeam. Punapi awinannya iratu mapi-mapi sakadi anak lian? Titiang ngaturang gatra sane nenten becik pabuat iratu.
7 Mrikaja rarisang mantuk, tur aturang ring Ida Sang Prabu Yerobeam, indik sane kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ring ida, sapuniki: ‘Ulun nyelik kita uli pantaran rakyate, tur ngadegang kita dadi pamrentah kaulan Ulune Israel.
8 Ulun mancut kaprabone ento uli sig katurunan Daude, laut paicayang Ulun teken kita. Nanging kita suba tuara buka parekan Ulune Daud, ane astiti bakti pesan teken Ulun, ninutin sapatitah Ulun muah nglaksanayang tuah paundukan ane ledangin Ulun dogen.
9 Kita suba ngae dosa ane gedenan teken dosan anake ane mrentah malunan teken kita. Kita suba nulak Ulun muah mangunang pidukan Ulune, malantaran kita ngae arca muah togog malakar logam, ane sungsung kita.
10 Uli krana unduke ento Ulun lakar nibakang bencana teken kulawargan kitane, tur lakar ngamatiang sakancan katurunan kitane ane muani-muani, cerik kelih. Ulun lakar nyirnayang kulawargan kitane. Ia lakar kasampatang tur kentungang buka taine.
11 Asing-asing kulawargan kitane ane mati di kota, bangkenne lakar amah cicing, muah asing-asing ane mati di tegale, bangkenne lakar amah kedis guak. Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane suba masabda buka keto.’ ”
12
Nabi Ahia nglanturang pangandikan danene ring rabin Sang Prabu Yerobeame, sapuniki: “Sane mangkin rarisangja iratu mantuk. Sapangrauh iratune ring kota, putra druene jaga seda.13 Sawatek wong Israele jaga mangelingin tur mendem ida. Wantah ida kewanten, saking pantaran kulawargan Ida Sang Prabu Yerobeam, sane pacang kapendem sakadi patutipun, santukan wantah ida kewanten sane kaledangin antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele.
14 Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga ngadegang sang prabu sane jaga mrentah wong Israele, sane jaga mancut tur muputang kulawargan Sang Prabu Yerobeame.
15 Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga nyisipang wong Israele, tur Ida ngosok ipun sakadi glagahe ring tukade. Ida jaga mancut wong Israele saking tanahe sane becik puniki, sane sampun kapaicayang ring leluuripune, tur jaga nyambehang ipun kantos nglintangin Tukad Eprate, santukan ipun sampun ngawinang Ida duka, malantaran ipun makarya arca Dewi Aserane.
16 Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga ngutang wong Israele santukan Ida Sang Prabu Yerobeam sampun ngardi dosa tur nuntun bangsa Israele ngardi dosa.”
17
Rabin Ida Sang Prabu Yerobeam tumuli mawali ka kota Tirsa. Riwau ida ngranjing ka puri, putran idane raris seda.18 Wong Israele sami pada mangelingin tur mendem ida, sakadi sane sampun kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, malantaran parekan Idane, Nabi Ahia.
19
Sapanglanturipun, sakancan paindikan sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Yerobeam, minakadinipun indik idane mrentah, makasami kasuratang ring Cakepan Babad Pararatun Israele.20 Ida Sang Prabu Yerobeam jumeneng prabu kalih likur taun suenipun. Ida seda tur kapendem. Putran idane, Ida Nadab tumuli ngentosin ida jumeneng nata.
21
Putran Ida Sang Prabu Salomo, Ida Sang Prabu Rehabeam sampun mayusa petang dasa siki taun, daweg idane jumeneng nata ring Yehuda. Pitulas taun suennya ida mrentah ring Yerusalem, inggih punika kota sane sampun kaselik antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, saking wewidangan wong Israele, buat dados genah panyungsungan Idane. Biang Ida Sang Prabu Rehabeam mapesengan Naama saking Amon.22
Wong Yehudane ngardi dosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur dosanipune punika agengan ring dosan leluuripune, sane ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa duka ring ipun.23 Ipun pada makarya genah-genah panyungsungan buat widi-widi sane palsu. Ipun makarya tugu batu miwah palawatan Dewi Asera sane kasungsung ring duur bukite miwah ring sor tarune ageng.
24 Paindikan sane pinih kaon, inggih punika wentenipun anak lanang miwah istri sane ngaturang dewek dados penayang ring genah-genah panyungsungane punika. Wong Yehudane pada nglaksanayang sakancan paindikan sane ngawinang kimud, inggih punika paindikan sane biasa kalaksanayang antuk jadma sane sampun kakaonang saking jagate punika antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, rikala bangsa Israele ngaug jagate punika.
25
Ring taun sane kaping lima, sapanyeneng Ida Sang Prabu Rehabeam, Ida Sang Prabu Sisak saking Mesir, rauh ngebug kota Yerusaleme.26 Ida ngrampas sakancan arta branane sane wenten ring Perhyangan Agung miwah sane ring puri, kadi asapunika taler tameng-tameng mas sane kakardi antuk Ida Sang Prabu Salomo.
27 Makadados silurnyane, Sang Prabu Rehabeam raris makarya tameng-tameng temaga, sane kapisarayang ring paraprakanggene sane nyaga gapuran purine.
28 Nyabran Ida Sang Prabu lunga ka Perhyangan Agung, parapajagane punika makta tameng-tamenge punika, tur sasampune punika raris malih kagenahang ring bale pajagaane.
29
Sapanglanturipun, sakancan paindikan sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Rehabeam, makasami kasuratang ring Cakepan Babad Pararatun Yehudane.30 Sapanyeneng idane, Sang Prabu Rehabeam tan mari mayuda nglawan Ida Sang Prabu Yerobeam.
31 Ida Sang Prabu Rehabeam raris seda, tur kapendem ring pamendeman pararatune ring Kota Daud, tur putran idane Ida Abia raris ngentosin ida jumeneng nata.
1
Ring taun sane kaping plekutus sapanyeneng Ida Sang Prabu Yerobeam ring Israel, Ida Sang Prabu Abia tumuli kadegang dados ratu ring Yehuda,2 tur tigang taun suenipun ida mrentah ring Yerusalem. Biang idane mapesengan Maaka, putran Ida Absalom.
3 Ida taler ngardi dosa sane pateh sakadi dosan ajin idane, tur nenten saking saguluking kayun astiti bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin idane, sakadi kakiang idane Ida Sang Prabu Daud.
4 Nanging uli krana Ida Sang Prabu Daud, Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin idane ledang mapaica putra lanang asiki ring ida, buat ngentosin ida mrentah ring Yerusalem, miwah buat ngamanggehang kota Yerusaleme mangda sutrepti.
5 Ida Sang Hyang Widi Wasa nglaksanayang paindikan-paindikane punika, santukan Ida Sang Prabu Daud, sampun nglaksanayang paindikan sane ngawinang ledang pakayunan Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur nenten naenin tempal ring sapatitah Idane sajawining ngeniang indik Dane Uria wong Hete punika.
6 Sapanyeneng Ida Sang Prabu Abia, ida tan mari mayuda nglawan Ida Sang Prabu Yerobeam.
7 Sapanglanturipun, sakancan sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Abia, makasami sinurat ring Cakepan Babad Pararatun Yehudane.
8
Ida Sang Prabu Abia seda, tur kapendem ring Kota Daud, raris putran idane, sane maparab Asa, ngentosin ida jumeneng nata.9
Ring taun sane kaping kalih dasa sapanyeneng Ida Sang Prabu Yerobeam ring Israel, Ida Sang Prabu Asa kadegang dados prabu ring Yehuda,10 tur ida mrentah ring Yerusalem petang dasa siki taun suenipun. Niang idane mapesengan Maaka, putran Ida Absalom.
11 Ida Sang Prabu Asa nglaksanayang paindikan sane ngawinang ledang kayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, pateh sakadi sane kalaksanayang antuk leluur idane Sang Prabu Daud.
12 Ida nundung sakancan penayange sane ngayah ring genah panyungsungan dewa-dewa sunantarane miwah ngaonang sakancan arca sane kakaryanin antuk sang prabu sane riinan ring ida.
13 Ida nyurudang linggih niang idane Maaka saking linggih idane dados ibu suri, santukan ida sampun makarya arca sane cemer, inggih punika arca Dewi Aserane, dewi kasuburan punika. Ida Sang Prabu Asa ngentungang tur nunjel arcane punika ring Lebak Kidrone.
14 Yadiastu Ida Sang Prabu Asa nenten nyirnayang sakancan genah panyungsungan dewa-dewa sunantarane, sapanyeneng idane, ida pageh astiti bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
15 Sakancan barang-barang sane sampun katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa antuk ajin idane, sami genahang ida ring Perhyangan Agung. Kadi asapunika taler barang-barang marupa mas miwah perak sane aturang ida ngraga.
16
Sapanyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, ida tan mari mayuda nglawan Ida Sang Prabu Baesa ratune ring Israel.17 Ida Sang Prabu Baesa lunga magegebug ka Yehuda, tur ngawitin makarya benteng ring kota Rama, buat megat sakancan pamargin anake sane ngungsi miwah rauh saking Yehuda.
18 Duaning punika Ida Sang Prabu Asa raris ngambil sakancan mas miwah perak sane kantun ring Perhyangan Agung miwah ring puri, tumuli ngutus makudang-kudang prakanggen idane ngaturang barang-barange punika ring Ida Sang Prabu Benhadad ratun wong Siriane, putran Ida Tabrimon miwah putun Ida Hesion, sane malinggih ring Damsik, saha kadulurin atur sapuniki:
19 “Ngiringja iraga makanti sraya, sakadi sane sampun kamargiang antuk ajin iragane. Mas perake puniki makadados aturan titiange ring idewa. Sane mangkin ledang idewa wusan makanti sraya ring Sang Prabu Baesa saking Israel, mangda ida mudalang wadua balan idane saking wewidangan titiange.”
20
Ida Sang Prabu Benhadad saadung ring atur Ida Sang Prabu Asa, tur ida raris mrentahang senapati miwah wadua balan Idane ngebug kota-kotan Israele. Wadua balan idane punika ngaonang kota-kota Iyon, Dan, Abel-Bet-Maaka, sakuub tanah Kinerot miwah sakuub wewidangan Naptaline.21 Rikala Ida Sang Prabu Baesa mireng indike punika, ida raris wusan makarya benteng ring Rama, tumuli ida lunga ka Tirsa.
22
Sasampune punika, Ida Sang Prabu Asa raris mrentahang ring sawatek rakyat Yehudane, agung alit, lanang-istri, mangda ngaonang saananing taru lan batu sane kanggen ngwangun benteng antuk Ida Sang Prabu Baesa ring Rama. Taru miwah batune punika anggen ida makarya benteng ring kota Mispa miwah Geba, ring wewidangan Benyamin.23
Sapanglanturipun, sakancan paindikan sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Asa, minakadinipun indik kawanenan idane miwah indik makarya benteng ring kota-kota, makasami sinurat ring Cakepan Babad Pararatun Yehudane. Nanging rikala ida sampun lingsir, cokor idane makakalih rumpuh.24 Ida Sang Prabu Asa seda tur kapendem ring genah pamendeman pararatune ring Kota Daud, tur okan idane Ida Sang Prabu Yosapat ngentosin ida jumeneng nata.
25
Ring taun sane kaping kalih sapanyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, okan Ida Sang Prabu Yerobeam sane mapesengan Nadab, madeg ratu ring Israel, tur Ida mrentah kalih taun suenipun.26 Pateh sakadi ajin idane, ida taler ngardi dosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, miwah nuntun wong Israele sajeroning nglaksanayang dosa.
27
Irika Dane Baesa okan Dane Ahia, saking suku Isakar raris mapacukan jaga nglawan Ida Sang Prabu Nadab, tur nyedayang ida, rikala ida miwah wadua balan idane sedek ngurung kota Gibetone ring Pilistin.28 Indike punika kamargiang ring taun sane kaping tiga, sapanyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda. Irika Dane Baesa raris ngentosin Sang Prabu Nadab jumeneng prabu ring Israel.
29 Sasampune punika digelis Ida Sang Prabu Baesa nyedayang sakancan kulawargan Ida Sang Prabu Yerobeame satinut ring sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sane sabdayang Ida malantaran parekan Idane Nabi Ahia sane saking Silo. Sawatek kulawargan Ida Sang Prabu Yerobeam kasedayang, nenten wenten sane kantun urip.
30 Indike punika kamargiang, santukan Ida Sang Prabu Yerobeam sampun ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele duka, malantaran ida ngardi dosa miwah ngawinang wong Israele taler ngardi dosa.
31
Sapanglanturipun, sakancan paindikane sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Nadab, sami kasuratang ring Cakepan Babad Pararatun Israele.32 Sapanyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, ida tan mari mayuda nglawan Ida Sang Prabu Baesa ratune ring Israel.
33
Ring taun sane kaping tiga, panyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, Ida Sang Prabu Baesa okan Dane Ahia madeg ratu ring Israel, tur Ida Sang Prabu Baesa mrentah ring Tirsa patlikur taun suenipun.34 Pateh sakadi Ida Sang Prabu Yerobeam, sane ngriinin ida, ida taler ngardi dosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah nuntun wong Israele ngardi dosa.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli masabda ring Nabi Yehu, okan Dane Hanani, mangda dane ngrauhang sabdan Idane ring Ida Sang Prabu Baesa, kadi asapuniki:2 “Sujatinne kita tan paji, nanging Ulun nadiang kita pamimpin kaulan Ulune Israel. Nanging ane jani kita suba madosa patuh buka Yerobeam, buina suba nuntun kaulan Ulune malaksana dosa. Dosa-dosannyane suba ngranayang Ulun duka.
3 Ento awanane Ulun lakar ngutang kita muah kulawargan kitane, buka ane suba laksanayang Ulun marep teken Yerobeam.
4 Asing-asing kulawargan kitane ane mati di kota, bangkennyane lakar amah cicing, muah sakancan ane mati di tegale, bangkennyane lakar amah guak.”
5
Sapanglanturipun, saluiring paindikane sane kakardi antuk Ida Sang Prabu Baesa miwah sakancan kaprawiran idane, makasami sinurat ring Cakepan Babad Pararatun Israele.6 Ida Sang Prabu Baesa raris seda, tur kapendem ring Tirsa, tur putran idane Ida Sang Prabu Ela ngentosin ida jumeneng nata.
7
Sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane tumiba ring Ida Sang Prabu Baesa miwah kulawargan idane, sampun karauhang antuk dane Nabi Yehu, santukan ida sang prabu sampun ngardi dosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida sampun ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa duka, boyaja wantah malantaran kajaatan sane laksanayang ida, sane pateh sakadi sane sampun kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Yerobeam sane riinan ring ida, nanging taler malantaran ida sampun nyedayang sakancan kulawargan Ida Sang Prabu Yerobeam.8
Ring taun sane kaping nemlikur sapanyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, Ida Sang Prabu Ela putran Ida Sang Prabu Baesa madeg ratu ring Israel, tur ida mrentah ring Tirsa kalih taun suenipun.9 Dane Simri salah tunggil senapatin idane, sane ngamong pasukan kretan idane atenga, raris mapacukan jaga nglawan ida. Sedek rahina anu, duk Ida Sang Prabu Ela sedekan mainum-inuman kantos punyah ring Tirsa, ring jeroan Dane Arsa, sane dados pangenter purin idane,
10 Dane Simri raris ngranjing ka jeroane punika, tumuli nyedayang Ida Sang Prabu Ela, raris ngentosin ida jumeneng ratu. Indike punika kamargiang ring taun sane kaping pitulikur, panyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda.
11
Sasampun Ida Sang Prabu Simri madeg ratu, ida raris nyedayang sawatek kulawargan Ida Sang Prabu Baesa. Sawatek kadang warga miwah parasawitran idane sane lanang-lanang, makasami kasedayang.12 Kadi asapunika indiknya Ida Sang Prabu Simri nyedayang sakancan kulawargan Ida Sang Prabu Baesa, satinut ring sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sane sampun kasabdayang tumiba ring Ida Sang Prabu Baesa, malantaran dane Nabi Yehu.
13 Santukan ida sampun nyungsung dewa-dewa miwah ida sampun nuntun wong Israele malaksana dosa, Ida Sang Prabu Baesa miwah putran idane Sang Prabu Ela, sampun ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele duka.
14 Sapanglanturipun sakancan paindikan sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Ela, makasami sinurat ring Cakepan Babad Pararatun Israele.
15
Ring taun sane kaping pitulikur, panyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, Ida Simri madeg ratu ring Tirsa, mrentah wong Israele pitung rahina suenipun. Duk punika wadua balan Israele sedek ngurung kota Gibetone ring wewidangan wong Pilistine.16 Daweg punika wadua balane taler miragi, mungguing Ida Simri sampun mapiguman buat nglawan Ida Sang Prabu Ela, tur sampun nyedayang ida. Duaning punika wadua balane sami raris ngadegang Dane Omri, senapatin wadua balane dados ratun Israele.
17 Sang Prabu Omri miwah wadua balan idane raris kesah saking Gibeton, tumuli mamargi tur ngurung kota Tirsane.
18 Rikala Ida Simri nyingak mungguing kotane sampun kakaonang, ida raris ngranjing ka benteng purine tumuli nunjel purine punika, tur ida ngraga taler seda mageseng irika.
19 Indike punika mamargi kadi asapunika, malantaran dosa-dosan idane pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Pateh sakadi Sang Prabu Yerobeam sane riinan ring ida, ida taler ngardi paindikan sane tan ngledangin Ida Sang Hyang Widi Wasa malantaran dosan idane ngraga miwah malantaran ida nuntun wong Israele malaksana dosa.
20 Sapanglanturipun, saluiring paindikan sane kalaksanayang antuk Ida Simri, kadi asapunika taler indik pepacukan sane kardi ida, makasami kasuratang ring Cakepan Babad Pararatun Israele.
21
Duk punika wong Israele pada maruang-ruangan, wenten sane mamanah ngadegang Dane Tibni, okan Dane Ginat, jaga dados ratu, tur sane lianan kantun ngamanggehang Dane Omri.22 Pamuputipun, sane maruang ring Dane Omri raris menang. Dane Tibni seda, tur Dane Omri madeg dados prabu.
23 Duaning punika rikala taun sane kaping tigang dasa siki, panyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, Ida Sang Prabu Omri madeg ring Israel, tur ida mrentah roras taun suenipun. Pangawitipun ida mrentah ring Tirsa nem taun suenipun.
24 Sasampune punika ida raris numbas pagunungan Samariane saking anak sane mawasta Semer, mapangarga aji nem tali bidang jinah perak. Ida raris ngwangun kota miwah benteng ring pagunungane punika tur kotane punika raris kawastanin Samaria, manut wastan I Semer, sane pecak nerbeang pagunungane punika.
25
Ida Sang Prabu Omri malaksana dosa ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa langkungan ring pararatu sane riinan ring ida.26 Pateh sakadi Sang Prabu Yerobeam sane riinan ring ida, ida ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele duka malantaran dosa-dosan idane, miwah malantaran ida nuntun wong Israele malaksana dosa miwah nyungsung arca-arca.
27 Sapanglanturipun, saluiring sane kalaksanayang antuk Sang Prabu Omri miwah sakancan pakaryan sane puputang ida makasami sinurat ring Cakepan Babad Pararatun Israele.
28 Ida Sang Prabu Omri raris seda, tumuli kapendem ring Samaria. Putran idane sane maparab Akab, ngentosin ida jumeneng nata.
29
Ring taun sane kaping tigang dasa kutus, panyeneng Ida Sang Prabu Asa ring Yehuda, Ida Sang Prabu Akab putran Ida Sang Prabu Omri madeg ratu ring Israel tur ida mrentah ring Samaria kalih likur taun suenipun.30 Ida ngardi dosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, langkungan ring sakancan pararatune sane riinan ring ida.
31 Ida ngardi dosa langkungan ring Ida Sang Prabu Yerobeam. Nanging langkungan malih ring punika, ida marabian sareng Ida Isebel, okan Ida Sang Prabu Etbaal saking Sidon, tur nyungsung Dewa Baal.
32 Ida raris ngwangun pura linggih Dewa Baale ring Samaria miwah ngwangun pamorboran aturan pabuat Dewa Baal sane kagenahang ring purane punika.
33 Ida taler makarya arca Dewi Asera. Ida ngardi paindika-paindikan sane ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele, bangetan duka ring ida bandingang ring sakancan pararatun Israele sane riinan ring ida.
34 Duk panyeneng idane, Dane Hiel sane saking Betel raris ngwangun kota Yerikone. Rikala Dane Hiel masang dasar, dane macaru antuk okan danene sane pinih duur sane mapesengan Abiram, tur rikala dane ngwangun gapuran kotane, dane macaru antuk okan danene sane pinih alit, sane mapesengan Segub. Indike punika satinut ring sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sabdayang Ida sane riin malantaran Dane Yosua okan Dane Nun.
1
Wenten nabi mapesengan Elia, saking Tisbe ring Gilead, matur ring Ida Sang Prabu Akab, sapuniki: “Sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele sane nyeneng, sane sungsung titiang, titiang nguningayang ring iratu mungguing nenten jaga wenten damuh wiadin sabeh sajeroning kalih miwah tigang taun sane pacang rauh, sajawining titiang sane nunas.”2
Sasampune punika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Elia, sapuniki:3 “Kalahinja tongose ene, tur kemaja majalan nganginang, laut engkebang iban kitane di sisin Tukad Kerite dangin Tukad Yordane.
4 Ditu kita lakar nyidayang maan nginum yeh uli tukade ento, tur Ulun suba nitahang kedis guak buat ngabaang kita dedaaran kema.”
5
Dane Elia sairing ring sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane tumuli mamargi tur malinggih ring sisin Tukad Kerite.6 Dane nginum saking tukade punika, tur nyabran semeng miwah sore wenten paksi guak rauh maktaang dane roti miwah ulam.
7 Sueningsue, toyan tukade punika nyat santukan nenten wenten sabeh.
8
Sasampune punika Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Elia, sapuniki:9 “Ane jani kemaja kita majalan ka kota Sarpat ane paek teken Sidone, tur nongosja kita ditu. Ulun suba nitahang anak balu luh adiri ane nongos ditu, buat maang kita daar.”
10 Duaning punika Dane Elia raris lunga ka Sarpat. Riwau dane rauh ring gapuran kotane, cingak dane wenten anak balu adiri, sedekan munduhang saang. Dane tumuli ngandika ring anake balu punika, asapuniki: “Icenja tiang nunas toya akidik.”
11 Riwau ipun mamargi jaga ngambil toya dane malih ngandika sapuniki: “Icenja taler tiang nunas roti akidik.”
12
Anake balu punika tumuli masaur asapuniki: “Sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin ragane sane nyeneng, tiang masumpah, mungguing tiang nenten pisan maderbe roti. Tiang wantah maderbe tepung agemel ring pulune, miwah minyak saitun akidik ring gucine. Tiang rauh mriki buat ngrereh saang, jaga anggen tiang ngratengang tepunge akidik punika, pabuat pianak tiange miwah tiang. Rotine punika dados dedaaran tiange sane pamuput, tur wusan punika tiang sareng kalih jaga padem nandang seduk.”13
Nabi Elia raris ngandika ring ipun sapuniki: “Sampunangja jerone sumangsaya, mrikaja budal tur sediaangja ajeng-ajengan jerone. Nanging pinih riin karyanangja tiang roti alit abungkul antuk tepung jerone punika raris baktaang tiang mriki, sasampune punika wau karyanang ragan jerone miwah okan jerone roti antuk sisan tepunge punika.14 Santukan sapuniki sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele: ‘Tepunge ane di pulune ento tusing lakar telah, muah lengise ane di gucine ento tusing lakar tuna, kanti teka panemayan Ulune ngadakang ujan.’ ”
15
Anake balu punika raris mamargi tur nglaksanayang sapangandikan Dane Elia ring ipun, tur ipun, pianakipune, miwah Dane Elia, cukup madue ajeng-ajengan kantos makudang-kudang rahina suenipun.16 Satinut ring janjin Ida Sang Hyang Widi Wasa, malantaran Dane Elia, kenginan tepunge sane ring pulune nenten telas tur minyake ring gucine taler nenten tuna.
17
Sasampune punika pianak anake balu punika raris gelem, tur gelem ipune sayan sue sayan mangetang, tur pamuputnya ipun padem.18 Anake punika raris matur ring Dane Elia, sapuniki: “Duh parekan Ida Sang Hyang Widi Wasa, napi awinanipun guru ngardi paindikan sane kadi asapuniki marep ring tiang? Punapike rauh gurune mriki buat nguningayang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeniang indik dosa-dosan tiange sane ngawinang pianak tiange padem?”
19
Dane Elia tumuli ngandika ring ipun, sapuniki: “Baktaja anake alit punika mriki.” Dane Elia raris ngambil anake alit punika kabakta munggah ka loteng ring genah danene makolem. Irika anake alit punika kasareang ring pamereman danene.20 Sasampune punika, dane raris ngastawa gelur-gelur sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange, punapi awinannya Palungguh IRatu nibakang kamewehan sane kadi asapuniki ring jadmane balu puniki? Ipun sampun olas pisan miara titiang iriki, tur sane mangkin Palungguh IRatu ngamademang pianakipune.”
21 Sasampune punika Dane Elia raris ngakebin anake alit punika ping tiga sarwi ngastawa, sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange, uripangja malih anake alit puniki.”
22 Ida Sang Hyang Widi Wasa nagingin pangastawan Dane Elia. Anake alit punika raris ngawitin mangkihan tur urip malih.
23
Dane Elia tumuli ngajak anake alit punika tedun ring memen ipune, tur dane ngandika ring memen ipune, sapuniki: “Cingakinja niki okan jerone sampun urip malih.”24
Anake balu punika raris masaur sapuniki: “Sane mangkin titiang uning mungguing guru sawiakti parekan Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur Ida Sang Hyang Widi Wasa sawiakti masabda malantaran guru.”1
Sasampune sue, ring taun sane kaping tiga masan endange punika, Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Elia, sapuniki: “Kemaja edengang iban kitane teken Sang Prabu Akab, sawireh Ulun lakar mapaica ujan.”2 Irika Dane Elia raris ngedengang raga ring sang prabu Akab. Mungguing sayahe punika kalintang banget pisan ring Samaria.
3 Duaning punika Ida Sang Prabu Akab raris ngesengin Dane Obaja, sane dados pangenter purine. (Dane Obaja punika anak sane kalintang astiti bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
4 Daweg sang pramesuari Isebel nyedayang paranabin Ida Sang Hyang Widi Wasa, dane raris ngambil nabi-nabine punika satus diri akehnya, engkebang dane ring guane dados kalih gompyokan, pada maseket agompyokan, tur dane sane matiningin paranabine punika antuk pangan kinum.)
5 Ida Sang Prabu Akab ngandika ring Dane Obaja, sapuniki: “Jalan jani jlajah gumine ene, delokin sakancan yeh klebutane muah tukade, sing nyen saget iraga nepukin padang, buat anggon ngidupang jaran muah bagale, apang eda kanti iraga ngamatiang ubuh-ubuhane ento, yadiastunja angan aukud.”
6 Sang kalih raris saadung jaga nylajah jagate punika pada matenga, tur pamarginnyane pada ngungsi genah sane malian-lianan.
7
Sasampune Dane Obaja wenten ring margi, tan dumade jeg dane kapanggih ring Dane Elia. Dane kantun eling ring Dane Elia, duaning punika dane digelis sumungkem ring ajeng Dane Elia, sarwi matur pitaken sapuniki: “Punapike guru puniki Nabi Elia?”8
Dane Elia tumuli matur sapuniki: “Inggih patut tiang puniki Elia. Mrikaja aturin gustin ragane, ida sang prabu, mungguing tiang wenten iriki.”9
Dane Obaja malih matur sapuniki: “Napike iwang tiange, kantos guru mapakayun ngentungang tiang sajeroning baya pati, inggih punika jaga kapademang antuk Ida Sang Prabu Akab?10 Sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin gurune sane nyeneng, tiang masumpah, mungguing ida sang prabu sampun ngandikayang nyerepang guru ring sakuubing negara ring jagate puniki. Yening wenten pamrentah panegara sane nguningayang, mungguing guru nenten wenten ring panegarannyane, Sang Prabu Akab ngandikayang pamrentahe punika masumpah, mungguing guru sawiakti nenten wenten irika.
11 Sane mangkin guru ngandikayang tiang mamargi nguningayang ring ida, mungguing guru iriki.
12 Sapunapi jaga panadosipun yen riwau tiang kesah saking iriki guru raris kabakta antuk Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa ka genahe sane nenten uningin tiang? Sasampune punika, yen tiang nguningayang ring Ida Sang Prabu Akab, mungguing guru wenten iriki, tur guru nenten dapetang ida iriki, sinah ida jaga ngamademang tiang. Elingangja, mungguing tiang puniki jadma sane kalintang astiti bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, ngawit saking tiang kantun alit.
13 Punapike guru tan mireng, mungguing ritatkala Sang Pramesuari Isebel nyedayang paranabin Ida Sang Hyang Widi Wasa, tiang ngengkebang nabi satus diri ring guane, dadosang tiang kalih gompyokan, pada maseket sane agompyokan, tur tiang sane matiningin antuk pangan kinum?
14 Duaning punika, punapi awinanipun guru ngandikayang tiang mamargi tur nguningayang ring ida sang prabu, mungguing guru wenten iriki? Sinah ida jaga ngamademang tiang.”
15
Dane Elia tumuli masaur sapuniki: “Sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Sane Maha Kuasa, sane sungsung tiang, tiang majanji mungguing ring rahinane puniki tiang jaga tangkil ring ajeng ida sang prabu.”16
Duaning punika Dane Obaja tumuli mamargi nangkil ring Ida Sang Prabu Akab, tur nguningayang indike punika ring ida. Sang Prabu Akab raris mamargi buat matemu ring Dane Elia.17 Rikala ida nyingak Dane Elia, ida raris ngandika sapuniki: “Nah, ene apa ia anak ane setata ngae pakewuh pabuat wong Israele!”
18
Pasaur Dane Elia, sapuniki: “Boyaja titiang sane ngawinang sengkala. Nanging palungguh iratu miwah ajin palungguh iratune. Palungguh iratu nenten satinut ring sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa, samaliha nyungsung arca-arcan Dewa Baale.19 Sane mangkin prentahangja sawatek rakyat Israele, mangda matemu ring titiang ring Gunung Karmel. Samaliha ajak taler paranabin Baale samas seket diri, miwah paranabin Dewi Aserane samas diri, sane kaledangin antuk Sang Pramesuari Isebel.”
20
Irika Ida Sang Prabu Akab mapaica prentah ring sawatek wong Israele miwah ring sakancan Nabin Baale, mangda mapunduh ring Gunung Karmel.21 Dane Elia raris munggah nganampekin rakyate punika, sarwi ngandika sapuniki: “Buin amunapake makelonne jerone pada ngaba pepineh ane tuara jujur muah keneh macanggah? Yening Ida Sang Hyang Widi Wasa ento maraga Widi, sungsungja Ida, nanging yen Baale ento Widi, sungsungja ia.” Nanging rakyate nenten masaur angan abuku.
22 Wusan puniki Dane Elia malih ngandika, sapuniki: “Uli pantaran paranabin Ida Sang Hyang Widi Wasa tuah tiang dogen ane enu idup, nanging dini ada Nabin Baale samas seket diri.
23 Ane jani abaja mai sampi jagirane duang ukud, serahang teken Nabin Baale aukud laut tampah, tur pukang-pukang, laut pejang di duur saange, nangingke eda isinina api. Sampine ane lenan, masih lakar patuhang tiang buka keto.
24 Sasubane keto, tundenja Nabin Baale nunas ica teken widinnyane, tur tiang lakar nunas ica teken Ida Sang Hyang Widi Wasa. Widine ane encenja ane ngisinin pinunas aji api, widine ento ane sujati maraga Widi.”
Rakyate makasami masuryak pada saadung ring indike punika.25
Sasampune punika, Dane Elia raris mabaos ring paranabin Baale, sapuniki: “Santukan ragane sareng akeh, rarisang ragane dumunan ngambil tur nyawisang bantenge punika asiki. Rarisang ngastawa ring widin ragane, nanging sampunang dagingina geni saange punika.”26
Ipun sareng sami raris ngambil banteng sane kaserahang ring ipun raris kacawisang, tumuli nunas ica ring Sang Baal ngantos tengai tepet. Ipun pada gelur-gelur sapuniki: “Inggih ratu Baal, daginginja pinunas titiange!”, saha kadulurin antuk masolah ngilehin pamorboran aturan sane kardi ipun. Nangingke pinunas ipune nenten kadagingin.27
Sasampune tengai tepet, Dane Elia ngawitin ngewerin ipun, sapuniki: “Sangetangja nunas ica, ida punika maraga widi. Menawita ida sedekan mayoga, wiadin nuju repot, wiadin sedekan malelungayan. Menawita ida sedekan sirep, tur ragane patut ngaturin ida matangi.”28 Duaning punika, paranabine punika raris mangetang gelur-gelur nunas ica, tur nues-nues dewekipune antuk pedang miwah tumbak, manut sakadi biasanipun, ngantos ngamedalang rah.
29 Sasampune lingsir, ipun kantun taler gelur-gelur miwah jerit-jerit, nanging nenten wenten pasaur sane rauh, tur nenten wenten suara sane kapiragi.
30
Sasampune punika Dane Elia raris ngandika ring rakyate, sapuniki: “Maija paekin tiang!” Irika rakyate sami pada nganampekin tur ngiter dane. Dane raris ngamecikang pamorboran aturane pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa, sane sampun uug punika.31 Dane ngambil batu roras bungkul satinut ring akeh suku-sukune sane dados katurunan Dane Yakub sane pecak kicen pesengan Israel, antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
32 Malakar antuk batu-batune punika dane malih ngwangun pamorboran aturan buat nyungsung Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane makarya bangbang sane ngilehin pamorboran aturane punika. Bambange punika mrasidayang muat toya sawatara patbelas liter.
33 Sasampune punika saange raris genahang dane ring duur pamorboran aturane punika. Bantenge raris katampah tur kapukang-pukang, tumuli kagenahang ring duur saange punika. Dane raris ngandika, asapuniki: “Abaangja yeh buin petang jun, laut briokang sig aturane muah sig saange.” Indike punika raris kamargiang antuk rakyate.
34 Dane Elia malih ngandika sapuniki: “Buinja briokin yeh buin acepok.” Indike punika raris kamargiang. Dane Elia malih ngandika: “Buinja briokin yeh buin acepok.” Indike punika taler kamargiang.
35 Toyane punika maliah milehan ring genah pamorboran aturane, tur ngebekin bangbange punika.
36
Risampun panemayan anake ngaturang aturan nyoreang, Nabi Elia raris ngajengin genah aturane punika, sarwi ngastawa sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin Dane Abraham, Ishak miwah Yakub. Sane mangkin sinahangja mungguing Palungguh IRatu maraga Widin Israele, tur titiang puniki dados parekan Palungguh IRatu, sane sampun ngamargiang sakancan paindikane puniki manut sapatitah Palungguh IRatu.37 Daginginja pinunas titiange, duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa! Daginginja pinunas titiange, mangdane rakyate puniki uning mungguing Palungguh IRatu punika Sang Panembahan sane maraga Widi, tur Palungguh IRatu sane ngawinang manah ipune malih astiti bakti ring Palungguh IRatu.”
38
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris nedunang geni, ngeseng aturane, saange miwah batune, muunang tanahe, miwah ngenyatang toyane sane ring bangbange.39 Riwau rakyate manggihin indike punika, ipun raris pada sumungkem sarwi ngucap sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa punika maraga Widi, wantah Ida ngraga sane maraga Widi.”
40
Dane Elia raris mrentahang rakyate punika sapuniki: “Jukja sawatek Nabin Baale ento, eda baange kanti ada ane leb!” Irika rakyate raris ngejuk ipun sareng sami, tur Dane Elia raris ngajak ipun tedun ka Tukad Kisone, tur irika ipun kapademang.41
Sasampune punika Dane Elia raris matur ring Ida Sang Prabu Akab, sapuniki: “Sane mangkin rarisangja kesah saking iriki, tur durusang marayunan, santukan titiang sampun miragi suaran kuugan sabeh rauh.”42 Sedek Sang Prabu Akab lunga jaga marayunan, Dane Elia raris munggah ka pucak Gunung Karmele. Irika dane sumungkem ngantos prarain danene nganteg ring tanahe tur duur danene wenten ring selagan lulud danene.
43 Sasampune punika dane raris ngandika ring parekan danene sapuniki: “Kemaja iwasin pasihe.”
Parekan punika raris mamargi. Sasampune mawali, ipun raris matur sapuniki: “Titiang nenten manggihin punapa-punapi.” Kantos ping pitu Dane Elia ngandikayang ipun mamargi ningalin segarane.44 Rikala ipun mawali sane kaping pitu, ipun matur sapuniki: “Titiang manggihin gulem akidik munggah saking segarane sane agengnyane nenten langkungan ring tlapakan tangane.
Nabi Elia raris mrentahang ring parekan danene, sapuniki: “Kemaja nangkil sig Ida Sang Prabu Akab, tur aturin ida apang ida munggah ka kretan idane, laut mantuk, apanga pamargin idane tusing kacadelin baan ujane.”45
Nenten sue, langite raris kalikub antuk gulem peteng dedet, angine ngawitin mampeh, tur sabeh bales ngawitin tedun. Sang Prabu Akab munggah ring kretan idane, tumuli mawali ka Yisreel.46 Kawisesan Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngencegin Dane Elia. Dane nyingsetang busanan danene kabebedang ring wangkong danene, tumuli ngriinin Ida Sang Prabu Akab, kantos rauh ring margine sane ngungsi ka Yisreel.
1
Ida Sang Prabu Akab nyritayang ring rabin idane Pramesuari Isebel, sakancan paindikan sane sampun kalaksanayang antuk Dane Elia, miwah indik Dane Elia ngamademang sakancan Nabin Baale.2 Duaning punika Pramesuari Isebel raris ngutus anak adiri, mangda ngrauhang wecanan idane ring Dane Elia, kadi asapuniki: “Dumadak dewane nyisipang gelahe kanti mati, yen buin mani kanti kali jani gelahe tusing nglaksanayang paundukan ane patuh marep teken cai, buka paundukan ane laksanayang cai marep teken paranabine ento.”
3 Dane Elia raris rumasa ajerih pisan, punika duaning dane raris malaib buat nyingidang raga. Dane ngajak parekan danene, tumuli lunga ka Berseba ring Yehuda.
Parekan danene raris kabanggayang irika,4 tur Dane Elia nglanturang pamargi arahina mepek ngungsi tegal melakange. Irika dane mararian tur malinggih ring sor tarune ageng, tur dane meled mapakayun seda. Dane raris ngastawa sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, sane mangkin sampun nenten prasida antuk titiang naanang, bancutja urip titiange, becikan sampun titiang padem.”
5
Dane tumuli merem ring sor tarune punika tur ngraris sirep. Tan dumade jeg wenten malaekat ngusud dane, sarwi ngandika sapuniki: “Bangunja tur madaar.”6 Dane tumuli maksian, raris cingak dane wenten roti abungkul miwah toya ajun, magenah ring samping duur danene. Dane raris majengan tur nginum, tur wusan punika dane malih sirep.
7 Malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa nanginin dane sane kaping kalihipun, sarwi ngandika sapuniki: “Bangunja tur madaar, sawireh yen tusing keto, pajalan kitane ento lakar dadi joh pesan pabuat kita.”
8 Dane Elia tumuli matangi, raris majengan miwah nginum, tur ajengane punika ngawinang dane molih kakuatan, cukup buat mamargi petang dasa rahina suenipun kantos rauh ka Gunung Sinai, inggih punika gunung sane suci.
9 Irika dane ngranjing ring satunggiling gua, gumanti jaga marerepan irika.
Tan dumade Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring dane, sapuniki: “Ih Elia, kita ngudiang dini?”10
Dane tumuli matur, sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widi Sane Maha Kuasa, titiang sampun tansah ngancangin Palungguh IRatu, inggih wantah Palungguh IRatu kewanten. Nanging wong Israele sampun nilas janjinipune pamantuka ring Palungguh IRatu. Ipun sampun nguug pamorboran aturan druene, tur ngamademang sakancan nabi druen Palungguh IRatu. Wantah titiang newek sane kantun urip, tur ipun taler tan mari ngepet singse patin titiange.”11
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring dane sapuniki: “Pesuja kita uli ditu tur majujukja di duur bukite.” Ida Sang Hyang Widi Wasa raris mamargi tur kariinin antuk angin baret sane melahang bukit-bukit tur mrarakang batu kaange, nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten wenten ring angine punika. Angine tumuli mararian mampeh, tumuli wenten linuh magejeran, nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten wenten ring gejeran linuhe punika.12 Wusan linuhe punika, raris wenten geni ngendih murub, nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten wenten ring genine punika. Tur sasampun genine punika, tumuli wenten suaran angin ngasirsir.
13
Riwau Dane Elia mireng angine ngasirsir punika, dane raris nekep prarain danene antuk jubah danene, tumuli medal tur ngadeg ring bungas guane. Irika raris wenten sabda katiba ring dane, sapuniki: “Ih Elia, kita ngudiang dini?”14
Dane raris matur sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widi Sane Maha Kuasa, titiang sampun tansah ngancangin Palungguh IRatu, wantah Palungguh IRatu kewanten. Nanging wong Israele sampun nilas janji pamantuka ring Palungguh IRatu. Ipun nguug pamorboran aturan druene, tur ngamademang sakancan nabin Palungguh IRatu. Wantah titiang newek sane kantun urip, tur ipun taler tan mari ngepet singse patin titiange.”15
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda sapuniki: “Kemaja malipetan ka tegal melakange ane paek teken kota Damsike. Suba keto laut kemaja ka kota, tur bisekaja Hasael dadi ratu di Siria, masrana nyriokin ia aji lengis upacara.16 Sajaba ento biseka masih Yehu pianak Nimsine dadi ratun Israele, masrana nyriokin ia aji lengis upacara, muah dui jatiang Elisa, pianak Sapate, uli di Abel-Mehola, masrana nyriokin ia aji lengis upacara, buat ngentinin kita dadi nabi.
17 Asing-asing anak ane luput uli pedang Hasaele ia lakar kamatiang baan Yehu. Buina yen ada ane luput uli sig Yehune, ia lakar kamatiang baan Elisa.
18 Nanging Ulun lakar ngenuang jlema pitung tali di Israel, jlema ane astiti bakti teken Ulun, ane tusing taen nyungsung Baal wiadin niman arcannyane.”
19
Dane Elia raris kesah saking irika, tur kapanggih ring Dane Elisa sane sedekan nenggala ngangge banteng roras akit. Bantenge punika katehang ring ajeng danene, antuk anak sareng solas, tur dane ngatehang sane pinih ungkur. Dane Elia tumuli ngelus jubah danene raris kasalukang ring Dane Elisa.20 Dane Elisa raris ninggal banteng danene tumuli ngiring Dane Elia sarwi matur asapuniki: “Icenja titiang dumun mabaos ring meme bapan titiange buat jaga mapamit, sasampune punika titiang jaga ngiring guru.”
Dane Elia masaur sapuniki: “Nah, kemaja mulih. Bapa tusingja ngandeg cening.”21
Sasampune punika Dane Elisa raris maranin banteng danene, sane aakit punika tumuli katampah. Dagingnyane karatengang tur tenggalan danene kanggen saang. Dane ngedumang ulame punika ring rencang-rencang danene, tur ipun raris pada nunas ulame punika. Sawusan punika Dane Elisa raris mamargi tur ngiring Dane Elia, makadados pangayah danene.1
Ida Sang Prabu Benhadad, ratune ring Siria, munduhang sakancan wadua balan idane, kasarengin antuk parapamrentah sane lianan, sareng tigang dasa kalih akehipun, sami pada sregep nunggang kuda miwah kretannyane suang-suang. Ida raris mangseh ngurung tur ngebug kota Samariane.2 Ida ngutus duta ngranjing ka kota, nangkil ring Ida Sang Prabu Akab ratun Israele, saha kadulurin atur sapuniki: “Ida Sang Prabu Benhadad ngarsayang,
3 mangda iratu ngaturang ring ida, perak miwah mas iratune, paraistrin iratune miwah oka-okan iratune sane pinih siteng-siteng.”
4
Ida Sang Prabu Akab raris masaur, sapuniki: “Aturang ring gustin tiange, Ida Sang Prabu Benhadad, mungguing tiang sairing ring pakarsan idane. Tiang miwah saananing paderbean tiange punika dados padruen idane.”5
Wusan punika, dutane punika malih tangkil ring Ida Sang Prabu Akab saha nguningayang pakarsan Ida Sang Prabu Benhadad sane lianan, sapuniki: “Tiang sampun ngutus dutan tiange nguningayang ring idewa, mangda idewa nyerahang perak miwah mas idewane, paraistri miwah oka-okan idewane.6 Sane mangkin tiang jaga ngutus paraprakanggen tiange buat ngrampas purin idewane miwah umah paraprakanggen idewane, tur ipun jaga ngambil saananing barang-barang sane maji. Ipun jaga rauh mriki ring rahinane benjang, sawatara kali mangkin.”
7
Ida Sang Prabu Akab raris ngesengin paraprakanggen idane sami, sarwi ngandika sapuniki: “Paman ningalin mungguing anake ene makeneh nguugang iraga. Ia ngutus utusan buat nekain tiang mai, nagih kurenan muah pianak-pianak tiange, perak muah mas tiange. Unduke ento suba adungin tiang.”8
Parapamimpin miwah rakyate raris matur asapuniki: “Sampunangja ipun linguanga, sampunangja iratu nyerah.”9
Duaning punika Ida Sang Prabu Akab raris masaur ring utusan Ida Sang Prabu Benhadad, sapuniki: “Uningayang ring gustin tiange Ida Sang Prabu Benhadad mungguing tiang sairing ring pakarsan idane sane kaping pisan, nanging tiang nenten mrasidayang ngiringang pakarsan idane sane kaping kalih.” Utusane punika raris mapamit, tur sasampune punika ipun malih mawali,10 saha ngaturang pangandikan Ida Sang Prabu Benhadad sane lianan, sapuniki: “Tiang jaga ngajak wadua bala sategepipun buat nguugang kotan idewane puniki, tur jaga ngaba uug-uugannyane ring limanipune suang-suang. Yening tiang nenten nglaksanayang indike puniki, dumadak mangda widine nyisipang tiang ngantos padem!”
11
Ida Sang Prabu Akab raris masaur sapuniki: “Uningayang ring Ida Sang Prabu Benhadad, mungguing prajurit sane sujati biasanipun nyumbungang dewek rikalaning yudane sampun puput, nanging boya sadurung yudane ngawitin.”12
Ida Sang Prabu Benhadad nrima pasaur Sang Prabu Akabe punika, risedek ida miwah parakantin idane, inggih punika pamrentah sane lianan, pada mainum-inuman ring kemahnyane. Ida raris mrentahang wadua balan idane mangda sregep jaga ngebug kotane punika. Irika ipun sareng sami raris pada mangseh makarya gelar.13
Daweg punika raris wenten satunggiling nabi nangkil ring Ida Sang Prabu Akab, tur matur sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda sapuniki: ‘Edaja takut teken wadua balane ane liu ento! Ulun lakar mapaica kamenangan teken kita marep teken wadua balane ento di dinane jani, tur kita lakar nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.’ ”14
Ida Sang Prabu Akab raris matur pitaken sapuniki: “Sapasirake sane jaga mucukin yudane punika?” Nabine punika masaur sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandikayang, mungguing prajurite sane truna-truna, sane kapimpin antuk parabupatine ring daerah-daerah jaga nglaksanayang indike punika.” Ida sang prabu malih matur pitaken sapuniki: “Sapasirake sane jaga mimpin induk pasukane punika?” Nabine punika masaur, sapuniki: “IRatu sane mimpin.”15
Irika Ida Sang Prabu Akab raris ngesengin prajurite sane truna-truna, sane kapimpin antuk komandan-komandan daerahe, wenten 232 akehipun. Sasampune punika Ida raris ngesengin wadua balan Israele makasami, wenten pitung tali akehipun.16
Yudane ngawitin rikala tengai tepet, risedek Ida Sang Prabu Benhadad miwah parakantin idane sane sareng 32 punika pada mainum-inuman ring kemahnyane.17 Paraprajurite sane truna-truna mangseh dumunan. Panyelidik sane kutus antuk Ida Sang Prabu Benhadad, rauh nguningayang ring ida, mungguing wenten pasukan prajurit rauh medal saking Samaria.
18 Ida raris mapaica prentah, sapuniki: “Jukja ia idup-idup, yadian tekannyane ento makeneh masiat, wiadin nagih madame.”
19
Paraprajurite truna-truna mucukin yudane, kairing antuk wadua balan Israele.20 Tur asing-asing prajurite punika ngamademang meseh sane arepin ipun. Wong Siriane sami jerih kapilayu, kuber antuk wong Israele, nanging Ida Sang Prabu Benhadad polih luput malaib nunggang kuda, kairing antuk makudang-kudang prajurit sane nunggang kuda.
21 Ida Sang Prabu Akab raris ngranjing ka payudan, ngrampas kuda miwah kretane sami, tur ngawinang wong Siriane nandang kaon sane kalintang ageng.
22
Sasampune punika, nabine punika raris nangkil ring Ida Sang Prabu Akab, sarwi matur sapuniki: “Rarisangja iratu mawali, tur dabdabangja malih wadua bala druene. Becikang makarya rencana, santukan ratun wong Siriane malih jaga magegebug ring taun sane pacang rauh.”23
Paraprakanggen Ida Sang Prabu Benhadad matur ring ida sapuniki: “Widin wong Israele punika, widin gunung, punika awinannya wong Israele mrasidayang ngaonang iraga. Nanging iraga sinah jaga mrasidayang ngaonang ipun yening iraga nglawan ipun mayuda ring tanahe dangsah.24 Sane mangkin, gentosinja pararatune sane tigang dasa kalih punika, antuk senapati.
25 Sasampune punika punduhangja malih wadua bala sane akehipun asah ring sane sampun kaon punika, kadi asapunika taler akeh kuda miwah kretane mangda asah ring sane dumun. Iraga jaga nglawan wong Israele mayuda ring tanahe dangsah, tur sane mangkin janten iraga mrasidayang ngaonang ipun.”
Ida Sang Prabu Benhadad saadung ring aturipune punika, tumuli kalaksanayang kadi asapunika.26 Ring masan endange, sasampun taune punika, ida raris munduhang wadua balan idane, tumuli mamargi ka kota Apek misadia jaga ngebug wong Israele.
27 Wong Israele taler pada mapunduh tur sregep antuk sanjata. Ipun raris medal ka payudan, kadadosang kalih pasukan buat ngarepin wong Siriane punika. Wong Israel pakantenanipun waluya sakadi gompyokan kambinge kalih gompyokan yen bandingan ring wong Siriane, sane bek maliah nglikub jagate punika.
28
Wenten satunggiling nabi rauh tangkil ring Ida Sang Prabu Akab, sarwi matur sapuniki: “Sapuniki pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, sawireh wong Siriane ento ngorahang Ulun ene Widin gunung, tur tusing Widin tanahe dangsah, ane jani Ulun lakar mapaica kamenangan teken kita nglawan wadua balannyane ane liu ento, apanga kita muah rakyat kitane nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.”29
Pitung rahina suenipun wong Siria miwah wong Israele pada majadeng ring kemahipun suang-suang, sane genahnyane marep-arepan. Ring rahinane sane kaping pitu ipun pada ngawitin mayuda, tur wong Israele polih ngamademang wong Siria satus tali akehipun.30 Meseh-meseh sane kantun urip, sami pada ajerih kapilayu ngranjing ka kota Apek, tur tembok kotane rubuh nepen ipun sareng pitulikur tali diri.
Sang Prabu Benhadad taler nyingidang raga ngranjing ka kota, tur ida masingidan ring kamar sane ring ungkur, ring satunggaling umahe irika.31 Paraprakanggen idane raris rauh nangkilin ida, sarwi matur sapuniki: “Titiang sampun miragi mungguing pararatun Israele punika anak sane maraga sih kapiolasan. Lugrainja titiang nangkil ring ratun wong Israele punika saha ngrangsuk pangangge kaduhkitan tur nyeet baong titiange antuk tali, menawita ida ledang nglugrain iratu kantun nyeneng.”
32 Duaning punika ipun raris pada ngrangsuk pangangge kaduhkitan, kabedbedang ring bangkiangnyane tur nyeet baongipune antuk tali, tumuli tangkil ring Ida Sang Prabu Akab, sarwi matur sapuniki: “Benhadad parekan palungguh iratune nunas urip ring palungguh iratu.”
Ida Sang Prabu Akab raris masaur sapuniki: “Apake ida enu nyeneng? Bagia ida! Ida ento satmaka nyaman gelahe!”33
Paraprakanggen Sang Prabu Benhadade punika mula ngati-ati semita sane becik. Ritatkala Ida Sang Prabu Akab ngandikayang ida ento satmaka nyaman gelahe, ipun digelis ngagem pangandikane punika, sarwi matur sapuniki: “Sakadi wacanan palungguh iratune punika. Ida Sang Prabu Benhadad punika mula wantah semeton palungguh iratu.” Ida Sang Prabu Akab raris mrentahang ipun sapuniki: “Iringja ida mai.” Riwau Ida Sang Prabu Benhadad rauh, Ida Sang Prabu Akab raris ngaturin ida sareng-sareng munggah ring kretane.34 Sang Prabu Benhadad tumuli matur ring ida sapuniki: “Titiang jaga ngwaliang malih ring idewa, kota-kota sane pecak kambil antuk ajin titiange saking ajin idewane, samalihipun idewa dados taler makarya pasar ring kota Damsik, sakadi sane pecak kamargiang antuk ajin titiange ring kota Samaria.”
Ida Sang Prabu Akab raris masaur, sapuniki: “Manut sakadi prajanjiane punika idewa jaga bebasang titiang.” Irika Ida Sang Prabu Akab raris makarya prajanjian ring Sang Prabu Benhadad, tur sasampune punika Ida Sang Prabu Benhadad raris katurin kesah saking irika.35
Satinut ring pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, raris wenten nabi adiri saking pantaran rombongan paranabine, ngandikayang timpalnyane mangda nigtig dane. Nanging timpalnyane punika nenten kayun.36 Duaning punika nabine punika raris mabaos ring timpalnyane punika sapuniki: “Santukan semeton nenten satinut ring sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa, rikalaning semeton nilarin tiang, semeton jaga seda sarap singa.” Riwau timpalnyane kesah saking irika, raris wenten singa nguber tur nyarap dane kantos seda.
37
Sasampune punika, nabine iwau raris ngrereh anak lianan, sarwi mabaos sapuniki: “Tigtigja tiang!” Anake punika raris nigtig dane banget pisan, kantos dane matatu.38 Nabine punika raris medbed prarain danene antuk kain buat nyaruang ragan danene, tumuli dane ngadeg ring sisin margine, nyantosang sang prabun Israele jaga nglintang irika.
39 Rikala Ida Sang Prabu Akab nglintang irika, nabine punika raris nyerit tur matur ring ida, sapuniki: “Duh ratu sang prabu, risedek titiang mayuda ring payudan, raris wenten prajurit adiri ngajak meseh sane dados tawanan, tur mapajar ring titiang sapuniki: ‘Jagaja tawanane ene, yen leb angkihan caine lakar dadi silurnyane. Yen tusing keto, cai patut masilihin aji pipis perak telung tali keteng.’
40 Nanging titiang repot pisan nglaksanayang makudang-kudang paindikan sane lianan tur tawanane punika raris leb.”
Ida sang prabu raris masaur sapuniki: “Cai padidi ane suba nyritayang ukuman caine, tur cai patut ngemasin ukumane ento.”41
Nabine punika raris ngembus pamedbed prarain danene, tur digelis dane kelingan antuk ida sang prabu, mungguing dane punika salah tunggal saking nabine punika.42 Sasampune punika, nabine punika raris matur ring ida sang prabu, sapuniki: “Sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: ‘Sawireh kita maang jlemane ane tunden Ulun ngamatiang ento luput malaib, kita patut ngemasin unduke ento aji angkihan kitane, tur wadua balan kitane lakar kasirnayang sawireh kita maang wadua balan musuhe ento malaib.’ ”
43
Ida sang prabu raris mamargi mantuk ka Samaria, kadulurin antuk rasa osek tur sungkan ring pakayunan.1
Ring samping purin Ida Sang Prabu Akab ring Yisreel wenten abian anggur derben Dane Nabot.2 Sedek rahina anu, Ida Sang Prabu Akab ngandika ring Dane Nabot sapuniki: “Baangja tiang abian anggur nyamane ento, sawireh tongosne paek teken purin tiange, lakar anggon tiang abian jukut-jukutan. Tiang lakar nyilurin abiane ento aji abian anggur ane melahan teken ento. Nanging yen nyama demenan nampi pipis, ento lakar bayah tiang aji amun patutne.”
3
Dane Nabot raris matur, sapuniki: “Abiane punika tetamian saking leluur titiange. Ida Sang Hyang Widi Wasa, nenten nglugrain titiang ngaturang abiane punika ring palungguh iratu.”4
Ida Sang Prabu Akab raris mantuk, kadulurin antuk pakayunan osek tur bendu malantaran atur Dane Nabote sane iwau punika. Ida merem ring pamereman idane, saha majeng ka temboke, miwah nenten kayun marayunan.5 Rabin idane Pramesuari Isebel maranin ida, sarwi matur pitaken sapuniki: “Napi awinannya beli dados sungsut kadi asapunika? Napi awinanipun beli nenten kayun marayunan?”
6
Ida Sang Prabu Akab raris masaur, sapuniki: “Uli krana munyin I Nabote teken beli. Beli nagih meli abian anggur iane, wiadin yen ia demenan masilur, beli nagih nyilurin aji abian anggur ane lenan, nanging ia ngorahang mungguing ia tusing lakar maang beli abian anggurne ento.”7
Sang Pramesuari Isebel raris matur sapuniki: “Punapike beli puniki sang prabu punapi nenten? Matangija saking pamereman, ledangang pakayunan beline, tur rarisang marayunan. Tiang jaga nagihang beli abian anggur I Nabote punika.”8
Sasampune punika sang pramesuari raris nulis surat, katanda tanganin antuk parab Ida Sang Prabu Akab, kacap antuk cap ida sang prabu, tumuli kakirimang ring paraprakangge miwah parapamimpin rakyate ring Yisreel.9 Daging surate punika, sapuniki: “Orahinja rakyate apanga ia mapuasa, tur paumangja rakyate makejang. Di paumane ento gaenangja I Nabot tongos ane paling melaha.
10 Buina alihang masih jlema dursila ajaka dadua, buat lakar nalih I Nabot mapadu arep, mungguing ia suba nemah Ida Sang Hyang Widi Wasa muah ida sang prabu. Sasubane keto, ajak ia pesu uli kotane tur encurin ia aji batu apang kanti mati.”
11
Paraprakangge miwah parapamimpin rakyate ring Yisreel tumuli nglaksanayang sapatitah Ida Sang Pramesuari Isebel.12 Dane pada nauhin rakyate mapuasa, raris paum saha nyawisang genah sane becik pabuat Dane Nabot.
13 Jadmane dursila sareng kalih punika raris nalih Dane Nabot ring arepan anake akeh punika, mungguing dane sampun nemah Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah ida sang prabu, punika awinannya dane raris kajak medal saking kota, tumuli kencurin antuk batu, kantos seda.
14 Indike punika raris kuningayang ring Sang Pramesuari Isebel, sapuniki: “I Nabot sampun kapademang.”
15
Riwau Sang Pramesuari Isebel mireng indike punika, digelis ida matur ring Ida Sang Prabu Akab, sapuniki: “I Nabot sampun padem. Sane mangkin durusang ambil abian angguripune, sane nenten nyak adol ipun ring beli punika mangda dados druen beline.”16 Wau mireng indike punika, digelis Ida Sang Prabu Akab lunga ka abian anggure punika, tur abiane punika raris ambil ida kadadosang druen idane.
17
Sasampune punika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Elia, nabine saking Tisbe punika, sapuniki:18 “Kemaja nangkil teken Sang Prabu Akab di Samaria. Ia bakal dapetang kita sig abian anggur I Nabote. Ia makeneh lakar nyuang abiane ento dadi gelahne.
19 Orahang teken ia, mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa, masabda teken ia kene: ‘Sasubane kita ngamatiang jlemanne, apake kita masih lakar ngrampas panggelahannyane.’ Orahang teken ia, kene sabdan Ulune: ‘Sig tongos cicinge nyilapin getih I Nabote, ditu masih cicinge lakar nyilapin getih kitane!’ ”
20
Rikala Ida Sang Prabu Akab ngaksi Dane Elia, ida tumuli ngandika sapuniki: “Ih musuh tiange, apake jerone ngetut pajalan tiange?” Dane Elia matur, sapuniki: “Inggih sawiakti pisan kadi asapunika. Iratu sampun nyulubang pisan ragan iratune buat nglaksanayang paindikan-paindikan sane iwang ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.21 Duaning punika Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring iratu, sapuniki: ‘Ulun lakar nibakang bencana teken kita. Ulun lakar ngutang kita muah lakar nyirnayang kulawargan kitane ane muani-muani cerik kelih, tua bajang.
22 Kulawargan kitane lakar dadi patuh buka kulawargan Sang Prabu Yerobeam pianak I Nebate, muah patuh buka kulawargan Sang Prabu Baesane pianak Ahiane, sawireh kita mangunang dukan Ulune, malantaran kita ngajak bangsa Israele malaksana dosa.’
23 Samaliha ngeniang indik Ida Sang Pramesuari Isebel, Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda sapuniki: ‘Bangken Isebele lakar amah cicing di kota Yisreel.
24 Buina sakancan kulawargan kitane ane mati di kota, bangkenne lakar amah cicing muah ane mati di tegale, bangkenne lakar amah kedis guak.’ ”
25
(Nenten wenten malih anak sane nyulubang dewekne buat nglaksanayang paindikan sane iwang ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, sakadi Ida Sang Prabu Akab, santukan ida sampun kalelunyuhin antuk rabin idane Isebel.26 Ida nglaksanayang dosa sane kalintang kaon malantaran nyungsung arca-arca, sakadi sane kalaksanayang antuk wong Amorine, sane sampun kulah saking jagate irika antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, rikala wong Israele ngaug jagate punika.)
27
Sasampune Nabi Elia puput matur kadi asapunika, Ida Sang Prabu Akab tumuli nyetset busanan idane, raris kalukar kagentosin antuk busana kaduhkita. Ida nenten kayun marayunan, tur ida taler merem ngrangsuk busana kaduhkitan, samalihipun yen ida mamargi swabawan idane ucem, kaliput antuk kaduhkitan.28
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Nabi Elia sapuniki:29 “Apake kita suba nawang buat unduk Sang Prabu Akabe suba ngasorang dewek di ayun Ulune? Sawireh ia suba malaksana buka keto, Ulun tusing lakar nibakang bencanane ento sanun iane idup. Di masan pianakne madeg ratu, ditu Ulun lakar nibakang bencanane ento teken kulawargan Sang Prabu Akabe.”
1
Kalih taun langkung suenipun nenten wenten paperangan ring pantaran negara Israele miwah Siria.2 Ring taun sane kaping tiga Ida Sang Prabu Yosapat saking Yehuda raris ngrauhin Ida Sang Prabu Akab ring Israel.
3
Ida Sang Prabu Akab raris mataken ring paraprakanggen idane, sapuniki: “Ngudiang dadi iraga tusing mapakibeh buat ngamulihang kota Ramot-Gileade, uli ratun gumi Siriane? Kotane ento sujatinne gelah iraga!”4 Sapanglanturipun, Sang Prabu Akab raris mataken ring Sang Prabu Yosapat, sapuniki: “Punapike idewa ledang nyarengin titiang buat ngebug kota Ramote?”
Ida Sang Prabu Yosapat raris masaur, sapuniki: “Inggih titiang misadia jaga nyarengin idewa. Kadi asapunika taler wadua balan titiange, miwah prajurit-prajurit titiange sane nunggang kuda.5 Nanging pinih riin ngiringja iraga nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
6
Duaning punika, Ida Sang Prabu Akab raris maumang paranabine, wenten sawatara samas diri akehipun, tur ida mataken ring dane sareng sami, sapuniki: “Punapike tiang kalugra ngebug kota Ramot-Gileade, punapike nenten?” Paranabine punika masaur sapuniki: “Rarisangja iratu mamargi, Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga mapaica kamenangan ring iratu.”7
Nanging Sang Prabu Yosapat malih mataken sapuniki: “Punapike iriki nenten wenten malih nabi lianan, sane nyandang aturin iraga nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa?”8
Pasaur Ida Sang Prabu Akab, sapuniki: “Wenten malih adiri, inggih punika Nabi Mika, okan Dane Yimla. Nanging titiang geting ring dane, santukan dane nenten naen maosang paindikan sane becik pabuat titiang, nanging setata paindikan sane kaon.” Pasaur Ida Sang Prabu Yosapat, sapuniki: “Sampunangja idewa mabaos kadi asapunika.”9
Irika Sang Prabu Akab raris ngesengin pangenter purine, tur ngandikayang dane mangda digelis ngaturin Nabi Mika.10
Sang prabu makakalih ngrangsuk busana kagungan idane raris malinggih ring singasanan idane, ring genah panyosohan gandume, ring arepan gapuran kota Samariane, tur paranabine makasami ngwedalang ramalan ring ajeng idane.11 Saking pantaran nabine punika, wenten nabi adiri mapesengan Sedekia, okan dane Kenaana. Dane makarya tanduk malakar besi, tumuli matur ring Ida Sang Prabu Akab, sapuniki: “Sapuniki sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa: ‘Aji tanduke ene kita lakar nyenggot wong Siriane kantos kita ngalahang ia makejang.’ ”
12 Sawatek paranabine sane lianan, sami pada masaur manuk sapuniki: “Rarisangja mamargi ngebug kota Ramote, sinah iratu pacang molih ring rana. Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga mapaica kamenangan ring iratu.”
13
Daweg punika, prakanggene sane ngaturin Nabi Mika punika sedekan matur ring sang nabi sapuniki: “Sawatek paranabine lianan sami sampun ngramalang mungguing ida sang prabu jaga molih ring rana. Sane mangkin guru becikan taler ngramalang asapunika.”14
Nanging Nabi Mika masaur sapuniki: “Sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa sane nyeneng, tiang majanji, mungguing tiang wantah jaga maosang paindikan sane sabdayang Ida ring tiang kewanten!”15
Rikala dane rauh ring ajeng Ida Sang Prabu Akab, sang prabu raris mataken ring dane, sapuniki: “Inggih Nabi Mika, napike Sang Prabu Yosapat miwah tiang kalugra ngebug kota Ramot-Gileade, punapi nenten?” Pasaur Dane Mika sapuniki: “Durusangja ngebug, sampun sinah iratu pacang menang. Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang mapaica kamenangan ring iratu.”16
Nanging Sang Prabu Akab malih ngandika, sapuniki: “Yen guru mabaos ring tiang sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, nikayang sane sapatutipun. Sampun ping kuda-kuda tiang ngaturin guru mangda mabaos kadi asapunika.”17
Nabi Mika tumuli masaur sapuniki: “Titiang sampun ngeton wadua balan Israele sambeh pablesat ring gunung-gununge, waluya sakadi biri-biri sane nenten wenten pangangonnyane. Tur Ida Sang Hyang Widi Wasa, ngandika sapuniki: ‘Jlemane ene tusing ngelah pamimpin, depang suba ia pada mulih saha rahayu.’ ”18
Ida Sang Prabu Akab raris matur ring Sang Prabu Yosapat, sapuniki: “Boyake titiang sampun nguningayang ring idewa, mungguing dane nenten naenin ngramalang paindikan sane becik pabuat titiang? Setata dane ngramalang paindikan sane kaon.”19
Nabi Mika malih nglanturang baos danene sapuniki: “Sane mangkin pirengangja sabdan Ida Sang Hyang Widi. Titiang ngeton Ida Sang Hyang Widi Wasa malingga ring singasanan Idane ring suargan, kasarengin antuk paramalaekat Idane, sane ngadeg ring tengen Idane.20 Ida Sang Hyang Widi Wasa mataken sapuniki: ‘Nyenke ane lakar nglelunyuhin I Akab, apanga ia nyak pesu ka pasiatan apang ia mati di Ramot-Gileade?’ Ring pantaran paramalaekate punika wenten sane mabaos sapuniki miwah wenten sane mabaos sapunika.
21 Irika raris wenten satunggaling roh tangkil ring ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa sarwi matur sapuniki: ‘Titiang sane jaga nglelunyuhin ipun.’
22 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris mataken sapuniki: ‘Kenken lakar baan cai?’ Rohe punika raris matur sapuniki: ‘Titiang jaga tedun tur nyelubin sakancan nabin Sang Prabu Akabe, mangda ipun mobab.’ Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika sapuniki: ‘Nah, kemaja majalan, lelunyuhin ia, cai bakal sida karya.’ ”
23
Irika Nabi Mika, raris muputang atur danene, sapuniki: “Sapunika sane kawiaktianipun. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngawinang paranabi druene puniki pada mobab ring iratu. Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mastikayang mungguing iratu pacang nemu sengkala.”24
Irika Nabi Sedekia raris matangi tur namplak prarain dane Nabi Mika, sarwi mataken sapuniki: “Uli ipidanke roh Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nilar tiang laut masabda teken jerone?”25
Nabi Mika raris masaur, sapuniki: “Kayang jerone malaib uli kamare abesik ka kamare ane lenan, buat ngluputang dewek jerone, ditu mara jerone nawang unduke ene.”26
Irika Ida Sang Prabu Akab raris mrentahang salah tunggil prakanggen idane, sapuniki: “Jukja Nabi Mika, laut ajak sig Dane Amone, gubernur kotane, muah sig Pangeran Yoase.27 Aturin sang kalih apanga dane nyelepang Nabi Mika ka pangkenge, muah maang dane pangan kinum, kanti tiang buin teka saha rahayu.”
28
Nanging Nabi Mika malih matur sapuniki: “Yen iratu mawali saha rahayu, sinah Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten masabda malantaran titiang!” Sapanglanturipun, dane malih mabaos: “Ih nyama ajak makejang, padingehangja munyin tiange ene.”29
Sasampune punika Ida Sang Prabu Akab ratune ring Israel miwah Ida Sang Prabu Yosapat ratune ring Yehuda raris mamargi ngebug kota Ramot-Gileade punika.30 Ida Sang Prabu Akab matur ring Sang Prabu Yosapat, sapuniki: “Yen iraga sampun matempuh ring payudan, titiang jaga nyaruang dewek titiange, nanging idewa anggenja busana kagungane.” Irika ratune saking Israel raris nyamar medal ka payudan.
31
Ida sang prabu saking Siria, sampun mapaica prentah ring komandan kreta perang idane sane tigang dasa kalih punika, mangda ipun sampunang ngawag nglawan asing-asing anak, sajawining nglawan sang prabu saking Israel.32 Duaning punika, rikala ipun manggihin Sang Prabu Yosapat, pitaenang ipun ida punika sang prabu saking Israel, tur ipun raris mabalik buat ngrebut ida. Nanging riwau ida nyerit,
33 ipun sareng sami raris uning mungguing ida punika boya sang prabu saking Israel, tur ipun raris wusan ngrebut ida.
34 Nanging duk punika wenten satunggaling prajurit Siriane ngawag nibakang panahipune, raris jeg ngenain Ida Sang Prabu Akab, benengan pangatep kawaca besin idane. Ida raris nyerit ring kusir kretan idane, sapuniki: “Gelahe matatu, kipekangja kretane laut pesu uli kalangan pasiatane.”
35
Rikala yudane kantun rames, Ida Sang Prabu Akab kantun kasundang ring kretan idane, nyingakin wong Siriane. Rah kanin idane ngetel tur ngaliab dasar kretane, tur rikalaning sore ida raris seda.36 Riwau makire surup suryane wenten prentah ring pantaran wadua bala Israele, sapuniki: “Ajak makejang patut mulih ka gumi muah kotannyane suang-suang.”
37
Kadi asapunika indik Ida Sang Prabu Akabe seda. Layon idane raris kabakta ka Samaria tur kapendem irika.38 Kretan idane kumbah ring tlagane ring Samaria. Irika asune pada nyilapin rah idane, miwah parapenayange pada manjus ring tlagane punika, satinut ring sabda sane sampun kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
39
Sapanglanturipun, saluiring paindikan sane kakardi antuk Ida Sang Prabu Akab, minakadinipun indik purin idane sane kapayasin antuk danta, miwah indik kota-kota sane wangun ida, makasami sinurat ring Cakepan Babad Pararatun Israele.40 Sasampune ida seda, putran idane Ida Sang Prabu Ahasia ngentosin ida jumeneng nata.
41
Ring taun sane kaping pat, panyeneng Ida Sang Prabu Akab ring Israel, Ida Sang Prabu Yosapat, okan Sang Prabu Asa, madeg ratu ring Yehuda.42 Duk punika ida mayusa pasasur taun, tur ida mrentah ring Yerusalem selae taun suenipun. Biang idane mapesengan Asuba, okan Dane Silhi.
43 Pateh sakadi ajin idane Sang Prabu Asa sane riinan ring ida, ida tansah nglaksanayang paindikan sane patut ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa. Nanging genah panyungsungan arca-arcane nenten sirnayang ida, tur rakyate kantun ngaturang aturan miwah morbor menyan irika.
44 Ida Sang Prabu Yosapat ngwentenang padame sareng ring ida sang prabu ring Israel.
45
Sapanglanturipun sakancan paindikan sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Yosapat, indik sakancan kaprawiran idane miwah indik payudan idane, makasami kasuratang ring Cakepan Babad Pararatun Yehudane.46 Ida nyirnayang sakancan penayange luh miwah muani, sane ngaturang ayah ring genah panyungsungan dewa-dewane punika, sane kantun ngawit saking panyeneng ajin idane, Sang Prabu Asa.
47
Ring panegara Edom nenten wenten sang prabu. Jagate punika kaprentah antuk wakil sane kaselik antuk ida sang prabu ring Yehuda.48
Ida Sang Prabu Yosapat makarya kapal-kapal sane nyidayang malayar ring samudrane, buat jaga malayar ka Opir, gumanti jaga ngrereh mas. Nanging kapal-kapale punika bencah ring Esion-Geber, tur nenten durus malayar.49 Sasampune punika Ida Sang Prabu Ahasia saking Israel ngaturang ring ida, mangda parakaulan sang prabu Israele jaga nyarengin kaulan idane malayar, nanging Ida Sang Prabu Yosapat nenten kayun.
50
Ida Sang Prabu Yosapat raris seda tur kapendem ring pamendeman pararatune ring Kota Daud, tur putran idane Ida Sang Prabu Yoram, ngentosin ida jumeneng nata.51
Ring taun sane kaping pitulas, panyeneng Ida Sang Prabu Yosapat ring Yehuda, Ida Sang Prabu Ahasia okan Sang Prabu Akabe, madeg ratu ring Israel. Ida mrentah ring Samaria kalih taun suenipun.52 Ida ngardi dosa pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, ninutin conto ajin idane Sang Prabu Akab, biang idane Isebel, miwah Sang Prabu Yerobeam, sane sampun nuntun wong Israele malaksana dosa.
53 Ida nyungsung miwah ngancangin Dewa Baal, tur pateh sakadi ajin idane sane riinan ring ida, ida ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele duka.