1
Sasampun Ida Sang Prabu Saul seda, Dane Daud mawali saking payudan ngaonang bangsa Amaleke. Dane raris jenek ring Siklag kalih rahina suenipun.2 Benjangne wenten anak truna rauh saking pakemahan Ida Sang Prabu Saule. Buat nyinahang kaduhkitannyane, ipun sampun nyetset panganggenipune tur nyiam tendasipune antuk abu. Ipun tumuli tangkil ring Dane Daud saha sumungkem ring ajeng danene.
3 Dane tumuli mataken ring ipun asapuniki: “Mara teka uli dijake cai ene?”
Aturipune: “Titiang malaib ngluputang dewek saking pakemahan wadua balan Israele.”4
Dane Daud mataken malih: “Tegarang tuturang makejang teken icang kenken unduke ditu?” Aturipune: “Wadua balan iragane sami sampun pada malaib pablesat saking payudan. Akeh sane sampun pejah ring payudan, kadi asapunika taler Ida Sang Prabu Saul miwah putran idane Ida Yonatan sampun seda.”5
Dane Daud nglanturang pitaken danene: “Dadi cai nawang Sang Prabu Saul muah Ida Yonatan suba seda?”6
Aturipune: “Sedeng becika titiang wenten ring Gunung Gilboa. Irika panggihin titiang ida sang prabu masadah ring tumbak idane tur kreta-kreta perang miwah prajurit mesehe sane nunggang kuda sampun nampek sayaga ngepung.7 Ida raris matolihan tur ida nyingak titiang, raris ida ngesengin titiang. Titiang raris matur: ‘Inggih titiang ratu.’
8 Ida nakenin titiang sapasirake titiang puniki. Titiang nguningayang ring ida, mungguing titiang puniki jadma Amalek.
9 Ida raris ngandika sapuniki: ‘Maija, lautang matiang gelah sawireh gelah suba matatu raat pesan tur suba makire mati.’
10 Titiang tumuli maranin ida tur ngraris nyedayang ida. Duaning kamanah antuk titiang, mungguing ida nenten jaga nyeneng malih sasampune ida runtuh. Sasampune punika gelungan idane raris ambil titiang saking prabun idane, kadi asapunika taler pinggele sane wenten ring tangan idane, tur mangkin aturang titiang ring iratu.”
11
Dane Daud rumasa kalintang sungsut ring kayun tumuli nyetset busanan danene. Taler parapangiring danene sami pada nyetset panganggennyane.12 Dane Daud miwah parapangiring danene sami pada sedih kingking tur mapuasa kantos rauh ka wengi, mangenang sedan Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan putran idane, kaping kalih rakyat Israele parakaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa, duaning tan kadi-kadi akehipun sane padem ring payudan.
13
Sasampune punika Dane Daud tumuli mataken malih ring anake truna sane makta gatrane punika kadi asapuniki: “Cai ene uli dija?” Ipun tumuli matur: “Titiang puniki jadma Amalek sakewanten titiang magenah ring panegaran palungguh iratu.”14
Dane Daud malih mataken ring ipun: “Apa krananne cai bani nyedayang sang prabu seselikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.”15 Dane Daud tumuli ngesengin sinalih tunggil pangiring danene sarwi ngandika asapuniki: “Matiang ia!” Pangiring danene tumuli nyempal jadmane punika kantos padem.
16 Dane Daud mabaos asapuniki ring jadma Amaleke punika: “Cai padidi ane patut negen pelih caine. Cai suba ngukum dewek caine sawireh cai ngaku, mungguing cai suba nyedayang sang prabu ane kaselik baan Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
17
Dane Daud ngucapang panulamene puniki buat mangenang Sang Prabu Saul miwah putran idane Ida Yonatan.18 Sapanglanturipun dane mrentahang mangda panulamene puniki kurukang ring rakyat suku bangsa Yehudane. (Panulamene punika wenten sinurat ring Cakepan Yasare).
19
“Ring bukit-bukit Israele pamimpin-pamimpin bangsan titiange sampun seda! Paraprajurite sane sura dira sami sampun pejah.
20
Sampunang ortianga indike punika ring Gat, wiadin ring margi-margine ring Askelon. Sampunang indike punika raris ngawinang paraluh-luh Pilistine masuka rena. Sampunang banggayanga daa-daan jadmane sane nenten masunat punika maliang-liang.
21
Dumadak apang tusing ada damuh wiadin ujan ulung di duur bukit-bukit Gilboane. Dumadak tegal-tegalnyane tansah tuh latuh, sawireh ditu tameng parapahlawane pagletak tan paji, buina ditu masih tameng Ida Sang Prabu Saule tusing buin moles aji lengis.22
Panah Ida Yonatane sampun ngamademang. Pedang Ida Sang Prabu Saul nenten jangkaan ngaonang anak sane sura dira miwah mademang isatru.
23
Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan, kalangkung kabinawa tur demenin anak. Sareng-sareng ida nyeneng, sareng-sareng taler ida seda. Sang kalih sebet sakadi paksi garuda miwah kuatan ring singa.24
Ih paraistri-istrine ring Israel, pada nangisja mangenang Ida Sang Prabu Saul, santukan ida sampun mayasin ragane antuk pangangge sarwa mule, tur ida sampun mayasin ragane antuk sesocan miwah masmasan.25
Parapahlawane pada sampun seda. Ida pada seda ring payudan. Ida Yonatan sampun seda ring bukit-bukite.26
Titiang ngeling sedih, oduh semeton titiange Yonatan, semeton kalangkung becik marep ring titiang. Tan kadi-kadi agung sih kapitresnan semetone ring titiang, langkungan ring kapitresnan anak istri.27
Oduh, sampun seda parapahlawan bangsane. Sanjatannyane kakutang tur tan paguna.”1
Sasampun punika, Dane Daud raris nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Punapike titiang patut mawali tur nguasain sinalih tunggil kota-kotane ring Yehuda?” Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa: “Nah kemaja kita majalan!” Dane tumuli matur malih: “Kota sane encenke sane patut ungsi titiang?” Pangandikan Idane: “Kema kita ka Hebron.”2 Dane Daud tumuli lunga ka Hebron, kairing antuk rabin danene makakalih, inggih punika Dane Ahinoam sane saking Yisreel, miwah Dane Abigail pecak rabin Dane Nabal, sane saking Karmel punika.
3 Kadi asapunika taler parapangiring danene miwah kulawargannyane suang-suang, raris mamargi ka Hebron ngiringang dane. Dane ipun sami tumuli jenek ring kota-kota sakiwa tengen kota Hebron punika.
4 Tan asue wong Yehudane raris pada rauh ka Hebron tumuli ngamanggehang Dane Daud dados prabu pabuat suku bangsa Yehudane.
Rikala Ida Sang Prabu Daud mireng mungguing wong Yabese sane ring Gilead mendem layon Ida Sang Prabu Saul,5 ida raris ngutus makudang-kudang anak mangda rauh mrika, saha kadulurin antuk pangandika asapuniki: “Moga-moga Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin semeton, santukan semeton sampun nyinahang satia baktin semetone ring sang prabu, malantaran semeton sampun mendem layon idane.
6 Sane mangkin dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa asung lugraha miwah satia tuu ring semeton. Tiang taler jaga mapakardi ayu ring semeton, uli krana pakardin semetone punika.
7 Pagehangja pakayunan semetone tur mangda semeton dados prawira. Sane mangkin Ida Sang Prabu Saul sampun seda, tur suku bangsa Yehudane sampun ngamanggehang tiang dados prabun ipune.”
8
Dane Abner okan Dane Ner, senapatin Ida Sang Prabu Saule ngiring Ida Isboset putran Ida Sang Prabu Saul malaib nglintangin Tukad Yordane ngungsi ka Mahanaim.9 Irika Dane Abner ngamanggehang Ida Isboset dados prabu pabuat daerah Gilead, Aser, Yisreel, Epraim miwah Benyamin kadi asapunika taler pabuat wewidangan Israele sami.
10 Daweg punika Ida Isboset mayusa petang dasa warsa. Ida mrentah bangsa Israel kalih warsa suenipun.
Nanging suku bangsa Yehudane satia bakti ring Ida Sang Prabu Daud.11 Ida Sang Prabu Daud mrentah suku bangsa Yehuda ring Hebron pitu tengah warsa suenipun.
12
Dane Abner miwah paraprakanggen Ida Sang Prabu Isbosete lunga saking Mahanaim ka kota Gibeon.13 Kadi asapunika taler Dane Yoab, okan Dane Seruyane, miwah paraprakanggen Ida Sang Prabu Daud sane siosan raris matemu ring pasukan Dane Abner ring sisin tlagane. Irika pasukane makakalih punika pada mararian. Ipun pada marep-arepan sane asiki ring sisi drikian tur sane siosan ring sisi drikaan.
14 Dane Abner tumuli mabaos ring Dane Yoab asapuniki: “Jalan pada milih makudang-kudang prajurit laut adu ia dikalangane.”
Pasaur Dane Yoab: “Nah dadi!”15
Raris kambil prajurite sareng roras diri pinaka wakil Ida Sang Prabu Isboset miwah suku bangsa Benyamin, mayuda nglawan kaulan Ida Sang Prabu Daud sareng roras diri.16 Asing-asing prajurite raris pada nakep tendas musuhipune tumuli nuekang pedangipun kalambung musuhipun suang-suang, mawinan makasami prajurite sane sareng patlikur diri punika raris padem sinarengan. Punika duaning genahe sane ring Gibeon punika raris kawastanin “Tegal Pedang”.
17
Wus punika yudane raris rames pisan tur Dane Abner miwah wong Israele punika kakaonang antuk parakaulan Ida Sang Prabu Daud.18 Okan Dane Seruya sareng tiga, inggih punika Dane Yoab, Abisai miwah Asael taler sareng ring payudane punika. Dane Asael sane mrasidayang malaib becat sakadi manjangane,
19 terus mameneng nguber Dane Abner.
20 Dane Abner tumuli matolihan ka ungkur sarwi mabaos sapuniki: “Yeh, nete cai Asael.”
Pasaur Dane Asael: “Icang suba Asael.”21
Dane Abner mabaos malih: “Suudja cai nguber icang. Kemaja uber salah tunggal prajurit icange ento tur rampas aba-abaanne!” Nanging Dane Asael terus kewanten nguber Dane Abner.22 Malih apisan Dane Abner mabaos ring Dane Asael sapuniki: “Suud cai nguber icang. Eda ngae jalaran kanti icang laut ngamatiang cai. Yan kanti keto, kudiang icang lakar matemu ajak Yoab belin caine?”
23 Nanging Dane Asael nenten nglinguang baos Dane Abnere, mawinan Dane Abner raris ngamengang muncuk tumbak danene ka ungkur sarwi numbak Dane Asael ring lambung danene kantos bedah rauh ka tundunnyane. Dane Asael tumuli rubuh ring tanahe tur ngraris seda. Asing-asing prajurite sane rauh ring genahe punika sami mandeg tur majujuk irika.
24
Nanging Dane Yoab miwah Dane Abisai ngraris nguber Dane Abner. Rikala suryane surup, dane sareng kalih rauh ring Bukit Ama sane wenten ring dangin Giahe, ring margine sane nuju ka tanah melakang Gibeone.25 Daweg punika suku bangsa Benyamine sami sampun pada mapupul malih sareng ring Dane Abner tumuli milih genah saha nabdabang dewek tur sayaga ring puncak bukite.
26 Dane Abner raris majeritan ring Dane Yoab asapuniki: “Apake iraga lakar terus maperang? Subake nyama mapineh mungguing disubane suud perange tusing lakar ada ane lenan sajabaning pariselsel muah sedih? Tiang ajak makejang ene nyaman nyamane. Buin pidanke nyama lakar ngorahin prajurit nyamane, apanga ia suud nguber tiang ajak makejang.”
27
Dane Yoab tumuli masaur sapuniki: “Tiang bani masumpah di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, sang maraga nyeneng, yen saja nyama tuara ngomong cara ane ibusan, pasti prajurit tiang lakar nguber nyama kanti buin mani semengan.”28 Sasampune punika Dane Yoab raris ngupin trompet makacihna pabuat paraprajurit danene, mangda wusan nguber wong Israele. Irika yudane raris puput.
29
Ring wengine punika taler Dane Abner miwah prajurit danene raris mamargi nglintangin Lebak Yordane. Sasampun punika dane raris nglintangin Tukad Yordan. Benjang semengane dane nglanturang pamarginnyane kantos rauh ring Mahanaim.30
Rikala sampun wusan nguber, Dane Yoab raris munduhang paraprajurit danene. Dane prasida uning mungguing wenten sareng siangolas diri prajurite sampun padem, sajawaning Dane Asael.31 Ring yudane punika wadua balan Ida Sang Prabu Daud sampun ngamademang tigang atus nem dasa diri prajurit Dane Abner, sane saking suku Benyamin.
32 Dane Yoab miwah wadua balan danene raris ngambil layon Dane Asael saha kapendem ring pamendeman kadang wargan danene ring Betlehem. Sasampune punika, ring wengine punika ugi dane miwah ipun sareng sami raris mamargi kantos rauh ring Hebron.
1
Payudan ring pantaran wadua bala sane ngiringang kulawargan Sang Prabu Saul nglawan wadua bala sane ngiringang Sang Prabu Daud, mamargi kantos sue pisan. Ida Sang Prabu Daud sayan sue sayan kuat, nanging meseh-meseh idane sayan sue sayan kirang kuat.2
Paraputran Ida Sang Prabu Daud sane lanang sane embas ring Hebron wenten nem diri. Puniki paraputran idane ngawit saking sane pinih duur inggih punika: Ida Amnon, putran Dane Ahinoam anak istri sane saking Yisreel.3 Sane nomer kalih inggih punika Ida Kileab, putran Dane Abigail, pecak rabin Dane Nabal sane kawitnyane saking Karmel. Sapanglanturipun Ida Absalom okan Ida Maaka, putrin Ida Sang Prabu Talmai saking Gesur.
4 Sane kaping pat inggih punika Ida Adonia okan Dane Hagit. Sane kaping lima inggih punika Ida Sepaca, okan Dane Abital,
5 tur sane kaping nem inggih punika Ida Yitram, okan Dane Egla. Paraputra sane inucap iwau makasami embas ring Hebron.
6
Sakantun wenten yuda ring pantaran wadua balane sane subakti ngiringang Ida Sang Prabu Daud nglawan parawadua bala sane subakti ring kulawargan Ida Sang Prabu Saul, kakuasaan Dane Abner sayan mawuwuh-wuwuh ring pantaran parapangiring Ida Sang Prabu Saul.7
Risedek rahina anu Ida Sang Prabu Isboset, putran Ida Sang Prabu Saul, nalih Dane Abner, mungguing dane merem sareng ring selir Ida Sang Prabu Saul, inggih punika Dane Rispa, okan Dane Aya.8 Indike punika ngawinang Dane Abner duka pisan sarwi matur ring Ida Sang Prabu Isboset asapuniki: “Napike iratu nyengguh titiang jaga nilas Ida Sang Prabu Saul? Napike iratu nyengguh mungguing titiang jaga nindihin wong Yehudane? Saking pangawit titiang satia bakti ring Ida Sang Prabu Saul, ajin iratune, kadi asapunika taler marep ring parasemeton miwah sawitra-sawitran idane. Samaliha titiang sampun ngluputang iratu saking tangan Sang Prabu Daude. Sane mangkin iratu ngrereh-rerehin kiwangan titiange majalaran anak luh.
9 [9-10] Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun majanji mungguing Ida Sang Prabu Daud jaga ngambil kaprabone saking Ida Sang Prabu Saul miwah sentanan idane, tur jaga ngamanggehang Ida Sang Prabu Daud dados prabu pabuat panegara Israel miwah Yehudane, saking tanggu sane asiki kantos rauh ring tanggu sane lianan. Sane mangkin dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamademang titiang, yening titiang nenten muktiang indike punika.”
10
11 Ida Sang Prabu Isboset kalintang ajerih ring Dane Abner mawinan ida nenten mabaos angan abuku.
12
Sasampune punika Dane Abner raris ngutus utusan danene nangkil ring Ida Sang Prabu Daud sane malinggih ring Hebron, sarwi matur asapuniki: “Sapasirake sane jaga mrentah jagate puniki? Rarisang ngwentenang prajanjian ring titiang, tur titiang jaga ngiringang iratu kantos iratu mrasidayang nitah sakuub jagat Israele.”13
Pasaur Ida Sang Prabu Daud sapuniki: “Nah dadi. Tiang lakar ngae prajanjian ajak paman, sakewala ada abesik pangidih tiange, nah ento apanga paman ngajak Mikal okan Ida Sang Prabu Saule mai sig tiange dikalan pamane lakar matemu teken tiang.”14 Kadi asapunika taler Ida Sang Prabu Daud ngutus utusan idane nangkil ring Ida Sang Prabu Isboset tur kadulurin atur asapuniki: “Waliangja ring titiang, somah titiange Mikal. Titiang sampun naur ipun antuk kulit muncuk pranan wong Pilistine satus, mangda ipun dados somah titiange.”
15 Ida Sang Prabu Isboset tumuli ngambil Dane Mikal saking suamin danene, inggih punika Paltiel okan Dane Lais.
16 Dane Paltiel ngatehang Dane Mikal sarwi matetangisan kantos rauh ring kota Bahurim. Nanging rikala Dane Abner ngandika ring dane: “Kemaja mulih,” dane raris budal.
17
Sasampun punika Dane Abner tumuli matemu ring parapamimpin wong Israele sarwi mabaos sapuniki: “Sampun saking sue semeton ngajap-ajap mangda Ida Sang Prabu Daud dados prabun semetone.18 Mangkin sampun masanipun. Elingangja sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane kadi asapuniki: ‘Ulun lakar nganggon parekan Ulune Daud buat lakar mebasang kaulan Ulune Israel uli kakuasaan wong Pilistin muah uli sakancan musuh-musuhne.’ ”
19 Dane Abner taler mabaos ring suku Benyamine. Wusan punika dane raris lunga ka Hebron buat nguningayang ring Ida Sang Prabu Daud mungguing suku bangsa Benyamin miwah wong Israele sami sampun pada sairing jaga ngadegang Ida Sang Prabu Daud dados prabunipune.
20
Rikala Dane Abner kairing antuk pangiring kalih dasa diri tangkil ring Ida Sang Prabu Daud ring Hebron, ida ngwentenang pesta pabuat dane sareng sami.21 Dane Abner matur ring Ida Sang Prabu Daud asapuniki: “Sane mangkin titiang jaga mamargi buat nadosang wong Israele sami ngaula ring cokor iratu. Ipun sami jaga sairing nampi iratu dados prabunnyane. Masrana punika iratu jaga molih indik sane arsayang iratu tur jaga nitah sakuub jagat Israele.” Ida Sang Prabu Daud majanji jaga nyayubin Dane Abner, tumuli mebasang dane buat nglanturang pamargin danene.
22
Sasampune punika Dane Yoab miwah paraprakanggen Ida Sang Prabu Daud sane siosan rauh saking magegebug, tur makta jejarahan akeh pisan. Nanging Dane Abner sampun nenten kantun ring Hebron, duaning sampun kicen mapamit saha rahayu tur Ida Sang Prabu Daud sampun majanji pacang nyayubin dane.23 Rikala Dane Yoab miwah parapangiring danene rauh, dane miragi mungguing Dane Abner sampun rauh tangkil ring Ida Sang Prabu Daud, samaliha sampun kalugrain lunga saha rahayu tur kajanjiang pasayuban.
24 Duaning punika Dane Yoab raris tangkil ring Ida Sang Prabu Daud, saha matur asapuniki: “Napike sane sampun kardi iratu? Abner sampun rauh mriki, napi awinan palungguh iratu nglugrain ipun makaon kadi asapunika?
25 Palungguh iratu uning, mungguing ipun rauh mriki misadia jaga ngapus iratu, mangda ipun uning saananing sane karyanin iratu, miwah kija jaga iratu lunga!”
26
Sasampune mapamit saking ajeng Ida Sang Prabu Daud, Dane Yoab ngutus makudang-kudang utusan buat ngejuk Dane Abner. I parautusan ngeniang tur makta Dane Abner mawali saking semere sane ring Sira. Nanging Ida Sang Prabu Daud nenten uning ring indike punika.27 Rikala Dane Abner rauh ring Hebron, Dane Yoab raris ngambil dane, tumuli kabakta ka samping gapuran kotane, sakadi anak sane jaga mabebaosan wantah sareng kalih kewanten. Nanging irika Dane Abner raris katuek ring weteng danene. Irika Dane Abner kasedayang duaning dane sampun nyedayang Asael, semeton Dane Yoab.
28 Rikala Ida Sang Prabu Daud mireng gatrane punika, ida mabaos asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa wikan, mungguing tiang muah rakyat tiange tusing madosa marep teken matin Abnere.
29 Dumadak ukuman dosane ento lakar nibenin Yoab muah kulawargannyane makejang. Sabilang katurunane apang ada makudang-kudang anak ane kena sakit rasa wiadin lepra wiadin tuah nyidayang ngarap gegaen anak luh-luh, wiadin mati di pasiatan, wiadin kuangan pangan.”
30 Kadi asapunika Dane Yoab miwah Abisai, arin danene, nyedayang Dane Abner, duaning Dane Abner sampun nyedayang Dane Asael, rain danene ring payudane ring Gibeon.
31
Sasampune punika Ida Sang Prabu Daud tumuli mrentahang Dane Yoab miwah kaulan danene sami mangdane nyetset panganggennyane tur mangda ngangge pangangge tanda kasedihan miwah nangisin Dane Abner. Rikala upacara pamendemane punika kamargiang, Ida Sang Prabu Daud ngraga mamargi ring ungkur panegenan layone.32 Dane Abner kapendem ring Hebron, tur Ida Sang Prabu Daud nangis gerong-gerong ring sisin pusarane, kadi asapunika taler parakaulane sami.
33 Ida Sang Prabu Daud mangenang sedan Dane Abner malantaran ida makidung kadi asapuniki: “Ngudiang dadi Abner mati cara anak jugul apunggung?
34 Limanne tusing mategul, tur batisne tuara maante. Ia mati buka anake kamatiang baan anak ane durjana!” Anake sami pada nangisin dane malih.
35
Arahina mepek parakaulane mapinunas mangda Ida Sang Prabu Daud kayun marayunan, nanging ida sampun masumpah kadi asapuniki: “Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamatiang tiang yening tiang madaar satonden liwat dinane ene.”36 Parakaulane sami nganggep indike punika becik tur ipun sami nampi indike punika saha liang. Napi jua sane kakardi antuk ida sang prabu ngawinang kaulane sami liang.
37 Parakaulan Ida Sang Prabu Daud miwah wong Israele makasami pada uning mungguing ida nenten sareng nyedayang Dane Abner.
38 Ida ngandika ring paraprakanggen idane asapuniki: “Tusingke nyama ajak makejang ngresep, mungguing di dinane ene suba mati salah tunggal pamimpin Israele ane agung.
39 Yadiastu tiang ene dadi raja ane kaselik baan Ida Sang Hyang Widi Wasa tiang marasa lemet di dinane ene. Pianak-pianak Seruyane pada wirosa pesan teken tiang. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngukum anake ane malaksana durjana manut teken laksanannyane.”
1
Rikala Ida Sang Prabu Isboset mireng mungguing Dane Abner sampun kasedayang ring Hebron, ida kalangkung ajerih, tur parawong Israele sami pada resres.2 Ida Sang Prabu Isboset madue prawira kekalih sane dados pamimpin pasukan, inggih punika Dane Baana miwah Dane Rekab okan Dane Rimon saking Beerot, saking suku Benyamin. (Beerot punika taler dados bagian daerah Benyamin.
3 Jadma uedan ring Beerot punika sampun magingsir ka Gitaim tur irika ipun jenek magumana kantos rauh mangkin.)
4
Katurunan Ida Sang Prabu Saul sane siosan, inggih punika putran Ida Yonatan mapesengan Mepiboset. Ida Mepiboset mayusa limang warsa rikala Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan kasedayang. Rikala gatrane rauh saking Yisreel ngeniang indik sedan Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan, panyeroane gegelisan ngambil anake alit jaga kabakta malaib. Duaning kalintang gegison, anake alit keni kalabuhang, mawanan ida perot.5
Dane Rekab miwah Baana lunga jaga tangkil ring Ida Sang Prabu Isboset ring purin idane. Sang kalih irika rikala bajeg surya, rikalaning ida sang prabu merem siang.6 Daweg punika panyeroan sane ngebag kurine sedek napinin gandum. Ipun kiap raris pules leplep. Duaning punika Dane Rekab miwah Dane Baana raris nylibsib ka jeroan.
7 Sang kalih ngraris nganampekin pamereman Ida Sang Prabu Isboset. Kapanggih ida sedekan sirep leplep tur ngerok, raris ida kasedayang. Sang kalih raris ngetep kantan idane, tur prabun idane kabakta makaon saking irika. Dane sareng kalih raris mamargi awengi pepek nglintang ring Lebak Yordane.
8 Sang kalih ngaturang prabun Ida Sang Prabu Isboset ring Ida Sang Prabu Daud ring Hebron, sarwi matur sapuniki: “Puniki duur Ida Isboset putran Ida Sang Prabu Saul meseh iratune, sane mapakayunan jaga nyedayang iratu. Ring rahinane puniki Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nglugrain iratu buat nibakang pangwales ring Ida Sang Prabu Saul miwah katurunan idane.”
9
Ida Sang Prabu Daud tumuli ngandika asapuniki: “Tiang masumpah sajeroning Ida Sang Hyang Widi Wasa, ane nyeneng, ane suba mebasang tiang uli sakancaning baya.10 Utusane ane teka sig tiange di Siklag tur nguningayang unduk sedan Ida Sang Prabu Saul ngaden ibanne ngaba orta ane ngliangin. Ia laut ejuk tur matiang tiang. Buka keto upah ane baang tiang ia baane ia ngaba orta ane ngliangin ento.
11 Ambate lebih berat anake ane nyedayang anak ane tan padosa ane sedekan sirep di pameremanne. Ane jani tiang ngwales teken jerone sawireh jerone suba nyedayang ida. Tiang lakar masmi jerone uli duur tanahe.”
12 Ida Sang Prabu Daud tumuli mrentahang prajurit idane tur prajurite punika raris nyedayang Dane Rekab miwah Dane Baana. Tangan miwah cokor sang kalih kagetep tumuli kagantung ring sisin tlagane ring Hebron. Wus punika prajurite punika raris mendem duur Ida Sang Prabu Isboset ring pamendeman Dane Abner ring Hebron..HeBAL2SA.05, BALI, 2SA. 5:1-25, 06/24/88, ANNA, # INDONESIA
1
Sasampun punika suku-suku bangsa Israele sami raris pada rauh tangkil ring Ida Sang Prabu Daud ring Hebron sarwi matur kadi asapuniki: “Titiang sareng sami puniki tunggal purusa ring iratu.2 Sane riin, rikala Ida Sang Prabu Saul dados prabun iragane, iratu sane mimpin wong Israele ring payudan, tur Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun majanji ring iratu, mungguing iratu sane jaga mimpin tur mrentah kaulan Idane.”
3 Kadi asapunika parapamimpin bangsa Israele makasami rauh nangkilin Ida Sang Prabu Daud ring Hebron. Ida tumuli ngwentenang prajanjian sane suci ring dane sareng sami. Sasampune punika ida raris kabiseka kadegang dados prabun bangsa Israele sami.
4 Rikala ida kadegang dados prabu punika, yusan idane tigang dasa warsa tur ida jumeneng nata petang dasa warsa suenipun.
5 Ida mrentah suku bangsa Yehuda ring Hebron pitu tengah warsa suenipun, tur ring Yerusalem ida mrentah suku Yehuda miwah wong Israele sami, tigang dasa tiga warsa suenipun.
6
Rikala sampun rauh masanipun, Ida Sang Prabu Daud miwah parakaulan idane tumuli medal mayuda ngebug kota Yerusaleme. Wong Yebuse sane magenah irika nyengguh mungguing Ida Sang Prabu Daud nenten jaga nyidayang ngaonang kotane punika, mawinan ipun pada mabaos asapuniki: “Jerone tusing lakar nyidaang masuk mai, malah-malah anak buta wiadin anak rumpuh lakar nambakin jerone kanti jerone tusing nyidayang masuk.”7 (Nanging Ida Sang Prabu Daud nyidayang ngaonang benteng Sione punika, tur genahe punika ngraris kawastanin Kota Daud.)
8
Ring rahinane punika Ida Sang Prabu Daud ngandika asapuniki ring parakaulan idane: “Nyenke ane geting teken wong Yebuse ento patuh buka tiang? Jalan jani matiang jlema Yebuse ento! Kema macelep ngliwat di aungan yehe ento, tur matiang jlemane buta muah rumpuh ento.” (Punika awinanipun kabaos rauh mangkin: “Anake buta miwah rumpuh nenten dados ngranjing ka Perhyangan Agung Ida Sang Hyang Widi Wasa.”)9
Sasampune ngaonang bentenge punika, Ida Sang Prabu Daud raris malinggih irika tumuli genahe punika kawastanin Kota Daud. Ida ngwangun kota ring saileh genahe punika, ngawitin saking tanahe sane sampun kadugdugang ring dangin bukite.10 Ida Sang Prabu Daud sayan sue sayan kuat, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widi Sane Maha Wisesa ngiangin ida.
11
Ida Sang Prabu Hiram, prabune ring Tirus ngutus utusan sudagar jaga tangkil ring Ida Sang Prabu Daud. Ida Sang Prabu Hiram taler ngaturin Ida Sang Prabu Daud kayu aras kasarengin antuk tukang-tukang kayu miwah tukang-tukang batu mangda ipun sami jaga ngwangun puri pabuat Ida Sang Prabu Daud.12 Duaning punika Ida Sang Prabu Daud raris uning mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamanggehang ida dados prabun bangsa Israele tur sampun nadosang kaprabon idane gemuh landuh pabuat kaulane sami.
13
Sasampune magingsir saking Hebron ka Yerusalem, Ida Sang Prabu Daud malih ngambil selir miwah rabi, tur ida malih madue putra lanang miwah istri.14 Putra-putran idane sane embas ring Yerusalem inggih punika Ida Samua, Sobab, Natan, Salomo,
15 Yibhar, Elisua, Nepeg, Yapia,
16 Elisama, Elyada miwah Elipelet.
17
Rikala wong Pilistine miragi mungguing Ida Sang Prabu Daud sampun dados prabun bangsa Israele, raris parawadua balannyane mangseh jaga ngejuk Ida Sang Prabu Daud. Riwau Ida Sang Prabu Daud mireng indike punika, ida tumuli tedun ka salah tunggil benteng pertahanane.18 Wong Pilistine sampun rauh ring Lebak Repaime tur ngaug genahe punika.
19 Ida Sang Prabu Daud tumuli nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa asapuniki: “Punapike titiang kengin mayuda nglawan wong Pilistine punika? Punapike Palungguh IRatu jaga mapaica kamenangan ring titiang?”
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring ida: “Nah, kemaja maperang, Ulun lakar mapaica kamenangan teken kita!”20
Duaning punika Ida Sang Prabu Daud raris lunga ka Baal-Perasim. Irika ida ngaonang wong Pilistine. Ida raris ngandika asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa suba mamuuk musuh tiange buka blabare.” Punika awinannya genahe punika kawastanin Baal-Perasim.21 Rikala wong Pilistine pada jerih kapilayu, ipun ngutang arca-arcan ipune, tur Ida Sang Prabu Daud miwah kaulan idane raris nuduk arca-arcane punika.
22
Sasampune punika, wong Pilistine malih mawali ka Lebak Repaime tur malih ngaug genahe punika.23 Malih Ida Sang Prabu Daud nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Pasaur Idane asapuniki: “Eda ngebug uli dini, nanging majalanja ilehin ia kanti neked di durin iane, paek teken punyan besare ento.
24 Yening kita ningeh munyi buka anak mabaris di muncuk punyan kayu besare, ditu lautang kita ngebug imusuh, sawireh Ulun lakar majalan ngamaluin kita tur ngalahang wadua balan wong Pilistine ento.”
25 Ida Sang Prabu Daud ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ngaonang wong Pilistine punika, kantos ipun jerih saking Geba rauh ka Geser.
1
Ida Sang Prabu Daud malih munduhang prajurit Israele sane sura dira tigang dasa tali diri akehipun,2 tumuli kapimpin ka Baale sane ring Yehuda, jaga ngambil Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa saking irika. Peti Prajanjiane punika genah parab Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Wiwesa sane malingga ring singasanane sane magenah ring duur paramalaekate.
3 Ipun ngambil Peti Prajanjiane punika saking jeroan Dane Abinadab sane genahnyane ring bukite. Petine tumuli kagenahang ring kretane sane kantun anyar pisan. Dane Usa miwah Dane Ahio, okan Dane Abinadab sane ngatehang kretane punika,
4 tur Dane Ahio mamargi ring ajeng.
5 Ida Sang Prabu Daud miwah sakancan wong Israele sami pada masolah tur makidung sakereng-kerengnyane buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida dane ipun nabuh kecapi, gong, suling, rebab miwah ceng-ceng.
6
Rikala barisane rauh ring genah panyosohan Dane Nakone, tan dumade bantenge raris katanjung, mawinan Dane Usa raris nyujuh tur ngambel Peti Prajanjiane punika.7 Indike punika ngawinang Ida Sang Hyang Widi Wasa duka pisan ring Dane Usa tur dane raris kasedayang, duaning dane sampun langgana. Pramangkin dane seda ring sisin Peti Prajanjiane punika.
8 Punika duaning genahe punika kawastanin Peres-Usa rauh mangkin. Ida Sang Prabu Daud duka pisan santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nyisipang Dane Usa sajeroning pidukan Idane.
9
Sasampune punika Ida Sang Prabu Daud ajerih pisan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, sarwi ngandika asapuniki: “Kudiang jani ngaba Peti Prajanjiane ene?”10 Ida Sang Prabu Daud raris mutusang, mungguing ida nenten jaga makta petine punika ka Yerusalem, nanging raris kabakta simpang ka jeroan Dane Obed-Edom. Dane punika kawitnyane saking kota Gat.
11 Tigang sasih suenipun Peti Prajanjiane punika ring jeron Dane Obed-Edom. Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin dane miwah kulawargan danene.
12
Ida Sang Prabu Daud mireng mungguing uli krana Peti Prajanjiane punika Dane Obed-Edom sampun kamertanin antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, punika awinannya ida raris mamendak Peti Prajanjiane punika ka jeron Dane Obede, raris kabakta ka Yerusalem nganggen upacara sane ageng pisan.13 Rikala anake sane negen Peti Prajanjiane punika sampun mamargi nem tindak, Ida Sang Prabu Daud raris ngaturang aturan banteng miwah godel sane mokoh asiki ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
14 Ida Sang Prabu Daud wantah ngangge kain lenen kewanten sane kalimbedang ring wangkong idane, tur ida ngedipuk masolah ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa.
15 Kadi asapunika Peti Prajanjiane punika kabakta ka Yerusalem antuk Ida Sang Prabu Daud miwah sakancan wong Israele sami, maduluran suryak kaliangan miwah suaran trompet.
16
Rikala Peti Prajanjiane punika kabakta ngranjing ring kota, Ida Mikal, okan Ida Sang Prabu Saul sane istri, macingakan saking jendelane tur aksi ida mungguing Ida Sang Prabu Daud sedekan masolah sarwi kecag-kecog sajeroning sesolahan sane suci. Ida Mikal nenten seneng ngaksi ida sang prabu kadi asapunika.17 Peti Prajanjiane punika tumuli kabakta ka kemah sane sampun kacawisang antuk Ida Sang Prabu Daud. Sasampune punika ida raris ngaturang aturan maborbor miwah aturan karahayuan ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.
18 Sasampune ida wusan ngaturang aturane punika, ida tumuli ngamertanin parakaulane sami sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Wisesa.
19 Parakaulane sami pada kicen ajengan, inggih punika lanang-istri sami icen ida roti pada mabungkul, ulam mapanggang miwah roti kismis. Sasampune punika rakyate sami raris pada budal.
20
Rikala Ida Sang Prabu Daud mantuk ka puri jaga ngrauhang pangayu bagia ring kulawargan idane, Ida Mikal tumuli medal mendakin Ida Sang Prabu Daud sarwi matur sapuniki: “Ring rahinane puniki prabun bangsa Israele ngardi kabinawan buat ragan idane ngraga. Ida sang prabu ngedengang ragan idane malugas sakadi anake buduh ring arepan parapanyeroan prakanggen idane!”21
Ida Sang Prabu Daud tumuli masaur: “Beli ngigel buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba nyelik beli buat ngentinin ajin adine muah kulawargan idane, tur nganggon beli pamimpin pabuat kaulan Idane, bangsa Israel. Beli lakar terus ngigel buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa,22 tur beli lakar ngasorang dewek beline lebihan teken ene. Yening adi nganggep unduke beline ento nista, nanging luh-luhe ento nganggep unduk beline ento luih.”
23
Ida Mikal, okan Ida Sang Prabu Saul, nenten dados madue putra.1
Ida Sang Prabu Daud jenek saha sutrepti ring purin idane tur Ida Sang Hyang Widi Wasa ngluputang ida saking saananing meseh idane.2 Ida sang prabu tumuli mabaos ring Dane Nabi Natan asapuniki: “Tiang nongos sig umahe ane malakar aji kayu aras, nanging Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa enu malinggih sig kemahe.”
3
Dane Nabi Natan tumuli matur: “Rarisang margiang sapunapija pakayunan iratune, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngiangin iratu.”4 Nanging ring wengine punika, Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Nabi Natan kadi asapuniki:
5 “Kema orahin kaulan Ulune Daud, kene sabdan Ulune teken ia: ‘Tusingja kita ane lakar ngwangun perhyangan pabuat linggih Ulune.
6 Uli sasukat Israel bebasang Ulun uli di tanah Mesir kanti kayang jani, Ulun tusing taen malingga di perhyangane. Ulun suba majalan kema mai, tur kemahe ento makadadi linggih Ulune.
7 Sajeroning pangumbaran Ulune ajak bangsa Israele, Ulun tusing taen nakonin salah tunggal pamimpin ane suba pilih Ulun, apa kranane ia tusing ngae perhyangan ane malakar aji kayu aras pabuat Ulun.’
8
Sawireh keto orahin kaulan Ulune Daud, mungguing Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Wisesa, masabda teken ia kene: ‘Ulun suba ningtingang kita uli dadi pangangon biri-biri di tegale, dadi pamimpin pabuat bangsa Israel, kaulan Ulune.9 Ulun setata ngiangin kita, kijaja pajalan kitane, tur Ulun suba ngalahang sakancan musuh ane arepin kita. Ulun lakar ngardi apanga kita kabinawa patuh buka parapamimpine ane paling agunga di gumine.
10 [10-11] Ulun suba milih tongos pabuat bangsa Israel, kaulan Ulune tur suba ngejang ia ditu. Ditu ia nongos tur tusing lakar ngrasayang sangsara. Yadiastu uli ngawit ia ngaug tanahe ene, ia tansah kasiatin baan anake ane wirosa, nanging paundukan ane buka keto tusing lakar ada buin. Ulun majanji lakar ngrahayuang kita uli sakancan musuh kitane tur Ulun lakar mapaica katurunan teken kita.
11
12 Yening kita suba mati tur matanem bareng-bareng ajak leluur kitane, Ulun lakar ngadegang salah tunggal pianak kitane dadi ratu tur Ulun lakar ngamanggehang kaprabonnyane apang kukuh bakuh.
13 Ia ane lakar ngwangun perhyangan pabuat Ulun, tur Ulun lakar ngamanggehang kaprabonnyane salawas-lawasne.
14 Ulun ene lakar dadi ajinne, tur ia lakar dadi putran Ulune. Yening ia malaksana pelih, ia lakar sisipang Ulun, buka ibapa ngukum pianakne.
15 Nanging Ulun tuara lakar taen ngutang ia buka Ulun suba ngutang Saul, kanti kita suba ngentinin ia dadi ratu.
16 Kita lakar tansah ngelah katurunan, tur Ulun lakar ngamanggehang kaprabon kitane salawas-lawasne. Kaprabon katurunan kitane tusing lakar taen camput.’ ”
17
Kadi asapunika Dane Nabi Natan ngaturin Ida Sang Prabu Daud saluiring sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sampun sinahang Ida ring dane.18
Sasampune punika Ida Sang Prabu Daud tumuli lunga ka Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, irika ida malinggih tur ngastawa kadi asapuniki: “Singgih Ratu Sang Hyang Widi Wasa sane ngwengku makasami, titiang miwah kulawargan titiange nenten pisan pantes jaga nampi sih pasuecan sakadi sane sampun kardi Palungguh IRatu pabuat titiang.19 Nanging sane mangkin Palungguh IRatu sampun ngardi malih indik sane langkungan ring sane sampun-sampun. Palungguh IRatu sampun majanji pabuat katurunan titiange ring masa sane jaga rauh. Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, sane ngwengku makasami, Palungguh IRatu nglugrain jadmane manggihin indike puniki.
20 Punapike prasida malih antuk titiang matur ring Palungguh IRatu? Palungguh IRatu wikan pisan ring kawentenan titiange, kaulan Palungguh IRatu puniki.
21 Punika wantah saking pakarsan Palungguh IRatu, jaga ngardi indike puniki. Palungguh IRatu ngardi sakancan paindikan-paindikan sane agung puniki buat nguruk titiang.
22 Ambate agung Palungguh IRatune, oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa sane nguasain makasami. Nenten wenten sane nyamenin Palungguh IRatu. Titiang sareng sami uning mungguing wantah Palungguh IRatu kewanten sane maraga Widi.
23 Nenten wenten bangsa sakadi bangsa Israel, bangsa sane sampun bebasang Palungguh IRatu saking genahnyane dados panjak tur dadosang Palungguh IRatu kaulan Palungguh IRatune. Paindikane sane agung tur ngangobin sane sampun kardi Palungguh IRatu pabuat ipun, sampun ngawinang parab Palungguh IRatu kabinawa ring satungkabing rat. Palungguh IRatu ngaonang bangsa-bangsa tiosan rauh ring dewa-dewannyane saking arepan kaula druene, kaula sane bebasang Palungguh IRatu saking panegara Mesir tur dadosang Palungguh IRatu padruen Palungguh IRatu.
24 Palungguh IRatu sampun nadosang bangsa Israel kaula druen Palungguh IRatu kantos salami-laminipun, tur Palungguh IRatu, Sang Hyang Widi Wasa ledang dados Widinnyane.
25
Sane mangkin oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiang, ledang Palungguh IRatu negepin janjin Palungguh IRatune buat salami-laminnya sane sampun sabdayang Palungguh IRatu ring titiang miwah pabuat katurunan titiange. Rarisang margiang napi sane sampun dados pakarsan Palungguh IRatune.26 Parab Palungguh IRatune jaga kaluihang, tur jadmane salaminnya jaga maosang mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Wisesa, punika Widin Israele. Samaliha Palungguh IRatu jaga ngemban katurunan titiange kantos salami-laminipun.
27 Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Sane Maha Kuasa, Widin Israele. Titiang rumasa purun ngastawa matur pinunas kadi asapuniki ring ayun Palungguh IRatu, santukan Palungguh IRatu sampun nyinahang indike puniki makasami ring titiang, kaulan Palungguh IRatune, tur sampun ngwacanayang ring titiang mungguing Palungguh IRatu jaga nadosang katurunan titiange pararatu.
28
Sane mangkin singgih Ratu Sang Hyang Widi Wasa sane ngwengku makasami, Palungguh IRatu maraga Widi, Palungguh IRatu tansah satia ring janji-janjin Palungguh IRatune, tur Palungguh IRatu sampun ngardi prajanjian sane luih puniki ring titiang.29 Pinunas titiange, ledang Palungguh IRatu ngamertanin katurunan titiange, kantos ipun terus-tumerus jaga ngrasayang sih pasuecan Palungguh IRatune. Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, sane ngwengku makasami, Palungguh IRatu sampun nyanjiang indike puniki, tur mugi-mugi mertan Palungguh IRatu jaga ngembahin katurunan titiange kantos salami-laminnya.”
1
Makudang-kudang masa sasampun punika, Ida Sang Prabu Daud malih ngebug wong Pilistine tur ngaonang ipun, kantos wong Pilistine wusan nyajah jagate irika.2
Wus punika ida ngaonang wong Moabe, paratawanane kapedemang ring tanahe. Saking pantaran tawanane tigang diri, kekalih sane kapademang. Punika awinannya bangsa Moabe dados bangsa jajahan idane tur patut naur upeti ring Ida Sang Prabu Daud.3
Wus punika ida ngaonang Ida Sang Prabu Hadadeser putran Ida Sang Prabu Rehob, ratune ring Soba. Kala punika Ida Sang Prabu Hadadeser wenten ring sajeroning pamargi buat ngwaliang malih jajahan idane sane ring wewidangan Tukad Eprate sane ring luanan.4 Ida Sang Prabu Daud nawan prajurit sane nunggang kuda siu pitung atus diri miwah kalih dasa tali diri prajurit sane mamargi. Ida mrentahang mangda kudan kretane kabanggayang kantun satus ukud, nanging sisannyane mangda kaelung buntutipune kantos perot.
5
Rikala wong Siriane saking Damsik ngutus wadua balannyane buat nulungin Ida Sang Prabu Hadadeser, Ida Sang Prabu Daud raris ngebug ipun tur ngamademang kalih likur tali diri akehipun.6 Sasampune punika Ida Sang Prabu Daud raris ngenahang wadua balan idane ring wewidangane punika tur bangsane punika kadadosang jajahan saha patut naur upeti ring ida. Ida Sang Hyang Widi Wasa tansah maicayang kamenangan ring Ida Sang Prabu Daud ring saparilampah idane.
7 Ida taler ngrampas tameng mas sane kabakta antuk paraprakanggen Ida Sang Prabu Hadadeser, tumuli kabakta ka Yerusalem.
8 Ida taler ngambil temaga akeh pisan saking Betah miwah Berotai, kota-kota ring wewengkon kaprabon Ida Sang Prabu Hadadeser.
9
Ida Sang Prabu Tou, prabune ring Hamat mireng indik Ida Sang Prabu Daud sampun ngaonang wadua balan Sang Prabu Hadadesere sami.10 Duaning punika Ida Sang Prabu Tou raris ngutus Ida Yoram putran idane, buat ngaturang pangayu bagia ring Ida Sang Prabu Daud duaning kamenangan idane nglawan Sang Prabu Hadadeser, sane sampun ping kuda-kuda mayuda nglawan Sang Prabu Tou. Ida Yoram makta aturan sane marupa mas, perak miwah temaga.
11 Ida Sang Prabu Daud raris ngaturang barang mas-masane punika pabuat pangubakti, kadadosang asiki ring mas perake sane sampun karampas saking bangsa-bangsa sane sampun kaonang ida,
12 inggih punika saking bangsa Edom, Moab, Amon, Pilistin miwah Amalek. Kadi asapunika taler mas jarahan saking Sang Prabu Hadadeser.
13
Ida Sang Prabu Daud sayan kabinawa malih ritatkala ida mawali saking ngamademang wong Edom sareng plekutus tali ring Lebak Pakehe.14 Ida Sang Prabu Daud ngenahang wadua balan idane ring sakuub jagat Edome, tur bangsane punika dados bangsa jajahan idane. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mapaica kamenangan ring Ida Sang Prabu Daud ring saparilampah idane.
15
Ida Sang Prabu Daud mrentah wong Israele sami tur ida ngamanggehang kadilan miwah kapatutan pabuat parakaulan idane sami.16 Dane Yoab okan Dane Seruya dados senapati, Dane Yosapat okan Dane Ahilud dados bendahara.
17 Dane Sadok putran Dane Ahitub miwah Dane Ahimelek putran Dane Abyatar dados pandita. Dane Seraya dados sekretaris negara.
18 Dane Benaya okan Dane Yoyada dados komandan pasukan pangawal Ida Sang Prabu Daud, tur oka-okan sang prabu kamanggehang dados pandita.
1
Sedek rahina anu Ida Sang Prabu Daud mataken asapuniki: “Enuke ada kulawargan Ida Sang Prabu Saul ane nyeneng? Yening ada, tiang makeneh nyalanang kapitresnan ulihan Ida Yonatan.”2
Wenten parekan kulawargan Ida Sang Prabu Saul, sane mawasta Siba. Ipun kapangandikayang tangkil ring Ida Sang Prabu Daud. Ida sang prabu tumuli ngandika: “Caike ane madan Siba?” Atur ipune: “Inggih titiang, ratu.”3
Pangandikan ida sang prabu: “Apake ada kulawargan Ida Sang Prabu Saul ane enu nyeneng? Sawireh gelahe makeneh nyinahang kasatian muah kapitresnan gelahe teken ida, buka janjin gelahe teken Ida Sang Hyang Widi Wasa.” Aturipune sapuniki: “Kantun wenten asiki putran Ida Yonatan. Sakewanten ida perot.”4
Pangandikan idane: “Dija ida jani?” Aturipune sapuniki: “Ida wenten ring jeron Dane Makir okan Dane Amiel ring Lodebar.”5 Ida Sang Prabu Daud tumuli ngutus utusan idane jaga mendakin Ida Mepiboset.
6
Rikala Ida Mepiboset, putran Ida Yonatan, putun Ida Sang Prabu Saul rauh ring puri, ida tumuli sumungkem ring ajeng Ida Sang Prabu Daud. Pangandikan Ida Sang Prabu Daud sapuniki: “Cening Mepiboset.” Atur idane: “Inggih titiang ratu.”7
Ida Sang Prabu Daud ngandika malih: “Edaja cening takut, bapa lakar ngedengang kapitresnan teken cening, sawireh kamelahan ajin ceninge, Ida Yonatan. Bapa lakar ngulihang makejang tanah duen kakiang ceninge, Ida Sang Prabu Saul teken cening, tur cening setata kalugra ngajeng dini ajak bapa.”8
Ida Mepiboset tumuli sumungkem, sarwi matur asapuniki: “Inggih ratu, titiang puniki jadma tan paji, kawentenan titiange pateh sakadi asune sane sampun padem. Napi awinannya iratu kalintang asung lugraha ring dewek titiange?”9
Sasampun punika, Ida Sang Prabu Daud raris ngesengin Siba parekan Ida Sang Prabu Saule sarwi ngandika asapuniki: “Gelahe lakar maang icening Mepiboset, putun gustin caine, duen Ida Sang Prabu Saul muah kulawargan idane.10 Cai muah pianak caine muani-muani, aketo masih anake ane mamarekan teken cai, apanga ngarap tanahe ento pabuat kulawargan Ida Sang Prabu Saul, gustin caine. Asil tanahe ento anggon nyukupin pangan kinum pabuat kulawargan idane. Nanging cening Mepiboset lakar setata bareng-bareng marayunan ajak gelahe.” (Siba madue pianak muani-muani limolas diri miwah parekan kalih dasa diri.)
11
Aturipun I Siba ring ida sang prabu: “Titiang jaga ngiringang sapatitah cokor iratu ring titiang.” Kadi asapunika Ida Mepiboset raris setata marayunan ngiring ida sang prabu, sakadi sinalih tunggaling putra-putran idane.12 Ida Mepiboset madue putra lanang asiki sane mapesengan Mika. Tur makasami kulawargan Sibane ngaula ring Ida Mepiboset.
13 Kadi asapunika Ida Mepiboset sane perot cokor idane makakalih raris jenek ring Yerusalem. Ida tansah marayunan ngiring Ida Sang Prabu Daud.
1
Sasampun makudang-kudang masa suenipun, Ida Sang Prabu Nahas, prabun bangsa Amone seda, ida tumuli kagentosin antuk putran idane sane maparab Hanun.2 Ida Sang Prabu Daud ngandika asapuniki: “Idewek patut nyinahang kasatian masawitra teken Ida Sang Prabu Hanun, buka ajin idane Ida Sang Prabu Nahas nyinahang kasatian teken idewek.” Duaning punika Ida Sang Prabu Daud raris ngutus utusan idane buat nyinahang mungguing Ida sareng mabela sungkawa.
Rikala parautusane punika rauh ring Amon,3 parapamimpin bangsa Amone matur ring ida sang nata asapuniki: “Punapike iratu mitaenang mungguing Ida Sang Prabu Daud ngutus anake puniki buat nyinahang rasa pasawitran ring iratu, buat ngajiang ajin iratune? Sampun janten nenten kadi asapunika! Ida ngutus utusane puniki buat dados mata-mata sane jaga nureksain kawentenan kotane, mangda sida antuk ida ngaonang iraga.”
4
Ida Sang Prabu Hanun tumuli ngejuk parautusan Ida Sang Prabu Daud. Jenggotipune kacukur atenga-atenga, panganggennyane kagetep rauh ring bangkiangnyane, tumuli kapangandikayang makaon.5 Ipun sami kalintang kimud jaga budal. Rikala Ida Sang Prabu Daud mireng indike punika, ida raris ngandikayang mangda utusane punika jenek dumun ring Yeriko tur nenten mawali budal sadurung jenggotnyane pada tumbuh malih.
6
Wong Amone uning mungguing malantaran punika ipun dados mameseh ring Ida Sang Prabu Daud, punika awinan ipun raris nyewa wadua balan wong Siriane sane saking Betrehob miwah saking Soba, sareng kalih dasa tali akehipun, tur saking Tob sareng roras tali, miwah ida sang prabu saking Maaka kairing antuk wadua bala sareng siu diri akehipun.7 Ida Sang Prabu Daud mireng indike punika, raris ida mrentahang mangda Dane Yoab jaga nglawan mesehe punika kasarengin antuk wadua balane sami.
8 Wadua balan wong Amone raris medal tur ngatur gelarnyane ring margine sane jaga ngranjing ka kota Raba, kota sane ageng tur dados pusat ring Amon. Wadua bala sane siosan inggih punika wadua balan wong Siriane miwah sane saking Tob miwah Maaka, ngatur gelarnyane ring pategalane.
9
Dane Yoab nyingak mungguing mesehe ngebug saking arep miwah saking ungkur, dane raris munduhang prajurit-prajurite sane pinih sura dira buat jaga ngarepin wadua balan wong Siriane.10 Wadua bala sane siosan kaserahang ring Abisai, semeton danene, kaprentahang mangda ngarepin wong Amone.
11 Dane Yoab mabaos asapuniki ring Dane Abisai: “Yen adi nepukin beli kalahanga baan wong Siriane ento, enggalang tulungin beli. Aketo masih yening bangsa Amone ento ngalahang adi, beli lakar teka nulungin adi.
12 Ane jani tegtegang bayune tur sediaja maperang. Jalan maperang puputan pabuat bangsan iragane tur pabuat kota-kota padruen Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane. Dumadak pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar mamargi.”
13
Dane Yoab miwah parawadua balan danene mangseh ngebug wong Siriane, tur mesehe raris pada jerih kapilayu.14 Ritatkala wong Amone ngeton wadua balan wong Siriane pada jerih, ipun taler jerih kapilayu saking ajeng Dane Abisai tur makirig ngranjing ka kota. Sasampune punika Dane Yoab raris mawali budal ka Yerusalem tur wusan ngebug wong Amone punika.
15
Parawong Siriane uning, mungguing ipun sampun kakaonang antuk bangsa Israele, duaning punika wadua balane sami raris kapunduhang.16 Sang Prabu Hadadeser nauhin wadua balan bangsa Siriane sane wenten ring dangin Tukad Eprate. Wadua balane punika raris rauh ring Helam, kapimpin antuk Dane Sobah, senapatin Sang Prabu Hadadeser, prabune ring Soba.
17 Rikala Ida Sang Prabu Daud mireng indike punika, ida raris munduhang wadua bala Israele, tumuli kabakta nglintangin Tukad Yordane tur mamargi ngungsi ka Helam ka genah wong Siriane ngatur gelarnyane ngarepin ida. Yudane tumuli kamimitin,
18 tur wadua bala Israele prasida ngaonang wadua balan wong Siriane punika. Ida Sang Prabu Daud miwah wadua balan idane ngamademang kusir kreta perang wong Siriane pitung atus diri, prajurit sane nunggang kuda petang dasa tali diri, tur nyempal Dane Sobah, senapatin wadua balan mesehe kantos seda.
19 Rikala pararatune sane kajajah antuk Sang Prabu Hadadeser uning mungguing ida sami sampun kakaonang antuk bangsa Israele, ida raris ngardi padame ring wadua balan Israele tur nyadia dados jajahan. Tur wong Siriane tan purun malih nulungin wong Amone.
1
Rikala masan panene sampun rauh, ring masan pararatune biasanipun mayuda, Ida Sang Prabu Daud ngutus Dane Yoab miwah paraprawira lan wadua bala Israele medal ka payudan. Dane ipun sami ngaonang wong Amon tur ngurung kota Rabane. Nanging Ida Sang Prabu Daud ngraga meneng ring Yerusalem.2
Sedek rahina anu, rikala sampun sore, Ida Sang Prabu Daud wau matangi saking pamereman idane raris munggah ka raab purine sane dangsah. Rikala Ida mameng-ameng mamargi irika, raris ida nyingak anak istri sane kalintang ayu rupannya sedekan masiram.3 Duaning punika ida raris ngutus utusan idane buat nyelehin, sapasirake makayuaktinipun anake istri punika. Ida raris uning mungguing anake istri punika mapesengan Batseba, okan Dane Eliam, rabin Dane Uria wong Hete punika.
4 Ida Sang Prabu Daud tumuli ngutus utusan idane buat ngambil anake istri punika. Utusane tumuli ngajak anake istri punika ring ajeng idane, tur Ida raris merem sareng ring dane. (Kala punika, wau pisan dane wusan ngraja.) Sasampune punika dane raris mantuk.
5 Nenten asue, rasayang dane ragan danene mobot. Dane ngutus utusan jaga nguningayang indike punika ring Ida Sang Prabu Daud.
6
Ida Sang Prabu Daud tumuli ngwentenang utusan ring Dane Yoab kadulurin pangandika asapuniki: “Tunden Uria wong Hete ento tangkil sig gelahe.” Dane Yoab raris mrentahang mangda Dane Uria tangkil ring Ida Sang Prabu Daud.7 Rikala Dane Uria sampun rauh ring puri, Ida Sang Prabu Daud raris nakenin dane, napike Dane Yoab miwah wadua balane sami becik tur sapunapi kawentenan yudane.
8 Wus punika Ida Sang Prabu Daud ngandika ring Dane Uria asapuniki: “Nah kema jani mulih.” Dane Uria tumuli mapamit. Ida Sang Prabu Daud raris mapaica hadiah pabuat kulawargan Dane Uria.
9 Nanging Dane Uria nenten budal. Dane merem ring kurin purine sinarengan ring pajagan ida sang prabu.
10 Rikala ida sang prabu wikan mungguing Dane Uria nenten budal, ida raris ngandika ring dane, sapuniki: “Mara pesan cai teka tur suba makelo tusing nawang umah, ngudiang dadi tusing mulih?”
11
Dane Uria tumuli matur: “Bangsa Israel miwah Yehudane sane mangkin sedek ring payudan, tur Peti Prajanjiane taler sareng irika. Komandan titiange Dane Yoab miwah paraprawiran danene makemah ring pategalane. Punapike patut yening titiang budal, miwah mangan nginum tur pules ngajak somah titiange? Masrana sakancan paindikan sane suci punika titiang masumpah mungguing titiang nenten jaga nglakonin indike sane kadi asapunika!”12
Duaning punika, Ida Sang Prabu Daud raris ngandika: “Nah yening keto, di dinane jani cai nongos dini. Buin mani semengan cai malipetan kema.” Dadosipun ring rahinane punika Dane Uria masandekan ring Yerusalem kantos benjangipun.13 Ida Sang Prabu Daud raris ngundang Dane Uria mangda majengan ring puri. Irika dane kicen inum-inuman kantos punyah. Nanging yadiastu kadi asapunika, ring wengine punika Dane Uria taler nenten mantuk. Dane merem maled saput ring bale pajagaan purine.
14
Benjang semengane, Ida Sang Prabu Daud raris makarya surat pabuat Dane Yoab tur kabakta antuk Dane Uria.15 Daging surate punika, sapuniki: “Yening perange suba rames, pejang Uria di barisan ane paling maluna, sig siate ane paling ramesa, suba keto kalahin ia makirig tur depang apanga ia mati.”
16 Punika duaning rikala Dane Yoab ngurung kotane punika, dane ngenahang Dane Uria ring arepan mesehe sane kuat.
17 Wadua balan mesehe tumuli pada medal saking kotane tur nangsek wadua balan Dane Yoabe. Makudang-kudang prawiran Ida Sang Prabu Daud seda kala punika, kadi asapunika taler Dane Uria.
18
Wus punika Dane Yoab raris ngutus utusan buat nguningayang pamargin yudane ring Ida Sang Prabu Daud,19 tur dane miteketin utusane kadi asapuniki: “Sasubane cai ngaturang saurah-arih perange,
20 mirib ida sang prabu lakar duka tur ngandika teken cai kene: ‘Ngudiang dadi cai nyiatin musuh bes paek teken kotane?
21 Tusingke cai inget teken Abimelek pianak Gideone ane suba mati di Tebes? Tuah anak luh ngulungang batu pangilesan uli duur temboke laut nepen tur ngamatiang ia. Apa krana cai maperang kanti paek pesan teken temboke?’ Yening ida sang prabu nakonin cai buka keto, kene abete matur: ‘Parekan iratune I Uria taler sampun padem.’ ”
22
Utusane punika raris mamargi nangkil ring Ida Sang Prabu Daud, saha matur sakadi sane kapangandikayang antuk Dane Yoab.23 Sapuniki aturipune: “Mesehe langkungan kuat yan bandingang titiang ring wadua bala druene. Ipun medal saking kotane nangsek titiang ring genahe sane jimbar, nanging titiang mrasidayang nangsek ipun kantos rauh ring kurin kotane punika.
24 Irika raris ipun mamanah titiang saking duur temboke kantos makudang-kudang prawira druene seda irika. Kadi asapunika taler Dane Uria sampun seda.”
25
Ida Sang Prabu Daud tumuli ngandika ring utusane punika asapuniki: “Nah kema cai matur teken Dane Yoab apanga dane tusing nyebetang unduke ento. Anak mula tuah keto di paperangan, tusing tawang nyen ane lakar mati. Aturin dane apanga dane sayan mangseh ngebug kotane ento kanti kotane ento kalah.”26
Rikala Dane Batseba miragi mungguing rabin danene sampun seda, dane raris nangisin rabin danene.27 Sasampun puput masan duhkitannyane punika Ida Sang Prabu Daud tumuli ngutus utusan idane mangda ngambil Dane Batseba saha kajak ka puri. Dane raris kanggen rabi antuk ida sang prabu, tur ngembasang putra lanang adiri. Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten ledang ring pamargin Ida Sang Prabu Daud punika.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngutus Nabi Natan mangda tangkil ring Ida Sang Prabu Daud. Nabi Natan tumuli tangkil saha matur kadi asapuniki: “Wenten anak sareng kalih sane magenah sareng-sareng ring satunggiling desa. Sane asiki sugih tur sane asikian tiwas.2 Jadmane sugih punika maderbe banteng miwah biri-biri akeh pisan,
3 nanging anake sane tiwas punika wantah madue biri-biri asiki sane antuk ipun numbas. Biri-birinipune piara ipun jumahipune. Sayan sue biri-birine punika sayan ageng sasarengan ring pianak-pianakipune. Ipun ngwehin biri-birine punika neda saking pangan sane biasa tunas ipun, tur kawehin nginum antuk cangkiripune, saha tansah kaabin ring pabinanipune. Cutetipun biri-birine punika waluya sakadi pianakipune luh.
4 Sedek rahina anu wenten tamiu singgah ring umahipun i sugih. I sugih nenten lila jaga ngambil saha nampah ingon-ingon ipune buat kasagiang ring tamiun ipune. Ipun ngejuk biri-birin itiwas tumuli karatengang saha kasagiang ring tamiunnyane.”
5
Ida Sang Prabu Daud kalintang duka ring i sugih punika saha ngandika asapuniki: “Tiang masumpah ring ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa, sang sane nyeneng, mungguing anake ane malaksana buka keto patut kamatiang.6 Baan laksanannyane ane angkara ento patut ia kena danda tikel ping pat buat masilihin biri-biri ane juanga ento.”
7
Nabi Natan tumuli matur: “Sujatinipun, palungguh iratu anake sugih punika. Sapuniki sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ring iratu: ‘Ulun suba nadiang kita prabu pabuat bangsa Israele, tur mebasang kita uli sig I Saule.8 Ulun suba maang kita kaprabon Saule teked kayang somah-somahne. Ulun suba ngadegang kita dadi prabun Israel muah Yehudane. Yening ento masih tonden cukup, pedas Ulun lakar ngimbuhin kanti tikel ping pindo.
9 Apa awanane dadi kita tusing nglaksanayang titah Ulune. Ngudiang dadi kita nyalanang kajaatan ane buka keto? Kita suba ngepet patin I Uriane di paperangan. Kita suba nepang ia matianga baan bangsa Amone, tur sasubane ia mati, kurenane lantas juang kita.
10 Sawireh keto ane jani sabilang undag katurunan kitane lakar ada dogen ane mati ulihan kawirosan, sawireh kita tusing nglaksanayang prentah Ulune tur suba nyuang somah I Uriane.
11 Ulun masumpah teken kita, mungguing Ulun lakar ngadakang apanga ada salah tunggal uli kulawargan kitane ane nekaang pakewuh teken kita. Kita lakar nawang unduke ento dikalane Ulun nyuang somah-somah kitane tur nyerahang somah-somah kitane ento teken anak muani lenan, tur anake ento lakar medem ngajak somah-somah kitane dikalaning lemah.
12 Kita ngae dosa sesingidan, nanging Ulun lakar ngedengang unduke ene gegalangan, kanti makejang wong Israele pada nepukin.’ ”
13
Ida Sang Prabu Daud tumuli mabaos sapuniki: “Aduh, tiang suba madosa teken Ida Sang Hyang Widi Wasa.” Nabi Natan tumuli matur: “Ida Sang Hyang Widi Wasa ngampurayang iratu. Iratu nenten jaga seda.14 Nanging santukan iratu sampun nganistayang Ida Sang Hyang Widi Wasa antuk pamargine puniki, putran palungguh iratune jaga seda.”
15 Wus punika Nabi Natan raris budal.
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngwentenang pinakit sane raat pisan nibenin okan Dane Batseba, pecak rabin Dane Uria, inggih punika oka sane kembasang pabuat Ida Sang Prabu Daud.16 Ida Sang Prabu Daud ngastawayang putran idane punika ring Ida Sang Hyang Widi Wasa mangda anake alit punika prasida kenak. Ida nenten kayun marayunan tur sabilang wengi ida ngranjing ka pamereman idane tumuli merem ring lantene awengi mepek.
17 Paraprakanggene ring puri tumuli tangkil ring ida, ngaturin mangda ida kayun matangi, nanging ida nenten kayun. Samaliha ida nenten kayun marayunan sareng-sareng ring dane sami.
18 Maletan pitung rahina anake alit punika raris seda, paraprakanggene nenten purun jaga nguningayang indike punika ring ida. Dane sami pada mabaos asapuniki: “Yening dugase anake alit ento enu nyeneng ida suba tan kayun nyaurin iraga, kudiang lakar matur jani buat nguningayang mungguing putran idane suba seda? Mehmehan ida lakar nyungkanang ragan idane.”
19
Rikala Ida Sang Prabu Daud ngaksi dane sami pada pakisi, ida raris uning mungguing putran idane sampun seda. Irika ida tumuli mataken ring dane: “Apake icening suba seda?” Atur danene sami: “Inggih ratu, ida sampun seda.”20
Ida Sang Prabu Daud tumuli matangi saking lantene, ngraris masiram tur nyisir rambut idane tur magentos busana. Wus punika ida raris mabakti ring Perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Rikala sampun rauh ring puri, ida ngarsayang rayunan tur sasampune rayunane kasodayang digelis ida marayunan.21 Paraprakanggene punika raris matur asapuniki: “Titiang nenten midep ring indike puniki. Rikala putran iratu kantun nyeneng, palungguh iratu nangisin ida tur nenten kayun marayunan. Nanging rikala putran iratune sampun seda, palungguh iratu raris matangi tur marayunan.”
22
Pangandikan idane sapuniki: “Saja keto, gelahe mapuasa tur ngeling dugase icening idup. Pakayunan gelahe, dumadak ulihan ento Ida Sang Hyang Widi Wasa kawelas arsan teken gelahe, laut nglugrain icening idup.23 Nanging ane jani icening suba seda, apa gunanne gelahe buin mapuasa? Nyidaangke gelahe lakar buin malikang urip iceninge? Buin pidan gelahe masih lakar kema sig tongosne icening. Nanging icening tusing lakar buin malipetan sig gelahe.”
24
Sasampune punika Ida Sang Prabu Daud raris nglipurang Dane Batseba, rabin idane. Ida raris merem sareng dane, mawinan dane raris ngembasang putra lanang asiki, sane icen ida parab Salomo. Ida Sang Hyang Widi Wasa asung lugraha ring anake alit,25 raris nitahang Nabi Natan mangda marabin anake alit punika Yedija, duaning Ida Sang Hyang Widi Wasa asung lugraha ring anake alit punika.
26
Duk punika Dane Yoab kantun nglanturang payudan danene nglawan kota Rabane, ibukotan panegaran wong Amone, tur sampun makire ngaonang kotane punika.27 Dane raris ngutus utusan buat nguningayang ring Ida Sang Prabu Daud kadi asapuniki: “Titiang sampun anglurug kota Rabane tur sampun ngrampas pasediaan toya inumnyane.
28 Sane mangkin durusang palungguh iratu munduhang wadua balane sane kantun, tur iratu ngraga sane ngebug tur ngaonang kotane punika. Yen sampun kadi asapunika, benjangan nenten wenten anak jaga maosang, mungguing titiang sane ngaonang kotane punika.”
29 Ida Sang Prabu Daud tumuli munduhang wadua balan idane, raris lunga ka Raba ngebug tur ngaonang kotane punika.
30 Ida ngambil gelungan saking duur ratun wong Amone tumuli salukang ida ring duur idane ngraga. Gelungane punika beratnyane sawatara pasasur kilogram tur madaging sesocan sarwa mule. Ida taler polih barang-barang jarahan akeh pisan saking kotane punika.
31 Wong Amone tumuli kaprentah mangda makarya ngangge gergaji, tambah miwah kapak sane malakar antuk besi, samaliha maksa ipun mangda makarya bata. Kadi asapunika taler jadma Amon sane wenten ring kota sane siosan kaprentahang mangda makarya sakadi asapunika. Sasampune punika Ida Sang Prabu Daud raris mantuk ka Yerusalem, kairing antuk kaulane sami.
1
Ida Absalom, putran Ida Sang Prabu Daud, madue semeton istri sane kantun anom mapesengan Tamar. Ida Amnon putran Ida Sang Prabu Daud sane lianan kasemaran ring Ida Tamar.2 Banget pisan Ida Amnon kasemaran ring Ida Tamar, kantos ida sungkan santukan ida sampun rumasa nenten jaga mrasidayang ngambil Ida Tamar. Santukan Ida Tamar kantun anom, ida nenten kalugra katemu ring anak lanang.
3 Ida Amnon madue sawitra sane kalintang ririh sane mapesengan Yonadab, okan Dane Simea, semeton Ida Sang Prabu Daud.
4 Dane Yonadab tumuli mabaos ring Ida Amnon kadi asapuniki: “Idewa puniki okan ida sang prabu, nanging nyabran rahina panggihin titiang idewa kaduhkitan. Napi menawi sane ngawinang kadi asapunika?”
Pangandikan idane: “Tiang kasemaran teken Tamar, rain Ida Absalome, nyama kualon tiange.”5
Atur Dane Yonadab: “Rarisang idewa mapi-mapi sakadi anak sungkan tumuli merem ring pameremane. Yening ajin idewane rauh nyingakin idewa, sapuniki antuk matur ring ida: ‘Aji, ndikayangja Ni Tamar adin titiange mangda rauh mriki jaga ngayahin titiang. Pinunas titiange mangda ipun sane nyediang pangan pabuat titiang kantos titiang mrasidayang manggihin ipun, tur sasampune asapunika mangda ipun taler sane ngesopin titiang.’ ”6 Irika Ida Amnon raris mapi-mapi sungkan tur merem ring pamereman idane.
Rikala Ida Sang Prabu Daud rauh nyingakin ida, ida raris matur asapuniki: “Aji ndikayangja Ni Tamar rauh mriki makarya roti akedik pabuat titiang, mangda titiang ngantenang ipun makarya, tur sasampune asapunika mangda ipun ngraris ngayahin titiang.”7
Irika Ida Sang Prabu Daud raris ngutus utusan ka puri, buat ngaturin Ida Tamar. Pangandikan idane: “Kemaja cening ka tongos belin ceninge Amnon, tur gaenang ia dedaaran!”8 Ida Tamar raris lunga ka jeron Ida Amnon, tur kacingak Ida Amnon sedekan merem. Ida raris ngambil tepung tumuli makarya roti, tur Ida Amnon prasida ngaksi Ida Tamar makarya roti.
9 Sasampune punika rotine tumuli kambil saking pancine tur katurang ring Ida Amnon, nanging ida nenten kayun majengan. Sapuniki pangandikan idane: “Tundenja panyeroane makejang magedi.” Panyeroane makasami tumuli makaon.
10 Sasampune asapunika Ida Amnon raris ngandika ring Ida Tamar asapuniki: “Adi, abaja mai rotine ento ka kamar beline tur sopin beli dini.” Ida Tamar ngambil rotine punika tur nganampekin Ida Amnon.
11 Rikala Ida Tamar ngaturang rotine punika, Ida Amnon raris mlekuk Ida Tamar sarwi mabaos sapuniki: “Adi jalanja pules ajak beli.”
12
Pasaur Ida Tamar: “Ah sampunang beli! Sampunang beli maksa tiang malaksana sane kaon kadi asapunika. Indike punika baya pisan!13 Asapunapi jagi nistan tiange ring arepan anake katah, yening yuakti asapunika? Sinah tiang jaga nandang kimud. Kadi asapunika taler beli janten beli kanistayang ring pantaran anak Israele. Becikan beli matur ring ida sang prabu, pasti ida pacang maicayang tiang ring beli.”
14 Nanging Ida Amnon nenten kayun ngidepang baos Ida Tamar. Santukan ida sitengan ring Ida Tamar kenginan ida mrasidayang ngaonang tur mlegandang Ida Tamar.
15
Sasampune asapunika Ida Amnon raris rumasa geting pisan ring Ida Tamar. Ida Amnon mabalik geting pisan ring Ida Tamar, langkungan ring kasemaran idane riin. Punika awinanipun ida raris mabaos asapuniki: “Kema nyai pesu!”16
Pasaur Ida Tamar asapuniki: “Tiang nenten sairing. Beli sampun mlegandang tiang, tur sane mangkin beli nundung tiang. Indike punika kaonan malih yen bandingang ring laksanane sane iwau.” Nanging Ida Amnon nenten kayun mirengang baos Ida Tamare.17 Ida raris ngesengin parekan idane saha ngandika asapuniki: “Kema kaadang jlemane luh ene uli dini. Paid ia aba pesu, suba keto lautang ubetang tur kunci jelanane.”
18 Parekane punika raris makta Ida Tamar medal, tumuli ngancing jelanane punika.
Ida Tamar ngangge busana sane lambih, busana sane biasa kangge antuk paraputrine sane durung marabian daweg punika.19 Ida nyambehin duur idane antuk abu tur nyetset panganggen idane, saha nekep prarainne antuk tangan. Ida mamargi sinambi nangis banget pisan.
20 Rikala Ida Absalom, rakan idane nyingak ida rauh, ida tumuli mataken: “Apake I Amnon suba nyelekang adi? Nah eda unduke ento sebetanga bes sanget. Ia nyama kualon iragane, eda pesan unduke ene tuturanga teken nyen-nyen!” Ida Tamar raris jenek ring jeroan Ida Absalom, nandang sungsut lan duhkita.
21
Rikala Ida Sang Prabu Daud mireng indike punika, ida duka pisan.22 Kadi asapunika taler Ida Absalom duka pisan ring Ida Amnon duaning sampun mlegandang Ida Tamar semeton idane. Ida Absalom nenten naenin kayun mabaos ring Ida Amnon.
23
Sasampune langkung kalih warsa, Ida Absalom nyukur bulun biri-birin idane ring Baal-Hasor, nampek ring kota Epraim. Kala punika ida ngundang paraputran ida sang prabu mangda rauh mrika.24 Ida tangkil ring Ida Sang Prabu Daud sarwi matur asapuniki: “Inggih ratu sang prabu, titiang jaga nyukur bulun biri-birin titiange. Punapike palungguh iratu miwah prakanggene sami ledang rauh ring pestane punika.”
25
Pangandikan Ida Sang Prabu Daud: “Edaja aji kema. Sawireh yening aji muah paraprakanggon ajine kema, sinah lakar makewehin cening dogen.” Ida Absalom terus sereng mapinunas, nanging ida sang prabu nenten kayun. Ida Absalom kapangandikain mangda budal.26
Nanging Ida Absalom matur malih: “Yening iratu miwah paraprakangge druene sami nenten mrasidayang rauh, sakirang-kirangipun mangda Amnon adin titiange rauh.” Pangandikan Ida Sang Prabu: “To ngudiang dadi cening nyelik ia?”27 Ida Absalom terus sereng mapinunas kantos ring pamuput Ida Sang Prabu Daud nglugrain Ida Amnon miwah paraputran idane sane siosan lunga sareng-sareng ring Ida Absalom.
(Ida Absalom makarya pesta sane becik pisan.)28 Ida ngandika ring parekan-parekan idane asapuniki: “Melahang medasin, yening Ida Amnon suba punyah, tur yening suba gelahe maang prentah, sedaang ida, eda cai takut, sawireh gelahe ane lakar tanggung jawab teken unduke ento. Wanenang ibane tur eda pesan angen-angen!”
29 Paraparekane tumuli tinut ring prentah Ida Absalom tur nyedayang Ida Amnon. Paraputran Ida Sang Prabu Daud sane siosan gegelisan ngambil bagal idane suang-suang tumuli pada malaib.
30
Rikala ida sareng sami kantun ring margi, Ida Sang Prabu Daud polih gatra mungguing putran idane makasami sampun kasedayang antuk Ida Absalom tan wenten sane kantun luput.31 Ida Sang Prabu Daud tumuli ngadeg saha nyetset busanan idane kabatek antuk kaduhkitan idane. Ida raris ngruntuhang ragan idane ring tanahe. Kadi asapunika taler paraparekan sane wenten irika sami taler pada nyetset panganggennyane.
32 Nanging Dane Yonadab, okan Dane Simea, inggih punika semeton Ida Sang Prabu Daud, matur ring ida sang prabu asapuniki: “Singgih ratu, nentenja makasami putran palungguh iratune seda. Wantah Ida Amnon kewanten sane seda. Santukan paindikane punika sampun sinah karencanayang antuk Ida Absalom, ngawit saking daweg arin idane Ida Tamar kaplegandang antuk Ida Amnon.
33 Duaning punika sampunangja palungguh iratu ngega ortine mungguing putran iratune makasami kasedayang. Wantah Ida Amnon kewanten sane kasedayang.”
34
Daweg punika ugi Ida Absalom sampun malaib jaga nyingidang raga. Daweg punika prajurite sane sedekan polih tugas magebagan ngeton wenten barisan sane rauh saking Bukit Horonaim. Ipun raris digelis tangkil ring ida sang prabu nguningayang indik sane kantenang ipun punika.35 Dane Yonadab tumuli matur ring Ida Sang Prabu Daud: “Punika napi paraputran iratune pada rauh sakadi atur titiang iwau.”
36 Wau pisan Dane Yonadab wusan matur, paraputran Ida Sang Prabu Daud raris pada ngranjing ka puri. Ida sareng sami raris matetangisan, kadi asapunika taler Ida Sang Prabu Daud miwah paraprakanggene sami pada nangis nandang duhkita.
37
[37-38] Ida Absalom raris kapilayu rauh ring Ida Sang Prabu Talmai, putran Ida Amihur, prabune ring panegara Gesur. Ida jenek irika tigang warsa suenipun. Ida Sang Prabu Daud nangisin okan idane Amnon kantos sue pisan.38
39 Nanging rikala Ida sampun lali ring sedan Ida Amnon, ida rumasa meled pisan kapanggih ring Ida Absalom putran idane punika.
1
Rikala Dane Yoab uning mungguing Ida Sang Prabu Daud meled pisan kapanggih ring Ida Absalom,2 dane raris ngutus utusan danene ngrereh satunggaling anak istri sane wicaksana saking Tekoa. Sasampune anake istri puniki rauh, dane tumuli mabaos asapuniki: “Tingkahangja deweke apanga katon sedih. Anggon baju kasedihane tur eda suahina boke. Solahangja deweke apanga katon buka anake ane kaduhkitan suba uli makelo pesan.
3 Suba keto, kema tangkil teken ida sang prabu, uningang ditu teken ida buka ane lakar orahin icang.” Dane Yoab raris ngandikain ipun, indik sane patut uningayang ipun.
4
Anake istri punika raris tangkil ring ida sang prabu, tumuli matur sinambi matimpuh sumungkem sapuniki aturipune: “Singgih ratu sang prabu, tulungja titiang!”5
Pangandikan idane: “Apa ane perluang nyai?” Aturipune: “Titiang puniki jadma balu sane tiwas. Somah titiange sampun padem.6 Titiang maderbe pianak kekalih. Sedek rahina anu ipun maiegan sareng nyaman ipune ring tegale, nanging tan wenten anak sane melasang ipun kantos padem asiki kapademang antuk nyamanipune.
7 Sane mangkin makasami kadang wargan titiange mapangidih mangda titiang nyerahang pianak titiang ring ipun buat pacang kapademang duaning ipun sampun ngamademang nyamanipune. Yening prasida kadi asapunika, titiang jaga nglisting pisan duaning pianak titiange nenten wenten sane kantun. Ipun sareng sami mamanah nyirnayang pangajap-ajap titiange tur manggayang somah titiange nenten maderbe sentana sane patut nerusang katurunannyane.”
8
Pangandikan idane: “Nah kemaja mulih, gelahe lakar ngurus unduke ento.”9
Aturipune: “Duh ratu sang prabu, napi kewantenja sane jaga margiang iratu, titiang miwah kadang wargan titiange sane jaga negen kiwangane punika. Nanging palungguh iratu miwah kulawarga druene nenten pisan iwang.”10
Pangandikan idane: “Yening ada anak ane ngancam nyai, ajak ia mai sig gelahe, sinah ia lakar tusing mlegendahang nyai buin.”11
Aturipune: “Inggih ratu sang prabu, ledang iratu ngastawayang titiang ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iratune, mangda sampunang kadang wargan titiange sane mamanah jaga ngwalesang padem pianak titiange punika ngamargiang kajaatan sane langkungan ring punika, malantaran ipun ngamademang pianak titiange sane lianan punika.” Pangandikan idane: “Nah gelahe majanji di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa mungguing pianak nyaine tusing lakar plegendahanga.”12
Ipun tumuli matur malih: “Inggih ratu sang prabu, icenja titiang matur malih abuku kewanten.” Pangandikan idane: “Nah lautang orahang.”13
Aturipune: “Napi awinan iratu ngardi kiwangan sane asapunika ring kaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa? Palungguh iratu nenten nglugrain putran palungguh iratune mawali mantuk saking paselongan. Malantaran pangandikan iratune iwau palungguh iratu sampun ngiwangang ragan palungguh iratu ngraga.14 Palungguh iratu jaga seda, titiang taler pacang padem. Iratu miwah titiang tan bina kadi toyane sane ngetel ka tanahe tan jaga prasida kapunduhang malih. Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten pacang malikang jadmane sane sampun padem jaga urip malih, nanging iratu sakirang-kirangipun mrasidayang molih margi buat ngwaliang jadmane adiri saking paselongan.
15 Sane mangkin, inggih ratu sang prabu, sane ngawinang titiang matur ring iratu, duaning wenten anak sane ngancam titiang. Punika duaning kamanah antuk titiang, becikan titiang tangkil ring palungguh iratu. Pangajap titiange, ledang palungguh iratu jaga nagingin pinunas titiange.
16 Ledang ugi iratu mireng atur titiange tur mebasang titiang saking anake sane mamanah ngamademang pianak titiange miwah sikian titiange, pingkalih jaga ngaonang titiang saking jagat paican Ida Sang Hyang Widi Wasa ring parakaulan idane.
17 Kamanah antuk titiang, mungguing janjin palungguh iratune yuakti jaga mebasang titiang, duaning sang prabu tan bina kadi malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa, sane mrasidayang minayang paindikan sane becik wiadin sane kaon. Mugi Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iratune jaga ngiangin iratu.”
18
Pangandikan idane: “Gelahe lakar matakon teken nyai, tur nyai apanga nerangang teken gelahe ane amun sasajaane.” Aturipune: “Durusang iratu mawacana ring titiang.”19
Ida Sang Prabu Daud tumuli mataken: “Apake Yoab ane nunden nyai nyalanang unduke ene?” Aturipune: “Nawegang pisan ratu sang prabu, titiang sampun masumpah mungguing titiang jaga nenten makakebangan ngiring iratu. Saking yuakti wantah Dane Yoab senapatin iratune, sane mrentahang titiang ngeniang indik sane patut laksanayang titiang, miwah asapunapi patutipun titiang matur.20 Nanging indik sane margiang dane punika mangda paindikane punika puput makasami. Kawicaksanaan palungguh iratu yuakti tan bina kadi malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa tur wikan ring sapariindik sane sampun mamargi.”
21
Sasampun punika ida sang prabu raris ngandika ring Dane Yoab: “Gelahe suba sedia lakar nglaksanayang isin keneh pamane. Nah kema jani alih icening Absalom tur ajak ia mulih.”22
Dane Yoab tumuli nylempoh ring ajeng Ida Sang Prabu Daud, sarwi matur asapuniki: “Inggih ratu sang prabu, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin iratu. Sane mangkin titiang uning mungguing iratu sawiakti ledang ring titiang, duaning iratu sampun nagingin pinunas titiange.”23 Sasampune punika Dane Yoab tumuli lunga ka Gesur tur ngiringang Ida Absalom mantuk ka Yerusalem.
24 Nanging ida sang prabu nenten nglugrain Ida Absalom jenek ring puri. Sapuniki pangandikan idane: “Gelahe tusing makita katemu teken Absalom.” Punika awinan Ida Absalom raris jenek ring jeroan idane ngraga tur nenten tangkil ring ida sang prabu.
25
Ring Israel nenten wenten anak sane nyidayang nyamenin kabagusan Ida Absalom. Ida tan madue cacad angan akidik, saking duur rauhing ring cokor idane.26 Rambut idane samah pisan tur kacukur awarsa apisan, yening sampun panjang pisan tur abot. Yening katimbang beratnyane langkungan ring kalih kilogram yan katimbang antuk dacin resmi.
27 Ida Absalom madue putra lanang tetiga, lan oka istri asiki sane mapesengan Tamar. Ida Tamar yuakti kalintang ayu pisan.
28
Kantos kalih warsa suenipun Ida Absalom malinggih ring Yerusalem nanging tan naenin tangkil ring ida sang prabu.29 Duaning punika ida Absalom raris ngutus anak ngaturin Dane Yoab, mangda dane ledang rauh jaga katurin nangkil ka puri, nanging dane nenten kayun rauh. Malih Ida Absalom ngutus parekan idane, nanging Dane Yoab taler nenten kayun rauh.
30 Ida Absalom raris ngandika ring paraparekan idane kadi asapuniki: “Kema cai majalan ka tegal Dane Yoabe ane ada di samping tegal icange. Tegal Dane Yoabe sedekan misi gandum. Kema tunjel abiane ento.” Parekane punika tumuli mamargi tur nunjel tegale punika.
31
Dane Yoab raris rauh ring jeroan Ida Absalom, tur mataken asapuniki: “Napi awinan parekan idewane nunjel tegal titiange?”32
Ida Absalom tumuli ngandika: “Sawireh paman tusing nyak teka dugase tiang ngutus utusan tiange buat ngaturin paman. Tiang makeneh apanga paman tangkil teken ida sang prabu buat nunasang indik tiange. Apa gunane tiang mulih uli Gesur. Luungan yening tiang enu ditu. Ulehang apang tiang prasida tangkil teken ida sang prabu. Yening tiang pelih, tiang nyadia kadanda pati.”33
Dane Yoab tumuli mamargi tur tangkil ring Ida Sang Prabu Daud saha ngaturang baos Ida Absalome. Ida sang prabu ngesengin Ida Absalom, tur Ida Absalom raris rauh tur sumungkem ring ajeng ida sang prabu. Ida sang prabu raris nampi ida tur ngaras ida.1
Sasampune punika Ida Absalom raris nyediang kreta asiki miwah makudang-kudang kuda, pabuat ida ngraga. Ida taler munduhang pangiring sareng seket diri.2 Ida matangi palimunan tur ngadeg ring sisin margine sane ngungsi gapuran kotane. Nyabran wenten anak rauh jaga tangkil ring ida sang prabu buat nunas tetepasan indik wicarannyane, ipun kasengin antuk Ida Absalom tumuli katakenin, saking dija kawitnyane. Sasampune anake punika ngaturang indik suku bangsannyane,
3 Ida Absalom raris mabaos asapuniki: “Yening keto nyama benehne menang maprakara, nanging tusing ada prakanggon ida sang prabu ane lakar nyak madingehang wicaran nyamane.”
4 Ida malih nglanturang mabaos sapuniki: “Yen tiang ene dadi hakim, sabilang ada anak ane maprakara wiadin maiegan ia lakar nyidayang teka sig tiange, tur tiang lakar maang ia tetepasan ane adil.”
5 Yening wenten anak sane tangkil sumungkem ring Ida Absalom, Ida digelis ningting tur ngelut miwah ngaras anake punika.
6 Dane Absalom ngamargiang asapunika marep ring asing-asing wong Israele sane rauh tangkil ring ida sang prabu buat nunas tetepasan. Mawinan makasami anake punika pada subakti ring ida.
7
Sasampune maletan petang warsa, Ida Absalom raris matur ring Ida Sang Prabu Daud asapuniki: “Inggih ratu sang prabu, lugrainja titiang mamargi ka Hebron buat jaga naur sesangin titiange ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.8 Rikala titiang madunungan ring Gesur ring tanah Siria, titiang sampun masesangi ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, inggih punika yening Ida ledang ngwaliang titiang saha rahayu ka Yerusalem, titiang jaga ngaturang bakti ring Ida ring Hebron.”
9
Pangandikan ida sang prabu: “Nah kemaja cening majalan saha rahayu.” Ida Absalom tumuli lunga ka Hebron.10 Nanging sadurung punika ida sampun ngutus utusan idane ngrauhin suku-suku bangsa Israele sami, kadulurin pangandika sapuniki: “Yening nyama pada ningeh munyin trompet, lautangja nyama pada masuryak: ‘Ida Absalom jumeneng prabu ring Hebron.’ ”
11 Wenten sareng satak diri undangan sane ngiringang Ida Absalom saking Yerusalem. Dane miwah ipun pada nenten uning ring indik, punika awinan nenten wenten sumangsayanipune.
12 Daweg Ida Absalom ngaturang aturan idane, ida taler ngundang Dane Ahitopel, pangabih Ida Sang Prabu Daud, sane saking kota Gilo. Grombolan sane jaga nglawan ida sang prabu sayan kuat, tur pangiring-pangiring Ida Absalom sayan mawuwuh-wuwuh.
13
Sasampune punika raris wenten utusan rauh tangkil ring Ida Sang Prabu Daud, saha matur asapuniki: “Bangsa Israele sampun sruron ring Ida Absalom.”14
Ida Sang Prabu Daud raris ngandika ring paraprakanggen idane sane ngiring ida ring Yerusalem, asapuniki: “Jalanja enggalang malaib, apanga iraga luput uli Absalom. Yening tusing keto, ia lakar enggalan teka mai laut merangin tur ngamatiang iraga muah rakyate makejang ane ada di kotane ene.”15
Atur danene sareng sami: “Inggih ratu sang prabu, titiang sareng sami sairing ring pangandikan iratune.”16 Sasampune punika ida sang prabu raris mamarga kairing antuk kulawargan idane miwah antuk prakanggene sami. Wantah selir idane sareng adasa diri sane katilar ring puri buat miara purine.
17
Rikala ida sang prabu miwah parapangiring idane jaga nilarin kotane punika, ida tumuli mararian ring umahe sane ring tanggun kotane.18 Paraprakanggene taler sami ngadeg ring kiwa tengen idane rikala barisan pangawale nglintang ring ajeng idane. Paraprajurite sareng tigang atak diri sane ngiringang ida saking Gat taler nglintang irika.
19 Ida sang prabu raris ngandika ring Dane Itai komandan prajurite punika sapuniki: “Ngudiang dadi paman pada nututin gelahe? Kema mulih tur iringja sang prabu ane anyar ditu. Paman wong sunantara ane suba kaselong uli gumin pamane.
20 Tonden makelo paman teka mai, tusing luung asanne yening jani gelahe ngajak paman ngumbara tur tusing pasti dija kaden gelahe lakar madunungan. Kema ajak timpal-timpal pamane mulih ka kota. Pangajap-ajap gelahe dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar ngiangin paman.”
21
Itai tumuli matur: “Oduh ratu sang prabu, titiang masumpah sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, mungguing titiang jaga ngiringang iratu kija jua iratu jaga lunga, yadiastu titiang ngemasin padem.”22
Pangandikan idane ring dane: “Nah yen keto, dadi lautang majalan.” Irika Dane Itai miwah timpal-timpalnyane, kadi asapunika taler jadmane sane satia ring dane sami raris mamargi.23 Rakyate irika sami pada ngeling gerong-gerong, rikala Ida Sang Prabu Daud miwah parapangiring idane matilar saking irika. Ida raris nglintang ring Tukad Kidrone, kairing antuk kaulane sami tumuli ngungsi ka tegal melakange.
24
Sang Pandita Sadok taler sareng ring rombongane punika kasarengin antuk wong Lewine sane negen Peti Prajanjiane. Dane ngenahang Peti Prajanjiane irika kantos makasami pangiring Ida Sang Prabu Daud medal saking kotane. Siosan ring ida dane sami, ring rombongane punika taler sareng Sang Pandita Abyatar.25 Ida sang prabu tumuli mabaos ring Sang Pandita Sadok kadi asapuniki: “Baktaja Peti Prajanjian punika mantuk ka kota. Yening yuakti Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga sueca ring tiang, nentenja malih asue tiang pacang manggihin malih petine punika ring genahnyane.
26 Nanging yening Ida nenten ledang ring tiang, banggayang Ida pacang ngamargiang pakarsan Idane ring tiang.”
27 Ida malih nglanturang pangandika ring Dane Sadok: “Ajak taler putran sang panditane Dane Ahimas miwah Dane Yonatan putran Pandita Abyatare mantuk ka kota saha rahayu.
28 Sajeroning punika tiang jaga nyantosang gatra saking sang pandita ring genahe nglintangin tukade ring tegal melakange.”
29 Irika Sang Pandita Sadok miwah Sang Pandita Abyatar raris mantuk saha makta Peti Prajanjiane tumuli jenek malinggih ring kota.
30
Ida Sang Prabu Daud tumuli munggah ka Bukit Saitun saha nangis irika. Ida mamargi tan pasandal tur prabune kangkebin makacihna kaduhkitan. Kadi asapunika taler parakaulane sami pada ngangkebin sirahnyane, saha matetangisan.31 Rikala ida sang prabu mireng mungguing Dane Ahitopel taler sareng ring Ida Absalom, ida raris ngastawa sapuniki: “Singgih Ratu Sang Hyang Widi Wasa, ledang Palungguh IRatu nyampahang pitutur Ahitopele.”
32
Rikala Ida Sang Prabu Daud rauh ring pucak bukite, ring genah anake biasa mabakti, ida raris katangkilin antuk Dane Husai wong Arki sawitran idane. Dane tangkil ngangge pangangge sane masetset tur duur danene kabebehin antuk abu.33 Ida Sang Prabu Daud raris ngandika ring dane kadi asapuniki: “Tusing ada gunanne yening paman nututin tiang, sajabaning tuah ngae lantud.
34 Paman lakar nyidayang nulungin tiang, yening paman mulih ka kota tur tangkil teken cening Absalom, tur aturang mungguing paman satia bakti teken ida, buka satia baktin pamane teken tiang. Lantaran buka keto paman nyidaang nglawan pitutur-pitutur Ahitopele teken icening Absalom.
35 Sang Pandita Sadok miwah Sang Pandita Abyatar masih lakar ada ditu. Aturang teken dane apaja ane dingeh paman di puri.
36 Paraputran danene, nah ento Dane Ahimas muah Dane Yonatan masih ada ditu. Paman nyidayang ngutus Dane Ahimas muah Dane Yonatan buat nekedang teken tiang saananing ane dingeh paman.”
37
Dane Husai raris budal ka kota tur rauh irika sinarengan ring Ida Absalom.1
Wau pisan Ida Sang Prabu Daud nglintangin pucak bukite, tan pararapan ida raris katemu ring I Siba, parekan Ida Mepibosete. I Siba makta keledae kekalih sane kapondongin roti satak bungkul, woh anggur tuh satus ijeng, satus gancet woh-wohan, miwah toya anggur aklukuh.2 Pangandikan Ida Sang Prabu Daud, ring ipun: “Lakar anggon cai apa barang-barange ento makejang?”
Aturipune: “Keledae-keledaene puniki buat dados palinggihan kulawargan ratu sang prabu, tur roti, woh-wohane buat pangan pangiring iratune, tur anggure puniki buat kinum yening sampun pada leleh mamargi ring tegal melakange.”3
Pangandikan ida sang prabu: “Dijake cening Mepiboset, putun Ida Sang Prabu Saul gustin caine?” Aturipun: “Ida kantun malinggih ring Yerusalem, santukan ida pracaya mungguing bangsa Israele jaga nyerahang ring ida kaprabon Ida Sang Prabu Saul kakiang idane.”4
Pangandikan ida sang prabu: “Apaja ane dadi duen cening Mepibosete ento, jani dadi gelah caine.” Aturipune: “Titiang puniki parekan palungguh iratu. Mugi iratu tan mari ledang ring titiang.”5
Rikala Ida Sang Prabu Daud rauh ring Bahurim, sinalih tunggil saking palelintihan Ida Sang Prabu Saul, inggih punika Dane Simei okan Dane Gera, tumuli medal maranin saha nemah ida sang prabu.6 Dane Simei tumuli nimpugin Ida Sang Prabu Daud miwah prakanggen idane antuk batu, yadiastu Ida Sang Prabu Daud kaserung antuk parakaula miwah paratabeng dadan idane.
7 Dane Simei nemah misuh ida, sapuniki baosne: “Kema magedi, magedija iba, iba tukang ngamatiang anak, jlema dursila.
8 Iba suba nyuang kaprabon Ida Sang Prabu Saule tur nyedaang makudang-kudang kulawargan idane. Jani iba kukum baan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nyerahang kaprabon ibane teken pianak ibane Absalom, tur jani iba kena sangsara sawireh iba suba ngamatiang anak.”
9
Dane Abisai, okan Dane Seruya, raris matur ring Ida Sang Prabu Daud asapuniki: “Ratu sang prabu, napi awinan iratu manggayang asune puniki nemah misuh ragan iratune? Lugrainja titiang mrika munggal tendas ipune.”10
Pangandikan ida sang prabu ring Dane Abisai miwah semeton Danene Yoab: “Unduke ene tusingja urusan pamane. Yening Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nitahang ia, apanga ia malaksana buka keto, nyenke wenang lakar matakon, apa krana ia mambek buka keto?”11 Ida Sang Prabu Daud raris ngandika ring Dane Abisai miwah parapangagenge sami, kadi asapuniki: “Sedeng pianak gelahe niri makeneh ngamatiang gelahe, apa krana paman angob teken paundukan ane gaene baan wong Benyamine ene? Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nguduhang ia apanga ia nemah gelahe, sawireh keto depang suba ia keto, eda ento runguanga.
12 Mirib Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar nyingak kasangsaran gelahe ene, tur maicayang merta makadadi silur temahnyane.”
13 Ida Sang Prabu Daud miwah parapangiring idane tumuli nglanturang pamargin idane. Dane Simei terus mamargi ring sampih bukite nutug rombongane punika sambilang dane nemah misuh lan nimpug antuk batu miwah tanah sapanjang pamarginnyane.
14 Rikala rombongane sampun rauh ring Tukad Yordane, Ida Sang Prabu Daud miwah parakaulan idane sami pada lesu, tumuli pada mararian irika.
15
Ida Absalom miwah sakancan wong Israele sane ngiringang ida raris ngranjing ring Yerusalem. Dane Ahitopel taler wenten sareng-sareng irika.16 Rikala Dane Husai, sawitran Ida Sang Prabu Daud kapanggih ring Ida Absalom, dane tumuli majeritan asapuniki: “Dirga yusa, dirga yusa ida sang prabu.”
17
Ida Absalom tumuli mataken ring dane asapuniki: “Ngudiang dadi paman tusing satia teken Ida Sang Prabu Daud sawitran pamane. Ngudiang dadi paman tusing ngiringang ida?”18
Atur Dane Husai: “Sapunapiang titiang jaga kadi asapunika? Titiang wantah jaga subakti ring sang sane kaselik antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, antuk rakyate puniki sami, miwah antuk wong Israele makasami. Sane mangkin titiang jaga ngiring palungguh iratu.19 Sirake malih sane patut iringang titiang, sajawining palungguh iratu? Sakadi titiang sampun ngaula ring ajin iratune, kadi asapunika taler titiang jaga ngaula ring iratu.”
20
Sasampune punika Ida Absalom raris matolihan ring Dane Ahitopel sarwi ngandika asapuniki: “Ane jani iraga suba ada dini, tegarang paman mapitutur apa ane patut laksanayang gelahe.”21
Atur Dane Ahitopel: “Rarisang palungguh iratu merem sareng ring paraselir ajin iratune sane kapangandikayang ngurus purine antuk ajin iratune. Malantaran punika, asing-asing jadma Israele jaga uning mungguing ajin iratune sampun mariangken mungguing iratu dados meseh idane, tur parapangiring iratune jaga sayan ngwanenang.”22 Parapangiring Ida Absalome raris nyujukang kemah pabuat Ida Absalom ring raab purine sane dangsah, tur ring ajeng anake sami ida raris ngranjing ka kemahe punika saha merem sareng paraselir ajin idane.
23
Daweg masane punika, asing-asing pitutur saking Dane Ahitopel katampi antuk Ida Sang Prabu Daud miwah Ida Absalom tan bina sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa.1
Tan asue sasampune punika, Dane Ahitopel matur ring Ida Absalom sapuniki: “Icenja titiang milih prajurit sareng roras tali, tur ring dauh wengine puniki titiang pacang nguber Ida Sang Prabu Daud.2 Titiang jaga ngebug ida sedekan ida kantun lesu tur karesresan. Sinah ida jaga tengkejut tur parapangiring idane jaga malaib sambrag. Titiang jaga nyedayang Ida Sang Prabu Daud kewanten,
3 tur jaga ngatehang parapangiring idane tangkil ring iratu, sakadi panganten istri mawali ring rabinnyane. Palungguh iratu cukup nyedayang anak asiki, tur jadmane sane siosan pada rahayu.”
4 Pituture punika kapakayun becik antuk Ida Absalom miwah antuk parapamimpin Israele sami.
5
Ida Absalom raris ngandika asapuniki: “Jani kema alih paman Husai, jalan padingehang masih pituturne.”6 Rikala Dane Husai sampun rauh, Ida Absalom ngandika ring dane asapuniki: “Paman, ene ada pituturne paman Ahitopel teken gelahe. Apake pituturne ene patut tuutin gelahe. Yening tusing, tegerang paman nuturin gelah, apa ane patut laksanayang gelahe.”
7
Dane Husai tumuli matur: “Pitutur Dane Ahitopele punika nenten patut.8 IRatu wikan mungguing ajin iratune, Ida Sang Prabu Daud miwah parapangiring idane punika sami pada jayengrana. Kawentenan idane sane mangkin pateh sakadi beruange sane sakit ati duaning kicalan pianak. Samaliha, ajin iratune punika sang jayengrana sane akeh madue pangalaman. Ida nenten jaga sareng-sareng ring prajurit idane rikalaning wengi.
9 Sane mangkin menawi ida masingidan ring guane wiadin ring genahe siosan. Yening Ida Sang Prabu Daud raris ngayudain pangiring-pangiring iratune, sakancan anake sane miragi indike punika jaga maosang mungguing parakaulan iratune sampun kaon.
10 Yening sampun kadi asapunika, yadiastu jadmane sane paling wanena tur sane galaknyane sakadi singa, pasti pacang ajerih. Santukan makasami anake ring Israel sampun pada uning mungguing ajin iratune punika sang jayengrana sane agung tur parapangiring idane taler paraprajurit sane sura dira.
11 Pinunas titiange, mangda iratu nauhin jadma Israel sami saking tanggun jagate sane asiki rauh ring tanggunnyane sane siosan, kantos kawentenannyane sakadi biase ring pasisi, tur mangda iratu ngraga sane mimpin ipun ring payudan.
12 Iratu jaga prasida manggihin Ida Sang Prabu Daud, kijaja ida lunga, tur iratu jaga prasida ngayudain ida sadurunge ida sayaga. Yening sampun kadi asapunika tan wenten sane jaga prasida luput, yadiastu Ida Sang Prabu Daud wiadin pangiring-pangiring idane.
13 Yening ida makirig ka salah tunggaling kota, kaula druene makasami jaga makta tali sane kanggen maid kotane punika ka jurange. Nenten wenten batu angan asiki sane jaga kantun ring pucak bukite punika.”
14
Ida Absalom miwah jadma Israele sami mabaos mungguing pitutur Dane Husai becikan yan bandingang ring pitutur Dane Ahitopel. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mastiang mungguing pitutur Dane Ahitopel sane becik punika jaga nenten katuut, mangda Ida Absalom prasida katiben bencana.15
Sasampune punika Dane Husai ngaturin Pandita Sadok miwah Pandita Abyatar indik pitutur danene ring Ida Absalom miwah parapamimpin bangsa Israele tur indik pitutur Dane Ahitopel ring Ida Absalom.16 Atur danene: “Titiang nunas mangda digelis sang pandita ngutus anak matur piuning ring Ida Sang Prabu Daud keni sampunang ida marerepan ring genahe nglintang ring tegal melakange, nanging mangda ngraris nglintangin Tukad Yordane kantos ida miwah parapangiring idane nenten jaga keni kejuk tur kasedayang.”
17
Dane Yonatan putran Pandita Abyatar, miwah Ahimas putran Pandita Sadoke setata nyantosang orti ring toya empule ring En-Rogel, ring tepin kotane, duaning sang kalih ajerih pisan jaga ngranjing ka kota. Wenten panyeroan asiki sane setata ngaturang ring sang kalih ngeniang saananing paindikan, wus punika sang kalih raris ngaturang indike punika ring Ida Sang Prabu Daud.18 Nanging risedek rahina anu wenten anak alit lanang manggihin sang kalih, raris kuningang ring Ida Absalom. Duaning punika digelis sang kalih masingidan ring satunggiling umah anake ring Bahurim. Anake lanang sane nuenang umahe punika madue semer tur sang kalih raris tedun ka semere punika.
19 Somah anake sane nuenang umahe punika tumuli nekepin semere punika malantaran ngebatang angkeb ring bungut semere punika tur nyemuh gandum ring duur angkebe punika, kantos tan wenten anak prasida uning ring semere punika.
20 Paraprakanggen Ida Absalom raris rauh ring umahe punika tur mataken ring anake luh punika asapuniki: “Dijake I Ahimas ajaka I Yonatan?”
Pasaur anake luh punika: “Dane sareng kalih sampun nglintang ring tukade.” Dane sareng sami raris ngrereh-rerehin irika, nanging tan prasida kapanggihin, punika awinan dane raris pada budal ka Yerusalem.21 Sasampune paraprakanggene punika matilar saking irika, Dane Ahimas miwah Dane Yonatan raris medal saking semere tumuli lunga tangkil ring Ida Sang Prabu Daud. Sang kalih tumuli ngaturang indik rencanan Dane Ahitopel ngeniang ring ragan idane. Atur sang kalih: “Gelisang iratu matilar saking iriki, tur nglintangin tukade punika.”
22 Ida Sang Prabu Daud miwah parakaulan idane raris nglintangin Tukad Yordane, tur rikala ngedas lemah makasami pada sampun nglintang.
23
Rikala Dane Ahitopel uning mungguing pitutur danene nenten katampi dane raris ngambil keledaen danene tumuli kapasangin kedapa, tur dane raris budal ka kotan danene. Irika dane nabdab kulawargan danene, tur sasampune punika, dane raris ngantung raga. Dane kapendem ring pamendeman kulawargan danene.24
Rikala Ida Absalom miwah wong Israele nglintang ring Tukad Yordane, Ida Sang Prabu Daud sampun rauh ring kota Mahanaim.25 (Ida Absalom sampun ngentos Dane Yoab dados senapati. Ida ngangkat Dane Amasa dados senapatin wadua balan idane. Dane Amasa punika okan Dane Yeter wong Ismael. Ibun Dane Amasa punika Abigail, okan Dane Nahas tur semeton Dane Seruya, ibun Dane Yoab.)
26 Ida Absalom miwah parapangiring idane raris makemah ring Gilead.
27
Rikala Ida Sang Prabu Daud rauh ring Mahanaim, ida katangkilin antuk Dane Sobi, okan Dane Nahas, saking kota Raba sane wenten ring Amon, miwah antuk Dane Makir okan Dane Amiel, saking Lodebar, miwah antuk Dane Barsilai saking Rogelim sane wenten ring wewidangan Gilead.28 [28-29] Dane rauh makta paso, payuk, kasur miwah pangan, luiripun: gandum, ketan, tepung, gandum manyanyah, kacang buncis, kacang barak, madu, keju, susu miwah makudang-kudang biri-biri. Punika sami katurang ring Ida Sang Prabu Daud, duaning dane sareng sami uning mungguing ida miwah parapangiring idane janten lue, kasatan miwah pada kaleson ring tegal melakange.
1
Ida Sang Prabu Daud makta wadua balan idane makasami. Wadua balan idane punika kaepah kadadosang makudang-kudang pasukan, wenten sane sareng siu, miwah wenten satus diri, tur asing-asing pasukan punika kapimpin antuk komandannyane suang-suang.2 Sasampune punika wadua balane punika tumuli kaepah dados tigang pahan ageng, asing-asing pahane punika kapimpin antuk Dane Yoab, Dane Abisai semeton Dane Yoab miwah Dane Itai sane saking Gat. Pangandikan Ida Sang Prabu Daud ring parapangiring idane: “Gelahe masih lakar bareng maperang.”
3
Atur danene ring ida: “Sampunang iratu sareng mayuda. Paindikane punika nenten jaga wenten binanipun pabuat imeseh yening sisan wadua bala druene makirig wiadin malaib. Taler yening wenten atenga saking pantaran titiange padem ring payudan. Nanging palungguh iratu mapangarga langkungan ring prajurite sareng dasa tali. Punika awinan becikan palungguh iratu jenek ring kota tur ngicen titiang pitulungan yening titiang keciwa.”4
Pangandikan idane: “Nah gelahe lakar nuutang apaja ane kapineh paling melaha baan paman ajak makejang.” Sasampune punika ida raris ngadeg ring sisin gapuran kotane, rikala wadua balane mabaris medal sareng siu, miwah sareng satus diri manut pasukannyane.5 Ida ngandika ring Dane Yoab, Abisai miwah Itai kadi asapuniki: “Ingetangja, eda pesan plegendahanga icening Absalom.” Indike punika kapiragi antuk prajurit idane sami.
6
Wadua balan Ida Sang Prabu Daud raris medal ka tegalane, saha ngebug wong Israele ring alas Epraime.7 Parawong Israele punika kakaonang antuk wadua balan Ida Sang Prabu Daude. Kalintang ageng kaonnyane, kantos wenten sareng kalih dasa tali diri prajurit Israele padem ring rahinane punika.
8 Yudane sayan ngramesang ring jabaan kotane tur akehan sane padem ring alase yan bandingang ring sane padem ring payudan.
9
Tan pararapan Ida Absalom raris kacunduk ring makudang-kudang wadua balan Ida Sang Prabu Daud. Ida Absalom nglinggihin bagal. Rikala bagale nglintang ring sor taru jatine sane rob, prabun idane jeg nyelekak ring selagan carang tarune. Bagal idane ngraris malaib tur Ida Absalom kantun magantung ring carang tarune.10 Salah tunggal prajurit Ida Sang Prabu Daude manggihin Ida Absalom kadi asapunika, raris ngaturang indike punika ring Dane Yoab sapuniki: “Gusti titiang manggihin Ida Absalom magantung ring wit jatine.”
11
Pasaur Dane Yoab: “To suba ya tepukin cai, ngudiang dadi tusing matiang cai. Icang lakar maang cai upah pipis perak dasa bidang muah sabuk abesik.”12
Nanging anake punika matur sapuniki: “Titiang nenten jaga purun nyolekang jrijin titiange ring putran ida sang prabu, yadiastuja gusti jaga ngicen titiang jinah perak siu bidang. Titiang sampun miragi pangandikan ida sang prabu ring gusti, ring Dane Abisai miwah ring Dane Itai mangda sampunang igusti kantos mencanen Ida Absalom.13 Nanging yening titiang tulak ring pangandikan ida sang prabu, raris nyedayang Ida Absalom, ida sang prabu pasti jaga mireng indike punika, santukan ida jaga mireng makasami. Yening prade sampun kadi asapunika igusti nenten jaga melanin titiang.”
14
Pasaur Dane Yoab kadi asapuniki: “Bah, icang tusing lakar malon-alonan buat marebat ngajak cai.” Dane raris ngambil tumbak tatiga tur katuekang ring lambung Ida Absalom rikala ida kantun urip tur magantung ring carang jatine punika.15 Wus punika, prajurit Dane Yoabe sareng dasa sane tan doh saking irika rauh maranin Ida Absalom, tur sahasa nyedayang ida.
16
Dane Yoab raris ngandikayang mangda ngupin trompete buat ngrarianang yudane, mawinan prajurite raris mawali saking nguber wong Israele.17 Paraprajurite raris ngambil layon Ida Absalom tur kentungang ring jurange sane dalem ring alase punika. Sasampun punika layone punika raris kurug antuk batu sane ageng-ageng. Parawong Israele sami pada malaib ngungsi umahnyane suang-suang.
18
Rikala Ida Absalom kantun nyeneng, ida sampun ngwangun tugu pabuat ragan idane ring “Lebak Ida Sang Prabu”. Duaning ida nenten madue putra lanang sane jaga nglanturang katurunan idane, tugune punika wastanin ida sakadi parab idane. Duaning punika rauh mangkin tugune punika kawastanin tugu Absalom.19
Sasampune punika Dane Ahimas putran Pandita Sadoke mabaos asapuniki ring Dane Yoab: “Banggayangja titiang tangkil ring ida sang prabu buat ngaturang orti sane ngliangin puniki, mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mebasang ida saking meseh-meseh idane.”20
Pasaur Dane Yoab asapuniki: “Edaja di dinane ene cening ngaturang orta ane ngliangin. Di dinane ane lenan dadi, nanging eda di dinane ane jani ene, sawireh putran ida sang prabu seda.”21 Dane Yoab raris ngandika ring parekan danene, wong Etiopia sapuniki pangandikan danene: “Kema aturang teken ida sang prabu apa ane suba tepukin cai!” Parekane punika tumuli nunas mapamit raris malaib.
22
Dane Ahimas raris mabaos malih ring Dane Yoab asapuniki: “Banggayangja titiang taler ngaturang ortine punika, yadiastu sapunapija jaga panadosanipun.” Pasaur Dane Yoab: “Apa krana cening jeg ngaat pesan nagih ngaturang unduke ento? Cening tusing lakar maan apa.”23
Dane Ahimas mabaos malih: “Inggih napija baosang paman, cutetipun tiang jaga mrika.” Pasaur Dane Yoab: “Nah, yening keto, kemaja majalan!” Dane Ahimas raris malaib nganedunang ring margine sane ring Lebak Yordane, tur tan sue dane nglangkungin parekane punika.24
Daweg punika Ida Sang Prabu Daud sedekan malinggih ring pantaran gapura jaba miwah gapura dalem kotane. Pajagaane sampun munggah ring tembok panyengkere tur majujuk ring raab ring duur gapurane punika. Ipun miwasan ka jaba tur ngeton wenten anak rauh malaib-laiban adiri.25 Ipun tumuli majeritan saking duur ngaturang indike punika ring ida sang prabu. Ida sang prabu tumuli ngandika: “Yening ia padidiana, marti ngaba orta ane melah.” Anake punika sayan nganampekang.
26
Sasampune punika pajagaane punika ngantenang wenten anak rauh malih asiki, mawinan ipun raris majeritan ring pajagan gapurane asapuniki: “To tingalin ada anak malaib teka buin aukud.” Ida sang prabu tumuli ngandika malih: “Anake ento masih ngaba orta ane melah.”27
Atur pajagaane punika: “Kamanah antuk titiang, sane riinan punika Dane Ahimas.” Pasaur ida sang prabu: “Ia ento anak polos, pasti ngaba orta ane melah.”28
Dane Ahimas tumuli rauh tangkil nylempoh ring ajeng ida sang prabu sarwi matur asapuniki: “Puji Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iratune, sane sampun maicayang kamenangan ring iratu marep ring anake sane brontak ring iratu.”29
Pangandikan ida sang prabu: “Men kenken icening Absalom, apake ia rahayu?” Atur Dane Ahimas: “Singgih ratu sang prabu rikala senapatin iratune Dane Yoab ngutus titiang, titiang manggihin wenten kaributan ageng, nanging titiang tan uning ring indike punika.”30
Pangandikan ida sang prabu: “Nah kema ditu majujuk.” Dane Ahimas tumuli ngadeg ring genah sane kapangandikayang ring dane.31
Tan asue, parekan wong Sudane punika raris rauh tangkil ring ida sang prabu sarwi matur asapuniki: “Titiang rauh buat ngaturang orti sane becik ring palungguh iratu. Ring rahinane puniki Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun maicayang ring iratu kamenangan marep ring sakancan anake sane brontak nglawan iratu.”32
Pangandikan idane: “Apake icening Absalom rahayu?” Iparekan tumuli matur asapuniki: “Pangajap titiange mugi indike sane nibenin ida ianak, taler nibenin meseh iratune sami, kadi asapunika taler nibenin paraanak sane brontak nglawan iratu.”33
Ida sang prabu nenten nyidayang naanang sedih kayun idane, ida raris munggah ka kamar sane wenten ring duur gapurane tumuli nangis. Ida nangis masesambatan kadi asapuniki: “Cening Absalom, Absalom pianak bapa. Luungan bapa ane mati ngentinin cening. Oduh Absalom pianak bapa.”1
Dane Yoab miragi orti mungguing Ida Sang Prabu Daud nangis kaduhkitan mangenang Ida Absalom.2 Duaning punika kaliangan uli krana molih ring rana mabalik dados sedih pabuat wadua balan sang prabune, duaning miragi mungguing ida sang prabu nangis kaduhkitan mangenang putran idane punika.
3 Parawadua balane sami raris pada sesingidan mawali ka kota, sakadi prajurite sane kimud, duaning ipun jerih saking payudan.
4 Ida sang prabu nekep prarai, tur nangis gerong-gerong sarwi masesambatan: “Oduh cening, cening Absalom! Cening Absalom!”
5
Dane Yoab tumuli ngranjing ka purin ida sang prabu, sarwi matur asapuniki: “Ring rahinane puniki iratu sampun ngardi kimud pabuat parakaulan iratune sane sampun ngrahayuang iratu, sane tindih kantos paraputra, rabi miwah selir iratune kantun nyeneng rauh mangkin.6 Palungguh iratu duka ring jadmane sane subakti ring iratu, nanging tresna ring jadmane sane geting ring iratu. Sane mangkin iratu nyinahang mungguing prakanggene miwah kaulane sami nenten pisan wenten aji ring ajeng iratu. Menawi palungguh iratu jaga gargita pisan yening Ida Absalom kantun nyeneng, tur titiang parakaulan iratune padem sami.
7 Sane mangkin rarisang medal tur degdegangja manah parakaulan iratune. Yening nenten asapunika, titiang masumpah sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, benjang semengan makasami kaula druene jaga nilarin iratu. Indike punika jaga langkungan kaonipun yen bandingang ring saluiring kasangsaran sane naenin tandangin iratu.”
8 Sasampune punika ida sang prabu raris matangi tur lunga ka gapuran kotane saha malinggih irika. Rikala parakaulan idane miragi mungguing ida wenten irika, ipun raris pada rauh nangkilin ida. Daweg punika wong Israele sami pada jerih tur ngungsi umahnyane suang-suang.
9
Rakyate ring sakuub jagat Israele, sami pada matembung baos ring nyama-nyamaanipune sapuniki baosne: “Ida Sang Prabu Daud suba mebasang iraga uli sig musuh-musuh iragane, ida suba mebasang iraga uli bangsa Pilistin, nanging ane jani ida malaib uli ajeng Ida Absalom tur nilar panegarane.10 Iraga ngamanggehang Ida Absalom dadi prabu dini, nanging ane jani ida suba seda di payudan. Sasubane keto ngudiang dadi tusing ada anak ane ngaturin Ida Sang Prabu Daud apanga ida mawali?”
11
Orti ngeniang bebaosan wong Israele punika taler rauh ring Ida Sang Prabu Daud. Duaning punika ida raris ngutus Pandita Sadok miwah Pandita Abyatar mangda mataken ring parapamimpin suku bangsa Yehudane kadi asapuniki: “Ngudiang dadi nyama ane paling durina buat ngaturin ida sang prabu mantuk ka purin idane.12 Nyama ajak makejang dadi kadang wargan gelahe, tunggal purusa. To ngudiang dadi nyama ane paling durina ngajak gelahe mulih?”
13 Ida Sang Prabu Daud taler ngandikain sang kalih, mangda ngrauhang wecanan idane ring Dane Amasa, kadi asapuniki: “Paman ene palelintihan gelahe. Uli jani gelahe netepang paman dadi senapatin gelahe, ngentinin paman Yoab. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamatiang gelahe, yening gelahe tusing tuon teken munyi.”
14 Pangandikan Ida Sang Prabu Daud punika katampi pisan antuk suku bangsa Yehudane sami. Irika suku bangsa Yehudane tumuli ngutus utusan ngaturin Ida Sang Prabu Daud miwah parapangagenge mantuk.
15
Rikala mamargi budal, Ida Sang Prabu Daud raris kapendakin antuk paraanak Yehudane ring Tukad Yordane. Ipun sami pada rauh ring Gilgal, misadia jaga ngiringang rikala Ida Sang Prabu Daud jaga nglintang ring tukade.16 Duk punika ugi, Dane Simei okan Dane Gera, wong Benyamin sane saking Bahurim gegelisan rauh ring Tukad Yordane, misadia tangkil ring Ida Sang Prabu Daud.
17 Dane Simei kasarengin antuk wong Benyamin sareng siu diri. Kadi asapunika taler Siba, sane dados parekan kulawargan Ida Sang Prabu Saul taler rauh kasarengin antuk pianaknyane sareng limolas diri miwah rencangnyane sareng kalihdasa diri. Ipun sareng sami dumunan ring Ida Sang Prabu Daud rauh ring Tukad Yordane.
18 Ipun tumuli nglintang ring tukade punika, misadia mapitulung nglintangang rombongan ida sang prabu tur jaga nglaksanayang napija sane kuduhang antuk ida sang prabu.
Rikala ida sang prabu misadia pacang nglintang, Dane Simei tumuli nylempoh tangkil ring ida, sarwi matur asapuniki:19 “Oduh ratu sang prabu, ledang palungguh iratu nglaliang dosan titiange sane kardi titiang rikala iratu matilar saking Yerusalem. Sampunang iratu ngwalesang indike punika ring titiang, samaliha sampunang malih iratu ngelingang indike punika.
20 Titiang rumasa, mungguing titiang sampun madosa ring iratu, punika awinanipun saking suku bangsane sane wenten ring tepi siringe kaler, titiang sane pinih dumun nangkilin palungguh iratu ring rahinane puniki.”
21
Dane Abisai okan Dane Seruya raris mabaos asapuniki: “Simei patut kadanda pati, santukan ipun sampun nemah misuh sang sane kaselik jumeneng prabu antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.”22
Nanging Ida Sang Prabu Daud raris ngandika ring Dane Abisai, miwah ring Dane Yoab, asapuniki: “Gelahe tusing ngidih tetimbangan teken paman. Eda paman ngaenang gelahe pakewuh. Ane jani gelahe ane dadi prabun bangsa Israele, tur tusing dadi ada anak kamatiang di Israel di dinane jani.”23 Wus punika, ida raris ngandika ring Dane Simei asapuniki: “Gelahe majanji mungguing paman tuara lakar kadanda pati.”
24
Sasampune punika Ida Mepiboset putun Ida Sang Prabu Saul, raris rauh tangkil ring Ida Sang prabu Daud. Ida Mepiboset nenten masehin cokor idane, samaliha ida nenten nyukur jenggot tur nenten ngumbah busanan idane, sasukat Ida Sang Prabu Daud matilar saking Yerusalem, kantos ida mawali malih sasampune molih ring rana.25 Rikala Ida Mepiboset sampun nilar Yerusalem tur tangkil ring Ida Sang Prabu Daud, ida sang prabu tumuli ngandika asapuniki: “Cening Mepiboset, ngudiang dadi cening tusing bareng rarud ajak bapa?”
26
Atur Ida Mepiboset: “Singgih ratu sang prabu, palungguh iratu wikan mungguing titiang puniki jadma perot. Titiang sampun ngenken parekan titiange mangda masang kedapa ring keledaen titiange mangda titiang prasida ngiringang iratu, nanging ipun nilas titiang.27 Ipun sampun misunayang titiang ring ajeng palungguh iratune. Nanging palungguh iratu tan bina kadi malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa, duaning asapunika, rarisang margiang napija sane mantuk ring kayun.
28 Kadang wargan bapan titiange sami patut katibenin danda pati antuk palungguh iratu, nanging titiang sampun polih sih sueca, inggih punika titiang kalugra ngiring palungguh iratu marayunan. Sane mangkin titiang nenten purun malih nunas punapa-punapi saking palungguh iratu.”
29
Pangandikan ida sang prabu: “Nah tusing nyandang cening ngorahang unduke ento buin. Bapa suba mutusang, mungguing cening ajak I Seba patut ngedum duen Ida Sang Prabu Saule.”30
Atur Ida Mepiboset: “Inggih ratu sang prabu, banggayang sampun ipun ngambil makasami. Pabuat titiang sampun cukup mungguing palungguh iratu sampun mawali mantuk saha rahajeng.”31
Dane Barsilai wong Gilead punika taler rauh saking Rogelim, jaga ngiring nglintangang kulawargan Ida Sang Prabu Daud ring Tukad Yordane.32 Dane Barsilai punika sampun lingsir pisan, yusan danene ulung dasa warsa. Dane sugih pisan tur dane sane ngaturin Ida Sang Prabu Daud rayunan rikala ida wenten ring Mahanaim.
33 Ida Sang Prabu Daud ngandika ring dane asapuniki: “Jalan bapa bareng ka Yerusalem, tiang lakar miara bapa ditu.”
34
Nanging atur Dane Barsilai sapuniki: “Singgih ratu sang prabu, nenten wenten gunanipun titiang ngiringang iratu ka Yerusalem, duaning nentenja pacang sue titiang kantun urip.35 Umur titiange sampun ulung dasa warsa, tur nenten wenten malih indik sane jaga ngliangin manah titiange. Titiang sampun nenten mrasidayang ngrasayang pangan kinum sane becik, samaliha titiang sampun nenten mrasidayang malih miragiang suaran anak makidung. Titiang wantah jaga ngawinang abot palungguh iratu kewanten.
36 Nenten pisan pantes titiang nampi pikolih sane kalintang utama punika. Duaning asapunika titiang wantah jaga ngiringang iratu nglintangin Tukad Yordane puniki kewanten.
37 Sasampune punika lugrainja titiang mapamit budal, tur pacang padem nampek ring setran paraleluur titiange. Puniki Kimham, pianak titiange jaga ngaula ring palungguh iratu. Ledang iratu makta ipun, tur durusang anggen ipun sapakarsan iratune.”
38
Pangandikan ida sang prabu: “Nah gelahe lakar ngajak ia tur lakar nganggo ia buka pangidih bapane. Sajaba ento, gelahe masih lakar ngisinin apaja ane idih bapa.”39 Wusan punika Ida Sang Prabu Daud miwah parapangiring idane raris nglintang ring Tukad Yordane. Ida ngaras Dane Barsilai saha ngamertanin dane. Sasampune punika Dane Barsilai raris budal.
40
Rikala ida sang prabu sampun nglintangin Tukad Yordane, ida kairingang antuk wong Yehuda miwah apahan saking wong Israele. Ida raris ngungsi ka Gilgal, tur Dane Kimham taler sareng ngiringang ida.41 Irika sawatek wong Israele raris matur ring ida sang prabu kadi asapuniki: “Singgih ratu sang prabu, napi awinannya nyama-nyamaan titiange suku bangsa Yehuda, mitaenang mungguing ipun sane patut mendakin tur ngiringang kulawargan iratu saha pangiring-pangiring iratune nglintangin Tukad Yordane?”
42
Wong Yehudane tumuli masaur asapuniki: “Tiang ajak makejang nglaksanayang buka keto, sawireh ida sang prabu tunggal purusa ajak tiang. Apa krana nyama jeg pedih? Ida sang prabu tusing ngupahin tiang baan pangan wiadin apa-apaan.”43
Pasaur wong Israele: “Yadiastu Ida Sang Prabu Daud tunggal purusa ajak nyama, nanging tiang makejang ngelah hak tikel ping dasa, yan bandingang teken nyama. Apa krana nyama nganistayang tiang ajak makejang? Tegarang ingetang nyen ane maluan ngitungang apanga Ida mantuk!” Nanging wong Yehudane, bangetan keras baosnyane yan bandingang ring wong Israele sami.1
Ring Gilgal wenten jadma dursila mawasta Seba. Ipun punika pianak I Bikri saking suku bangsa Benyamin. Ipun ngupin trompet sarwi jerit-jerit kadi asapuniki: “Jalan mulih, ih bangsa Israel! Eda nututin Daud, sawireh iraga tusing makadang teken ia.”2 Wong Israele raris nilar Ida Sang Prabu Daud tumuli nututin I Seba, nanging wong Yehudane tetep satia ngiringang Ida Sang Prabu Daud saking Tukad Yordane kantos rauh ring Yerusalem.
3
Rikala Ida Sang Prabu Daud rauh ring purin idane ring Yerusalem, ida raris ngambil selir idane sane dasa diri, sane tilar ida buat miara purine. Paraselire punika raris kagenahang ring satunggaling jero sane kajaga antuk pangawal purine. Ida miara paraselir idane punika tur mapaica napija sane buatang dane, nanging ida nenten merem sareng ring paraselire punika. Paraselire punika kakurung ring puri tan bina sakadi anak balu saumur uripnyane.4
Ida Sang Prabu Daud raris ngandika ring Dane Amasa asapuniki: “Kema alih tur punduhang wong Yehudane makejang. Buin puan, paman muah wong Yehudane apang suba tangkil dini.”5 Dane Amasa raris lunga nauhin suku bangsa Yehudane, nanging dane nenten mawali ring dauh sane sampun kapastiang antuk ida sang prabu.
6 Duaning punika ida sang prabu raris ngandika ring Dane Abisai kadi asapuniki: “I Seba lakar ngaenang iraga kakewehan lebihan tekening Absalom. Sawireh keto ane jani kema ajak wadua balan gelahe nguber I Seba, apanga ia tusing kanti neked di kotane ane mabenteng tur luput uli sig iragane.”
7 Punika awinan parawadua balan Dane Yoab, tabeng dada purine, Dane Abisai miwah prajurite sami raris matilar saking Yerusalem, misadia jaga nguber I Seba.
8 Rikala dane miwah ipun rauh ring batu sane ageng ring Gibeon, dane miwah ipun pada katemu ring Dane Amasa. Duk punika Dane Yoab ngrangsuk panganggen anak mayuda tur nyelet klewang ring pepetet sane wenten ring wangkong danene. Rikala dane mamargi ngarepang, pedang danene raris ulung.
9 Dane Yoab tumuli mabaos ring Dane Amasa asapuniki: “Yeh adi, kenken kabare?” Dane Yoab tumuli ngambel jenggot Dane Amasa antuk tangan danene tengen buat jaga ngaras dane.
10 Kala punika Dane Amasa kirang waspada mungguing tangan kiwan Dane Yoab ngambel pedang. Tan pasamudana Dane Yoab raris nuek weteng Dane Amasa. Weteng danene medal mabrarakan ring tanahe. Dane ngraris seda kala punika, kantos Dane Yoab nenten perlu malih nuek.
Sasampune punika Dane Yoab miwah Dane Abisai semeton danene, nglanturang pamargine jaga nguber I Seba.11 Salah tunggal prajurit Dane Yoabe raris majujuk ring sisin layon Dane Amasa sarwi gelur-gelur: “Nyenja ane satia teken Dane Yoab muah Ida Sang Prabu Daud, majalanja iringang Dane Yoab.”
12 Layon Dane Amasa kaliab antuk rah, nylempang ring tengah margine. Prajurit Dane Yoabe manggihin mungguing sabilang anak raris mararian irika. Duaning punika ipun raris maid layone punika saking margine tur kagenahang ring tegale kangkebin antuk saput alembar.
13 Sasampun layone punika kagingsirang saking margine punika, makasami wadua balane terus mamargi ngiringang Dane Yoab jaga nguber I Seba.
14
Kacrita I Seba mamargi nglintangin daerah-daerah suku bangsa Israele sami tumuli rauh ring kota Abel-Bet-Maaka. Makasami warga palingsehan Bikrine mapunduh tur nututin ipun ngranjing ka kota punika.15 Parawadua balan Dane Yoab miragi mungguing I Seba wenten ring kotane punika, mawinan dane miwah ipun sami raris ngurung kotane punika. Dane miwah ipun raris nugdugang tanah ring sisin tembok panyengker kotane tur mongpong tanahe ring sor temboke buat ngebahang temboke punika.
16 Ring kotane punika wenten anak istri sane wicaksana. Ipun majeritan saking duur temboke kadi asapuniki: “Wih, wih! Aturinja Dane Yoab mangda dane rauh mriki. Tiang mamanah matur ring dane.”
17 Dane Yoab tumuli lunga ka genah anake istri punika. Anake istri punika tumuli mataken: “Napike ragane puniki Dane Yoab?”
Pasaur danene: “Inggih, tiang sampun Yoab.” Aturipune: “Inggih gusti indayang pirengang atur titiange!” Pasaur danene: “Inggih rarisang mabaos.”18
Aturipune: “Sane riin biasanipun anake mabaos asapuniki: ‘Kemaja matakon ka kota Abel, tur punika wantah sane kamargiang.19 Kotan titiange puniki salah tunggal kota sane ageng, kota sane kasub dame miwah satia ring Israel. Napi awinanipun gusti mapakayun jaga ngrusak ipun? Punapike gusti mapakayun jaga ngruntuhang druen Ida Sang Hyang Widi Wasa?’
20
Pasaur danene: “Nenten pisan wenten manah tiange jaga nguug wiadin ngrusak kotan ragane.21 Boyaja kadi asapunika sane dados tetujon tiange. Tiang ngrereh I Seba pianak Bikrine, sane saking pagunungan Epraim. Ipun brontak nglawan Ida Sang Prabu Daud. Serahangja jadmane punika kewanten, sinah tiang jaga matilar saking kotane puniki.”
Atur anake istri punika: “Titiang jaga ngentungang punggalanipune saking duur temboke pabuat gusti.”22 Sasampune punika anake istri punika tumuli ngranjing ka kota ngetangang rencananipune punika sareng rakyate ring kota. Sasampune punika ipun sami raris munggal tenggek I Sebane tur kentungang saking duur temboke pabuat Dane Yoab. Dane Yoab tumuli ngupin trompet makacihna pabuat wadua balane mangda matilar saking kotane punika ngraris pada mawali budal. Dane Yoab raris mawali ka Yerusalem saha tangkil ring Ida Sang Prabu Daud.
23
Dane Yoab dados senapatin wadua bala Israele sami. Dane Benaya okan Dane Yoyada dados komandan pasukan pangawal Ida Sang Prabu Daud.24 Dane Adoram dados pangenter pangayahe. Dane Yosapat okan Dane Ahilud dados bendahara.
25 Dane Seya sekretaris negara. Dane Sadok miwah Dane Abyatar dados pandita.
26 Kadi asapunika taler Dane Ira sane saking kota Yair taler dados panditan Ida Sang Prabu Daud.
1
Daweg Ida Sang Prabu Daud jumeneng prabu, wenten sayah ageng tigang taun suenipun. Duaning punika Ida Sang Prabu Daud raris nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa ngeniang indike punika. Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli masabda asapuniki: “Saul muah kulawargannyane pelih mamati-mati. Ia suba ngamatiang wong Gibeone.”2 (Wong Gibeone punika boyaja bangsa Israel, ipun punika apahan alit saking bangsa Amori sane sampun kajanjiang jaga kasayubin antuk bangsa Israele. Nanging Ida Sang Prabu Saul sampun ngusahayang jaga nyirnayang ipun buat kaperluan bangsa Israel miwah Yehudane.)
3 Duaning sapunika Ida Sang Prabu Daud raris maumang wong Gibeone tumuli ngandika ring ipun kadi asapuniki: “Apa ane patut laksanayang gelahe pabuat cai? Gelahe makeneh nebus kapelihan ane suba kalaksanayang marep teken cai ajak makejang. Apanga malantaran ento cai lakar ngamertanin kaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
4
Aturipune asapuniki: “Wicaran titiange ngiring Ida Sang Prabu Saul miwah kulawargan idane nenten prasida kapuputang antuk mas wiadin perak. Samaliha nenten pisan wenten manah titiange jaga ngamademang wong Israele.” Pangandikan Idane: “Yening keto, men apa ane patut laksanayang gelahe pabuat cai?”5
Aturipune: “Ida Sang Prabu Saul mapakayun jaga nyirnayang titiang makasami, nenten nglugrain titiang magenah ring jagat Israele.6 Duaning punika, oduh ratu sang prabu, paicayangja titiang katurunan Ida Sang Prabu Saule sane lanang-lanang pitung diri, jaga gantung titiang ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Gibea, ring kotan Ida Sang Prabu Saule, prabu sane kaselik antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
Pasaur ida sang prabu: “Gelahe lakar nyerahang anake ento teken cai ajak makejang.”7
Nanging malantaran janji sane karyanin ida sareng ring Dane Yonatan Ida Sang Prabu Daud rumasa sayang ring Ida Mepiboset, okan Ida Yonatan, putun Ida Sang Prabu Saul.8 Ida Sang Prabu Daud raris ngambil Ida Armoni miwah Mepiboset okan Ida Sang Prabu Saul sane lanang-lanang kekalih sane kembasang antuk Dane Rispa. Dane Rispa punika oka istri saking Dane Aya. Ida taler ngambil paraputran Dane Merab, okan Ida Sang Prabu Saul sane istri, sane marabian ring Adriel okan Dane Barsilai sane saking Mehola, limang diri akehnyane.
9 Katurunan Ida Sang Prabu Saul sareng pepitu punika raris kaserahang antuk Ida Sang Prabu Daud ring wong Gibeone. Ida sareng pitu punika tumuli kagantung ring bukite ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa. Irika ida sareng pepitu punika seda sinarengan. Ida sareng pepitu kadanda pati daweg pangawit masan ngampung gandume.
10
Dane Rispa selir Ida Sang Prabu Saul, okan Dane Aya raris makarya kubu sane malakar antuk karung kakebatang ring duur batu kangge ring genah layon-layone punika. Dane Rispa malinggih irika ngawit saking masan ngampunge kantos rauh ring masan sabehe. Tetujon danene jaga ngebag layone punika mangda sampunang kantos teda paksi rikalaning rahina, wiadin teda sato galak rikalaning wengi.11
Rikala Ida Sang Prabu Daud mireng indik Dane Rispa punika,12 ida raris lunga ngambil galih Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan saking pantaran wong Yabese ring Gilead. (Wong Yabese sampun mandung galih-galihe punika saking alun-alun desa Bet-Seane, ring genah wong Pilistine ngantung anggan sang kalih rikala Ida Sang Prabu Saul kasedayang ring Bukit Gilboane.)
13 Ida Sang Prabu Daud raris ngambil galih Ida Sang Prabu Saul miwah galih Ida Yonatan tur taler munduhang galih ida sareng pepitu sane sampun seda magantung punika.
14 Sasampune punika galih Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan miwah galih katurunan idane sareng pepitu punika raris kapendem ring setran Dane Kis, ajin Ida Sang Prabu Saule. Setrane punika magenah ring Sela ring wewidangan wong Benyamine. Indike punika kamargiang anut ring pangandikan Ida Sang Prabu Daud. Sasampune indike punika kamargiang, Ida Sang Hyang Widi Wasa nagingin pangastawan bangsane punika pabuat guminnyane.
15
Sedek rahina anu, malih wenten perang ring pantaran wong Pilistine nglawan bangsa Israele. Ida Sang Prabu Daud miwah parakaulan idane raris mayuda nglawan wong Pilistine. Sajeroning salah tunggal yudane punika, Ida Sang Prabu Daud rumasa lesu pisan.16 Duk punika wenten jadma kadi raksasa agengipun, mawasta Yisbi-Benob, sane magegaman tumbak prunggu wenten minab tigang kilo tengah beratipun, tur ipun makta pedang anyar. Yisbi-Benob andel ring dewek jaga mrasidayang nyedayang Ida Sang Prabu Daud.
17 Nanging Dane Abisai okan Dane Seruya digelis rauh nulungin Ida Sang Prabu Daud. Dane ngarepin I Yisbi-Benob tur ngamademang ipun. Sasampune punika parakaulan Ida Sang Prabu Daud banget mapinunas, mangda Ida Sang Prabu Daud kayun majanji mungguing ida nenten malih pacang sareng-sareng ring kaulan idane lunga ka payudan. Sapuniki aturipune: “Palungguh iratu punika makadados tungtung manah Israele. Nenten pisan lila manah titiange jaga kicalan palungguh iratu.”
18
Sasampune punika raris wenten malih yuda nglawan wong Pilistin ring Gob. Ring yudane punika Sibkai wong Husa punika ngamademang jadma sane ageng sakadi raksasa sane mawasta Sap.19
Malih wenten yuda ring Gob. Daweg punika Elhanan okan Dane Yair sane saking Betlehem, ngamademang Goliat jadma saking Gat, sane patin tumbaknyane lamun pandalane agengne.20
Sasampune punika malih wenten yuda ring Gat. Irika wenten jadma ageng kadi raksasa sane demen mayuda. Limanipune majriji nemnem, tur batisipune taler majriji nemnem.21 Ipun nangtangin bangsa Israele, nanging Dane Yonatan okan Dane Simea semeton Ida Sang Prabu Daude ngamademang ipun.
22
Jadma sane sareng patpat punika sami katurunan jadma raksasa ring kota Gat. Ipun sami kapademang antuk Ida Sang Prabu Daud miwah parakaulan idane.1
Sasampune Ida Sang Hyang Widi Wasa mebasang Ida Sang Prabu Daud saking Ida Sang Prabu Saul miwah saking meseh idane sane siosan, ida raris ngaturang kidung pamuji ring Ida Sang Hyang Widi Wasa kadi asapuniki:2
Ida Sang Hyang Widi Wasa punika dados pasayuban titiange. Ida dados benteng titiange sane kukuh.
3
Ida Sang Hyang Widi Wasa dados pasayuban titiang. Ngiring Ida, titiang rahayu. Ida nyayubin titiang kadi tamenge, Ida nindihin saha ngrahayuang titiang. Ida dados juru rahayun titiange. Ida nyayubin tur ngrahayuang titiang saking kawirosane.
4
Titiang nunas tulung ring Ida Sang Hyang Widi Wasa tur Ida raris ngrahayuang titiang saking meseh titiange. Pujija Ida Sang Hyang Widi Wasa.
5
Ombak patine sampun ngiter titiang, ombake sane ngawinang rusak magulungan nempuh titiang.6
Baya pati sane nakutin sampun ngiter titiang, tur bangbang setrane nyebak ring arepan titiange.
7
Sajeroning titiang kamewehan, titiang mapinunas ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Titiang nunas pitulungan ring Widin titiange. Ida mireng atur titiange saking Perhyangan Idane. Ida mireng sesambatan titiange nunas tulung.
8
Raris jagate magejeran tur magenjotan. Dasar-dasar langite genjong magenjotan, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa duka.9
Anduse malepug medal saking irung Idane. Geni murub lan baa ngendih medal saking cangkem Idane.
10
Ida nyibak langite dados kalih tur turun saking irika. Cokor Idane maled antuk ambun sane peteng dedet.
11
Ida makeber masroet nglinggihin kreta suargane. Ida mamargi ring duur kampid angine.
12
Ida ngaput ragan Idane antuk peteng dedet. Mega tebel sane ngemu sabeh nglikub Ida.
13
Baa ngendih murub uli krana kelepan tatite ring ajeng Idane.
14
Sapangrarisipun Ida Sang Hyang Widi Wasa makerug saking langite, tur sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Wisesa raris kapiragi.15
Ida niwakang panah Idane tur nyambragang meseh-meseh Idane. Meseh-meseh Idane kapilayu malantaran cayan tatit Idane.
16
Dasar-dasar segarane pacang kanten tur dasar-dasar gumine pacang kanten sinah rikalaning Ida Sang Hyang Widi Wasa ngemperag meseh-meseh Idane, tur ngerengin ipun sajeroning pidukan Idane.
17
Ida ngenjuhang tangan Idane saking ambarane buat ngambel titiang. Ida ningtingang titiang saking toyane sane dalem.18
Ida mebasang titiang saking meseh-meseh titiange sane kuat, miwah saking sawatek anake sane geting ring titiang. Meseh titiange punika kalintang kuat.
19
Rikala titiang sajeroning kakewuhan, imeseh tumuli ngebug titiang. Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nyayubin titiang.
20
Ida mebasang titiang saking baya. Ida ngrahayuang titiang, duaning Ida ledang ring titiang.
21
Ida nyinahang sih pasuecan ring titiang, santukan titiang malaksana patut. Ida ngamertanin titiang santukan titiang nentenja iwang.22
Titiang ninutin pituduh Idane. Titiang tansah subakti ring Widin titiange.
23
Titiang sampun ngincepang sakancan pituduh Idane sami. Titiang tan naenin tempal ring titah Idane.
24
Ida wikan mungguing titiang nenten iwang, mungguing titiang ngeret budi mangda sampunang kantos ngamargiang dosa.
25
Ida taler nyuecanin titiang duaning titiang ngamargiang sane patut, santukan Ida wikan mungguing titiang nenten iwang.
26
Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu satia ring anake sane satia ring Palungguh IRatu, tur yuakti kalangkung becik ring anake sane sampurna.
27
Palungguh IRatu nyinahang kasucian ring anake sane suci, nanging Palungguh IRatu ngamesehin anake sane mambek dursila.
28
Palungguh IRatu ngrahayuang jadmane sane andap asor. Nanging Palungguh IRatu ngasorang jadmane sane nyumbungang dewek.
29
Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu makadados suluh pabuat titiang. Palungguh IRatu nyirnayang kapetengan titiange.30
Palungguh IRatu mapaica kakuatan ring titiang buat nglawan meseh-meseh titiange, tur mapaica kakuatan kantos titiang nyidayang ngaonang bentengnyane.
31
Mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa yuakti sampurna pisan pakaryan Idane, tur langkung mawisesa sabdan Idane. Ida punika dados tameng buat jadmane sane masayuban ring Ida.32
Wantah Ida Sang Hyang Widi Wasa, sane maraga Widi, tur wantah Ida Sang Hyang Widi Wasa makadados benteng titiange.
33
Ida sane dados genah pangungsian titiange sane kuat, tur Ida sane ngawinang margin titiang rahajeng.
34
Ida ngawinang buntut titiange sakadi buntut manjangane. Ida ngrahayuang titiang ring bukit-bukite.
35
Ida ngurukang titiang mayuda, mangda titiang uning mentangang panahe sane pinih kuata.
36
Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu nyayubin saha ngrahayuang titiang. Pitulungan Palungguh IRatune ngawinang titiang ageng.37
IRatu tansah ngengkebang titiang kantos titiang nenten keni kejuk, tur titiang nenten naenin labuh.
38
Titiang nguber meseh-meseh titiange tur ngaonang ipun. Titiang nenten mararian sadurung titiang prasida nyirnayang ipun.
39
Titiang ngebug ipun kantos bah, tur nenten nyidayang makitipan malih. Ipun sami bah nylempang tur kaon ring arepan titiange.
40
Palungguh IRatu ngicen titiang kakuatan pabuat mayuda tur ngaonang meseh-meseh titiange sami.
41
Palungguh IRatu ngawinang meseh-meseh titiange pada malaib saking arepan titiange, tur titiang prasida nyirnayang jadmane sane geting ring titiang.
42
Ipun ngrereh pitulungan, nanging tan wenten anak sane ngluputang ipun. Ipun nunas pitulungan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa nanging Ida tan nagingin pinunasipune.
43
Titiang raris ngenyagang ipun, kantos dados sakadi abu. Titiang nyekjek ipun sakadi buuge ring margine.
44
Palungguh IRatu mebasang titiang saking bangsan titiange sane demen brontak, tur Palungguh IRatu ngamanggehang pamrentahan titiange pabuat parabangsane. Jadmane sane nenten uningin titiang sane mangkin dados panjak titiange.45
Wong sunantarane pada nungkul ring titiang. Ipun tansah satinut, yening ipun miragi suaran titiange.
46
Ipun sami sakadi kicalan semangat, tur jejeh ngetor ipun medal saking benteng-bentengnyane.
47
Ida Sang Hyang Widi Wasa maraga nyeneng! Pujija patindih titiange. Lumbrahangja kagungan kawisesan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngrahayuang titiang.48
Ida mapaica kamenangan ring titiang sajeroning titiang nglawan meseh-meseh titiange. Ida sane ngawinang parabangsane pada nungkul ring titiang.
49
Ida ngrahayuang titiang saking meseh-meseh titiange. Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu mapaica kamenangan ring titiang nglawan meseh-meseh titiange, tur nyayubin titiang saking jadmane sane wirosa.50
Punika awinanipun titiang ngluihang Palungguh IRatu ring tengah-tengah parabangsane. Titiang makidung muji Palungguh IRatu.
51
Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica kamenangan ring sang prabu druen Idane. Ida nyinahang sih pasuecan sane nenten rered-rered ring anake sane sampun selik Ida, inggih punika, ring Daud miwah katurunannyane kantos salami-laminipun.
1
Ida Sang Prabu Daud okan Dane Isai satunggaling anak sane kagungang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, sane kaselik dados prabu antuk Widin Dane Yakube, tur sane ngawi makudang-kudang kidung sane becik pabuat bangsa Israele. Sapuniki pangandikan idane sane ka pamuput:2
Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda malantaran titiang. Pawarah Idane wenten ring bibih titiange.
3
Widin Israele sampun masabda. Pasayuban Israele ngandika ring titiang sapuniki: “Sang prabu ane mrentah aji kadilan, ane mrentah tinut teken titah Ida Sang Hyang Widi Wasa,
4
ia satmaka buka matan ai ane masunaran dikalane semengan ane kalikub baan sayong, matan ai ane ngranayang padange pada ngenah ngreneb dikalane suud ujan.”
5
Kadi asapunika Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga ngamertanin katurunan titiang, duaning Ida sampun ngardi prajanjian sane langgeng ring titiang, inggih punika prajanjian sane nenten pacang kalompangin, satunggaling prajanjian sane nenten pacang kaobah. Punika makasami sane ajap-ajap titiang, sane pacang dados kamenangan titiange, mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa pasti jaga nagingin pinunas titiange punika.
6
Nanging jadmane sane nenten nyungsung Widi, ipun tan bina sakadi dui sane kasambehang. Tan wenten anak sane mrasidayang ngusud ipun antuk tangan.
7
Ragane patut nganggen pakakas besi wiadin tumbak. Duine punika pasti pacang puun makasami.
8
Puniki pesengan paraprajurit Ida Sang Prabu Daud sane kabinawa. Sane kaping pisan inggih punika Dane Isbaal saking Hakmoni. Dane dados pamimpin Triwira. Dane mayuda nganggen tumbak nglawan meseh sareng domas diri tur makasami mesehe punika keni kapademang ring payudane punika.9
Sane kaping kalih ring Triwirane inggih punika Dane Eleasar okan Dane Dodo saking palingsehan Dane Ahohi. Sedek rahina anu, Dane Eleasar ngiringang Ida Sang Prabu Daud mayuda nglawan bangsa Pilistin sane sampun tragia mayuda. Daweg punika bangsa Israele kaon tur makirig.10 Nanging Dane Eleasar nenten kayun makirig, dane terus mayuda nglawan bangsa Pilistin punika kantos tangan danene bebiunan, kantos dane nenten nyidayang nglebang pedang danene. Ring rahina punika Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica kamenangan sane ageng pisan ring bangsa Israele. Rikala yudane sampun wusan, bangsa Israele raris mawali ka genah Dane Eleasar jaga ngrampas baju besin mesehe sane sampun padem.
11
Prawira sane kaping tiga saking pantaran Triwira punika Dane Sama, okan Dane Age saking Harari. Sedek rahina anu bangsa Pilistine sampun mapunduh ring Lehi, ring tegale sane madaging kacang barak. Kala punika bangsa Israele jerih saking arepan bangsa Pilistine.12 Nanging Dane Sama nenten makirig saking tegale punika. Dane terus kewanten mayuda tur ngamademang bangsa Pilistine. Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica kamenangan sane ageng ring bangsa Israel ring rahinane punika.
13
Rikala ngawit masan ngampunge, prawirane tetiga punika, sane dados anggota pasukan Tridasawirane rauh tangkil ring Ida Sang Prabu Daud nampek ring gua Adulam. Duk punika ring Lebak Repaime wenten wadua balan wong Pilistine sedek makemah.14 Daweg punika Ida Sang Prabu Daud wenten ring benteng ring bukite tur wadua balan wong Pilistine sampun ngaug kota Betlehem.
15 Rikala punika Ida Sang Prabu Daud meled pisan jaga mantuk. Pangandikan Idane sapuniki: “Gelahe dot pesan apanga ada anak ane ngabaang gelahe yeh inem uli semere ane ada di gapuran kota Betleheme.”
16 Sang prawira sareng tetiga sane kabinawa punika raris nuuk mamargi nglintangin pakemahan wadua balan Pilistine. Sang tiga tumuli nimba toya saking semere punika, saha makta mawali ring ajeng Ida Sang Prabu Daud. Nanging ida nenten kayun nginum. Ida tumuli mriokang toyane punika dados aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
17 Sapuniki atur idane: “Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, titiang nenten mrasidayang nginem toya puniki. Yening titiang nginem toya puniki waluya titiang nginum getih jadmane puniki sane sampun ngetohang pati buat ngrereh toyane puniki.”
Kadi asapunika kawentenan prawirane sane sareng tiga punika. Punika awinanipun ida tan kayun nginum toyane punika.18
Dane Abisai, semeton Dane Yoab, okan Dane Seruya dados pamimpin Tridasawira sane kabinawa punika. Dane mayuda nganggen tumbak nglawan meseh sareng tigang atus diri tur dane ngamademang mesehe punika. Punika awinan dane kabinawa ring pantaran Tridasawira punika.19 Dane sane pinih kabinawa ring pantaran Tridasawira punika, tur dados pamimpinnyane, nangingke nenten pateh kabinawannyane ring sang Triwira.
20
Dane Benaya, okan Dane Yoyada sane saking Kabseel taler satunggaling prajurit sane kabinawa sane sampun akeh muktiang kawanenannyane. Dane mademang senapatin bangsa Moabe kekalih. Dane naenin tedun ka guan singane tur ngamademang singannyane, yadiastun daweg punika kalintang dingin.21 Dane taler ngamademang wong Mesir sane gede ganggas, sane masanjata tumbak. Tumbak jadmane punika karebut tumuli kanggen ngamademang jadmane punika.
22 Kadi asapunika kawanenan Dane Benaya. Dane ngranjing ring pantaran Tridasawira punika.
23 Dane kabinawa pisan ring pantaran Tridasawira punika nanging nenten sakadi Triwira punika. Ida Sang Prabu Daud raris ngamanggehang dane dados komandan pasukan pangawal idane.
24
[24-39] Paraanggota Tridasawira sane tiosan inggih punika: Dane Asael, semeton Dane Yoab, Dane Elhanan okan Dane Dodo saking Betlehem, Dane Sama miwah Dane Elika, saking Harod, Dane Heles, sane saking Palti, Dane Ira okan Dane Ikes sane saking Tekoa. Dane Abieser, sane saking Anatot, Dane Mebunai sane saking Husa, Dane Salmon saking Ahohi, Dane Maharai saking Netopa, Dane Heleb, okan Dane Baana, sane saking Netopa, Dane Itai, okan Dane Ribai, wong Benyamin saking Gibea, Dane Benaya sane saking Piraton, Dane Hidai sane saking lebake ring Gaas, Dane Abialbon, sane saking Bet-Araba, Dane Asmawet sane saking Bahurim, Dane Eliahba, sane saking Saalbon, oka-okan Dane Yasen, sane saking Guni, Dane Yonatan, Dane Sama saking Harari, Dane Ahiam, okan Dane Sarar, sane saking Harari, Dane Elipelet, okan Dane Ahasbai, sane saking Maaka, Dane Eliam, okan Dane Ahitopel, sane saking Gilo, Dane Hesrai sane saking Karmel, Dane Paerai, sane saking Arbi, Dane Yigal okan Dane Natan, sane saking Soba, Dane Bani sane saking Gad, Dane Selek sane saking Amon, Dane Naharai saking Beerot, sane makta sanjatan Dane Yoab, Dane Ira miwah Gareb saking Yetri, Dane Uria sane saking Het. Makasami wenten tigang dasa pitu diri akehipun prajurit-prajurit sane kabinawa.1
Malih Ida Sang Hyang Widi Wasa duka ring bangsa Israele, punika mawinan Ida ngrauhang kakewehan ring bangsa Israele lantaran Ida Sang Prabu Daud. Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Ida Sang Prabu Daud kadi asapuniki: “Kemaja itung wong Israele muah wong Yehudane.”2 Ida Sang Prabu Daud raris ngandikain Dane Yoab, senapatin idane sapuniki: “Kemaja ajak paraprawiran pamane, jlajah sawatek suku-suku bangsa Israele uli daerahe ane abesik ka daerahe ane lenan. Adakang cacah jiwa, sawireh gelahe makeneh nawang akuda sujatinne liun rakyate makejang.”
3
Nanging Dane Yoab tumuli matur asapuniki: “Singgih ratu sang prabu, dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin ratu sang prabune jaga nadosang bangsa Israele puniki tikel ping satus saking kawentenanipun sane mangkin, tur dumadak iratu prasida kantun nyeneng rikala Ida ngardi indike punika. Nanging napi awinanipun iratu ngarsayang pakaryane puniki?”4 Nanging ida sang prabu maksa Dane Yoab miwah paraprawirane sane siosan mangda dane sami tinut ring pakarsan idane punika. Dane sami nglungsur mapamit saking ida sang prabu, tumuli lunga tur nyacah bangsa Israele.
5
Dane sami nglintangin Tukad Yordane tur makemah ring delod kota Aroere. Kota Aroer punika wenten ring tengah-tengah lebake ring daerah Gad. Saking kota Aroer dane sareng sami ngalerang ngungsi ka Yaeser.6 Nglantur ka Gilead miwah Kades ring gumin wong Hete. Sasampune punika dane sareng sami raris lunga ka Dan. Saking Dan dane raris ngauhang ngungsi ka Sidon.
7 Saking irika dane mamargi nglodang ka kota Tirus, kota sane mabenteng punika. Saking irika pamargine raris ka kota-kotan wong Hewi miwah Kanaane. Pamuputipun raris rauh ring Berseba, sane wenten ring daerah Yehuda bagian kelod.
8 Sasampune wenten sangang sasih langkung kalih dasa rahina, dane sareng sami raris mawali ka Yerusalem. Amunika suenne dane lunga nylajah jagate sami.
9 Dane sami tumuli ngaturang ring ida sang prabu, etangan jadmane sane midep mayuda ring Israel wenten domas tali diri, miwah ring Yehuda wenten limang atus tali diri.
10
Nanging sasampune Ida Sang Prabu Daud wusan ngwentenang cacah jiwa raris osek pisan pakayunan idane. Irika ida raris matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Oduh Ratu, titiang sampun ngardi dosa sane ageng malantaran titiang sampun ngamargiang indike punika. Ledang Palungguh IRatu ngampurayang titiang duaning titiang langgah langgana ring Palungguh IRatu.”11
[11-12] Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Gad, nabin Ida Sang Prabu Daud asapuniki: “Kemaja orahang teken Daud, mungguing Ulun maang ia paundukan tetelu ane patut piliha abesik uli pantarannyane. Ulun lakar nglaksanayang unduk ane piliha ento.” Benjang semengane, rikala Ida Sang Prabu Daud sampun matangi,12
13 Dane Gad tumuli rauh nangkilin ida, sarwi ngaturang ring ida sapangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki atur danene: “Sane encen sane pilih iratu? Tigang warsa jagat druene keni sayah, wiadin tigang sasih suenipun iratu kuber antuk meseh-meseh iratune wiadin tigang rahina wenten grubug ageng ring jagat druene? Sane mangkin rarisang kayun-kayunin, sasampune asapunika rarisang nikayang ring titiang, mangda becik antuk titiang ngaturang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
14
Pasaur Ida Sang Prabu Daud: “Aduh sukeh pesan baan tiang. Nanging tiang marasa tusing melah yening kukum baan imanusa, luungan suba unduke ene aturang teken Ida Sang Hyang Widi Wasa apanga Ida ane ngukum iraga, sawireh Ida maraga welas asih.”15 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngrauhang grubug nibenin bangsa Israele, ngawitin saking semeng punika kantos rauh ring rahina sane sampun kapastiang antuk Ida. Saking sakuub jagat Israele, wenten sareng pitung dasa tali jadmane sane padem.
16 Rikala malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga ngrusak kota Yerusaleme, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngobah rencanan Idane buat ngukum jadmane irika. Ida tumuli masabda ring malaekat sane sampun ngamademang jadmane punika, kadi asapuniki: “Ngoyong! Suba cukup amonto!” Daweg punika sang malaekat sampun nampek ring genah panyosohan gandum I Araunane wong Yebuse punika.
17
Ida Sang Prabu Daud nyingak malaekate sane ngamademang punika, raris ida matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Titiang newek sane iwang. Titiang sane ngardi kiwangan-kiwangan puniki. Indayang pikayunin napike kiwangan kaula druene. Makasujatinipun, titiang miwah kulawargan titiange sane patut sisipang Palungguh IRatu.”18
Ring rahinane punika Dane Gad rauh tangkil ring Ida Sang Prabu Daud saha matur asapuniki: “Sane mangkin rarisang palungguh iratu lunga ka genah panyosohan I Araunane tur wangunja irika satunggaling pamorboran aturan pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa.”19 Ida Sang Prabu Daud raris ngiringang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa sakadi sane katurang antuk Dane Nabi Gad ring ida.
20 Rikala I Arauna matolihan, raris panggihin ipun ida sang prabu miwah paraprakanggen idane ngamunggahang ngrauhin ipun. Ipun tumuli nylempoh nangkil ring ajeng Ida Sang Prabu Daud,
21 sarwi matur asapuniki: “Singgih ratu sang prabu, napi awinan palungguh iratu rauh iriki?”
Pasaur Ida Sang Prabu Daud: “Gelahe lakar meli tongos panyosohan caine, lakar anggon gelahe tongos nyujukang pamorboran aturan pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa, apanga grubuge mareren.”22
Aturipune I Arauna: “Rarisang ambil, ratu sang prabu! Tur rarisang maturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, napija sane becik menggah ring pakayunan iratune. Puniki wenten lembu dados anggen aturan maborbor ring pamorboran aturane, tur puniki ugan lembune miwah prabot panyosohane dados kanggen saangnyane.”23 I Arauna ngaturang makasami punika ring ida sang prabu, kadulurin antuk atur sapuniki: “Mugi Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iratune ledang nampi aturan iratune.”
24
Nanging pasaur Ida Sang Prabu Daude asapuniki: “Ah eda keto. Lakar beli gelahe makejang ene. Gelahe tusingja lakar ngaturang teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin gelahe, barang-barang ane tusing beli gelahe.” Ida raris naur panyosohan miwah lembune punika antuk jinah perak seket bidang.25 Sasampune punika ida raris ngwangun pamorboran aturan pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ida tumuli ngaturang aturan maborbor miwah aturan buat karahayuan. Ida Sang Hyang Widi Wasa nagingin pangastawan idane, tur grubuge ring Israel raris wusan.