1
Wenten satunggaling anak lanang saking Rama, sane ring pagunungan Epraim, mapesengan Elkana okan Dane Yeroham, putun Dane Elihu, pernah kulawargan Dane Tohu, palingsehan Dane Sup, saking suku Epraim.2 Dane Elkana maderbe rabi kekalih. Sane duuran mapesengan Hana lan sane alitan mapesengan Penina. Dane Penina dados maderbe oka, nanging Dane Hana bekung.
3 Nyabran warsa dane lunga saking Rama ka Silo, buat jaga mabakti miwah maturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Wisesa. Sane madeg pandita irika Dane Hopni miwah Dane Pinehas, okan Dane Eli.
4 Nyabran Dane Elkana maturan, rabin Danene Penina miwah oka-okan danene makasami kawehin duman daging pada matanding.
5 Yadiastu Dane Elkana kalintang tresna ring Dane Hana, dane mapaica daging wantah atanding kewanten ring dane, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten mapaica oka ring dane.
6 Nanging madun danene setata ngulati sungkan pakayunan danene, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa nyampet garba wasan danene.
7 Indike kadi asapunika sampun mamargi makudang-kudang taun suenipun. Nyabran Dane Hana rauh ring Perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Dane Penina ngardi sungkan pakayunan danene, kantos dane nangis tur nenten kayun majengan.
8 Suamin danene, Dane Elkana tumuli mataken ring Dane Hana sapuniki: “Adi, to ngudiang adi ngeling tur tusing nyak madaar? Ngudiang dadi sedih keneh adine? Tusingke gedenan ajin beline bandingang teken pianak muani-muani adasa?”
9
Sedek rahina anu, sasampune dane pada puput mangan nginum ring Perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Silo, Dane Hana raris matangi. Duk punika Dane Eli sedek malinggih ring kursi sane nampek ring sakan kurin Perhyangane.10 Dane Hana sungsut pisan ring kayun tur masesambatan ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, sarwi nangis sigsigan.
11 Sapangrarisipun dane raris masesangi kadi asapuniki: “Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widi Sane Maha Wisesa, suryaninja titiang sajeroning nandang pakewuh, samaliha sampunang Palungguh IRatu lali ring titiang. Yening Palungguh IRatu mapaica pianak muani asiki ring titiang, ipun jaga aturang titiang ring Palungguh IRatu mangda ipun dados parekan Palungguh IRatu saumur uripnyane, tur bokipune nenten jaga naenin kagetep.”
12
Daweg Dane Hana ngastawa mawanti-wanti ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, Dane Eli nyeeng lamben danene.13 Duaning Dane Hana wantah mabaos ring kayun samaliha wantah lamben danene kewanten sane makemikan, tur nenten wenten suara sane medal, Dane Eli mitaenang mungguing anake istri punika punyah.
14 Dane Eli tumuli mataken sapuniki: “Buin makapidan luh lakar enu mamunyah? Suudja suba mamunyah amonto!”
15
Nanging Dane Hana raris matur sapuniki: “Titiang nentenja punyah, titiang puniki jadma sane kalintang duhkita. Titiang nenten nginum anggur wiadin inum-inuman sane ngawinang punyah, sakewanten titiang ngastawa ngaturang daging manah titiange ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.16 Sampunang pisan mitaenang titiang puniki jadma sane tan paji. Mawinan titiang ngastawa kadi asapunika suenipun, santukan tan kadi-kadi sakit miwah duhkitan manah titiange.”
17
Dane Eli raris ngandika sapuniki: “Kemaja luh mulih saha rahayu, dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele lakar nagingin pinunas luhe.”18
Sasampune punika anake istri punika raris matur sapuniki: “Mugi titiang polih kawelas arsan sang pandita.” Wusan punika Dane Hana raris medal. Dane raris kayun majengan tur swabawan danene nenten kantun ucem.19
Benjangne palimunan pisan, dane sareng sami pada matangi raris mabakti ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa. Sasampune punika dane raris mantuk ka Rama. Daweg Dane Elkana matemu semara ring Dane Hana rabin danene, Ida Sang Hyang Widi Wasa raris eling ring pangastawan Dane Hana.20 Sasampune wenten awarsa, Dane Hana raris mobot tur ngembasang oka lanang adiri. Anake alit punika kaparabin Samuel, santukan baos danene sapuniki: “Tiang sampun nunas ipun saking Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
21
Rikala rauh masan anake maturan, Dane Elkana miwah kulawargan danene raris ka Silo buat maturan miwah naur sesangin danene ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.22 Nanging Dane Hana nenten sareng lunga, santukan baos danene ring rabin danene sapuniki: “Pungkuran yening anake alit puniki sampun wusan nyusu, jaga ajak tiang tangkil ring ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa tur jaga aturang tiang irika sapanjang uripipune.”
23
Dane Elkana, suamin danene tumuli mabaos sapuniki: “Nah jalanangja apa ane rasayang adi melah. Ngoyong suba jumah kanti icening suba mabelas. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngawinang adi tuon teken sesangin adine.” Duaning punika Dane Hana nenten sareng lunga ka Silo nanging kantun ring jero matiningin okan danene.24
Sasampune anake istri punika melas okan danene, anake alit raris kajak ka Silo. Sajaba punika dane taler makta lembu muani sane matuuh tigang taun, tepung dasa kilogram miwah anggur aklukuh. Punika sami kabakta ngranjing ring Perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Daweg punika Dane Samuel kantun alit pisan.25 Sasampune puput nampah lembu, dane raris ngajak anake alit ka ajeng Dane Eli.
26 Dane Hana tumuli matur sapuniki: “Inggih sang pandita. Menawi sang pandita kantun eling ring titiang. Titiang puniki sane riin ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, dawege titiang majujuk iriki ring ajeng sang pandita.
27 Titiang ngastawa buat nunas anake alit puniki, tur Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nagingin pinunas titiange.
28 Duaning asapunika sane mangkin titiang ngaturang ipun ring Ida, sapanjang uripipune.” Sasampune punika dane sareng okan danene raris sumungkem mabakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
1
Dane Hana tumuli ngastawa sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngebekin manah titiange antuk suka rena. Ambate bagian titiange malantaran pakardin Idane. Titiang prasida ngedekin musuh titiange. Ambate suka rena manah titiange, duaning Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nulungin titiang.2
Nenten wenten sane suci sakadi Ida, duaning nenten wenten sane nyamenin Ida. Samaliha nenten wenten pasayuban sakadi Widin iragane.3
Wusan ragane mabaos sumbung, sampunang ragane mabaos nemah misuh. Santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widi sane maha wikan, samaliha Ida sane nepasin sakancan laksanan manusane.
4
Panah prajurite sane teguh-teguh sampun lung, nanging anake sane lemet sayan siteng.
5
Anake sane riin wareg, sane mangkin nanggap upah mangda polih pangan. Nanging anake sane riin nandang seduk, sane mangkin nenten malih nandang seduk. Anake sane bekung sampun maderbe pianak pepitu, nanging anake sane maderbe pianak akeh, raris kabanggayang kantun newek.
6
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamademang wiadin nguripang. Ida sane nedunang anake ka lokan anake padem, tur Ida taler sane ningtingang saking irika.
7
Ida ngawinang anake dados tiwas wiadin sugih. Ida sane ngasorang miwah Ida taler sane nginggilang.
8
Ida sane ningtingang anake sane nista saking buke, tur mangunang anake sane kakirangan saking kasangsaranipune. Ida nadosang ipun sawitran parapangerane tur ngenahang ipun ring genahe sane luih. Dasar gumine punika druen Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ring duurnyane Ida sampun ngwangun jagate puniki.
9
Ida nyayubin urip kaulan Idane sane satia tuu, nanging jadmane sane dursila sirna ring petenge. Jadmane nenten prasida molih kamenangan malantaran kakuatannyane newek.10
Meseh-meseh Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang kasirnayang. Ida jaga nyander ipun antuk kilap saking langite. Ida pacang nepasin jagate makasami. Ida pacang mapaica kawisesan ring sang prabu druen Idane, Ida jaga ngawinang sang prabu seselikan Idane setata molih kamenangan.”
11
Dane Elkana tumuli mantuk ka Rama nanging Dane Samuel okan danene kantun ring Silo ngiring Sang Pandita Eli dados pangancang Ida Sang Hyang Widi Wasa.12
Mungguing oka-okan Dane Eli sane lanang-lanang punika anak sane dursila, sami nenten lingu ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.13 Samaliha nenten ngamanggehang darmaning pandita. Nyabran wenten anak ngaturang aturan, rikala daginge sedek karatengang, parekan panditane raris rauh makta garpu magigi tiga,
14 saha macek daginge sane sedek karatengang ring jambangane. Napija sane kenianga antuk garpune punika, punika dados druen sang pandita. Kadi asapunika laksanan parapanditane marep ring sakancan anak Israele sane rauh maturan ring Silo.
15 Malah-malah ring sapunapine sadereng muluk daginge punika kambil tur kaborbor, parekan sang pandita sampun rauh saha mabaos ring sang maturan punika kadi asapuniki: “Aturang daginge punika akidik ring sang pandita, jaga panggang dane. Dane nenten kayun nampi daging sane malablab. Dane ngarsayang sane kantun matah.”
16
Yening anake sane maturan punika masaur sapuniki: “Ngiringja margiang paindikan sane patut tur borbor dumun muluke puniki. Wusan punika rarisang ambil sane encen mantuk ring kayun.” Parekan panditane jaga masaur sapuniki: “Sampunangja sapunika. Aturangja daginge punika sane mangkin. Yening nenten kadi asapunika, tiang jaga ngambil antuk kawirosan.”17
Dosan oka-okan Dane Eli punika kalintang abot ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, duaning dane nganistayang aturan sane katur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.18
Mungguing Dane Samuel ngraris ngaturang ayah ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur dane ngangge jubah suci sane malakar kain lenen.19 Nyabran taun ibun danene ngardi jubah alit pabuat dane, tur makta jubahe punika ring dane, rikala ibun danene sareng-sareng ring ajin danene lunga ngaturang aturan taunan.
20 Dane Eli tumuli ngamertanin Dane Elkana miwah rabin danene, kadi asapuniki pangandikan danene: “Mugi Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica katurunan pabuat ragane uli sig anake luh ene, ngentinin ane suba aturang ragane teken Ida.”
Sasampune punika dane raris pada mawali mantuk.21
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin Dane Hana, mawinan dane raris ngembasang oka lanang tetiga miwah oka istri kekalih. Duk punika Dane Samuel sane anom punika sampun sayan duur ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.22
Dane Eli sane mangkin sampun lingsir pisan. Dane tan mari mireng indik laksanan oka-okan danene marep ring wong Israele. Samaliha dane sareng kalih sampun merem ngajak paraistrine sane ngayah ring gapuran Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa.23 Duaning punika Dane Eli tumuli ngandika ring oka-okan danene sapuniki: “To ngudiang dadi cening malaksana ane buka keto, makejang anake suba ngorahang teken bapa unduk kajelekan laksanan ceninge.
24 Suudja cening malaksana buka keto. Ene paundukan ane abot pesan, ane raosanga baan parakaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
25 Yening ada anak pelih tekening timpalnyane, Ida Sang Hyang Widi Wasa ane lakar melanin ia. Nanging yening lantas ada anak madosa tekening Ida, nyen ane lakar melanin ia?”
Nanging pangandikan ajin danene nenten karengayang. Duaning punika Ida Sang Hyang Widi Wasa mapakayunan nyedayang dane sareng kalih.26
Dane Samuel, anake anom punika, sayan duur tur sayan kaledangin antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah kasihin antuk manusa.27
Wenten nabi adiri ngrauhin Dane Eli tur mabaos ring dane sapuniki: “Sapuniki sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa: Ulun suba ngedengang ragan Ulune teken leluur kitane Harun muah kulawargannyane dugase ia enu dadi panjak Piraune di Mesir.28 Buina Ulun suba milih ia uli pantaran suku bangsa Israele makejang buat dadi panditan ulune, apanga ia ngaturang aturan sig pamorboran aturan Ulune, ngenyit pasepan muah nganggo baju epod buat nampa nyuun sabdan Ulune. Buina Ulun suba maang kita nyuang duman uli aturane ane maborbor.
29 To ngudiang kita ngedotang aturan-aturan ane arsayang Ulun uli kaulan Ulune. Buina ngudiang dadi kita ngajiang pianak kitane lebihan teken Ulun malantaran kita ngulurin ia ngempek dewekne aji bagian aturan ane paling melaha ane aturanga baan kaulan Ulune teken Ulun.
30 Ane malu, Ulun Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele suba majanji lakar nadiang kulawarga muah suku bangsan kitane pandita buat samakelo-kelonne. Nanging ane jani Ulun tusing lakar ngamanggehang janjin Ulune. Ulun lakar nginggilang anake ane subakti teken Ulun, nanging geting teken ane nganistayang Ulun.
31 Sasajaane lakar teka masanne, Ulun lakar ngamatiang sakancan truna-trunane ane ada di kulawarga muah suku bangsan kitane, kanti tusing ada ane lakar enu idup kanti tua.
32 Kita lakar nemu kakewehan tur iri ati nepukin sakancan mertane ane lakar paicayang Ulun teken wong Israele ane lenan, nanging tusing ada anak idup kanti tua di pantaran kulawargan kitane.
33 Sakewala ada aukud katurunan kitane ane lakar lugrain Ulun idup, tur ia lakar dadi pandita ane ngancangin Ulun. Nanging ia lakar buta tur tusing ngelah pangajap. Sajaba ia, makejang katurunan kitane lakar mati salah pati.
34 Yening pianak kitane makadadua, nah ento Hopni muah Pinehas suba mati sibarengan, ento lakar dadi ciri pabuat kita mungguing sakancan ane suba sabdayang Ulun ento lakar kasidan.
35 Ulun lakar nyelik satunggaling pandita ane subakti teken Ulun tur sedia nglaksanayang sapakarsan Ulune. Ulun lakar mapaica katurunan teken ia, ane lakar setata ngancangin sang prabu seselikan Ulune.
36 Asing-asing katurunan kitane ane nyidaang nutugang tuuh lakar tangkil teken panditane ento buat nunas pipis wiadin dedaaran. Ia lakar pada mapinunas apanga kalugra nulungin parapanditane apanga ia nyidaang maan dedaaran.”
1
Dane Samuel sane kantun anom punika dados pangayah Ida Sang Hyang Widi Wasa katuntun antuk Dane Eli. Kala punika sabda miwah wahyu saking Ida Sang Hyang Widi Wasa arang pisan.2 Sedek rahina anu Dane Eli sane panyingakane sampun slamur, sedek merem ring pamereman danene.
3 Duk punika Dane Samuel sampun sirep ring Perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa, ring genah Peti Prajanjian Idane. Rikala tengah wengi, sakancan lampu-lampune ngendih,
4 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngesengin Dane Samuel. Dane Samuel tumuli matur: “Inggih titiang aji.”
5 Raris dane gagelisan ka genah Dane Eli sarwi matur: “Inggih aji punapike aji sane ngesengin titiang?”
Dane Eli tumuli masaur: “Tusing cening, bapa tusing ada ngaukin cening. Kemaja cening buin pules.” Dane Samuel raris sirep malih.6
Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngesengin dane. Dane Samuel matangi tur tangkil malih ring Dane Eli sarwi matur: “Inggih aji punapike aji sane ngesengin titiang?” Nanging Dane Eli malih masaur: “Bapa tusing ada ngaukin cening. Kemaja cening buin pules.”7 Dane Samuel durung uning mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngesengin dane, duaning dane durung naenin mireng sabdan Idane.
8
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngesengin Dane Samuel sane kaping tiganipun. Dane tumuli matangi tur tangkil malih ring Dane Eli sarwi matur: “Inggih aji punapike aji sane ngesengin titiang?” Irika Dane Eli wau uning, mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngesengin anake anom punika.9 Duaning punika dane raris mabaos ring Dane Samuel sapuniki: “Nah kema cening pules, tur yening Ida Sang Hyang Widi Wasa ngesengin cening buka ibusan, kene abete matur: ‘Inggih Ratu, rarisang masabda, duaning titiang kaula druene sedia jaga miragiang!’ ” Dane Samuel raris mawali ka genah danene sirep.
10
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris rauh tur ngadeg irika sarwi ngesengin dane sakadi iwau: “Samuel! Samuel!” Dane Samuel tumuli matur: “Inggih Ratu, rarisang masabda duaning titiang kaula druene sedia jaga miragiang.”11
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Samuel sapuniki: “Tusing buin amunapa makelonne, Ulun lakar ngadakang paundukan ane ngresresin di pantaran bangsa Israele. Sakancan anake ane ningeh unduke ento lakar makesiab kanti niwang.12 Kala ditu Ulun lakar nglaksanayang ancaman Ulune marep teken kulawargan Eline, uli panyumu kanti panyuud.
13 Sawireh Ulun suba masabda teken ia, mungguing Ulun lakar nyisipang kulawargannyane sakayang-kayang, uli krana pianak-pianakne suba nganistayang Ulun. Eli suba nawang pianakne malaksana buka keto, nanging tuara glemekina.
14 Ento krana Ulun nyekenang pesan ngwarahang teken kulawargan Eline, mungguing upah dosannyane ento tuara sida kabrastayang.”
15
Dane Samuel raris sirep rauh makasemengan. Rikala dane sampun matangi, dane ngampakang lawang Perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane rumasa kemad jaga ngrauhang ring Dane Eli, indik ciri sipta jatine punika.16 Nanging Dane Eli raris ngesengin Dane Samuel, sapuniki pangandikane: “Cening, Samuel!”
Atur danene: “Titiang aji.”17
Dane Eli tumuli mataken asapuniki: “Apa ane kasabdayang baan Ida Sang Hyang Widi Wasa teken cening? Eda cening ngengkebang unduke ento teken bapa. Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar sanget pesan nyisipang cening yening cening tuara nekedang sabdane ento teken bapa.”18 Irika Dane Samuel raris nguningayang ring Dane Eli sakancan sane kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa. Abuku ko, nenten wenten sane kasingidang. Dane Eli raris ngandika sapuniki: “Ida ento maraga Widi, depang suba Ida ngamargiang ane melah mantuk di pakayunan Idane.”
19
Dane Samuel sayan duur. Ida Sang Hyang Widi Wasa ngiangin dane tur sakancan baos danene prasida kasidan.20 Makasami bangsa Israele, saking tanah Dan rauh ka Berseba pada uning, mungguing Dane Samuel sampun saking wiakti dados nabin Ida Sang Hyang Widi Wasa.
21 Ida Sang Hyang Widi Wasa tan papegatan mapakantenang raga ring Silo. Irika Ida sampun nyinahang raga tur masabda ring Dane Samuel. Tur yen Dane Samuel ngandika, bangsa Israele sami pada miragiang.
1
Kala punika bangsa Pilistine sampun mapupul nyadia jaga mayuda nglawan bangsa Israel. Duaning asapunika bangsa Israele raris pada medal jaga ngarepin bangsa Pilistin punika. Bangsa Israel ngwangun kemahnyane ring Eben-Haeser tur bangsa Pilistin ring Apek.2 Prajurit Pilistine raris ngebug prajurit Israele. Sajeroning payudan sane kalangkung rames, prajurit Israele kakaonang, kantos wenten sawatara petang tali sane padem ring rananggana.
3 Rikala prajurit Israele sane kantun urip mawali ka kemahnyane, parapamimpinnyane pada mabaos kadi asapuniki: “Ngudiang dadi di dinane jani Ida Sang Hyang Widi Wasa nglugrain wong Pilistine ngalahang iraga? Jalan jemak Peti Prajanjian Idane ka Silo, apanga Ida lunga nyarengin iraga tur ngluputang iraga uli musuh iragane.
4 Bangsane punika raris ngutus makudang-kudang anak ka Silo buat ngambil Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa, sane makadados cihna kagungan singasanan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Wisesa. Putran Dane Eli makakalih, inggih punika Dane Hopni miwah Pinehas, taler rauh ngiring Peti Prajanjiane punika.
5
Sasampune Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa rauh ring pakemahane, bangsa Israele raris pada masuryak antuk liang ipune, kantos tanahe magejeran.6 Bangsa Pilistin sane miragi suryake punika tumuli pada mabaos sapuniki: “Padingehangja suryake di kemah wong Ibranine? Apa tetujon suryake ento?” Daweg ipun pada uning mungguing Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun rauh ring pakemahan bangsa Ibranine,
7 bangsa Pilistine sami pada ajerih, sarwi mabaos kadi asapuniki: “Ada Widi ane rauh sig kemah wong Israele. Sengkala iraga jani. Uli maluan iraga tonden taen nepukin ane buka kene.
8 Nyenke ane lakar nyidayang ngluputang iraga uli kakuasan Widine ane wisesa ento? Widi ane ngamatiang wong Mesire di tegal melakange.
9 Ih bangsa Pilistin, nah tegtegang kenehe, edengang kaprawirane, apang eda kanti iraga dadi panjak wong Ibranine, buka ia pidan mamanjak sig iragane. Jalan edengang kaprawirane.”
10
Bangsa Pilistine raris mangseh mayuda, tur ngaonang bangsa Israel. Bangsa Israele sami raris malaib ka kemahnyane suang-suang. Banget pisan kaonipune kala punika, kantos wenten tigang dasa tali prajurit Israele sane padem.11 Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa raris kajarah, tur okan Dane Eline makakalih, inggih punika Dane Hopni miwah Pinehas taler seda rikala punika.
12
Duk punika wenten anak Benyamin adiri sane malaib saking payudan ngungsi ka Silo, tur ring rahina punika ugi ipun nyidayang rauh irika. Buat nyinahang kaduhkitannyane, ipun nyetset panganggenipune, tur sirahipune sambehin ipun abu.13 Dane Eli sedek malinggih ring kursine ring sisin margine santukan pakayunan danene kalintang osek ngelingang Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa. Anake punika nyebar ortine punika ring sadaging kotane sami kantos anake sami pada ngeling pagerong, kabatek antuk jejehipune.
14 Rikala Dane Eli mireng suaran anake mabiayuhan punika, dane raris mataken: “Ngudiang anake pada mabiayuhan?” Anake punika raris digelis nguningayang ortine punika ring dane.
15 Dane Eli sampun mayusa sangang dasa kutus warsa tur panyingakan danene sampun slamur kantos nenten nyidayang nyingakin malih.
16 Atur anake punika ring Dane Eli kadi asapuniki: “Titiang sampun jerih saking rananggana, tur malaib mriki ring rahinane puniki.”
Ida Eli raris mataken: “Kenkenke ortane cening?”17
Anake punika matur malih sapuniki: “Paraanak Israele pada jerih kapilayu saking arepan wong Pilistine. Kakaonane punika banget pisan pabuat iraga. Sajawining punika okan sang pandita, Dane Hopni miwah Dane Pinehas, taler sampun seda tur Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun kajarah.”18
Rikala anake punika maosang Peti Prajanjiane punika, Dane Eli raris runtuh saking kursin danene ring sisin gapurane. Dane kalintang lingsir tur ibuh, mawinan runtuh danene punika ngawinang elung kantan danene tur dane ngraris seda. Dane dados pamimpin bangsa Israele petang dasa warsa suenipun.19
Mantun Dane Eli sane istri inggih punika rabin Dane Pinehas, sedek mobot ageng, samaliha sampun makire ngembasang rare. Rikala dane mireng orti mungguing Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun kajarah miwah matuan danene sane lanang, ping kalih rabin danene sampun seda, dane raris nylempoh tur ngembasang anak alit.20 Daweg dane makire seda, anake istri sane nulungin dane raris mabaos kadi asapuniki: “Sampunangja ragane ajerih santukan ragane sampun ngembasang oka lanang.” Nanging dane nenten lingu tur nenten masaur.
21 Anake istri punika raris marabin rarene punika Ikabod. Baosipune kadi asapuniki: “Kamenangan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nilar bangsa Israele santukan Peti Prajanjian Idane sampun kajarah tur matua miwah rabin danene sampun seda.”
22 Ipun malih mabaos asapuniki: “Kamenangan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nilarin bangsa Israele santukan Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun kajarah.”
1
Sasampune wong Pilistine nyarah Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa, ipun raris makta Peti Prajanjiane punika saking Eben-Haeser ka kota Asdod.2 Peti Prajanjiane punika raris kabakta ngranjing ring puran Dagone, saha kagenahang ring sisin arca Dewa Dagone.
3 Benjang semengane wong Asdode manggihin, mungguing arca Dagone sampun ulung tur makakeb ring arepan Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa. Irika ipun raris ngambil arcane punika tur ngwaliang ring genahnyane.
4 Nanging benjang semengane malih panggihinipun arcane punika sampun ulung makakeb ring arepan Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa. Daweg punika tenggek miwah liman arcane punika makakalih lung, tur mlantik rauh ring obag-obagan jelanane. Wantah awaknyane kewanten sane kantun tileh.
5 (Punika awinanipun parapadandan Dewa Dagone samaliha iparaanak sane ngranjing ring purane punika nenten purun ngenjekin obag-obagan jelanan pura Dagone sane ring Asdod punika rauh mangkin.)
6
Ida Sang Hyang Widi Wasa nyisipang wong Asdode kalintang banget tur ngresresin pisan. Ida nyisipang wong Asdod miwah anake sane wenten ring kiwa tengennyane antuk busul.7 Rikala wong Asdode pada uning ring paindikane punika, ipun raris mabaos kadi asapuniki: “Iraga ajak makejang, aketo masih Dewa Dagone suba kena pasisip uli Widin wong Israele. Wireh keto, edaja buin raksana Peti Prajanjian Widin wong Israele ento dini.”
8 Duaning asapunika ipun raris ngutus anak ngaturin pararatun wong Pilistine makalelima mangda paum saha kadulurin atur kadi asapuniki: “Jaga sapunapiang mangkin Peti Prajanjian Widin wong Israel puniki?”
Pararatune punika sami pada mabaos asapuniki: “Peti Prajanjian Widin Israele ento patut kakisidang ka Gat.” Ipun raris ngisidang Peti Prajanjiane punika ka Gat, inggih punika kotan wong Pilistine sane lianan.9 Nanging sasampune Peti Prajanjiane punika rauh irika, Ida Sang Hyang Widi Wasa taler nyisipang kotane punika, tur ngawinang sadaging kotane sami pada bingung. Ida Sang Hyang Widi Wasa nyisipang anake irika antuk busul.
10 Duaning punika Peti Prajanjiane punika raris kagingsirang saking irika, tur kabakta ka kota Pilistine sane tiosan,inggih punika ka Ekron. Nanging sasampune Peti Prajanjiane punika rauh irika, anake irika sami mabiayuhan tur mabaos sapuniki: “Peti Prajanjian Widin wong Israele abana mai buat ngamatiang iraga ajak makejang.”
11 Duaning asapunika ipun sami nunas mangda pararatun wong Pilistine sami pada maparuman malih. Ipun sami mapinunas kadi asapuniki: “Waliangja Peti Prajanjian Widin anak Israele punika ka genahnyane, mangda sampunang titiang miwah kulawargan titiange sami kapademang.” Sadaging kotane sami mabiayuhan santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa nyisipang ipun banget pisan.
12 Anake sane nenten padem, makasami keni busul, mawinan ipun sami raris pada ngeling tur nunas ica ring dewa-dewannyane.
1
Sasampun pitung sasih suenipun Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa wenten ring gumin wong Pilistine,2 wong Pilistine raris maumang parapandita miwah juru tenungnyane, sarwi mapinunas sapuniki: “Sapunapiang titiang Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa puniki? Yen petine punika waliang titiang ka genahnyane napi sane patut kanggen makta.”
3
Pasaur parapanditane punika kadi asapuniki: “Yening nyama lakar nguliang Peti Prajanjian Widin wong Israele ento, eda pesan nyama matalang. Nanging nyama patut ngaba aturan anggon nebus dosan nyamane. Peti Prajanjiane ento tusing dadi mulih matalang. Uli krana ento nyama lakar seger tur nawang apa kranane Widine ento suba nyisipang nyama.”4
Sasampune punika, wong Pilistine raris mataken malih sapuniki: “Napike sane patut anggen titiang panauran buat jaga nebus dosa-dosan titiange?” Pasaur parapandita miwah juru tenunge sami kadi asapuniki: “Sawireh lelima liyun pararatune di Pilistin, ane jani aturangja busul-busulan mas lelima, bikul-bikulan mas masih lelima. Sawireh ukuman ane suba nibenin nyama patuh buka ane nibenin pararatune ento.5 Wireh keto jani gaenangja busul-busulan ane suba ngenain nyama, aketo masih bikul-bikulan ane ngrusak abian nyamane, tur nyama patut ngluihang Widin Israele. Dumadakja ulihan keto Widine ento suud nyisipang nyama, dewa muah tanah nyamane.
6 Apa gunanne nyama bengkung patuh buka anak Mesir muah rajanne. Tegarangja ingetang buka apa Widine ento suba mlegendahang anake ento dugas bangsa Israele ninggal gumi Mesire.
7 Sawireh keto, ane jani sediangja kreta anyar abesik muah sampi lua ane manyonyoin tur ane tonden taen nyaluk uga aakit. Ugain sampine ento makadadua anggon ngedeng kretane, nanging panakne ulah aba ka badanne.
8 Suba keto pejang Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa di kretane, aketo masih aturan mas-masan panebus dosane, wadahin peti ane lenan lantas pejang di sisin Peti Prajanjiane ento. Getakja sampine apanga ia majalan, suba keto depang ia majalan padidiana.
9 Melahang nlektekang. Yening Peti Prajanjiane ento ngliwat di kota Bet-Semes, marti Widin Israele ane suba ngardi bencanane ane gede ane nibenin iraga. Nanging yening ia tuara ngliwat ditu, ento marti tidong Widin Israele ane ngawanang bencanane ento, tuah kabenengan iraga katiben bencana.”
10
Pangandikan parapandita miwah juru tenunge punika makasami kalaksanayang. Wong Pilistine raris ngambil banteng sane kantun manyonyoin kekalih, raris kakitang ring kretane, nanging panak ipune kategul ring badannyane.11 Ipun sareng sami raris ngenahang Peti Prajanjiane punika ring duur kretane, kadi asapunika taler peti sane madaging bikul-bikulan miwah busul-busulan mas punika.
12 Bantenge punika raris majalan ring margine sane ngungsi ka kota Bet-Semes, nglintang ring margine ageng, nenten simpang ka kiwa miwah tengen sinambi embek-embek. Pararatun wong Pilistine mamargi ring ungkur kretane punika kantos rauh ring tepi siring kota Bet-Semese.
13
Rikala punika iparaanak Bet-Semese sedekan ngampung gandum ring lebake. Daweg ipun matolihan ka margine, jeg panggihinipun Peti Prajanjiane punika. Indike punika ngawinang liang pisan manahipune.14 Kretane punika tumuli rauh ring tegalan Dane Yosua sane ring Bet-Semes, tur mararian irika ring sisin batune sane ageng. Anake sane wenten irika raris ngrecah kretane punika tur nampah banteng-bantenge raris katurang dados aturan maborbor ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
15 Wong Lewine raris nedunang Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah peti sane siosan sane madaging mas-masan punika, tur kagenahang ring duur batune sane ageng punika. Sasampune punika wong Bet-Semese raris ngaturang aturan maborbor miwah aturan sane tios-tiosan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
16 Pararatun wong Pilistine makalelima pada nonton paindikane punika. Wusan punika ida raris pada mawali ka Ekron ring rahinane punika ugi.
17
Wong Pilistine ngaturang busul-busulan mas lelima ring Ida Sang Hyang Widi Wasa makadados panauran buat nebus dosa-dosanipune, asing-asing kota pada masiki inggih punika: Asdod, Gasa, Askelon, Gat miwah Ekron.18 Ipun taler ngaturang bikul-bikulan mas anut ring wilangan kotan wong Pilistine sane kaprentah antuk pararatune makalelima, yadiastu kota sane madue benteng yadiastu sane nenten matembok. Batu ageng sane ring tegal Dane Yosua ring Bet-Semes genah Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa punika kantun rauh mangkin, makadados saksi pabuat paindikane punika.
19
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamademang wong Bet-Semes pitung dasa akehipun, santukan ipun nyeebin daging Peti Prajanjiane punika. Rakyate irika raris sedih santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngrauhang grubug sane kadi asapunika agengipun ring pantaran ipune.20
Duaning punika wong Bet-Semese pada mabaos kadi asapuniki: “Sapasirake sane pacang nyidayang mapas Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widi sane suci puniki? Kija Ida lakar aturin lunga apanga Ida magingsir uli sig iragane?”21 Sasampune punika ipun raris ngutus anak mangda ngrauhin wong desane ring Kiryat-Yearim kadulurin baos kadi asapuniki: “Wong Pilistine sampun ngwaliang Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa. Sane mangkin rarisangja ambil Peti Prajanjiane punika tur bakta mriki.”
1
Duaning punika wong Kiryat-Yearime raris rauh ngambil tur makta Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa ka jeron Dane Abinadab sane magenah ring bukite. Dane Eleasar, okan danene raris kasuciang buat ngebag Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa punika.2
Peti Prajanjian Ida Sang Hyang Widi Wasa sue pisan magenah ring Kiryat-Yearim, wenten kalih dasa taun suenipun. Daweg punika wong Israele makasami pada pajerit nunas ica ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.3
Dane Samuel raris ngandika ring wong Israele sapuniki: “Yening semeton kayun mawali nyungsung Ida Sang Hyang Widi Wasa saking nulusing kayun, kutangja saananing paradewa sunantara miwah arca-arcan Astorete. Aturangja sikian semetone ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur Ida kewanten sane patut sungsung, irika Ida pacang ngluputang semeton saking kakuasan wong Pilistine.”4 Irika wong Israele raris nyirnayang arca Dewa Baal miwah Dewi Astorete tur mabakti wantah ring Ida Sang Hyang Widi Wasa kewanten.
5
Dane Samuel tumuli nauhin bangsa Israel makasami mangda pada mapunduh ring Mispa kadulurin antuk baos asapuniki: “Tiang jaga ngastawayang semeton ring Ida Sang Hyang Widi Wasa irika.”6 Duaning punika wong Israele raris mapupul ring Mispa. Irika ipun raris nimba toya kanggen aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ipun pada mapuasa arahina mepek. Ipun raris mabaos asapuniki: “Titiang sareng sami sampun madosa ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.” (Ring Mispa Dane Samuel mapaica tetepasan ring wong Israele.)
7
Ritatkala wong Pilistine miragi mungguing wong Israele sampun mapunduh ring Mispa, pararatun wong Pilistine makalelima raris pada medal kairing antuk wadua balannyane, praya ngebug wong Israele. Wau miragi indike punika wong Israele sami pada ajerih.8 Wong Israele raris mapinunas ring Dane Samuel kadi asapuniki: “Sampunangja rered ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin iragane, mangdane Ida ngluputang iraga saking wong Pilistine punika.”
9 Sasampune punika Dane Samuel raris nampah panak biri-biri, raris kaborbor makaukud kanggen aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Sasampune punika dane raris ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa buat nunas icayang wong Israele, tur Ida Sang Hyang Widi Wasa nagingin pinunas danene.
10 Rikala Dane Samuel ngaturang aturane punika, wong Pilistine pada mangseh jaga ngebug wong Israele. Nanging duk punika ugi Ida Sang Hyang Widi Wasa nyander ipun antuk kerug krebek saking langite. Ipun sareng sami pada bingung, tumuli jerih patikaplug.
11 Wong Israele raris sami pada medal saking Mispa nguber wong Pilistine punika kantos rauh ring tanggun daerah Bet-Kare sinambi ngamademang wong Pilistine ring margi-margine.
12
Dane Samuel raris ngambil watu asiki tumuli kajujukang ring pantaran Mispa klawan Yesanane sarwi mabaos asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nyayubin iraga sapanjang margi.“ Dane ngwastanin genahe punika Eben-Haeser (“Batu Pitulungan”).13 Kadi asapunika indiknyane wong Pilistine sampun kakaonang, tur Ida Sang Hyang Widi Wasa nawengin ipun, mangdane ipun nenten ngebug wewidangan Israele sakantun Dane Samuel nyeneng.
14 Kota-kota sane sampun karampas antuk wong Pilistine saking wong Israele, inggih punika sane wenten ring pantaran kota Ekron miwah kota Gate, sami karebut malih antuk bangsa Israel sakadi asapunika taler wewidangan sane wenten ring kiwa tengennyane. Samaliha ring pantaran wong Israele miwah wong Amorine taler wenten padame.
15
Dane Samuel mrentah bangsa Israele sapanjang umur danene.16 Nyabran taun dane nglelana lunga ka Betel, Gilgal lan Mispa tur irika dane mapaica tetepasan.
17 Sasampune punika dane mawali malih ka jeron danene ring Rama. Ring Rama dane ngwangun pamorboran aturan pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa.
1
Sasampune Dane Samuel lingsir, oka-okan danene sane lanang raris kadegang dados hakim ring Israel.2 Okan danene sane pinih duur mapesengan Yoel miwah sane alitan mapesengan Abia, makakalih dados hakim ring Berseba.
3 Oka-okan Dane Samuel punika nenten ninutin pamargin ajin danene, nanging dane kuduan ring jinah, seneng nampi tetombokan tur nenten adil nepasin wicara.
4
Duaning punika makasami panglingsir bangsa Israele mapauman. Dane sareng sami ngrauhin Dane Samuel ring rama5 tur mabaos ring dane kadi asapuniki: “Guru sampun lingsir nanging oka-okan gurune nenten ninutin pamargin gurune. Duaning punika rarisang ngadegang sang prabu adiri sane jaga mrentah titiang sareng sami, sakadi bangsa-bangsa sane tiosan.”
6 Wau mireng pinunasnyane kadi asapunika, Dane Samuel rumasa osek ring kayun, duaning punika dane raris ngastawa ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.
7 Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Dane Samuel kadi asapuniki: “Isininja pangidih rakyate ento makejang, sawireh tusingja kita ane tusing kanggoanga, nanging Ulun ane tuara tampina dadi rajannyane.
8 Ngawit uli ia tuntun Ulun pesu uli gumi Mesir, ia setata nungkasin Ulun tur mabakti teken dewa-dewa ane lenan, ane jani kita ane tungkasina, patuh buka ia setata nungkasin Ulun.
9 Sawireh keto isininja pangidihne, nanging sekenang matinget ia tur terangang teken ia, kengken caran rajannyane lakar mrentah ia.”
10
Dane Samuel raris ngrauhang sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring bangsa Israele, sane sampun nunas ring dane mangda dane ngadegang ratu asiki.11 Dane Samuel tumuli mabaos sapuniki: “Kadi asapuniki sang prabun semetone jaga mrentah semeton: Okan semetone sane lanang-lanang jaga anggen ida prajurit, wenten sane dados prajurit nunggang kreta, wenten sane dados prajurit nunggang kuda miwah wenten sane dados pacalang sane mamargi ring ajeng kretane.
12 Wenten sane pacang kadadosang komandan pasukan siu diri, miwah wenten sane dados komandan pasukan seket diri. Okan semetone taler jaga kapangandikayang matekap miwah ngampung ring tegal ida sang prabu, miwah makarya sanjata pingkalih prabot kretan idane.
13 Okan semetone sane luh-luh pacang kapangandikayang makarya wewangen buat ida, miwah makarya ring pawaregan idane.
14 Ida pacang ngambil tegal semetone sane pinih becik, abian-abian anggur semetone, miwah abian saitun semetone buat kapaicayang ring prakanggen idane.
15 Ida pacang ngambil apahdasan saking asil gandum miwah asil anggur semetone buat kapaicayang ring pangenter purine miwah prakangge sane lianan.
16 Ida pacang ngambil parekan-parekan semetone miwah banteng lan keledaen semetone sane pinih becik buat anggen ida makarya.
17 Ida pacang ngambil apahdasan kambing miwah biri-birin semetone, tur semeton ngraga jaga anggen ida panjak.
18 Kala irika wau semeton pacang ngeling masesambatan ulih krana sang prabu sane sampun selik semeton ngraga. Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten pacang nglinguang sesambatan semetone punika.”
19
Nanging bangsane punika nenten nglinguang baos Dane Samuel sarwi mabaos sapuniki: “Nentenja yakti asapunika, cutet tiang meled maderbe sang prabu.20 Mangdane kawentenan tiange pateh ring bangsa-bangsa sane tiosan, sang prabun tiange punika jaga mrentah tiang miwah ngamucukin tiang ring payudan.”
21 Dane Samuel mirengang baos bangsane punika makasami, raris katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
22 Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli masabda ring Dane Samuel kadi asapuniki: “Isininja pangidih bangsane ento tur adegangja raja pabuat ia.” Sasampune punika Dane Samuel raris ngandikayang wong Israele mangdane pada mawali budal.
1
Wenten anak sugih tur mawibawa saking suku Benyamin sane mapesengan Kis. Dane punika okan Dane Abiel, putun Dane Seror. Dane pernah kulawargan Dane Bekorat, palingsehan Dane Apiah.2 Dane Kis madue oka lanang adiri sane mapesengan Saul. Dane Saul punika anak sane bagus pisan rikala dane nedeng truna. Nenten wenten anak Israel sane nyamenin kabagusan danene, kadi asapunika taler dane tegehan malih apala ring anak siosan ring Israel.
3
Dane Kis kicalan makudang-kudang keledae mawinan dane raris ngandika ring Dane Saul okan danene, kadi asapuniki: “Kema cening luas nyerepang keledaene, tur ajakang ibane parekan aukud.”4 Dane Saul miwah parekane punika raris mamargi, pamarginnyane nylajah bukit Epraim miwah desa Salisa, nanging keledaen danene nenten kapanggihin. Sasampune punika dane raris mamargi nylajah desa Sahalim, nanging keledaen danene taler nenten kapanggihin irika. Sapanglanturipun dane raris mamargi nylajah wewidangan Benyamine, nanging nenten taler kapanggihin.
5 Rikala dane rauh ring desa Sup, Dane Saul raris mabaos ring parekan danene kadi asapuniki: “Jalanja suba mulih, mirib ajin tiange suba lali teken keledaene ane ilang, nanging lantas osek pakayunan danene ngayunin pajalan iragane.”
6
Nanging parekan danene raris matur kadi asapuniki: “Mangkin dumun pamekele, ring kota puniki wenten parekan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane kajiang antuk anake akeh. Napi sane baosang dane pasti kasidan. Sane mangkin ngiring mrika dumun, menawi dane nyidayang ngandikayang ring mekele ring dija genah keledaene punika.”7
Dane Saul tumuli masaur: “Yening iraga kema, apa ane nyandang aturang iraga teken parekan Ida Sang Hyang Widi Wasa ento? Bekel iragane suba telah tur iraga tusing ngelah apa-apaan ane lakar nyandang aturang iraga teken dane.”8
Parekan Dane Saul tumuli matur: “Titiang kantun maderbe jinah perak akidik, puniki sane jaga aturang titiang ring dane, tur dane jaga ngandikayang ring dija genah keledae-keledaene punika.”9
Sane riin ring pantaran anak Israele, yening wenten anak nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, anake punika jaga mabaos sapuniki: “Jalan iraga matakon teken juru tenunge. Daweg punika nabine kawastanin juru tenung.10 Dane Saul raris mabaos ring parekan danene, kadi asapuniki: “Beneh pepineh caine ento. Jalan jani iraga kema.” Dane raris mamargi ka kota ka genah parekan Ida Sang Hyang Widi Wasa punika.
11 Rikala dane sareng kalih mamargi munggah ka kota, dane kapanggih ring paradaa sane medal jaga ngambil toya. Dane raris mataken ring daane punika sapuniki: “Punapike juru tenunge wenten ring kotane puniki?”
12
Paradaane raris masaur sapuniki: “Wenten, wau pisan dane nglintang iriki, gelisangja mamargi. Ring rahinane mangkin dane rauh mriki santukan wenten pesta aturan pabuat anake katah ring bukite.13 Yening ragane gegelisan mamargi, ragane jaga kapanggih ring dane sadurung dane munggah ka bukite buat jaga marayunan, santukan sadurung dane rauh, anake nenten jaga majengan santukan dane sane ngastawayang aturane punika. Paratamiune jaga majengan sasampune aturane katunasang merta. Rarisang mangkin mamargi, mangda ragane nyidayang kapanggih ring dane.”
14 Dane Saul miwah parekan danene raris mamargi munggah ka kota. Rikala dane ngranjing ring kota, dane sareng kalih manggihin Dane Samuel sedek mamargi medal jaga munggah ka bukite, mapapasan ring Dane Saul.
15
Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masabda ring Dane Samuel, arahina sedereng Dane Saul rauh, kadi asapuniki:16 “Buin mani sawatara kalijani Ulun lakar nekaang teken kita anak muani uli pantaran suku Benyamin. Adegangja ia dadi raja pabuat bangsa Israel kaulan Ulune. Ia ane lakar mebasang kaulan Ulune uli kakuasan bangsa Pilistine. Sawireh Ulun suba nyingak kasangsaran kaulan Ulune tur suba mireng pinunas icannyane.”
17
Rikala Dane Samuel ngaksi Dane Saul, Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring dane kadi asapuniki: “Nah ene suba anake ane sabdayang Ulun teken kita. Ia ane lakar mrentah parakaulan Ulune.”18 Kala punika Dane Saul mamargi nganampekin Dane Samuel ring gapuran kotane sarwi mataken kadi asapuniki: “Nawegang jero, ring dijake jeron juru tenunge punika?”
19
Pasaur Dane Samuel sapuniki: “Tiang sampun juru tenunge punika. Rarisang munggah ka genah anake mabakti dumunan. Ring rahinane puniki ragane jaga majengan sareng-sareng ring tiang. Benjang semengan tiang jaga nyaurin makasami pitaken ragane, tur wusan punika wau ragane dados lunga.20 Keledaen-keledaen ragane sane ical sampun tigang rahina punika, nenten perlu malih sumangsayain ragane, santukan makasami sampun kapanggihin. Sirake malih sane kajap-ajap antuk wong Israele? Tan wenten lian sajawining ragane miwah kulawargan ajin ragane.”
21
Dane Saul raris masaur kadi asapuniki: “Tiang puniki wong Benyamin, suku bangsa sane pinih alit ring pantaran wong Israele, samaliha kulawargan tiange pinih alit ring pantaran suku Benyamine. Napike awinanipun guru mabaos kadi asapunika ring tiang?”22
Sasampune punika Dane Samuel raris ngajak Dane Saul miwah parekan danene ka wantilane tumuli katurin malinggih ring genahe sane utama ring ajeng paratamiune sane akehipun wenten sawatara tigang dasa diri.23 Dane Samuel tumuli ngandika ring juru masake kadi asapuniki: “Aba mai bene ane orahin tiang nganehang ibusan!”
24 Juru masake digelis nyodayang ulam pepilihane punika makasami ring ajeng Dane Saul. Dane Samuel raris mabaos malih ring Dane Saul: “Cingakinja napi sane kasodayang ring ajeng ragane. Rarisang ajengang, duaning punika mula wantah kasediayang pabuat ragane ring upacara sane mangkin, rikala tiang ngundang anake akeh puniki.”
Irika Dane Saul majengan sareng-sareng ring Dane Samuel ring rahinane punika.25 Sasampune punika dane sareng sami raris tedun saking genahe mabakti punika tumuli ngranjing ka kota. Dane Saul raris kasediayang genah marerepan ring lotenge tur dane raris merem irika.
26
Benjang semengane, rikala wau galang kangin, Dane Samuel raris ngrereh Dane Saul ka lotenge tur mabaos asapuniki: “Rarisangja matangi duaning tiang jaga ngaturin ragane budal.” Dane Saul raris matangi tur mamargi medal kasarengin antuk Dane Samuel.27 Rikala sampun rauh ring tanggun kotane, Dane Samuel raris mabaos ring Dane Saul kadi asapuniki: “Nikayangja parekan ragane punika mamargi dumunan.” Parekane tumuli mamargi riinan. Sasampune punika Dane Samuel raris mabaos ring Dane Saul sapuniki: “Jantos ajebos iriki, tiang pacang ngrauhang sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring ragane.”
1
Dane Samuel raris ngambil botol sane madaging minyak saitun, tumuli kasriokang ring duur Dane Saule. Sasampune punika Dane Samuel raris ngaras Dane Saul, sarwi mabaos sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamanggehang ragane dados ratu pabuat bangsa Israel, kaulan Idane. Ragane jaga mrentah parakaulan Idane tur ragane jaga mebasang kaula-kaulan Idane saking meseh-mesehnyane. Sane makadados bukti mungguing ragane sampun kamanggehang dados prabun kaulan idane, inggih punika:2 Ring rahinane puniki, sasampun ragane mamargi nilarin tiang, ragane jaga kapanggih ring anak lanang sareng kalih nampek ring kuburan Dane Rahel ring Selsah, ring wewidangan Benyamine. Anake sareng kalih punika jaga mabaos ring ragane kadi asapuniki: ‘Keledae-keledaene sane serepang pamekele punika sampun kakeniang. Ajin pamekele nenten ngelingang malih keledaene punika, nanging osek mikayunin indik kawentenan pamekele. Dane mawanti-wanti mabaos kadi asapuniki: Kengken baan ngalih icening jani?’
3 Saking irika ragane jaga nglanturang mamargi rauh ring wit taru suci ring Tabor. Irika ragane jaga kapanggih ring anak lanang sareng tiga sane sedek mamargi jaga maturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Betel. Sane adiri makta panak kambing tetiga, sane tiosan makta roti tigang bungkul tur sane malih adiri makta anggur aklukuh.
4 Anake punika jaga nyapatin ragane miwah ngaturin ragane roti kalih bungkul. Tur rotine punika tampi ragane.
5 Sasampune punika ragane jaga rauh ring bukit Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Gibea. Irika wenten kemah anak Pilistin. Rikala ragane jaga ngranjing ring kota, ragane jaga kapanggih ring makudang-kudang nabi sane sedek mamargi saking genahe maturan ring bukite sarwi nabuh tetabuhan. Dane pada masolah tur masuryak.
6 Tan dumade Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga nedunin ragane, sane ngawinang ragane jaga sareng-sareng masolah lan masuryak ring upacarane punika. Kala punika ragane jaga dados anak sane bina pisan.
7 Yening makasami tanda buktine puniki sampun kasidan, laksanayangja sakancan paindikan sane karsayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
8 Sasampune punika ragane patut lunga ka Gilgal dumunan ring tiang. Irika tiang jaga kapanggih ring ragane tur ngaturang aturan sane maborbor miwah aturan karahayuan. Jantosang tiang irika pitung rahina, duaning tiang jaga ngaturin ragane indik sane patut margiang ragane.”
9
Rikala Dane Saul makipekan jaga nilarin Dane Samuel, Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica pakayunan sane anyar ring Dane Saul. Saluiring pracirine sane kabaosang antuk Dane Samuel makasami kasidan ring rahinane punika.10 Rikala Dane Saul miwah parekan danene rauh ring Gibea, dane kapanggih ring makudang-kudang nabi. Tan dumade Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa nedunin Dane Saul, tur dane raris nyarengin paranabine punika masolah miwah masuryak.
11 Anake sane uning ring dane, sane manggihin dane malaksana asapunika sami pada saling takenin kadi asapuniki: “Apa ane suba ngencegin okan Dane Kis ento? Apake Dane Saul suba dadi nabi?”
12 Sinalih tunggil anak sane wenten irika mataken sapuniki: “Sapunapike indik paranabine sane tiosan puniki? Sapasirake ajin danene?” Punika sane ngawinang wenten sesenggak: “Napike Dane Saul taler sampun dados nabi?”
13 Sasampune Dane Saul wusan masolah miwah masuryak, dane raris lunga ka genahe maturan ring bukite.
14
Rikala paman danene kapanggih ring Dane Saul miwah parekan danene punika, paman danene raris mataken sapuniki: “Cening teka uli dija?” Dane Saul tumuli masaur sapuniki: “Tiang rauh saking nyerepang keledae-keledaene punika, nanging rikala keledae-keledaene punika nenten panggihin tiang, tiang raris rauh tangkil ring Dane Samuel.”15
Paman Dane Saule raris mabaos malih: “Tegarang tuturang teken paman kenken pangandikan Dane Samuel teken cening?”16
Dane Saul raris matur ring paman danene: “Dane maosang mungguing keledaene makasami sampun kakeniang.” Nanging indik Dane Samuel maosang mungguing dane jaga dados prabu, nenten critayang dane ring paman danene.17
Sasampune punika Dane Samuel nauhin bangsa Israele mangda paum buat ngaturang bakti ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Mispa.18 Dane tumuli ngandika ring wong Israele kadi asapuniki: “Sapuniki sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele: ‘Ulun suba nuntun kita pesu uli di tanah Mesir, buina Ulun suba mebasang kita uli kakuasan bangsa Mesire tur uli kakuasan saluiring bangsa ane lenan ane nindes kita.
19 Nanging ane jani kita nungkasin Ulun Widin kitane, ane suba mebasang kita uli saluiring bencana muah kakewehan kitane. Kita suba mapinunas apanga kita kicen raja. Sawireh keto ane jani apanga kita mapunduh di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa manut palingsehan muah suku bangsan kitane.’ ”
20
Dane Samuel ngandikayang mangda asing-asing suku bangsa ring pantaran bangsa Israele rauh ka ajeng. Ida Sang Hyang Widi Wasa raris nyelik suku Benyamin.21 Sasampune punika suku Benyamin kapangandikayang mangda ka ajeng, manut kulawargannyane suang-suang, raris kulawargan Dane Matri sane kaselik. Pamuputipun kulawargan Dane Matri kapangandikayang ka ajeng asiki-asiki, raris Dane Saul okan Dane Kis sane kaselik. Nanging rikala anake ngrerehin dane, Dane Saul nenten kapanggihin.
22 Santukan asapunika raris katunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, punapike wenten malih sane lianan.
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli masabda asapuniki: “Saul mengkeb ditu di tongos barang-barange.”23
Anake akeh raris pada malaib mrika ngambil dane saking irika raris kajak ka arepan anake akeh. Rikala dane ngadeg ring tengah-tengah bangsane punika dane kanten tegehan malih apala ring anake sane lianan.24 Dane Samuel raris ngandika ring bangsane punika kadi asapuniki: “Puniki anake sane sampun kaselik antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa! Ring pantaran iragane, tan wenten anak sane nyamenin dane.”
Bangsane punika sami raris masuryak: “Dirga yusa ida sang prabu!”25
Sasampune punika Dane Samuel raris nartayang ring bangsane punika wewenang lan tetegenan ida sang prabu tur makasami kasuratang ring cakepane tumuli kasimpen ring genahe sane suci. Wus punika Dane Samuel mrentahang mangdane bangsane punika pada budal.26 Kadi asapunika taler Dane Saul raris mawali ka jeron danene ring Gibea, kairing antuk paraanake sane gagah prakasa sane sampun kadaut manahnyane antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
27 Nanging paraanake sane dursila raris pada mabaos sapuniki: “Dija bisa anake tenenan lakar ngaenang iraga melah.” Ipun sami nganistayang Dane Saul, tur nenten makta aturan ring dane.
1
Sawatara maletan asasih, Ida Sang Prabu Nahas ratun wong Amone mimpin wadua balan idane jaga ngaonang kota Yabes sane wenten ring wewidangan Gilead, tur ngurung kotane punika. Wong Yabes raris matur ring Ida Sang Prabu Nahas kadi asapuniki: “Ngiringja ngwentenang prajanjian tur titiang jaga ngaula ring palungguh iratu.”2
Nanging Ida Sang Prabu Nahas ratun wong Amone punika raris ngandika ring wong Yabese kadi asapuniki: “Tiang nyak ngae prajanjian teken jerone, sakewala sawatek paningalan jerone ane kenawan lakar luntik tiang, apanga makejang wong Israele nandang kimud.”3
Parapanglingsir wong Yabese raris matur malih kadi asapuniki: “Icenja titiang masangke pitung rahina suenipun, mangdane titiang nyidayang ngutus anak maranin wong Israele sami. Yening nenten wenten sane jaga nulungin titiang, inggih titiang jaga ngaturang dewek ring palungguh iratu.”4
Rikala utusan-utusane punika rauh ring Gibea genah Ida Sang Prabu Saule tur nguningayang indike punika, makasami anake pada nangis pagerong.5 Daweg punika Ida Sang Prabu Saul wau pisan rauh saking tegale ngatehang banteng idane. Ida raris mataken: “To ngudiang anake ento pada ngeling?” Anake sane wenten irika raris nguningayang ring ida atur utusane sane saking Yabes punika.
6 Rikala Ida Sang Prabu Saul mireng indike punika, Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa nedunin ida, mawinan ida raris merang pisan ring kayun.
7 Ida raris ngambil banteng aakit, tumuli tampah tur pukang-pukang ida. Pukang-pukangane punika raris kabakta antuk utusan-utusane ka wewidangan wong Israele makasami kadulurin piteket asapuniki: “Sapasiraja sane nenten nyarengin Ida Sang Prabu Saul miwah Dane Samuel mayuda, bantengnyane jaga kapukang-pukang kadi asapuniki.”
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngawinang bangsane punika ajerih, mawinan makasami ketog semprong medal ka payudan.8 Ida Sang Prabu Saul munduhang prajurite ring Besek. Ketang wilanganipun wenten tigang atus tali diri wong Israel miwah tigang dasa tali wong Yehuda.
9 Wong Israele mabesen ring utusane sane saking Yabes punika sapuniki: “Uningayang ring parasemetone sami mungguing benjang sadurung kalitepet, parasemeton pacang kabebasang.” Rikala wong Yabese sampun nampi pabesene punika, ipun sami kalintang liang,
10 tur matur ring Ida Sang Prabu Nahas sapuniki: “Sane benjang titiang jaga medal ngaturang dewek ring iratu, rarisang iratu ngamargiang sapakayunan iratune.”
11
Benjang semengannyane Ida Sang Prabu Saul ngepah prajurit idane dados tigang pasukan. Palimunan pisan prajurit Israele sampun mangseh ngungsi pakemahan mesehnyane tur ngebug wong Amone. Sadurung bajeg surya ipun sampun ngaonang mesehipune. Sane mrasidayang luput, malaib pablesat nyingidang deweknyane suang-suang.12
Sasampune punika bangsa Israel matur ring Dane Samuel kadi asapuniki: “Ring dijake jadmane sane mabaos mungguing Ida Sang Prabu Saul nenten patut dados prabu? Serahangja anake punika ring tiang, jaga pademang tiang.”13
Nanging Ida Sang Prabu Saul ngandika sapuniki: “Tusing dadi ada anak ane kamatiang di dinane jani, sawireh di dinane ene Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngrahayuang bangsa Israele.”14 Kadi asapunika taler Dane Samuel raris mabaos asapuniki: “Jalan iraga ka Gilgal tur jalan jumunin nyarwakang Ida Sang Prabu Saul madeg prabu.”
15 Bangsane punika raris mamargi ka Gilgal tur ring genahe sane suci punika Ida Sang Prabu Saul kajarwakang dados prabu. Irika taler bangsane punika raris ngaturang aturan pasawitran, tur Ida Saul miwah bangsa Israel sami pada masuka rena ngluihang kamenangane punika.
1
Dane Samuel raris mabaos ring bangsa Israel kadi asapuniki: “Pangidih semetone sampun dagingin tiang. Tiang sampun ngadegang sang prabu buat mrentah semeton.2 Sane mangkin, ida sane nuntun semeton. Mungguing tiang puniki sampun tua tur uban miwah pianak-pianak tiange wenten ring pantaran semetone. Tiang sampun mimpin semeton ngawit tiang kantun muda.
3 Sane mangkin yan pet wenten pakardin tiange sane iwang, iwangangja tiang mangkin iriki ring ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah ring ajeng sang prabu seselikan Idane. Naeninke tiang ngambil banteng wiadin keledaen semetone? Naeninke tiang nguluk-uluk wiadin nindes semeton? Naeninke tiang nampi tetombokan saking semeton? Yening pet tiang naenin malaksana kadi asapunika tiang jaga ngwaliang sane ambil tiang punika.”
4
Bangsa Israel tumuli matur kadi asapuniki: “Singgih guru, guru nenten naenin nguluk-uluk wiadin nindes tiang sareng sami. Guru nentenja naenin ngambil punapa-punapi saking pantaran tiange.”5
Dane Samuel malih mabaos sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah sang prabu sane selik Ida, makadados saksi ring rahinane mangkin, mungguing semeton sampun manggihin tiang tan paiwang.” Bangsa Israel masaur sapuniki: “Inggih, Ida Sang Hyang Widi Wasa makadados saksin iragane.”6
Dane Samuel mabaos malih kadi asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sampun nyelik Dane Musa miwah Dane Harun sane sampun nuntun leluur semetone medal saking Mesir.7 Sane mangkin becikang mirengang, tiang jaga nalih semeton ring ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa malantaran mapakeling semeton ngeniang saananing pamargi sane mawisesa, sane kamargiang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa buat ngrahayuang semeton miwah leluur semetone.
8 Rikala Dane Yakub miwah kulawargan danene magingsir ka Mesir, tur bangsa Mesire nyangsaren dane, leluur semetone masesambatan nunas ica ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Irika Ida raris ngutus Dane Musa miwah Dane Harun, sane nuntun leluur semetone medal saking tanah Mesir tur ngenahang dane ring jagate puniki.
9 Nanging rakyate pada lali ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane, mawinan Ida raris manggayang bangsa Pilistin miwah raja Moab ping kalih Sisera komandan wadua balan kota Hasore ngebug tur ngaonang leluur semetone.
10 Sasampune punika dane raris pada masesambatan nunas ica ring Ida Sang Hyang Widi Wasa kadi asapuniki: ‘Titiang sampun iwang ring Palungguh IRatu, titiang sampun nilarin Palungguh IRatu tur mabakti ring Paradewa Baal miwah Astoret. Sane mangkin bebasangja titiang saking kakuasan musuh titiange, tur titiang pacang mabakti ring Palungguh IRatu.’
11 Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngutus Dane Gideon, Barak, Yepta tur ring pamuput tiang. Tiang suang-suang mebasang semeton saking meseh-meseh semetone, kantos semeton muponin sutrepti rahayu.
12 Nanging rikala semeton ngaksi Sang Prabu Nahas saking Amon jaga ngebug semeton, semeton nulak Ida Sang Hyang Widi Wasa makadados ratun semetone, tur mabaos ring tiang sapuniki: ‘Titiang meled madue raja sane jaga mrentah titiang?’
13
Sane mangkin puniki sang prabu sane selik tur tunas semeton saking Ida, tur Ida Sang Hyang Widi Wasa maicayang sang prabu ring semeton.14 Makasami jaga kerta raharja yening semeton ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin semetone, tur ngancangin Ida, miragiang sabdan Idane saha ngamargiang sapatitah Idane, tur yening semeton miwah ratun semetone tansah sairing ring Ida.
15 Nanging yening semeton nenten miragiang sabdan Idane, miwah nenten satinut ring sapatitah Idane, Ida jaga nglawan semeton miwah ratun semetone.
16 Duaning punika becikang mirengang. Semeton jaga manggihin paindikan sane ageng sane pacang kakardi antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
17 Boyake sane mangkin puniki masan endang? Nanging tiang jagi ngastawa, tur Ida Sang Hyang Widi jaga ngwentenang kerug krebek miwah sabeh. Yen paindikane puniki kasidan, semeton jaga uning mungguing semeton sampun ngardi dosa sane ageng pamantuka ring Ida Sang Hyang Widi Wasa rikala semeton nunas sang prabu ring Ida.”
18
Dane Samuel raris ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Irika Ida raris ngrauhang kerug krebek miwah sabeh, kantos makasami bangsa Israele ajerih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah ring Dane Samuel.19 Bangsane punika raris matur ring Dane Samuel kadi asapuniki: “Astawayangja tiang sareng sami ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin gurune, mangda sampunang tiang padem. Santukan tiosan ring dosa-dosa sane sampun kardi tiang, tiang taler sampun madosa malantaran nunas sang prabu puniki.”
20
Dane Samuel raris mabaos ring bangsane punika, kadi asapuniki: “Sampunangja semeton ajerih yadiastun semeton sampun malaksana corah kadi asapunika. Sampunangja matilar saking Ida Sang Hyang Widi Wasa nanging ancanginja Ida antuk saguluking pakayunan semetone.21 Sampunang ninutin dewa-dewa sane palsu. Ipun nenten pacang mrasidayang nulungin wiadin ngrahayuang semeton santukan sujatinne ipun nenten wenten.
22 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun masumpah tur Ida nenten jaga ngutang semeton, santukan Ida sampun ngamastiang buat nadosang semeton kaulan Idane.
23 Mungguing tiang, tiang jaga madosa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa yening tiang wusan ngastawayang semeton. Nanging tiang jaga ngurukang semeton paindikan sane becik miwah sane patut laksanayang semeton.
24 Tinutinja Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ancanginja Ida saking satia tuu miwah antuk saguluking pakayunan semetone. Elingangja paindikan-paindikan sane ageng sane sampun kardi Ida pabuat semeton.
25 Nanging yening semeton nglantur ngardi dosa, semeton miwah ratun semetone pacang kasirnayang.”
1
Ida Sang Prabu Saul mayusa makudang-kudang warsa tatkala ida nyeneng ratu, tur rikala ida mrentah bangsa Israel kalih warsa suenipun,2 ida nyelik prajurit tigang tali diri saking pantaran wong Israele, kalih tali diri nyarengin ida ring Mikmas lan ring pagunungan Betel, tur sane siu diri nyarengin Ida Yonatan ring Gibea wewengkon Benyamin. Wong Israel sane siosan, kaprentahang mangda sami pada budal.
3
Dane Yonatan prasida ngamademang komandan prajurit Pilistine sane wenten ring Geba, tur paindikane punika kapiragi antuk bangsa Pilistine sami. Irika Ida Sang Prabu Saul raris ngutus utusan buat nauhin wong Israele, mangda pada medal ka payudan, malantaran nyuarayang trompet ring sakuubing panegara.4 Makasami anak Israel miragi mungguing Ida Sang Prabu Saul sampun ngamademang komandan prajurit Pilistine, sane ngawinang wong Pilistine pada gedeg ring wong Israel. Punika awinanipun wong Israele makasami pada nampi dedauhane punika tur pada medal ngiring Ida Sang Prabu Saul ring Gilgal.
5
Bangsa Pilistine tumuli mapupul jaga mayuda nglawan wong Israel. Wong Pilistine maderbe kreta perang tigang dasa tali, prajurit nunggang kuda wenten nem tali, miwah prajurit sane mamargi, akehipun tan bina sakadi biase ring tepin segarane. Ipun raris mamargi tur ngwangun kemahnyane ring Mikmas sane wenten ring dangin Bet-Awene.6 Sasampune punika ipun raris mangseh sahasa ngebug wong Israele kantos ngawinang wong Israele pada sambrag pablesat. Wenten sane mengkeb ring gua-guane, ring bangbange, ring selagan batune, ring gooke miwah ring semere.
7 Sane tiosan wenten sane malaib megat Tukad Yordane raris rauh ring daerah Gad lan Gilead.
Nanging Ida Sang Prabu Saul kantun ring Gilgal kasarengin antuk wadua balane sane pada jejeh ngetor kabatek antuk ajerihipune.8 Ida Sang Prabu Saul nyantosang Dane Samuel irika kantos pitung rahina suenipun, manut sakadi pangandikan danene. Nanging Dane Samuel durung taler rauh ring Gilgal. Punika awinan wadua balane ngawitin pada nilar Ida Sang Prabu Saul.
9 Irika Ida Sang Prabu Saul raris ngandika asapuniki: “Aba mai aturan maborbor muah aturan karahayuane ento.” Ida tumuli ngaturang aturan sane maborbor punika.
10 Wau pisan ida wusan ngaturang aturane punika, Dane Samuel raris rauh. Ida Sang Prabu Saul raris medal mendakin dane tur nyapa dane.
11 Nanging Dane Samuel mabaos kadi asapuniki: “Napi sane sampun kardi idewa puniki?”
Pasaur Ida Sang Prabu Saul sapuniki: “Rakyate sami sampun pablesat nilarin tiang, samaliha guru nenten rauh manut sakadi pangandikan gurune. Sajeroning punika wong Pilistine sami pada sregep mapunduh ring Mikmas.12 Kamanah antuk tiang nentenja malih amunapi suenipun bangsa Pilistine ngebug tiang iriki ring Gilgal tur tiang durung matur piuning ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Punika awinanipun tiang raris purun ngaturang aturane punika.”
13
Dane Samuel raris mabaos ring Ida Sang Prabu Saul sapuniki: “Nambet pisan laksanan idewane. Idewa sampun nenten ngiringang titah Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin idewane, sane sampun kapituduhang ring idewa. Sujatinipun Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga ngamanggehang idewa miwah parisentanan idewane dados ratun wong Israel salawas-lawasnya, yening idewa subakti ring Ida.14 Nanging sane mangkin, karaton idewane nenten jaga langgeng. Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga nyelik satunggaling anak sane arsayang Ida, jaga katetepang dados pamrentah kaulan Idane, santukan idewa nenten ngiringang sapatitah Idane.”
15
Sasampune punika Dane Samuel raris kesah saking Gilgal tur ngrarisang pamargin danene. Rakyate sane tiosan ngiringang Ida Sang Prabu Saul lunga maranin prajurit idane. Ida lunga saking Gilgal ka Gibea ring wewidangan Benyamine. Irika ida nureksain pasukan idane, wenten sawatara tigang atak diri akehipun.16 Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan, okan idane, kadi asapunika taler parawadua balane sane ngiringang ida raris masandekan ring Geba wewengkon Benyamine, tur parawong Pilistine ngwangun kemahnyane ring Mikmas.
17 Parawadua balan wong Pilistine ngepah barisannyane dados tigang pasukan. Sane apasukan ngungsi ka Opra ring wewidangan Sual.
18 Pasukan sane kaping kalih ngungsi ka Bet-Horon, tur pasukan sane tiosan ngungsi ka tepi siring sane marepan klawan Lebak Seboime miwah tegal melakange.
19
Ring tanah Israel nenten wenten pande besi angan asiki, santukan wong Pilistine nenten lila yen wong Israele makarya pedang miwah tumbak.20 Yening wenten anak Israel jaga nyangih wiadin mentengin besi pangigi, blakas, kapak miwah aritnyane, ipun patut masuang ring wong Pilistine.
21 Yening wong Israele mentengin pangigi miwah blakas, ipun patut naur antuk jinah perak abidang, tur yening mentengin kapak miwah kejen patut naur kalih bidang jinah perak.
22 Punika awinanipun daweg yudane punika nenten wenten asiki kewanten pedang wiadin tumbak ring pantaran wadua balane sane ngiringang Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan. Wantah Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan, okan idane, sane makta pedang miwah tumbak.
23
Wong Pilistin raris ngutus prajurit apasukan buat nyaga margine ring Mikmas.1
Sedek rahina anu Ida Yonatan, ngandika ring parekan juru bakta sanjatan idane, sapuniki: “Jalanja iraga ngliwat ka kemah anak Pilistine.” Nanging ida nenten nguningayang indike punika, ring Ida Sang Prabu Saul ajin idane.2 Daweg punika Ida Sang Prabu Saul sedekan wenten ring tanggun kota Gibeane ring sor wit delimane sane wenten ring Migron. Wadua balane sane ngiringang ida sawatara wenten tigang atak diri akehipun.
3 (Sang pandita sane ngrangsuk kawaca epode kala punika, inggih punika Dane Ahia, okan Dane Ahitub semeton Dane Ikabod, okan Dane Pinehas, putun Dane Eli sane dados pandita ring Silo.) Nenten wenten anak sane uning ring palungan Ida Yonatane punika.
4
Ring margine ring Mikmas, ring genah Ida Yonatan nglintang jaga ngungsi kemah wadua balan wong Pilistine wenten bukit-bukit batu sane ngapit margine punika, sane asiki mawasta Boses tur sane tiosan mawasta Sene.5 Sane asiki baler margi marep ka Mikmas tur sane tiosan ring sisi kelod marep ka Geba.
6
Ida Yonatan ngandika ring parekan idane sane makta sanjatan idane asapuniki: “Jalanja iraga ngliwat buat maekin kemah wong Pilistine ane tuara masunat ento. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar mapaica pitulung teken iraga, sawireh pabuat Ida tusing ada paundukan sukeh buat lakar ngicen iraga kamenangan yadiastu amunapaja bedik iragane.”7
Parekane punika tumuli matur asapuniki: “Rarisang margiang sapakayunan iratune, titiang jaga sairing.”8
Ida Yonatan ngandika sapuniki: “Nah, tagenang ibane, iraga lakar maranin ia apang tepukina teken bangsa Pilistine ento.9 Yening ia nunden iraga ngoyong ngantiang, jalan ngoyong tur antiang ditu.
10 Nanging yen ia nunden iraga kema, iraga lakar kema. Sawireh ento marti Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nyerahang ia teken iraga.”
11
Irika Ida Yonatan miwah parekan idane manggayang ragan idane kapanggihin antuk wong Pilistine. Wong Pilistine tumuli pada mabaos asapuniki: “Iwasinja ento ada makudang-kudang wong Israele ane pesu uli gua-guane tongos iane mengkeb.”12 Irika wong Pilistine ngaukin Ida Yonatan miwah juru makta sanjatane punika, asapuniki baosnyane: “Maija, maija menekan, ada ane lakar raosang tiang teken jerone.”
Ida Yonatan tumuli ngandika ring parekan idane, asapuniki: “Maija tututin gelah sawireh Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nyerahang anake ento teken wong Israele.”13 Ida Yonatan raris magaang ngamunggahang medal saking margine punika kairing antuk parekan idane. Ida Yonatan miwah parekan idane raris ngebug tur ngaonang wadua balan Pilistine punika.
14 Kadi asapunika taler sajeroning kamenangan sane pangawit puniki, Ida Yonatan ngamademang wong Pilistin kalih dasa diri akehipun. Kalangan genah payudane punika wenten sawatara slae are linggahipun.
15 Indike punika ngawinang tengkejut parawadua balan wong Pilistine sami, sane wenten ring jaban kotane. Parapanunggang kuda miwah prajurite sane wenten ring pakemahan sami pada jejeh ngetor, tanahe magejeran tur ipun sami pada bingung.
16
Pajagan Ida Sang Prabu Saule sane wenten ring Gibea wewidangan Benyamin punika ngatonang wadua balan wong Pilistine pada malaib patikaplug kabingungan.17 Irika Ida Sang Prabu Saul raris ngandika ring parawadua balane, sane ngiringang ida, sapuniki: “Tegarang petek prajurite, nyen ane tusing ada dini!” Barisane tumuli katureksain, kenginan kapanggih mungguing Ida Yonatan miwah parekan juru makta sanjatan idane sane nenten wenten irika.
18 Ida Sang Prabu Saul tumuli mabaos ring Pandita Ahia kadi asapuniki: “Indayang bakta mriki kawaca epode punika!” (Ring rahinane punika Dane Ahia sane makta kawaca epode punika ring arepan bangsa Israele.)
19 Nanging rikala ida ngandika ring sang pandita punika, iure ring pantaran wadua balan wong Pilistine sayan mawuwuh-wuwuh. Irika Ida Sang Prabu Saul raris mabaos ring sang pandita sapuniki: “Sampun nenten wenten sela malih buat nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
20 Sasampune punika Ida Sang Prabu Saul miwah parawadua balan idane, mangseh ka payudan nglawan wong Pilistine, sane sedek saling tebek ajak timpal ipune ulih krana bingungnyane.
21 Makudang-kudang wong Israele, sane sampun sue magenah ring pantaran wong Pilistine tur sane sareng medal ka payudan ngruangin wong Pilistine, ipun makasami raris pada mabalik tur matunggilan ring wadua balan Ida Sang Prabu Saul miwah Ida Yonatan.
22 Kadi asapunika taler, wong Israele sane masingidan ring pagunungan Epraim, rikala miragi mungguing wong Pilistine sampun malaib jerih, ipun raris matunggilan ring wadua balan Israele tur sareng mayuda nglawan wong Pilistine.
23 Daweg punika yudane kantos rauh ring jabaan Bet-Awene. Ring rahinane punika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngrahayuang bangsa Israele.
24
Ring rahinane punika wong Israele pada kaleson dening sedukipune, santukan Ida Sang Prabu Saul mapaica prentah maduluran sumpah kadi asapuniki: “Madak apang kene temah sawatek anake ane naar dedaaran di dinane ene, satonden gelah maan ngwales musuh gelahe.” Punika awinanipun arahina mepek tan wenten anak sane nunas punapa-punapi.25 Sasampune punika wadua balane punika raris rauh ring satunggiling alas tur irika ipun manggihin madu akeh pisan.
26 Alase punika bek madaging madu kantos maliah-liah, nanging wadua balan Ida Sang Prabu Saul nenten wenten sane purun nunas madune punika, santukan sami pada ajerih ring sumpah Ida Sang Prabu Saul punika.
27 Nanging Ida Yonatan nenten mireng sumpah ajin idane sane katibakang ring rakyate punika. Punika awinan ida raris nyelebang tungked sane gambel ida ring madune. Sasampune punika ida raris ngajengang madune punika, mawinan pramangkin ida rumasa kenak ring kayun.
28 Nanging salah tunggil saking wadua balane raris matur ring ida, sapuniki: “Iraga sareng sami kaleson ulihan seduk. Nanging ajin iratune nibakin iraga sumpah asapuniki: ‘Madak apang kena temah asing-asing anak ane naar dedaaran di dinane ene.’ ”
29
Ida Yonatan raris masaur sapuniki: “Ambate geden pakewuhne ane tibakanga baan ajin gelahe sig rakyat iragane. Tegarangja tingalin gelah. Ambate seger awak gelahe sasubane gelah nyicipin madune ento.30 Ambate melahne yen rakyate di dinane jani dadi naar jejarahan ane bakat jaraha uli musuhne. Buin kudang monto ya wong Pilistine bakal bakat matiang.”
31
Ring rahinane punika wong Israel ngaonang wong Pilistine saking Mikmas rauh ring Ayalon. Rikala punika wong Israel sami sampun pada kalintang lesu tur kaluen.32 Punika awinane ipun raris pagrudug ngambil barang jarahan saking mesehnyane, minakadinipun kambing, domba, banteng miwah godel, raris pukang-pukang ipun irika tumuli katunas rauhing rahnyane.
33 Indike punika raris kuningayang ring Ida Sang Prabu Saul, kadi asapuniki: “Cingakinja rakyate sampun madosa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa santukan sampun nunas ulam rauhing rahnyane.”
Ida Sang Prabu Saul tumuli masaur: “Cai lompang teken janji, enggalang ngalih batu ane gede glilikang aba mai.”34 Ida Sang Prabu Saul ngandika malih, kadi asapuniki: “Jani kema lautang orahin rakyate makejang, orahin ia ngaba mai sampi muah kambingne apang tampaha tur daara dini. Nanging eda pesan ngae dosa di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa ulihan naar getih bene ento.” Ring wengine punika makasami rakyate raris makta bantengnyane tur raris katampah irika.
35 Ida Sang Prabu Saul raris ngwangun pamorboran aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Punika pamorboran aturan sane pangawit sane wangun ida.
36
Sasampune punika Ida Sang Prabu Saul ngandika malih ring waduan idane kadi asapuniki: “Di petenge jani jalan iraga ngebug wong Pilistine ento tur jarahin ia kanti semengan, matiang ia makejang.” Parawadua balane tumuli matur sapuniki: “Rarisang margiang napi sane becik mantuk ring kayun.” Nanging sang pandita masaur sapuniki: “Ngiring tunasang dumun ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”37
Ida Sang Prabu Saul raris nunasang indike punika ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki atur idane: “Punapike titiang kalugra jaga ngebug wong Pilistin punika? Punapike IRatu jaga ngicen titiang kamenangan?” Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten nyaurin Ida Sang Prabu Saul ring rahinane punika.38 Ida Sang Prabu Saul raris ngandika ring parapamimpin rakyate sapuniki: “Tegarangja mai tur sliksik apang kanti tawang dosa apa ya ane suba bakat laksanayang di dinane ene!
39 Gelahe masumpah di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngicen kamenangan teken wong Israele, mungguing anake ane pelih, ia lakar kadanda pati, yadiastu ia putran gelahe Yonatan.” Nanging angan asiki ko nenten wenten anak sane purun masaur.
40 Sasampune punika Ida Sang Prabu Saul ngandika ring ipun sapuniki: “Paranyama ajak makejang tegarang majujuk ditu, tur gelah ajak icening Yonatan lakar majujuk dini.”
Rakyate sami masaur kadi asapuniki: “Rarisang margiang napi sane becik mantuk ring kayun.”41
Ida Sang Prabu Saul raris matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin Israele sapuniki: “Singgih Ratu Sang Hyang Widi Wasa napike awinanipun IRatu nenten nyaurin titiang ring rahinane puniki? Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa Widin Israele, saurinja titiang antuk batune sane suci puniki. Yening titiang wiadin pianak titiange Yonatan sane maiwang, saurinja titiang antuk Urim, nanging yening kiwangan punika wenten ring pantaran parakaulan Palungguh IRatu bangsa Israele, saurinja antuk Tumim.” Raris kakeniang sane maiwang inggih punika Ida Yonatan miwah Ida Sang Prabu Saul, tur rakyate sami luput.42 Ida Sang Prabu Saul malih matur: “Sane mangkin ledang IRatu mastikayang titiang klawan pianak titiange Yonatan, sira sane iwang.” Raris Ida Yonatan sane keni.
43 Ida Sang Prabu Saul tumuli mataken ring Ida Yonatan sapuniki: “Tegarang orahang teken aji apa ane suba lakonin cening!”
Pasaur Ida Yonatan: “Yakti titiang sampun nunas madu akidik. Sane mangkin titiang nyadia ngemasin padem.”44
Ida Sang Prabu Saul tumuli ngandika sapuniki: “Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamatiang aji, yening cening tusing kamatiang.”45
Nanging rakyate raris matur ring Ida Sang Prabu Saul kadi asapuniki: “Punapike Ida Yonatan jaga kasedayang? Boyake ida sane ngawinang kamenangan sane ageng pabuat bangsa Israele. Sampunangja kadi asapunika. Titiang masumpah sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa sane nyeneng, mungguing angan akatih ko nenten wenten rambut idane jaga aas saking duur idane. Santukan paindikan sane laksanayang ida ring rahinane puniki, sampun kalaksanayang malantaran pitulungan Ida Sang Hyang Widi Wasa.” Kadi asapunika indik rakyate mebasang Ida Yonatan, kantos tan durus kasedayang.46
Sasampune punika Ida Sang Prabu Saul wusan nguber wong Pilistine. Wong Pilistine raris pada budal ka wewidanganipune suang-suang.47
Sasampun Ida Sang Prabu Saul madeg ratu ring Israel, ida mayuda nglawan meseh-meseh idane makasami, minakadinipun bangsa Moab, bangsa Amon, bangsa Edom, pararatu ring panegara Soba miwah bangsa Pilistin. Kijaja ida lunga mayuda, ida tansah molih ring rana.48 Ida sura dira ring rana nglawan tur ngaonang bangsa Amalek. Ida mebasang bangsa Israele saking meseh-meseh sane rauh ngebug ipun.
49
Oka-okan Ida Sang Prabu Saul sane lanang inggih punika Ida Yonatan, Ida Yiswi miwah Ida Malkisua. Okan idane sane istri sane pinih duur mapesengan Merab tur sane alitan Mikal.50 Rabin idane mapesengan Ahinoam, okan Dane Ahimas. Senapatin idane mapesengan Abner pernah mingsiki ring ida, okan paman idane sane mapesengan Ner.
51 Dane Kis punika ajin Ida Sang Prabu Saul miwah Dane Ner punika ajin Dane Abner, punika makakalih okan Dane Abiel.
52
Sapanyeneng Ida Sang Prabu Saul, ida sampun mayuda tan papegatan nglawan bangsa Pilistin. Tur sakancan anake sane sura dira, sane prawira cingak ida, sami punduhang ida dados wadua bala.1
Dane Samuel raris matur ring Ida Sang Prabu Saul kadi asapuniki: “Titiang sampun kutus antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa buat jaga ngamanggehang idewa dados prabu, buat bangsa Israel, kaulan Idane. Sane mangkin pirengangja sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa Sane Maha Wisesa.2 Ida pacang nyisipang wong Amaleke punika, santukan leluuripune nulak wong Israel rikala ipun medal saking Mesir.
3 Sane mangkin rarisang gebug wong Amaleke punika, tur sirnayang makasami paderbeanipune. Sampunang wenten sane kantun. Pademang sawatek jadmane makasami lanang istri, agung alit, banteng, biri-biri, unta miwah keledaennyane makasami.”
4
Ida Sang Prabu Saul raris munduhang wadua balan idane, tur nureksain ipun ring Telem. Irika wenten wadua bala satak tali saking Israel miwah dasa tali saking Yehuda.5 Ida sang prabu miwah wadua balan Idane raris lunga ka kotan wong Amaleke tumuli nyadang mesehe ring tukade sane tuh.
6 Sasampune punika Ida Sang Prabu Saul ngwentenang utusan buat ngwangsitin wong Kenine antuk baos kadi asapuniki: “Pada kesah tur dohangja ragane saking pantaran wong Amaleke, keni sampunang ragane kasirnayang sareng-sareng ring bangsa Amaleke punika. Boyake leluur ragane sampun nyinahang pasawitran ring wong Israele, rikala wong Israele kesah saking Mesir?” Wong Kenine raris makaon saking pantaran wong Amaleke.
7
Ida Sang Prabu Saul raris ngayudain tur ngaonang bangsa Amalek, ngawitin saking Hawila kantos rauh ring Sur, dangin jagat Mesire.8 Ida Sang Prabu Agag, ratun wong Amaleke, keni katawan, nanging rakyat idane telas kapademang.
9 Nanging Ida Sang Prabu Saul miwah parakaulan idane manggayang Ida Sang Prabu Agag kantun nyeneng. Kadi asapunika taler kambing, biri-biri lan banteng sane mokoh-mokoh, makamiwah saluiring sane becik-becik sami katumanang. Sane kasirnayang wantah sane tan paguna miwah tan paji kewanten.
10
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Samuel, kadi asapuniki:11 “Ulun nyelsel, sawireh Ulun suba nyelik Saul dadi raja, tur ia ento tuara lulut teken Ulun, buina tuara tinut teken Ulun, muah tuara tinut teken sapatitah Ulune.” Dane Samuel duka pisan, tur awengi mepek masesambatan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
12 Benjang semengannyane, palimunan pisan Dane Samuel sampun matangi misadia jaga kapanggih ring Ida Sang Prabu Saul. Dane mireng orti mungguing Ida Sang Prabu Saul sampun lunga ka Karmel jaga ngwangun satunggiling tugu pakeling buat ragan idane. Sawusan punika ida raris lunga ka Gilgal.
13 Rikala Dane Samuel matemu ring Ida Sang Prabu Saul, Ida Sang prabu Saul raris nyapa dane kadi asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin guru. Tiang sampun nglaksanayang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
14
Nanging Dane Samuel masaur sapuniki: “Yening yakti kadi asapunika, napike awinanipun titiang miragi suaran kambing, biri-biri miwah banteng embek-embek?”15
Ida Sang Prabu Saul tumuli masaur sapuniki: “Punika sami kajarah antuk prajurite saking bangsa Amaleke. Rakyate manggayang kambing, biri-biri miwah bantenge sane pinih becik kantun urip, jaga kanggen aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin gurune. Tiosan ring punika, makasami sampun kasirnayang.”16
Dane Samuel raris matur malih: “Menengja idewa irika! Titiang jaga nguningayang ring idewa sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane tampi titiang dibi sande.” Pasaur Ida Sang Prabu Saul: “Inggih rarisang nikayang ring tiang.”17
Dane Samuel tumuli matur sapuniki: “Yadiastu idewa rumasa ring raga tan paguna, nanging idewa sampun dados pamimpin ring pantaran bangsa Israele. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamanggehang idewa dados ratun Israele.18 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngutus tur mrentahang idewa buat nyirnayang wong Amalek sane dursila punika. Ida ngandikayang idewa ngayudain kantos idewa prasida ngamademang ipun makasami.
19 Napi awinanipun idewa tulak ring sabdan idane? Napi awinanipun idewa ngambil jejarahan tur nglaksanayang paindikan sane kaon ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa?”
20
Pasaur Ida Sang Prabu Saul sapuniki: “Tiang sampun ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur tiang sampun ngejuk Ida Sang prabu Agag, miwah bangsa Amaleke sami sampun pademang tiang.21 Nanging prajurit tiange nenten ngamademang jejarahan kambing, biri-biri miwah banteng sane pinih becik mangda wenten jaga anggen ipun aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin gurune ring Gilgal.”
22
Dane Samuel raris matur sapuniki: “Sane encenke sane kaledangin antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa. Punapi indik lulut ring sabdan Idane punapi aturan? Kantun utamaan ngamargiang sabdan Idane bandingang ring aturan biri-biri sane becik-becik punika.23 Santukan tempal ring sabdan Idane pateh sakadi dosa matetenungan, tur indik masumbung-sumbungan pateh ring dosa nyumbah arca. Duaning idewa sampun tungkas ring sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa, Ida taler sampun nyurudang lungguh idewane dados ratu.”
24
Ida Sang Prabu Saul tumuli mabaos sapuniki: “Tiang sampun madosa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, santukan tiang sampun nungkasin sapatitah Idane miwah pangandikan gurune. Tiang ajerih ring prajurit tiange, mawinan pinunasnyane raris dagingin tiang.25 Sane mangkin tiang nunas, ampurayangja dosan tiange. Pinunas tiange ledang guru nyarengin tiang mawali ka Gilgal, mangdane tiang mrasidayang ngaturang bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
26
Nanging Dane Samuel matur kadi asapuniki: “Titiang nenten jaga mawali nyarengin idewa, santukan idewa sampun nungkasin titah Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur Ida sampun nyurudang lungguh idewane dados ratun wong Israele.”27
Rikala Dane Samuel mabalik jaga kesah saking irika, Ida Sang Prabu Saul raris ngambil tanggun jubah danene kantos jubahe punika uek.28 Dane Samuel raris matur ring ida sapuniki: “Ring rahinane puniki Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngambil kaprabon Israele saking idewa, tur sampun maicayang kaprabone punika ring anak tiosan sane becikan ring idewa.
29 Samaliha Hyang Maha Luih Widin Israele nenten naenin bobab, tur Ida nenten naenin maselselan. Santukan Ida boya pateh ring manusa sane setata maselselan.”
30
Ida Sang Prabu Saul raris mabaos sapuniki: “Yuakti tiang sampun iwang, nanging sane mangkin ajiangja tiang ring arepan bangsa Israele sami. Mawalija guru sareng-sareng ring tiang, mangdane tiang prasida ngaturang bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin gurune.”31 Duaning punika Dane Samuel tumuli mawali nyarengin Ida Sang Prabu Saul ka Gilgal, tur Ida Sang Prabu Saul ngaturang bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
32
Dane Samuel raris matur sapuniki: “Baktaja Sang Prabu Agag mriki.” Sang Prabu Agag raris rauh ring ajeng danene saha ngetor kabatek antuk ajerih idane. Ida mapakayun asapuniki: “Ambate sengkalan matin ideweke jani.”33 Dane Samuel raris ngandika sapuniki: “Buka pedang jerone suba ngranayang liu luh-luhe kilangan pianak, aketo masih ane jani memen jerone lakar kilangan pianak.” Sasampune punika Dane Samuel raris nyempal tur mukang-mukang Ida Sang Prabu Agag, ring arepan pamorboran aturane ring Gilgal.
34
Sawusan punika Dane Samuel raris lunga ka Rama, tur Ida Sang Prabu Saul mantuk ka Gibea.35 Sakantun Dane Samuel nyeneng, dane nenten malih naenin kapanggih ring ida sang prabu, nanging dane banget pisan mangenang ida. Ida Sang Hyang Widi Wasa rumasa pariselsel ring kayun, mungguing Ida sampun ngamanggehang Ida Sang Prabu Saul dados ratun wong Israele.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Samuel, kadi asapuniki: “Buin amun apake makelonne kita lakar sedih mangenang unduk Saule? Tusingke ia suba tulak Ulun buat dadi ratun bangsa Israele? Ane jani isininja tanduk wadah lengis kitane aji lengis saitun tur kemaja kita luas ka Betlehem matemu teken anak ane madan Isai, wireh uli di pantaran pianak-pianakne Ulun suba nyelik adiri ane lakar adegang Ulun dadi prabu.”2
Nanging Dane Samuel matur sapuniki: “Sapunapiang titiang mamargi mrika? Yening Ida Sang Prabu Saul mireng indike puniki, sampun janten ida jaga ngamademang titiang.” Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli masabda: “Abaang iban kitane godel aukud, tur orahang mungguing kita lakar ngaturang aturan teken Ida Sang Hyang Widi Wasa.3 Suba keto, undang Isai apanga ia teka sig tongose ngaturang aturane ento. Ditu Ulun lakar ngorahin kita, apa ane patut laksanayang kita. Kita patut ngamanggehang anak ane patujuhang Ulun teken kita dadi sang prabu.”
4
Dane Samuel raris ngamargiang sakadi sane kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa tur dane lunga ka Betlehem. Irika parapanglingsir kota Betleheme pada rauh mendakin dane maduluran jejeh ngetor sarwi matur sapuniki: “Punapike rauh gurune puniki makta orti sane ngliangin manah?”5
Dane Samuel tumuli masaur sapuniki: “Inggih tiang rauh mriki buat jaga ngaturang aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Suciangja ragan semetone, tur ngiring sareng-sareng ring tiang ring upacara puniki.” Sasampune punika taler dane ngandikayang mangda Dane Isai miwah oka-okan danene sane lanang-lanang nyuciang raga, tur ngundang dane sareng sami, mangda rauh ring upacara punika.6
Rikala Dane Isai miwah oka-okan danene rauh, Dane Samuel ngaksi Dane Eliab, okan Dane Isai, dane tumuli mapikayun asapuniki: “Sinah anake ane majujuk di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa ene ane selik Ida.”7 Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Samuel sapuniki: “Eda kita ngiwasin goba ane bagus muah pangadeg ane ganggas, sawireh Ulun tuara ngarsayang ia. Sawireh Ulun nlektekang anak tusing patuh buka imanusa. Imanusa ngiwasin pangenahne ane di sisi dogen, nanging Ulun ngaksi atin manusane.”
8
Sasampune punika Dane Isai ngandikain okan danene sane mapesengan Abinadab tumuli kapangandikayang tangkil. Nanging Dane Samuel mabaos sapuniki: “Icening puniki nenten kaselik antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.”9 Sasampune punika Dane Isai ngajak Dane Sama. Nanging Dane Samuel mabaos: “Icening puniki taler nenten kaselik antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
10 Kadi asapunika Dane Isai ngedengang okan danene makapepitu nglintang ring ajeng Dane Samuel, nanging Dane Samuel mabaos sapuniki: “Ring pantarannyane nenten wenten sane kaselik antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
11 Dane Samuel raris mataken ring Dane Isai sapuniki: “Punapike puniki kewanten okan semetone?”
Dane Isai raris masaur sapuniki: “Kantun malih adiri sane pinih alit, nanging sane mangkin ipun sedekan ngangonang biri-biri ring tegale.” Dane Samuel mabaos malih: “Indayang nikain mangda ipun rauh mriki, santukan iraga nenten jaga ngaturang aturane sadurung ipun rauh.”12 Dane Isai ngutus anak ngaturin okan danene sane pinih alit punika. Okan danene punika bagus tur siteng, tur swabawannyane macaya. Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Samuel sapuniki: “Manggehangja ia tur sriokinja ia baan lengis, sawireh ia ane selik Ulun.”
13 Dane Samuel tumuli ngambil minyak saitun punika, tur kasriokang ring duur Dane Daude, ring ajeng parasemeton danene. Ngawitin saking dauh punika sapangraripun Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa ngencegin tur nguasain Dane Daud. Sasampune punika Dane Samuel raris mawali ka Rama.
14
Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nilar Ida Sang Prabu Saul. Ida nedunang roh jaat buat nyangsaren ida.15 Paraparekan Ida Sang Prabu Saul raris matur ring ida sapuniki: “Inggih ratu, sauning titiang mungguing roh jaat saking Ida Sang Hyang Widi Wasa ngrangsukin tur nyangsaren iratu.
16 Duaning punika, yen palungguh iratu ledang, titiang jaga ngrereh anak sane uning nyuarayang rebab. Kenginan yening roh jaate punika ngrangsukin iratu, anake punika jaga nyuarayang rebabipune, tur palungguh iratu jaga rumasa kenak.”
17
Ida Sang Prabu Saul raris ngandika ring parekan idane sapuniki: “Nah kema alih anake ane dueg ngamunyiang rebab, laut ajak ia mai.”18
Salah tunggil parekan idane tumuli matur asapuniki: “Titiang sampun manggihin anak sane uning nyuarayang rebab, inggih punika okan Dane Isai, anak saking Betlehem punika. Okan danene punika anak sane prawira tur bagus, prajurit sane sura dira, miwah pascad mabaos. Samaliha dane punika anak sane kahyangin antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.”19
Ida Sang Prabu Saul raris ngutus utusan ngrauhin Dane Isai kadulurin pangandika asapuniki: “Ida sang prabu ngarsayang okan ragane Daud sane ngangonang biri-biri punika.”20 Dane Isai raris ngaturang Dane Daud ring Ida Sang Prabu Saul kadulurin antuk panak kambing asiki, keledae sane kapondongin roti miwah anggur aklukuh.
21 Dane Daud raris tangkil ring Ida Sang Prabu Saul tur raris mamarekan irika. Ida Sang Prabu Saul kalintang seneng ring Dane Daud, tur dane kadadosang juru bakta sanjatan idane.
22 Duaning punika Ida Sang Prabu Saul raris ngutus parekan ngrauhin Dane Isai maduluran pangandika asapuniki: “Depang suba Daud dadi parekan gelahe, sawireh gelahe sayang tekening ia.”
23 Ngawit saking dauh punika, nyabran roh jaat sane saking Ida Sang Hyang Widi Wasa punika ngrangsukin Ida Sang Prabu Saul, digelis Dane Daud ngambil tur nyuarayang rebab, sane ngawinang roh jaate punika nilar Ida Sang Prabu Saul, tur ida raris rumasa kenak.
1
Wong Pilistine munduhang wadua balannyane jaga mayuda. Ipun sami mapunduh ring Soko wewengkon tanah Yehuda tur makemah ring satunggaling genah sane mawasta Epes-Damim ring pantaran Soko miwah Asekane.2 Sang Prabu Saul miwah parawong Israele taler mapupul tur makemah ring Lebak Ela. Irika ida nabdabang gelar jaga nglawan wong Pilistine.
3 Wadua balan wong Pilistine wenten ring bukit sane drikian, miwah wadua balan Israele ring bukite drikaan, kabelat antuk lebak.
4
Raris wenten anak mawasta Goliat, jadma saking kota Gat medal saking pantaran wong Pilistine, tumuli nangtangin wong Israele. Jadmane punika tegehipun wenten sawatara 3 meter.5 Ipun ngangge topong miwah baju temaga sane bobotipun sawatara seket pitu kilogram.
6 Buntutipune taler kakaput antuk temaga, tur ipun ngagem tumbak temaga.
7 Patin tumbaknyane wenten amun punyan buahe agengipun, tur besin tumbaknyane sawatara wenten pitung kilogram beratipun. Ring arepan ipune wenten prajurit asiki tukang makta tamiangnyane.
8 Goliat tumuli gelur-gelur marep ring wadua balan Israele, kadi asapuniki: “To ngudiang cai ditu. Apake cai nyadia masiat? Icang ene wong Pilistin tur cai panjak Saule! Jani pilih uli pantaran caine aukud, buat nglawan icang.
9 Yening ia nyidaang ngalahang icang, icang ajak makejang lakar dadi panjak caine, nanging yening ia kalahang icang, cai ajak makejang lakar dadi panjak icange.
10 Jani icang nangtangin wadua balan Israele, nah pesuang uli ditu aukud buat maperang tanding nglawan icang!”
11 Rikala Ida Sang Prabu Saul miwah wadua balan idane mireng baos wong Pilistine punika, ida miwah wadua balane sami rumasa kalintang ajerih.
12
Dane Daud punika okan Dane Isai anak saking desa Eprata wewengkon Betlehem daerah Yehuda. Dane Isai madue oka lanang kutus diri. Duk panyeneng Ida Sang Prabu Saul, Dane Isai sampun lingsir pisan.13 Okan Dane Isai tetiga sane pinih duur ngiring Ida Sang Prabu Saul ka payudan. Pesengan okan danene sane tetiga punika, inggih punika Eliab, Abinadab miwah Sama.
14 Dane Daud punika okan Dane Isai sane pinih alit. Daweg semeton danene sane duur-duuran tetiga punika ngiring Ida Sang Prabu Saul,
15 Dane Daud nyabran rahina mawali ka Betlehem buat ngangonang biri-birin ajin danene.
16
Nyabran semengan miwah nyoreang Goliat nangtangin bangsa Israel kantos petang dasa rahina suenipun.17
Sedek rahina anu, Dane Isai mabaos ring Dane Daud, okan danene sapuniki: “Kema jemak gandume dasa kilo, rotine dasa bungkul, enggalang abaang beli-belin ceninge di pasiatan.18 Aba masih kejune ane dasa pabuat komandan pasukane. Pedasin pesan apake beli-belin ceninge rahayu, tur abaangja bapa tanda ane makadadi bukti mungguing belin ceninge pada rahayu.
19 Ida Sang Prabu Saul, beli-belin ceninge muah wadua balan Israele makejang ada di Lebak Ela sedek masiat nglawan wong Pilistine.”
20
Benjangne palimunan pisan Dane Daud sampun matangi. Kambing miwah biri-birin danene raris serahang dane ring satunggaling anak sane kapangandikayang ngangonang, tur dane ngambil sakancan bebaktaan sakadi sane sampun kapangandikayang antuk ajin danene, tumuli mamargi. Dane rauh ring pakemahan, rikala wadua balane sedekan nabdabang gelar, tur pada masuryak-suryak.21 Wong Israel miwah wong Pilistine sami pada nabdabang gelar buat mayuda, tur sampun pada marep-arepan.
22 Dane Daud raris nyerahang bebaktaan danene ring komandan juru ngetangang bekel wadua balane. Sasampune punika dane raris malaib ka genah barisan wadua balane. Sarauhe irika dane raris mataken ring raka-rakan danene, napike dane pada rahayu.
23 Risedek Dane Daud mabaos ring rakan danene, Goliat malih medal tur nangtangin bangsa Israele sakadi sane sampun-sampun. Baosipune punika kapiragi antuk Dane Daud.
24 Rikala wadua balan Israele ngantenang Goliat, ipun sami raris malaib kabatek antuk ajerihipune.
25 Ipun pada mabaos ngajak timpalnyane, sapuniki: “Tingalinja jlemane ento! Padingehangja patangtangne! Ida Sang Prabu Saul suba majanji lakar mapaica upah gede teken anak ane nyidayang ngamatiang musuhe ento. Ida masih lakar maicayang okan idane ane istri buat dadi kurenannyane, tur kulawargan bapannyane kicen leluputan pajeg.”
26
Dane Daud raris mataken ring anake sane nampek ring dane sapuniki: “Napike upah anake sane mrasidayang ngaonang wong Pilistine miwah mebasang wong Israele saking nandang kimud? Sirake sujatinne wong Pilistin sane nenten masunat punika, sane purun nganistayang wadua balan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane nyeneng?”27 Anake punika tumuli nuturang pikolih anake sane mrasidayang ngaonang Goliat.
28
Rikala Dane Eliab, rakan danene sane pinih duur punika, mireng bebaosan Dane Daud ring anake punika, Dane Eliab raris duka ring Dane Daud, sarwi mabaos asapuniki: “To ngudiang dadi adi teka mai? Nyen ane serahin adi biri-birine ane angonang adi di tegale? Beli suba nawang perah adine ane nakal tur wanen. Pasti adi teka mai apanga maan mabalih anak masiat.”29
Nanging Dane Daud masaur sapuniki: “Tiang tan wenten ngudiang-ngudiang. Punapike tiang tan dados mataken?”30 Wus punika dane raris nilarin rakan danene tur mataken malih ring anake tiosan antuk pataken sane pateh. Tur sabilang dane mataken, dane polih pasaur sane pateh.
31
Katah anake sane miragi baos Dane Daud tur anake punika nguningayang ring Ida Sang Prabu Saul. Ida raris ngandikayang Dane Daud mangda tangkil.32 Dane Daud raris matur ring Ida Sang Prabu Saul sapuniki: “Duh ratu sang prabu, tan wenten anak sane patut ajerih ring wong Pilistine punika. Titiang sane jaga ngarepin jadmane punika.”
33
Nanging Ida Sang Prabu Saul raris ngandika ring Dane Daud sapuniki: “Kenken lakar baan cening nglawan ia, cening enu cerik, nanging ia uli cerik suba dadi prajurit.”34
Nanging atur Dane Daud ring Ida Sang Prabu Saul sapuniki: “Duh ratu sang prabu, titiang sampun biasa ngangonang biri-birin bapan titiange. Yening wenten singa wiadin beruang sane nyarap biri-birine punika asiki saking pantaran gompyokannyane,35 raris uber titiang tur lempag titiang buat mebasang biri-birine punika saking bungut singane wiadin beruange punika. Yan prade satone punika mabalik nglawan titiang, baongipune sane dengek titiang raris lempag tur pademang titiang.
36 Titiang sampun akeh mademang singa wiadin beruang. Jadma Pilistine sane nenten masunat punika jaga patehang titiang sakadi salah tunggal satone punika, santukan ipun sampun purun nganistayang wadua balan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane nyeneng.
37 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngluputang titiang saking kukun singa miwah beruange punika. Ida taler jaga ngluputang titiang saking wong Pilistine punika.”
Ida Sang Prabu Saul raris ngandika ring Dane Daud sapuniki: “Nah yening keto, kema cening majalan! Ida Sang Hyang Widi Wasa ngraksa cening.”38 Ida Sang Prabu Saul raris maicayang busana perang idane ring Dane Daud. Dane tumuli kasalukin tetopong temaga miwah kawaca temaga.
39 Dane Daud raris ngantungang pedang Ida Sang Prabu Saul ring sisin kawaca temaga punika, raris ngindayang mamargi, nanging dane nenten mrasidayang, santukan dane durung naenin ngangge pangangge sane kadi asapunika. Dane Daud raris matur ring Ida Sang Prabu Saul asapuniki: “Titiang tan mrasidayang mayuda nganggen pangangge puniki sami. Titiang durung biasa ngangge pangangge kadi asapuniki.” Dane Daud tumuli ngelus panganggene punika.
40 Dane Daud raris ngambil tungked danene, tur dane ngrereh batu sane belig malengis lelima saking tukade tur genahang dane ring kantong danene. Dane tumuli medal maranin Goliat saha sregep makta blangsut.
41
Wong Pilistin punika taler maranin Dane Daud, kasarengin antuk anake sane makta tamiangnyane sane mamargi ring arepannyane. Ipun sayan nganampekang,42 tur rikala ipun sampun pedas ring Dane Daud, ipun raris nganistayang dane, santukan dane kantun kalangkung wimuda.
43 Wong Pilistin punika raris mabaos ring Dane Daud asapuniki: “Kaden cai icang ene cicing, mawanan cai maranin icang ngaba tungked?” Ipun raris nemah Dane Daud masrana paradewa-dewannyane.
44 Sasampune punika ipun nangtangin Dane Daud sapuniki: “Nah jani maija arepin icang, icang lakar nadiang bangken caine maman kedis muah buron.”
45
Pasaur Dane Daud ring ipun sapuniki: “Cai nglawan icang baan pedang, tumbak muah gada. Nanging icang nglawan cai aji parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, Ane Maha Kuasa, Widin wadua balan Israele ane nistayang cai ento.46 Di dinane ene Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar nyerahang cai tekening icang. Icang lakar ngalahang cai tur lakar munggal baong caine. Icang lakar nadiang wadua balan Pilistine amah-amahan kedis muah buron, apanga makagumi anake nawang mungguing Israel ngelah Widi.
47 Buina makejang anake lakar nawang mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa tusing merluang pedang wiadin tumbak buat ngrahayuang kaulan Idane. Ida mula jayengrana tur Ida lakar nyerahang cai teken icang ajak makejang.”
48
Rikala Goliat maranin Dane Daud, Dane Daud digelis nyagjag nganampekin gelar wadua balan Pilistine buat jaga nglawan ipun.49 Dane Daud raris ngambil batu asiki saking kantong danene, tumuli mlangsutin Goliat. Batune punika ngenain gidat Goliate kantos macelep ring polonnyane. Irika Goliat raris bah makakeb ring tanahe.
50 Kadi asapunika Dane Daud ngaonang tur ngamademang Goliat boya nganggen pedang, nanging antuk blangsut miwah batu.
51 Dane Daud raris malaib maranin Goliat, tur ngadeg ring tundunnyane. Dane tumuli ngambil pedangipune tur ngaud pedange punika saking saungnyane ngraris nyempal baongnyane kantos pegat.
Rikala wong Pilistine manggihin mungguing pamucukipune sampun padem, ipun raris pada malaib.52 Wadua balan Israel miwah Yehudane raris pasrangkab pada bangun masuryak tur nguber wadua balan Pilistine kantos rauh ring Gat miwah gapuran kota Ekrone. Iparawong Pilistin sane keni kapademang pajlempang ring margine sane ngungsi ka Saaraim, kantos rauh ring Gat miwah Ekron.
53 Sasampune wadua balan Israele mawali saking nguber wong Pilistine punika, ipun majejarahan ring pakemahan wong Pilistine.
54 Dane Daud ngambil tenggek Goliate raris kabakta ka Yerusalem, nanging sanjatannyane kabakta ka jeroan danene.
55
Rikala Sang Prabu Saul ngaksi Dane Daud mayuda nglawan Goliat, ida mataken ring Dane Abner, senapatin wadua balan idane, sapuniki: “Nyen ngelahang pianake anake truna ento?” Dane Abner tumuli matur: “Nawegang ratu sang prabu, titiang nenten pisan uning.”56
Ida sang prabu ngandika malih: “Tegarang takonang, pianak nyene sujatinne anake truna ento!”57
Duaning punika rikala Dane Daud mawali ka kemah, sasampun dane mademang Goliat, Dane Abner raris ngajak dane nangkil ring Ida Sang Prabu Saul. Daweg punika Dane Daud kantun makta tenggek Goliate.58 Ida Sang Prabu Saul tumuli mataken ring Dane Daud: “Ih cening, pianak nyenke cening ene?”
Atur Dane Daud: “Titiang puniki pianak parekan iratune, Isai wong Betlehem punika.”1
Rikala Dane Daud sampun wusan matur ring Ida Sang Prabu Saul, Ida Yonatan, okan Sang Prabu Saule kalintang kadutdut pakayunan idane, mawinan Ida Yonatan kalintang tresna ring Dane Daud, sakadi dane tresna ring ragan danene ngraga.2 Ngawit saking rahinane punika Ida Sang Prabu Saul nenten nglugrain Dane Daud budal, nanging kapangandikayang mangda ngiring ida ring puri.
3 Ida Yonatan ngwentenang prajanjian pasawitran ring Dane Daud, duaning Ida Yonatan kalintang tresna ring Dane Daud.
4 Ida Yonatan raris ngelus jubah idane, raris kawehin Dane Daud, kadi asapunika taler baju perang idane, pedang, panah miwah pepetet idane.
5 Kija jua kaprentahang mayuda antuk Ida Sang Prabu Saul, Dane Daud tansah molih ring rana, mawinan Ida Sang Prabu Saul raris ngamanggehang Dane Daud dados senapatin wadua balan idane. Indike punika karasayang becik antuk rakyate miwah antuk paraprakanggen Ida Sang Prabu Saule makasami.
6
Ritatkala Dane Daud miwah prajurite mantuk saking payudan, sasampun dane ngaonang Goliat, paraistri-istrine sami pada medal saking sakancan kota-kota Israele mendakin Ida Sang Prabu Saul, sarwi makakidungan miwah masolah sinambi nyuarayang rebana miwah nyuarayang grincing kabatek antuk gargitan manahipune.7 Sajeroning kaliangane punika paraistri-istrine pada masolah tur makidung saling saurin, kadi asapuniki: “Ida Sang Prabu Saul ngaonang meseh panyiu-nyiuan, nanging Dane Daud malaksa-laksaan.”
8 Kakidungane punika ngawinang Ida Sang Prabu Saul sungkan ring kayun, tur duka pisan. Ida mabaos ring kayun asapuniki: “Pabuat Daud orahanga malaksa-laksaan, nanging pabuat idewek panyiu-nyiuan. Sinah manian ia ane lakar dadianga raja.”
9 Ngawit saking rahinane punika, Ida Sang Prabu Saul setata iri ati tur geting ring Dane Daud.
10
Benjangne tan dumade roh jaat sane saking Ida Sang Hyang Widi Wasa punika ngrangsukin Ida Sang Prabu Saul, kantos ida sakadi anak buduh ring tengah purine. Kala punika Dane Daud sedekan nyuarayang rebab sakadi biasanipun, tur Ida Sang Prabu Saul ngagem tumbak ring tangan idane saha mapakayun asapuniki:11 “Melahan tandalang Daud di temboke.” Ida Sang Prabu Saul nglongsor Dane Daud antuk tumbak kantos ping kalih. Nanging Dane Daud tansah makelid.
12
Ida Sang Prabu Saul sayan rumasa ajerih ring Dane Daud, duaning Ida Sang Hyang Widi Wasa ngiangin Dane Daud, tur sampun matilar saking Ida Sang Prabu Saul.13 Duaning punika Ida Sang Prabu Saul mapakayunan ngedohang Dane Daud, tur dane kadadosang komandan siu diri. Sabilang Dane Daud mimpin pasukan danene medal ka payudan,
14 dane tansah molihing rana, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngiangin dane.
15 Rikala ida sang prabu ngaksi mungguing Dane Daud tansah molihing rana, ida sayan ajerih malih ring Dane Daud.
16 Nanging iparawong Israel miwah wong Yehudane sayan tresna asih ring Dane Daud, santukan dane dados pamimpin sane tansah labda karya.
17
Ida Sang Prabu Saul raris ngandika ring Dane Daud, asapuniki: “Ni Merab, pianak bapane luh ane kelihan, lakar baang bapa cening dadi kurenan ceninge, sakewala apanga cening ngayah teken bapa dadi prajurit ane satia tur masiat nindihin Ida Sang Hyang Widi Wasa.” (Pakayunan Ida Sang Prabu Saul sapuniki: “Apang eda liman gelahe ane ngamatiang Daud, nanging apanga anak Pilistin ane ngamatiang ia.”)18
Dane Daud matur asapuniki: “Sapasirake titiang puniki, sirake kadang wargan titiange, kantos titiang jaga dados mantun sang prabu?”19 Nanging sasampune rauh panemayanipun ida patut nyerahang Dane Merab, ring Dane Daud, Dane Merab raris kaparabiang ring Adriel anak saking Mehola.
20
Dane Mikal, okan Sang Prabu Saule sane istri kasemaran ring Dane Daud. Rikala indike punika kuningayang ring Ida Sang Prabu Saul, ida rumasa ledang ring kayun.21 Santukan Ida Sang Prabu Saul mapakayun asapuniki: “Depang suba baang icening Mikal, apanga ia dadi jeet pabuat Daud, apang ia matianga baan wong Pilistine.” Duaning punika Ida Sang Prabu Saul malih ngandika ring Dane Daud sane kaping kalihipun sapuniki: “Cening lakar dadi mantun bapane.”
22 Ida Sang Prabu Saul raris mrentahang paramantrin idane mabaos sesiliban ring Dane Daud kadi asapuniki: “Sujatinipun ida sang prabu ledang pisan ring ragane, kadi asapunika taler paraprakanggen idane sami tresna ring ragane. Duaning punika sampunangja makelid buat dados mantun sang prabune.”
23
Paraprakanggene raris ngrauhang indike punika ring Dane Daud nanging Dane Daud matur asapuniki: “Luih pisan anake sane dados mantun ida sang prabu. Indike punika kalintang luih buat anake sane tiwas tur nista dama sakadi tiang.”24
Paraprakanggene raris ngaturang baos Dane Daud punika ring Ida Sang Prabu Saul.25 Ida Sang Prabu Saul malih ngandikayang paraprakanggene punika mabaos ring Dane Daud sapuniki: “Basan pupur sane karsayang antuk sang prabu, wantah kulit muncuk pranan wong Pilistine sane sampun kapademang satus akehipun, makadados pangwales ring meseh-meseh idane.” (Kadi asapunika rencanan Ida Sang Prabu Saul buat nyedayang Dane Daud malantaran wong Pilistin.)
26 Rikala paraprakanggen Ida Sang Prabu Saul ngrauhang baose punika ring Dane Daud, Dane Daud raris sairing jaga dados mantun sang prabu. Sadurung rauh rahina pabuncingane,
27 Dane Daud miwah prajurit danene sampun lunga tur mademang wong Pilistin satak diri. Dane raris ngambil tur ngetep kulit muncuk pranan wong Pilistine makasami raris katurang ring ida sang prabu tur kawilang ring ajeng idane, mangda dane prasida dados mantun idane. Irika Sang Prabu Saul raris maicayang Ida Mikal, okan idane ring Dane Daud makadados rabin danene.
28
Sane mangkin Sang Prabu Saul tatas uning mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa ngiangin Dane Daud, samaliha Mikal okan idane taler tresna ring Dane Daud.29 Duaning punika sapanyeneng idane, Ida Sang Prabu Saul sumingkin ajerih ring Dane Daud, tur dane kanggep dados meseh.
30
Sabilang wadua balan Pilistine medal ka payudan, Dane Daud tansah molih ring rana langkungan ring parasenapatin Ida Sang Prabu Saul sane tiosan. Punika duaning Dane Daud raris kabinawa pisan.1
Ida Sang Prabu Saul ngandikayang ring Ida Yonatan, okan idane, miwah ring paraprakanggen idane, mungguing ida madue rencana jaga nyedayang Dane Daud. Nanging Ida Yonatan tresna pisan ring Dane Daud,2 mawinan dane raris nguningayang paindikane punika ring Dane Daud sapuniki: “Ajin tiange ngrencanayang lakar ngamatiang adi. Sawireh keto yatnain dewek adine buin mani semengan. Mengkebja adi di tongose ane ilid tur nongosja adi ditu.
3 Tiang lakar kema ngiringang ajin tiange paek teken tongos adine mengkeb ento, tur ngrembugang unduk adine teken ajin tiange. Yen ada ane tawang tiang, tiang lakar ngorahin adi.”
4
Ida Yonatan ngaturang kabecikan Dane Daud ring Ida Sang Prabu Saul ajin idane sapuniki atur idane: “Aji, sampunang aji ngardi iwang marep ring Daud, parekan druene, santukan ipun nenten naenin ngardi iwang mantuk ring aji. Tungkalikanipun saananing sane sampun laksanayang ipun, punika sampun dados pitulungan sane ageng pamantuka ring aji.5 Ipun sampun ngetohang urip rikala ipun ngaonang Goliat. Samaliha Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun mapaica kamenangan sane ageng pabuat bangsa Israel. Ritatkala aji sampun ngaksi indike punika, aji kalintang ledang ring kayun. Sane mangkin napike awinanipun aji mapakayun ngardi iwang ring anake sane tan padosa, tur ngamademang Daud tan pakrana?”
6
Ida Sang Prabu Saul ngidepang atur Ida Yonatan, tumuli masumpah sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, mungguing ida nenten pacang nyedayang Dane Daud.7 Ida Yonatan raris ngandikain Dane Daud tur ngrauhang ring dane daging bebaosane sami. Sasampune punika Ida Yonatan ngajak Dane Daud tangkil ring Ida Sang Prabu Saul, tur irika Daud raris ngaturang ayah sakadi sane sampun-sampun.
8
Rikala malih wenten yuda nglawan wong Pilistine, Dane Daud ngaonang ipun makasami, kantos ipun pada jerih kapilayu.9
Sedek rahina anu roh jaat sane saking Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngrangsukin Ida Sang Prabu Saul. Rikala punika Ida Sang Prabu Saul sedekan malinggih ring puri, sarwi ngagem tumbak, tur Dane Daud sedekan nyuarayang rebab.10 Tan dumade, Ida Sang Prabu Saul raris numbak Dane Daud. Pakayunan idane mangdane Dane Daud matandalan ring temboke, nanging Dane Daud raris makelid, kantos tumbak Ida Sang Prabu Saule mapacekan ring temboke. Dane Daud raris malaib ngluputang raga.
11
Ring wengi punika Ida Sang Prabu Saul raris ngutus utusan ka jeron Dane Daud, buat nyelehin tur nyedayang Dane Daud benjang semengane. Nanging Dane Mikal, rabin Dane Daude makeling dane kadi asapuniki: “Yening beli nenten makaon ring wengine puniki, benjang janten beli jaga seda.”12 Dane Mikal raris nedunang Dane Daud saking jendelane. Dane Daud raris malaib ngluputang raga.
13 Sasampune punika Dane Mikal raris ngambil bedogol pangijeng jeroan danene, kagenahang ring pameremane, kagalengin antuk bulun kambing tumuli kasaputin.
14 Ritatkala utusan Ida Sang Prabu Saul rauh jaga ngejuk Dane Daud, Dane Mikal nguningayang mungguing Dane Daud sungkan.
15 Nanging Ida Sang Prabu Saul malih ngutus utusane punika mawali mangda medasin Dane Daud, sapuniki pangandikan idane: “Aba Daud kayang pasareane mai, gelahe lakar ngamatiang ia.”
16 Parautusane punika tumuli ngranjing ka jeroan, tur panggihin ipun wenten bedogol panunggun jerone ring pamereman danene, magaleng bulun kambing.
17 Ida Sang Prabu Saul tumuli ngandika ring Dane Mikal, kadi asapuniki: “Ngudiang dadi cening ngapus aji cara buka keto, tur maang musuh ajine ngluputang dewek.”
Nanging pasaur Dane Mikal ring Ida Sang Prabu Saul asapuniki: “Ipun maosang mungguing ipun jaga mademang titiang yening titiang nenten nulungin ipun ngluputang dewek.”18
Sasampune Dane Daud luput, dane raris lunga ka genah Dane Samuel ring Rama tur nguningayang sapariindik sane kalaksanayang antuk Ida Sang Prabu Saul marep ring ragan danene. Sapangrarisipun Dane Daud miwah Dane Samuel raris lunga ka Nayot tur jenek irika.19 Ritatkala Ida Sang Prabu Saul uning, mungguing Dane Daud wenten ring Nayot sane ring Rama,
20 ida raris ngutus makudang-kudang anak jaga ngejuk Dane Daud. Parautusan punika raris manggihin makudang-kudang nabi sane kapimpin antuk Dane Samuel, sedekan masolah tur masuryak-suryak. Irika Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli nedunin utusane punika sami, kantos ipun taler sareng masolah tur masuryak.
21 Rikala Ida Sang Prabu Saul mireng indike punika ida malih ngutus utusan, tur utusane punika taler sareng masolah miwah masuryak. Malih ida ngutus utusan sane kaping tiganipun, nanging utusane punika taler pateh kadi asapunika.
22 Pamuputipun ida nakenang: “Dijake Dane Samuel muah Daud nongos?” Irika ida katurin mungguing Dane Samuel miwah Dane Daud wenten ring Nayot.
23 Rikala ida lunga mrika, ida taler kaencegin antuk Roh Ida Sang Hyang Widi Wasa, mawinan ida masolah masuryak sapanjang margine ka Nayot.
24 Ida nglukar busanan idane tur masolah miwah masuryak ring ajeng Dane Samuel, tur bah malugas arahina miwah awengi mepek. (Punika awinanipun wenten sesenggakan kadi asapuniki: “Punapike Sang Prabu Saul sampun dados nabi?”)
1
Dane Daud raris malaib saking Nayot, sane ring Rama, maranin Ida Yonatan. Dane Daud mataken sapuniki: “Apa pelih tiange? Kacorahan apa ane suba laksanayang tiang? Apa pelih tiange teken ajin beline ane ngawanang ida mapakayunan ngamatiang tiang?”2
Ida Yonatan raris masaur asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa tusing nglugrain adi mati. Ajin tiange setata ngandikayang teken tiang saluiring ane lakar laksanayang ida yadian ane penting wiadin ane tuara penting. Ida tusing lakar ngengkebang unduke ento teken tiang. Unduk ane orahang adi ento tusing saja buka keto.”3
Nanging Dane Daud masaur sapuniki: “Ajin beline wikan pesan mungguing beli tresna teken tiang. Sawireh keto ida suba ngamastiang di kayun, tusing lakar mitauin beli unduk ane lakar laksanayang Ida, sawireh beli lakar sakit ati. Tiang masumpah teken beli sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nyeneng, mungguing tiang enu tuah buin atampak uli di patine.”4
Ida Yonatan raris mabaos ring Dane Daud sapuniki: “Nah yening keto, ane jani kenkenja keneh adine, ento ane lakar jalanang tiang.”5
Dane Daud raris mabaos ring Ida Yonatan sapuniki: “Buin mani Rerainan Bulan Baru. Tiang patutne ngiring ida sang prabu marayunan. Nanging yening beli adung, tiang lakar mengkeb di tegale nganti buin puan petengne.6 Yening ajin beline uning mungguing tiang tusing ngiring ida marayunan, uningayang teken ida mungguing tiang suba mapamit teken beli buat digelis mulih ka Betlehem sawireh ada odalan di kulawargan tiange.
7 Yening ida ngandika: Nah depang, marti mungguing tiang rahayu. Nanging yening ida duka, ento mapiteges mungguing ida suba ngamastiyang jaga nyengkalen tiang.
8 Ingetang pesan pangidih tiange. Agemja prajanjian beline ane suci teken tiang. Nanging yening tiang lompang apang beli ane ngamatiang tiang. Ngudiang dadi beli ngajak tiang ka ajeng idane buat kamatiang.”
9
Nanging Ida Yonatan masaur sapuniki: “Edaja adi minehin unduk ane buka keto! Yening tiang tatas nawang mungguing ajin tiange suba ngamastiang buat nyengkalen adi, sinah tiang ngorahang teken adi.”10
Dane Daud raris mataken ring Ida Yonatan, kadi asapuniki: “Nyen ane lakar ngorahin tiang yening ajin beline nyaurin beli aji duka?”11
Pasaur Ida Yonatan ring Dane Daud: “Jalan iraga kema ka tegale.” Dane Sareng kalih raris lunga ka tegale.12 Ida Yonatan tumuli mabaos ring Dane Daud kadi asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin anak Israele ane pinaka saksi. Buin mani wiadin buin puan sawatara kali jani, tiang lakar nyelehin pakayunan ajin tiange. Yening melah kayun idane marep teken adi, tiang lakar ngantegang raos teken adi.
13 Nanging yening ajin tiange saja makayunan nyengkalen adi dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamatiang tiang yan tiang tusing ngantegang paundukane ento teken adi, tur mebasang adi makaad saha rahayu. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngiangin adi, buka Ida suba ngiangin ajin tiange.
14 Yening prade tiang enu idup, tiang ngidih apanga adi ngagem janjin adine, tur nyinahang kasatian adine tekening tiang! Nanging yening tiang mati,
15 sinahangja kasatian adine teken kulawargan tiange sakayang-kayang. Tur yening Ida Sang Hyang Widi Wasa masmi musuh-musuh adine makejang,
16 dumadak prajanjian iragane ajak dadua tetep langgeng. Nanging yen ento kapurug, Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar nyisipang adi.”
17
Sasampune punika Ida Yonatan tumuli ngedih mangdane Dane Daud kayun majanji malih apisan, buat jaga nyinahang kapitresnan danene ring Ida Yonatan, duaning Ida Yonatan tresna ring Dane Daud sakadi nresnain ragan idane ngraga.18 Ida Yonatan nglanturang baos idane kadi asapuniki: “Sawireh buin mani Rerainan Bulan Baru, sinah adi lakar katakonang yening adi tusing ngiring marayunan.
19 Nanging buin puan, pasti adi lakar kaserepang. Sawireh keto adi patut mengkeb di tongos adine mengkeb ipidan, tur apanga adi mengkeb di durin tumpukan batune ditu.
20 Tiang lakar manahang panah tetelu ka samping batune ento, idep-idepan tiang manah satunggaling sasaran.
21 Ditu tiang lakar nunden parekan tiange kema nyemak besin panahe ento. Yening tiang ngorang teken ia kene: Iwasinja, panahe ulung sada dinian, kemaja jemak, ento mapiteges mungguing adi rahayu tur dadi pesu. Tiang masumpah sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nyeneng, mungguing adi tusing enu sajeroning baya.
22 Nanging yening tiang ngomong teken ia kene: Iwasinja, panahe ento ulung enu dituan, marti adi apanga makisid, sawireh Ida Sang Hyang Widi Wasa nguduhang apanga adi magedi.
23 Nah yen buat janjin iragane ane adakang iraga ajak dadua, Ida Sang Hyang Widi Wasa makadadi saksi mungguing iraga lakar ngagem ento sakayang-kayang.”
24
Sasampune punika, Dane Daud raris masingidan ring tegale. Rikala rauh Rerainan Bulan Barune, sang prabu raris malinggih jaga marayunan.25 Ida sang prabu malinggih ring genah idane sane biasa, nampek ring temboke. Ida Yonatan malinggih marep-arepan ring sang prabu tur Dane Abner ngabih Ida Sang Prabu Saul, nanging genah Dane Daude puyung.
26 Ida Sang Prabu Saul nenten maosang punapa-punapi ring rahinane punika, duaning ida mapikayun asapuniki: “Mirib ada ane nyantulin ia wiadin ia kasebelan.”
27 Benjangne sasampun Rerainan Bulan Barune punika nglintang, tur genah Dane Daude kantun puyung, Ida Sang Prabu Saul raris mataken ring Ida Yonatan, kadi asapuniki: “Apa krana Daud dadi tusing teka madaar, ane ibi muah ane jani?”
28
Ida Yonatan tumuli matur ring Sang Prabu Saul, asapuniki: “Daud sampun ngedih saha banget ring titiang, mangdane ipun kalugra budal ka Betlehem.29 Asapuniki baosnyane: ‘Lugrainja tiang mapamit, santukan wenten upacara ngaturang aturan ring kulawargan tiange ring desa. Paranyaman tiange mapangedih mangdane tiang budal. Duaning asapunika, yening semeton yakti masawitra ring tiang, icenja tiang sela jaga kapanggih ring nyama-nyamaan tiange.’ Punika awinanipun, ipun nenten ngiring aji marayunan.”
30
Irika Sang Prabu Saul duka pisan ring Ida Yonatan, sarwi ngandika asapuniki: “Ih panak bebinjat. Ane jani bapa nawang mungguing cai ngilonin I Daud. Cai nganistayang dewek caine muah memen caine!31 Apake cai tusing nawang, mungguing yen I Daud enu idup, cai tuara lakar taen dadi ratu dini? Ane jani kema alih ia, tur ajak ia mai, sawireh ia patut mati!”
32
Nanging Ida Yonatan matur ring Sang Prabu Saul kadi asapuniki: “Napike awinanipun Daud jaga kapademang? Napike sane sampun laksanayang ipun?”33
Irika Sang Prabu Saul raris nglongsor Ida Yonatan antuk tumbak buat jaga nyedayang ida. Malantaran punika Ida Yonatan prasida uning, mungguing ajin idane sampun puput ring pakayunan jaga nyedayang Dane Daud.34 Duaning asapunika Ida Yonatan raris matangi tur digelis nilarin pestane tur nenten ngajengang punapa-punapi ring rahinane punika, inggih punika rahina sane kaping kalih ring Rerainan Bulan Barune punika. Ida banget pisan mangenang Dane Daud, duaning ajin idane sampun nganistayang Dane Daud.
35 Benjangne palimunan pisan Ida Yonatan lunga ka tegale, jaga kapanggih ring Dane Daud, sakadi janjin idane. Ida kairing antuk parekan alit adiri.
36 Ida Yonatan raris ngandika ring parekan idane, kadi asapuniki: “Kemaja malaib, duduk panahe ane bakal panahang icang.” Wau parekane punika malaib, Ida Yonatan raris nglepas panah idane.
37 Rikala parekane rauh ring genah panahe ulung, Ida Yonatan raris majeritan ring ipun sapuniki: “Panahe ento enu dituan ulungne.
38 Enggalin, eda majujuk dogen ditu!” Parekane tumuli nuduk panahe punika raris mawali ring gustinnyane.
39 Nangingke parekane punika nenten uning napi tegesne punika sami, sajawining Ida Yonatan miwah Dane Daud sane uning.
40 Sasampune punika, Ida Yonatan raris maicayang sanjatan idane ring parekan idane tur ngandikayang ipun makta sanjata punika mawali ka kota.
41
Sasampun parekane punika budal, Dane Daud raris medal saking ungkur tumpukan batune, tumuli nylempoh tur sumungkem ping tiga kantos prarain danene nganteg tanah. Sang kalih raris pada nangis tur saling aras. Kasungsutan Dane Daud bangetan ring Ida Yonatan.42 Sasampune punika Ida Yonatan raris mabaos ring Dane Daud sapuniki: “Kema adi makaad saha rahayu. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa tansah ngiangin adi. Ida Sang Hyang Widi Wasa makadadi saksi mungguing adi muah tiang, katurunan adine muah katurunan tiange, lakar ngagem prajanjiane ane suci, ane suba gae iraga ajak dadua sakayang-kayang.”
43 Wus punika Dane Daud raris matangi tumuli kesah saking irika tur Ida Yonatan raris mantuk ka kota.
1
Dane Daud raris lunga ka Nob matemu ring Dane Ahimelek sane dados pandita irika. Dane Ahimelek rauh ngejer mendakin Dane Daud, sarwi mataken sapuniki: “Napi awinan cening rauh mriki praragaan kewanten?”2
Dane Daud tumuli matur ring Dane Ahimelek asapuniki: “Tiang rauh mriki nampa nyuun titah ida sang prabu. Ida ngandikayang tiang mangda sampunang wenten anak sane uning ring titah sane margiang tiang. Punika awinanipun paraprajurit tiange prentahang tiang mangda nyantosang tiang ring satunggiling genah.3 Sane mangkin napi sane druenang guru iriki? Icenja tiang roti limang bungkul wiadin napi kewantenja sane wenten.”
4
Sang pandita raris masaur sapuniki: “Tiang nenten pisan maderbe roti biasa, sajawining roti suci kewanten. Cening dados ngambil rotine punika, yening prajurit-prajurit ceninge wau-wau puniki sampun nenten matemu semara ngajak anak luh.”5
Dane Daud malih matur ring sang pandita sapuniki: “Mula wantah prajurit tiange pada ngagem kasucian yadiastun tiang ngamargiang titah sane biasa, napi malih tiang ngamargiang titah sane pingit sakadi mangkin puniki.”6
Sang pandita raris maicayang roti sucine punika, rehning irika nenten wenten roti tiosan, sajawining roti sane sampun katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Rotine punika sampun kambil saking genah aturane tur sampun kagentosin antuk roti sane anyar.7
(Duk punika kepalan pangangon Ida Sang Prabu Saul sane mawasta Doeg, jadma Edom, kabenengan wenten irika santukan ipun nyadia jaga ngaturang aturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.)8
Dane Daud raris mataken ring Dane Ahimelek sapuniki: “Punapike guru madue tumbak wiadin pedang sane dados tunas tiang. Santukan tiang kalintang gegison ngamargiang prentah ida sang prabu ngantos tiang nenten polih sela buat ngambil sanjatan tiange.”9
Sang pandita masaur asapuniki: “Iriki wantah wenten pedang Goliate, wong Pilistin sane pecak kaonang cening ring Lebak Ela. Pedange punika wenten ring ungkur epode makaput antuk kain. Yening cening makayunan ngambil pedange punika, rarisang ambil. Wantah punika sanjata sane wenten iriki.” Dane Daud tumuli matur sapuniki: “Paicayangja pedange punika ring tiang, santukan nenten wenten malih pedang sane becikan ring punika.”10
Ring rahinane punika ugi Dane Daud raris lunga jaga nyingidang ragan danene saking Sang Prabu Saul. Dane raris maranin Ida Sang Prabu Akis sane madeg ratu ring kota Gat.11 Paraprakanggen Ida Sang Prabu Akis raris matur sapuniki: “Boyake puniki Daud sane madeg ratu ring panegarannyane? Anake puniki sampun sane anggena kakidungan antuk paraistrine rikalaning ipun masolah, sapuniki: ‘Sang Prabu Saul sampun ngamademang meseh panyiuan, nanging Dane Daud sampun ngamademang panglaksaan.’ ”
12
Bebaosane punika nuek pakayunan Dane Daud tur ngawinang dane rumasa ajerih pisan ring Ida Sang Prabu Akis.13 Duaning asapunika rikala anake akeh ngiter tur mamanah ngejuk dane, dane raris mapi-mapi buduh tur matingkah sakadi anak buduh. Dane raris ngawag nulis ring gapuran kotane tur widuh danene maliah rauh ka jenggot danene.
14 Sang Prabu Akis raris ngandika ring paraprakanggen idane, sapuniki: “Iwasinja jlemane ento buduh. Ngudiang dadi paman ngajak ia mai?
15 Apake dini kuangan anak buduh. Ngudiang paman buin ngaba anak buduh lenan buat ngaenang gelah inguh malantaran tingkahne ane buduh dini di puri?”
1
Dane Daud raris kesah saking Gat tur ngungsi gua sane nampek ring kota Adulam. Rikala parasemeton miwah kadang wargan danene sane lianan mireng indike punika, dane sareng sami tumuli ngrauhin tur nyarengin dane irika.2 Sakancan anake sane katindes wiadin anake sane kuber-uber antuk anake sane mutangang, wiadin anake sane sakit ati, sami pada rauh ring dane. Dane Daud dados pamimpin anake punika sane akehipun sawatara wenten samas diri.
3
Saking irika dane raris lunga ka Mispa wewidangan Moabe. Dane matur ring sang prabu ring Moab, asapuniki: “Lugrainja bapa miwah memen titiange ngiring iratu magenah iriki, kantos titiang prasida uning punapi pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane jaga tumiba ring titiang.”4 Aji miwah biang danene raris kaserahang ring sang prabu ring Moab, tur sang kalih jenek irika sakantun Dane Daud mengkeb ring guane.
5
Sasampune punika Nabi Gad raris ngrauhin Dane Daud sarwi mabaos sapuniki: “Sampunangja cening jenek iriki. Gelisangja budal ka tanah Yehuda.” Dane Daud raris lunga saking irika tur ngungsi wana Herete.6
Sedek rahina anu Ida Sang Prabu Saul rauh ring Gibea. Irika Ida malinggih ring batan wit tamariskane ring duur bukite, sarwi ngagem tumbak tur kiter antuk paraprakanggen idane. Ida sampun katurin uning, mungguing Dane Daud miwah pangiring danene, sampun kuningin genahnyane.7 Irika ida raris ngandika ring paraprakanggen idane, asapuniki: “Nah jani padingehangja ih parawong Benyamin! Apake Daud lakar maang nyama ajak makejang pategalan muah pabianan anggur? Apake ia lakar nadiang nyama dadi senapati pabuat wadua balannyane?
8 Apake ento ane dadi krana nyama lakar nglawan tiang? Uli pantaran nyamane aukudko tuara ada ane ngorahin tiang, mungguing icening Yonatan suba ngae pasubaya ngajak I Daud? Aukudko tusing ada uli pantaran nyamane ane madalem tiang, wiadin ngorahin tiang, mungguing Daud, salah tunggal jleman tiange kanti kayang jani ngalih sela buat ngepet patin tiange, tur panak tiange ane suba ngangsok ia.”
9
Doeg wong Edome punika sane taler wenten irika sareng-sareng ring paraprakanggene, tumuli matur sapuniki: “Rikala titiang nangkil ring Pandita Ahimelek, okan Dane Ahitub ring Nob, titiang manggihin Dane Daud irika.10 Pandita Ahimelek sampun nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa indik sane patut kamargiang antuk Dane Daud tur sang pandita sampun mapaica bekel miwah pedang Goliat wong Pilistine punika ring Dane Daud.”
11
Ida Sang Prabu Saul raris mrentahang mangda ngaturin Pandita Ahimelek okan Dane Ahitub, kadi asapunika taler kulawargan danene sane dados pandita ring Nob. Dane sareng sami raris pada rauh tangkil ring sang prabu.12 Sang Prabu Saul raris ngandika sapuniki: “Ih Ahimelek padingehangja munyin gelahe.”
Pasaur danene: “Inggih ratu sang prabu.”13
Sang Prabu Saul nglanturang pangandika: “Ngudiang dadi guru mapiguman ngajak I Daud lakar nglawan tiang? Ngudiang dadi guru maang ia sangu muah pedang? Buina nunasang teken Ida Sang Hyang Widi Wasa ane patut kalaksanayang. Ane jani ia suba mabalik nglawan tiang tur ngalih sela lakar ngamatiang tiang.”14
Pandita Ahimelek tumuli matur sapuniki: “Dane Daud punika, prakangge druene sane pinih satia tuu. Dane dados mantun palungguh iratu, miwah dados komandan tabeng dadan palungguh iratu. Samaliha kajiang antuk sakancan anake sane wenten ring puri.15 Sawiakti titiang nunasang indik pamargin danene ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur indike punika nentenja wau apisan margiang titiang. Mungguing indik mapiguman nglawan palungguh iratu, sampunang pisan palungguh iratu nalih titiang wiadin salah tunggal kulawargan titiange. Titiang nenten pisan uning ring paindikane punika.”
16
Nanging pangandikan ida sang prabu sapuniki: “Guru Ahimelek, guru muah kulawargan gurune patut kamatiang.”17 Ida sang prabu tumuli mrentahang tabeng dadan idane sane wenten ring samping idane: “Nah kema matiang parapanditan Ida Sang Hyang Widi Wasa ento, sawireh ia milon teken Daud. Yadiastu ia nawang Daud malaib, nanging ia tuara ngaturang unduke ento tekening gelahe.” Nanging paratabeng dadan idane nenten wenten sane purun jaga nyedayang parapanditan Ida Sang Hyang Widi Wasa punika.
18 Ida sang prabu raris ngandika ring Doeg: “Kema cai ane ngamatiang parapanditane ento.” I Doeg tumuli nyedayang parapanditane punika makasami. Ring rahinane punika wenten sareng ulung dasa lima diri pandita sane wenang ngangge busana epod, sane kasedayang antuk I Doeg.
19 Kadi asapunika taler Ida Sang Prabu Saul mrentahang mangda ngamademang jadmane sane wenten ring desa Nobe sane dados desan parapanditane punika, sane lanang wiadin istri, anak alit-alit rauhing rare sane kantun nyusu, banteng, keledae miwah biri-birinipune sami.
20
Nanging wenten okan Dane Ahimelek adiri sane mapesengan Abyatar nyidayang luput, tur dane lunga ngrauhin Dane Daud.21 Dane Abyatar nguningayang ring Dane Daud, indik Ida Sang Prabu Saul sampun nyedayang parapanditan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
22 Dane Daud mabaos ring Dane Abyatar asapuniki: “Rikala tiang manggihin I Doeg irika duk rahinane punika, tiang sampun uning mungguing ipun pasti jaga nguningayang indike punika ring Ida Sang Prabu Saul. Duaning punika tiang sane dados awinan, kantos kulawargan semetone sami kasedayang.
23 Sane mangkin ngiringja sareng-sareng ring tiang, sampunang ajerih. Ida Sang Prabu Saul mapakayun ngepet patin semeton miwah patin tiange, nanging semeton jaga rahayu sareng-sareng ring tiang.”
1
Dane Daud katurin piuning mungguing wong Pilistine ngebug kota Kehilane tur ngrampas pamupon gandume sane wau kanyi.2 Duaning punika dane raris nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Punapike titiang kalugra maperang nglawan wong Pilistin punika?”
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa: “Nah kema kita maperang nglawan bangsane ento, tur bebasangja kota Kehilane ento.”3
Nanging parapangiring Dane Daud raris matur ring dane kadi asapuniki: “Elingangja, iriki ring Yehuda kewanten iraga sampun rumasa ajerih, napi malih yening iraga pacang ka Kehila jaga nglawan wadua balan wong Pilistine.”4 Duaning punika Dane Daud tumuli nunasang malih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur Ida nyaurin dane kadi asapuniki: “Kemaja majalan ka Kehila, sawireh Ulun lakar mapaica kamenangan teken kita marep teken wong Pilistin ento.”
5 Irika Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene raris lunga ka Kehila tur ngebug wong Pilistine punika. Ingon-ingonnyane kajarah tur bangsa Pilistine kakaonang. Kadi asapunika Dane Daud ngluputang kota Kehilane punika.
6
Rikala Dane Abyatar putran Dane Ahimeleke kapilayu, dane maranin Dane Daud ring Kehila. Duk punika dane taler makta kawaca epod.7
Ida Sang Prabu Saul katurin piuning mungguing Dane Daud sampun lunga ka Kehila. Ida Sang Prabu Saul raris ngandika asapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nyerahang Daud teken tiang. Ia masuk ka kotane ane matembok tur kurinne mapalang ento marti ia ngurung dewekne padidi.”8 Ida Sang Prabu Saul tumuli ngesengin wadua balan idane sami, jaga mayuda ka Kehila tur ngurung Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene.
9
Rikala Dane Daud uning mungguing Ida Sang Prabu Saul jaga ngebug dane, dane tumuli mabaos ring Dane Abyatar sapuniki: “Indayang bakta mriki kawaca epode punika.”10 Sasampune punika Dane Daud raris matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Singgih Ratu, Widin bangsa Israele, titiang sampun miragi orti sane pasti, mungguing Sang Prabu Saul jaga rauh mriki ka Kehila, tur jaga masmi kotane puniki uli krana titiang kaula druene.
11 Punapike warga kotane puniki jaga nyerahang titiang ka tangan idane? Punapike Sang Prabu Saul jaga yuakti rauh sakadi sane sampun piragi titiang? Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Widin wong Israele, nikayangja ring titiang.”
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli masaur sapuniki: “Ia lakar teka.”12
Sasampune punika Dane Daud matur malih sapuniki: “Punapike warga kota Kehilane puniki jaga nyerahang titiang miwah anake sane sareng-sareng ring titiang ka tangan Sang Prabu Saul?” Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa: “Kita lakar serahanga.”13
Dane Daud miwah parapangiring danene, sawatara wenten tigang atak diri akehipun, raris medal saking kota Kehila terus lunga ka genah-genah pangungsiane. Rikala Ida Sang Prabu Saul mireng mungguing Dane Daud sampun matilar saking Kehila, ida ngurungang rencanan idane.14
Dane Daud raris masingidan ring pagunungan ring tegal melakange sane nampek ring Sip. Sang Prabu Saul tan mari ngrereh Dane Daud nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten nyerahang Dane Daud ring ida.15 Dane Daud uning mungguing Sang Prabu Saul sampun medal jaga ngepet patin danene.
Rikala Dane Daud wenten ring Koresa, ring tegal melakange sane nampek ring Sip,16 Ida Yonatan rauh maranin dane irika. Dane mituturin buat nguatang kapracayan Dane Daud ring Ida Sang Hyang Widi Wasa,
17 sarwi mabaos sapuniki: “Edaja adi jejeh, sawireh ajin tiange tuara lakar nyidayang ngejuk adi. Ajin tiange suba uning mungguing adi lakar dadi ratun wong Israele, tur tiang lakar molih tegak betenan teken adi buin aundag.”
18 Sasampune punika dane sareng kalih ngwentenang prajanjian pasawitrayan sane suci. Sapangrarisipun Dane Daud jenek ring Koresa, nanging Ida Yonatan mantuk ka purin idane.
19
Sedek rahina anu makudang-kudang wong Sip rauh tangkil ring Sang Prabu Saul ring Gibea sarwi matur sapuniki: “Dane Daud wenten masingidan ring wewidangan titiange ring Gunung Hahila, delod alas Yehudane.20 Sauning titiang, palungguh iratu kalintang kedeh mapakayun ngejuk dane. Duaning punika rarisangja lunga ka daerah titiange, tur titiang purun mastiang mungguing palungguh iratu jaga prasida ngejuk dane.”
21
Pasaur Sang Prabu Saul sapuniki: “Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin nyama sawireh nyama suba nyinahang tresna baktin nyamane teken tiang.22 Ane jani kemaja majalan pedasin buin apanga kanti tawang nyama, dija ia nongos tur nyen ane suba nepukin ia ditu, sawireh tiang ningeh ia anak ane celih pesan.
23 Saratang pesan apang nyama nawang tongosne ia mengkeb, suba keto enggalang uningayang mai. Kala ditu tiang lakar kema bareng-bareng ajak nyama. Yening ia ada di wewengkone ditu, tiang lakar ngruruh ia yadian kanti nganteg ka sawewengkon Yehudane makejang.”
24
Anake punika raris mamargi mawali ka Sip ngriinin Sang Prabu Saul. Daweg punika Dane Daud, miwah pangiring danene sampun magenah ring alas Maone, ring lebake sane nyamping ring sisi kelod tegal melakang Yehudane.25 Daweg Sang Prabu Saul miwah parawadua balan idane mamargi ngrereh Dane Daud, indike punika kapiragi antuk Dane Daud, mawinan dane raris magingsir ka gunung batune, raris malinggih ring alas Maone. Rikala Sang Prabu Saul mireng indike punika, ida raris ngetut Dane Daud ka genahe punika.
26 Sang Prabu Saul miwah parawadua balan idane mamargi ring sisin gununge sane drikian tur Dane Daud miwah parapangiring danene ring sisi sane drikaan. Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene digelis makelid saking Sang Prabu Saul miwah wadua balan idane. Rikala Sang Prabu Saul miwah wadua balan idane sampun nampek tur tambis-tambis mrasidayang ngejuk Dane Daud miwah parapangiring danene,
27 jeg wenten utusan rauh tangkil ring Sang Prabu Saul saha matur sapuniki: “Gelisang mantuk, duaning bangsa Pilistine sampun ngurung jagat druene.”
28 Sang Prabu Saul tumuli wusan nguber Dane Daud tur lunga mayuda nglawan wong Pilistine. Punika duaning anake raris ngwastanin genahe punika: “Gunung Batu Pamelat”.
29 Dane Daud raris matilar saking irika ngungsi wewengkon En-Gedi tur irika dane masingidan.
1
Daweg Sang Prabu Saul sampun mawali mayuda nglawan wong Pilistine, ida katurin piuning mungguing Dane Daud sampun wenten ring alase tan doh saking En-Gedi.2 Sang Prabu Saul raris munduhang wadua bala sane seselikan tigang tali akehipun, tumuli lunga jaga ngruruh Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene ring dangin Gunung Batu Kambing Alasane.
3 Sang Prabu Saul raris rauh ring satunggaling gua sane tan doh saking badan-badan biri-birine ring tepin margine. Irika Sang Prabu Saul raris ngranjing ka tengah guane punika buat jaga makoratan. Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene sedek wenten masingidan ring tengah guane punika nangingke doh ring tengah.
4 Parapangiring danene raris matur ring dane sapuniki: “Sane mangkin sampun rauh panemayanipun. Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandikayang ring semeton, mungguing Ida jaga nyerahang meseh semetone ring semeton, tur semeton kalugra ngamargiang sapakayun semetone marep ring ipun.” Dane Daud raris magaang tumuli ngetep jubah Sang Prabu Saule tur nenten kuningin antuk ida.
5 Nanging sasampune punika Dane Daud rumasa osek ring kayun.
6 Dane raris ngandika ring parapangiring danene sapuniki: “Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngejohang tiang uli ngae ala teken gustin tiange, anak ane kaselik dadi ratu baan Ida Sang Hyang Widi Wasa! Tiang tusing pesan patut mapakardi iwang teken ida, sawireh ida ento sang prabu ane kaselik baan Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
7 Dane Daud nenten ngicen parapangiring danene mencanen Sang Prabu Saul.
Rikala punika Sang Prabu Saul sampun matangi tur nilar guane punika buat nglanturang pamargin idane.8 Sasampune punika Dane Daud raris medal ngetut uri saking guane punika sarwi jerit-jerit matur ring sang prabu, sapuniki: “Ratu sang prabu!” Sang Prabu Saul raris maksian ka ungkur. Dane Daud tumuli sumuyud kantos prarain danene nganteg ring tanahe.
9 Dane raris matur ring Sang Prabu Saul kadi asapuniki: “Punapi awinanipun palungguh iratu ngega baos jadmane sane nguningayang mungguing titiang jaga mencanen palungguh iratu?
10 Sane mangkin titiang ngaturang piuning ring palungguh iratu, dagingipun, ring rahinane puniki Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nyerahang iratu ring titiang daweg iratu wenten ring tengah guane punika. Wenten makudang-kudang rencang titiang ngenken titiang nyedayang iratu, nanging titiang rumasa sayang ring iratu, tur titiang mabaos ring ipun mungguing titiang nenten pisan jaga mencanen iratu. Santukan iratu sang sane sampun kaselik dados ratu antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
11 Duh aji, indayangja cingak tanggun jubah ajine sane gambel titiang puniki. Sujatinipun titiang nyidayang nyedayang aji, nanging titiang wantah ngetep tanggun kawacan ajine kewanten. Indike punika makadados bukti mungguing titiang nenten pisan mamanah langgana ring aji, wiadin jaga mencanen aji. Aji sane tansah nguber tur mapakayunan ngamademang titiang, yadiastun titiang nenten wenten malaksana iwang.
12 Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa mapaica tetepasan, sapasirake saking pantaran iragane sane iwang. Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa nyisipang aji malantaran pamargin ajine nglawan titiang, santukan titiang nenten pisan pacang mencanen aji.
13 Aji sampun wikan wenten baos anake lingsir-lingsir sapuniki: ‘Kecorahan tuah kalaksanayang baan anake ane corah.’ Punika duaning titiang nenten pisan jaga mencanen iratu.
14 Indayangja aksi sapasirake sane jaga kapademang antuk ratun Israele? Aksija napi sane buru ida? Wantah asu sane sampun padem, wiadin kutu.
15 Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga nepasin tur Ida jaga mapaica kaputusan sapasirake ring pantaran iragane sane iwang. Mugi Ida sane ngaksi paindikane puniki, tur nyayubin titiang tur ngluputang titiang saking aji.”
16
Sawusan Dane Daud matur kadi asapunika, Sang Prabu Saul raris ngandika: “Uduh cening Daud pianak bapa!” Wusan punika Sang Prabu Saul raris nangis gerong-gerong.17 Pangandikan idane ring Dane Daud sapuniki: “Sasajaane cening ane patut, tur bapa ane pelih. Cening suba malaksana ayu teken bapa, yadiastun bapa suba ngae ala teken cening.
18 Di dinane jani, cening suba ngedengang kamelahan ceninge teken bapa, sawireh cening suba tusing ngamatiang bapa, yadiastun Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nyerahang bapa teken cening.
19 Dija ada anak ane maan ngejuk musuhne, laut buin lebanga saha rahayu? Sawireh keto dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar ngwales kamelahan ceninge ane suba gae cening teken bapa di dinane jani.
20 Uli krana ento, uli jani bapa pracaya mungguing cening pasti lakar dadi ratun wong Israele tur kaprabon ceninge ento lakar nglantur kawawa baan cening.
21 Sawireh keto, masumpahja cening sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, mungguing cening tuara lakar muceh katurunan bapane, apanga adan bapane muah kulawargan bapane tusing lakar kengsapang.”
22 Dane Daud raris masumpah ring Ida Sang Prabu Saul.
Sasampune punika Sang Prabu Saul raris mantuk, tur Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene raris lunga ka genah pasingidan danene.1
Dane Samuel raris seda, tur wong Israele makasami pada rauh nangisin dane. Layon danene raris kapendem ring jeron danene ring Rama. Wusan punika Dane Daud tumuli lunga ka tegal melakange ring Paran.2
Daweg punika wenten anak lanang ring Maon sane madue tanah ring Karmel. Anake punika kalintang sugih. Dane madue biri-biri tigang tali ukud tur kambing siu ukud. Rikala masan ngunting biri-biri, anake sugih punika wenten ring Karmel.3 Pesengan Danene Nabal tur rabin danene mapesengan Abigail. Anake istri punika wicaksana tur ayu nanging sane lanang brangsosan tur kaon pisan laksanannyane. Dane punika palingsehan Dane Kaleb.
4 Daweg Dane Daud wenten ring tegal melakange, dane mireng indik Dane Nabal ngunting bulun biri-birin danene.
5 Duaning punika Dane Daud raris ngandikain pangiring danene sareng dasa diri, tumuli kapiteketin asapuniki: “Kemaja ka Karmel tur matemuja teken Dane Nabal. Tekedang pangayu bagian tiange teken dane.”
6 Dane ngandikayang mangda utusan danene mabaos asapuniki: “Dane Daud ngrauhang pangayu bagia ring ragane antuk pangajap mangda ragane miwah kulawargan ragane sami pada rahayu.
7 Dane Daud miragi mungguing ragane sane mangkin sedek ngunting bulun biri-birin ragane. Dane Daud mapakayun mangda ragane uning mungguing parapangangon ragane sareng-sareng ring titiang sami, tur ipun nenten plegendahang titiang. Samaliha nenten wenten angan asikiko padrebenipune sane ical rikala ipun wenten ring Karmel.
8 Indayangja takenin ipun, sampun janten ipun pacang nyritayang indike punika ring ragane. Sane mangkin titiang rauh rikalaning wenten pepestan, tur Dane Daud ngarsayang mangda ragane nampi tiang sareng sami saha rahayu. Icenja tiang napi sane sida antuk ragane, tur wehinja taler Dane Daud sawitran ragane.”
9
Utusan Dane Daud ngaturang pabesene punika ring Dane Nabal makadados wakil Dane Daud. Wus punika ipun sami nyantosang irika.10 Nanging Dane Nabal masaur asapuniki: “Daud? Nyenke Daud ento. Tiang tuara taen ningeh adan anake ento! Di masane ene, gumine bek misi parekan-parekan ane malaib ngalain gustinne.
11 Tiang tusing lakar nyemak roti, yeh inum muah wewalungan ane tampah tiang pabuat tukang gunting bulun biri-birin tiange laut nyerahang teken anak ane tuara tawang tiang sangkan parannyane.”
12
Utusan Dane Daud raris mawali budal saha nguningayang saananing sane sampun piragi ipun saking Dane Nabal.13 Dane Daud raris ngandika: “Nah kema jemak pedange!” Ipun sareng sami tumuli ngambil pedangipune suang-suang, tur Dane Daud taler makta pedang danene. Sawatara wenten samas diri sane ngiringang Dane Daud, tur sareng satak diri kantun buat ngebag barang-barang bebaktane.
14
Nanging sinalih tunggil parekan Dane Nabale nguningayang ring Dane Abigail, rabin Dane Nabale, kadi asapuniki: “Punapike pamekele sampun uning mungguing Dane Daud sampun ngutus pangiring danene mangda rauh ring pamekele lanang buat jaga ngaturang pangayu bagia, nanging pamekele lanang sampun nganistayang parautusane punika?15 Makawiaktinipun anake punika kalintang becik ring tiang. Ipun nenten naenin mlegendahang tiang tur tiang nenten naenin kicalan punapa-punapi sasuen tiang nampek ring ipun ring pategalane.
16 Ipun sareng sami pada ngebagin tiang, siang miwah latri, tur salamin tiange ngangonang biri-biri druene irika tiang tansah sareng-sareng ring ipun.
17 Duaning punika pamekele makayunin lan nimbangin punapi sane patut kamargiang. Indike puniki jaga dados bencana pabuat pamekel tiange miwah kulawargan danene sami. Dane kalintang bengkung, kantos dane nenten kayun mirengang baos anak lianan.”
18
Dane Abigail digelis ngambil roti satak bungkul, anggur kalih klukuh, daging biri-biri limang ukud sane sampun karatengang, gandum menyanyah pitulas kilo, sanganan kismis satus bungkul, sanganan sane malakar antuk aa tuh satak bungkul, kapondongang ring keledaene.19 Dane tumuli mabaos ring paraparekane kadi asapuniki: “Kema cai majalan malunan, icang lakar nutug cai uli duri.” Nanging Dane Nabal, rabin danene nenten katurin piuning.
20
Rikala Dane Abigail nglinggihin keledaen danene mabelok ring sisin bukite, dane jeg mapapas ring dane Daud sareng pangiring danene sane rauh maranin dane.21 Inuniane Dane Daud sampun mapakayunan asapuniki: “Tusing ada pikenohne idewek nyaga gelah anake ento di tegal melakange, kantos tuara ada pagelahanne ane ilang. Ane jani buka kene pangwalesne teken idewek.
22 Dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamatiang idewek, yen idewek tusing ngamatiang sawatek anake muani ditu satonden semengan.”
23
Rikala Dane Abigail ngantenang Dane Daud, digelis dane tedun saking keledaen danene tumuli nylempoh ring tanahe.24 Dane tumuli sumuyud ring cokor Dane Daud sarwi matur kadi asapuniki: “Inggih dewa pirengangja atur titiange, titiang sane negen kiwangane punika.
25 Sampunang gusti nglinguang I Nabal, jadma sane tan paguna, santukan ipun sakadi wastanipune I Nabal jadma sane belog punggung. Daweg utusan idewane rauh irika titiang ngatujuang nenten drika.
26 Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sampun nyadelin gusti buat ngamargiang pangwales miwah ngamademang meseh-meseh idewane. Sane mangkin titiang masumpah ring idewa masrana parab Ida Sang Hyang Widi Wasa sane nyeneng mungguing sawatek meseh idewane tur sakancan anake sane mamanah mencanen idewa, mangda kukum sakadi I Nabal.
27 Sane mangkin ledang idewa nampi aturan sane bakta titiang puniki tur paicayang taler ring parapangiring idewane.
28 Ledang ugi idewa ngampurayang saananing kiwangan titiange sane sampun laksanayang titiang. Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga ngamanggehang idewa dados ratu, kadi asapunika taler parasentanan idewane, santukan idewa mayuda sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa tur idewa nenten pacang ngamargiang paindikan sane corah sapanyeneng idewane.
29 Yening pet wenten anak sane nguber tur mamanah jaga nyedayang idewa, Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin idewane pacang nyayubin idewa sakadi anake sane ngebagin arta brana sane luih. Buat meseh-meseh idewane, ipun jaga kasabatang sakadi anake nyabatang batu antuk blangsutan.
30 Yening Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamargiang saluiring kabecikan Idane sakadi sane sampun janjiang Ida ring idewa, tur sampun nadosang idewa ratu pabuat wong Israele,
31 idewa nenten jaga rumasa sungsut ring kayun wiadin maselselan ring kayun duaning sampun ngamademang anak tan panureksan wiadin ulihan idewa ngamargiang pangwales. Samaliha yening Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamertanin idewa, ledang ugi idewa nenten lali ring titiang.”
32
Dane Daud tumuli mabaos ring Dane Abigail asapuniki: “Puji katur teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ane ngutus luh buat matemu teken tiang di dinane jani.33 Puji Ida Sang Hyang Widi Wasa buat pangresepan luhe ane melah ento tur pabuat laksanan luhe ane melah jani ene, ane nambakin tiang uli nyalanang kawirosan muah uli nyalanang pangwales.
34 Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngandeg tiang buat mencanen luh. Nanging malantaran Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin Israele ane nyeneng, tiang masumpah mungguing yening tusing luh enggal teka matemu teken tiang, pasti sawatek anak muani ane ada bareng teken I Nabal lakar mati di mara galang kangine.”
35 Dane Daud tumuli nampi babaktan anake istri punika sarwi mabaos sapuniki: “Kemaja luh mulih saha rahayu, tiang tampi teken munyin luhe buina nampi pangidih luhe ento.”
36
Dane Abigail raris mawali ring Dane Nabal. Kala punika Dane Nabal sedek ngwentenang pesta sane ageng pisan sakadi pestan pararatune. Dane Nabal masuka-sukan tur mapunyah-punyahan. Punika duaning Dane Abigail nenten nyritayang punapa-punapi ring Dane Nabal kantos rauh ring benjang semengane.37 Nanging sasampune semengan, rikala Dane Nabal sampun wusan punyah, wau kacritayang antuk Dane Abigail paindikane punika makasami. Dane Nabal raris maplengek tur niwang.
38 Sawatara malih dasa rahinanipun Ida Sang Hyang Widi Wasa nyisipang Dane Nabal mawinan dane raris seda.
39
Rikala Dane Daud mireng mungguing Dane Nabal sampun seda, dane tumuli mabaos asapuniki: “Atur pamuji ring Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba ngamargiang pangwales teken I Nabal ane nganistayang tiang, tur ida suba nyadelin tiang, kaulan Idane buat malaksana tan patut. Ida Sang Hyang Widi Wasa suba ngukum I Nabal malantaran kajaatannyane.” Sasampune punika Dane Daud raris ngutus utusan buat madik Dane Abigail jaga kambil dados rabin danene.40 Parapangiring Dane Daud tumuli ngrauhin Dane Abigail ring Karmel sarwi mabaos asapuniki: “Dane Daud ngutus tiang mriki buat mamadik ragane jaga kanggen rabi.”
41
Dane Abigail tumuli sumuyud kantos prarain danene nganteg ring tanahe, sarwi mabaos asapuniki: “Makayuaktinipun titiang puniki panyeroan danene, titiang nyadia jaga masehin cokor parapangiring danene.”42 Wus punika Dane Abigail digelis makinkin. Dane nglingihin keledae kairing antuk panyeroan danene lelima. Dane mamargi sareng-sareng ring utusan Dane Daud, tur dane dados rabin Dane Daud.
43
Dane Daud sampun ngambil Dane Ahinoam saking Yisreel dados rabi tur sane mangkin taler dane ngambil Dane Abigail dados rabin danene.44 Nanging Ida Sang Prabu Saul sampun ngambil Dane Mikal okan idane sane pecak dados rabin Dane Daud, raris kapaicayang ring Dane Palti okan Dane Lais sane saking kota Galim.
1
Makudang-kudang jadma saking Sip tumuli rauh tangkil ring Ida Sang Prabu Saul ring Gibea sarwi nguningayang ring ida mungguing Dane Daud wenten masingidan ring Gunung Hahilane ring tepin tegal melakang Yehudane.2 Ida Sang Prabu Saul raris digelis lunga ka tegal melakang Sipe kairing antuk prajurit bangsa Israele sane pepilihan sareng tigang tali diri, misadia jaga ngejuk Dane Daud.
3 Ida Sang Prabu Saul makemah ring sisin margine ring Gunung Hahilane. Daweg punika Dane Daud sedekan wenten ring tegal melakange punika. Rikala Dane Daud uning mungguing Ida Sang Prabu Saul ngetut dane,
4 Dane Daud raris ngutus tetelik tur kapanggih mungguing Ida Sang Prabu Saul wiakti sampun wenten irika.
5 Duk punika ugi Dane Daud raris lunga tur panggihin dane genah Sang Prabu Saul miwah Dane Abner, okan Dane Ner, senapatin wadua balan Ida Sang Prabu Saule merem. Ida Sang Prabu Saul merem ring tengah kemahe, tur wadua balan idane ngwangun kemahnyane ngiter kemah idane.
6
Dane Daud tumuli mabaos ring Ahimelek, wong Hete, miwah ring Dane Abisai semeton Dane Yoab okan Dane Seruya, asapuniki: “Nyen uli pantaran nyamane ajak dadua ene ane lakar nututin tiang ka kemah Sang Prabu Saule?” Dane Abisai matur: “Tiang jaga ngiringang semeton.”7
Ring wengi punika Dane Daud miwah Abisai tumuli ngranjing ring kemah Ida Sang Prabu Saul tur panggihin dane Ida Sang Prabu Saul merem ring basa tengah pakemahane. Tumbak idane matanceb ring tanahe nampek ring prabun idane. Dane Abner miwah prajurite sami pada sirep ngiter ida.8 Dane Abisai tumuli matur ring Dane Daud kadi asapuniki: “Ring wengine puniki Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nyerahang meseh semetone ring semeton. Duaning punika icenja tiang numbak ida antuk tumbak idane ngraga kantos ida madeket ring tanahe. Tiang tan buat numbak kantos ping kalih.”
9
Nanging Dane Daud masaur asapuniki: “Eda sedaanga ida, sawireh tusing ada anak ane lakar sida luput uli ukuman Ida Sang Hyang Widi Wasa yening nyedaang sang prabu ane selik Ida.”10 Dane Daud nglanturang pangandikan danene: “Tiang pracaya, yening suba teka masanne, Ida Sang Hyang Widi Wasa ane maraga nyeneng, Ida pasti lakar nyedaang Ida Sang Prabu Saul, apake sedan idane cara biasa wiadin seda di payudan.
11 Ida Sang Hyang Widi Wasa nombaang tiang apang eda tiang kanti mencanen anak ane suba manggehang Ida dadi raja. Ane jani jalan jemak tumbak idane uli sisin prabun idane aketo masih cecepan idane. Suba keto jalan iraga magedi uli dini.”
12 Dane Daud tumuli ngambil tumbak miwah cecepan sane ring samping prabun Ida Sang Prabu Saul, tur dane miwah Dane Abisai raris makaon saking irika. Nenten wenten sane manggihin, nenten wenten sane uning, nenten wenten sane nyidayang matangi, makasami sirep leplep santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngardi ida dane ipun sirep leplep.
13
Sasampune punika Dane Daud raris lunga nglintangin lebake punika ngungsi ka muncuk bukite, tur ngantos sampun rumasa doh.14 Dane Daud tumuli majeritan ring wadua balan Ida Sang Prabu Saul, miwah ring Dane Abner, sapuniki: “Ih Abner, apa munyin tiange kadingehan ditu?”
Dane Abner tumuli masaur: “Nyen ento kauk-kauk tur nanginin ida sang prabu?”15
Dane majeritan malih ring Dane Abner sapuniki: “Tusingke ragane ento anak ane kapiandel di Israel? Nanging ragane tusing ngebag ida sang prabu, gustin ragane? Sawireh mara pesan ada anak macelep lakar nyedayang ida sang prabu, gustin ragane.16 Ih Abner, ragane tuara tuon teken kewajiban. Masrana parab Ida Sang Hyang Widi Wasa ane nyeneng, ragane ajak makejang suba beneh mati sawireh ragane tuara ngebag gustin ragane, anak ane kaselik dadi prabu baan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Tegarang tingalin, dija tumbak muah cecepan ida sang prabune ane di samping prabun idane ento?”
17
Ida Sang Prabu Saul uning mungguing punika suaran Dane Daud, raris Ida ngandika: “Dadi mirib munyin iceninge, cening Daud.” Dane Daud tumuli matur: “Inggih yuakti munyin titiange ratu sang prabu.”18 Dane nglanturang atur danene: “Napi awinan palungguh iratu muru titiang parekan palungguh iratu? Napike sane sampun laksanayang titiang? Kacorahan napike sane sampun margiang titiang?
19 Sane mangkin ledang palungguh iratu miarsa atur titiange. Yening wantah Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngandikayang iratu nglawan titiang, mugi aturan sane katurang pabuat Ida pacang ngobah pakayunan Idane. Nanging yening puniki wantah pakardin imanusa, dumadak pastun Ida Sang Hyang Widi Wasa punika nibenin ipun. Samaliha ipun sampun ngaonang titiang saking tanah Ida Sang Hyang Widi Wasa ka jagate ring genah titiang wantah nyidayang nyungsung widi-widi tiosan.
20 Duaning kadi asapunika, sampunangja banggayanga titiang padem ring tanah wong sunantarane, sane doh saking ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa. Napi awinane prabun wong Israele sampun medal buat ngamademang titiang sane satmaka kutu? Napi awinanipun ida nguber titiang sakadi anak morosin keker ring gunung-gununge?”
21
Ida Sang Prabu Saul raris ngandika, kadi asapuniki: “Oduh cening Daud, bapa suba pelih pesan. Jani mai cening mulih sawireh bapa tuara lakar ngae ala buin teken cening, sawireh di petenge ene cening suba tusing ngamatiang bapa. Tuah sasajaan bapa belog punggung, buina laksanan bapane sigug pesan.”22
Dane Daud tumuli matur: “Puniki tumbak palungguh iratu, ndikayangja salah tunggil parekan iratune ngambil tumbake punika mriki.23 Ida Sang Hyang Widi Wasa jaga ngwales ring anake sane nglaksanayang kapatutan lan kasatian. Ring rahinane puniki Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nyerahang jiwan iratune ring titiang, nanging titiang nenten purun nyedayang anake sane sampun kaselik dados ratu antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
24 Samaliha sakadi titiang sampun sayang ring jiwan iratune ring wengine puniki, dumadak asapunika taler Ida Sang Hyang Widi Wasa ngrahayuang titiang tur mebasang titiang saking saananing pakewuh.”
25
Ida Sang Prabu Saul tumuli ngandika ring Dane Daud: “Cening Daud, dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin cening. Cening lakar mapikolih di saluiring laksanan ceninge.” Sasampun punika Dane Daud raris lunga nglanturang pamargin danene tur Ida Sang Prabu Saul raris mantuk ka purin idane.1
Dane Daud makayun-kayun kadi asapuniki: “Singja buungan Ida Sang Prabu Saul lakar ngamatiang idewek. Sawireh keto paling melah yening idewek rarud ka gumin wong Pilistine. Yening suba keto sinah Ida Sang Prabu Saul lakar suud ngalih idewek di wewengkon Israele mawanan idewek lakar luput.”2 Dane Daud tumuli lunga kasarengin antuk parapangiring danene sareng tigang atak diri. Dane maranin Ida Sang Prabu Akis putran Ida Maok, ratune ring kota Gat.
3 Dane Daud miwah parapangiring danene raris jenek malinggih ring Gat, kasarengin antuk kulawargannyane suang-suang. Dane Daud kasarengin antuk rabin danene makakalih inggih punika Dane Ahinoam sane saking Yisreel miwah Dane Abigail pecak rabin Dane Nabal sane saking Karmel.
4 Rikala kapireng antuk Ida Sang Prabu Saul, mungguing Dane Daud sampun malaib ka Gat, ida wusan ngrereh dane.
5
Dane Daud matur ring Ida Sang Prabu Akis kadi asapuniki: “Yening palungguh iratu wiakti masawitra ring titiang, ledang palungguh iratu maicain kota alit asiki buat dados genah titiange. Santukan titiang rumasa nenten becik yening titiang madunungan iriki ring kota kaprabon druene.”6 Ida Sang Prabu Akis raris ngicen Dane Daud kota Siklag. Duaning punika kota Siklage dados padruen pararatu Yehudane rauh mangkin.
7 Dane Daud jenek ring panegara Pilistin nembelas sasih suenipun.
8
Sajeroning nembelas sasih wenten ring Siklag, Dane Daud miwah parapangiring danene mayuda nglawan wong Gesur, wong Girsi miwah wong Amalek, sane sampun saking sue magenah irika. Dane ngambil daerah bangsane punika mawates saking Sur rauh ring tanah Mesir.9 Dane Daud ngamademang jadmane irika lanang wiadin istri, tur ngambil biri-biri, banteng, keledae, unta miwah panganggennyane. Sasampun punika dane tumuli mawali tur tangkil ring Ida Sang Prabu Akis.
10 Ida sang prabu tumuli mataken ring dane sapuniki: “Kija dogen ragane luas maperang dugase ene?” Dane tumuli nyritayang ring ida mungguing dane sampun lunga mayuda ring tepi kelod wewidangan tanah Yehudane ring wewengkon suku bangsa Yerahmeel wiadin ring wewengkon bangsa Kenine.
11 Dane Daud ngamademang makasami, lanang wiadin istri kantos nenten wenten sane nyidayang mawali ka Gat jaga ngaturang piuning indik pakardin danene miwah parapangiring danene. Kadi asapunika indik Dane Daude mayuda salamin danene jenek ring panegara Pilistin.
12 Ida Sang Prabu Akis ngega pisan ring Dane Daud mawinan ida makayun-kayun kadi asapuniki: “Ulesne Daud kagetingin pesan baan wong Israele makejang. Sawireh keto pedas ia lakar ngaula teken idewek sapanjang umurne.”
1
Sedek rahina anu, bangsa Pilistine munduhang paraprajuritnyane jaga mayuda nglawan bangsa Israele. Ida Sang Prabu Akis ngandika ring Dane Daud asapuniki: “Ragane patut nawang mungguing ragane muah pangiring ragane patut maroang teken tiang.”2
Dane Daud tumuli matur kadi asapuniki: “Inggih titiang ngiring. Titiang puniki parekan iratune. Palungguh iratu jaga wikan, napi sane jaga margiang titiang.” Ida Sang Prabu Akis raris ngandika: “Nah! Ane jani ragane lakar angkat tiang dadi pangawal tiange ane tetep.”3
Dane Samuel sampun seda, tur bangsa Israele makasami sampun nangisin dane saha mendem dane ring kotan danene inggih punika ring kota Rama. Ida Sang Prabu Saul sampun nundung sakancan sadeg miwah sakancan juru tenunge saking jagat Israele.4
Wong Pilistine sampun mapupul tur ngwangun kemahnyane tan doh saking Sunem. Ida Sang Prabu Saul munduhang wadua balan Israele tur ngwangun kemah ring Gilboa.5 Rikala Ida Sang Prabu Saul nyingak wadua balan wong Pilistine, ida rumasa kalintang ajerih.
6 Ida raris nunasang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa napi sane patut laksanayang ida, nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten kayun nyaurin ida, yadiastu sajeroning panyumpenan, antuk Urim lan Tumim wiadin malantaran paranabi.
7 Duaning punika ida raris ngandikain paraprakanggen idane kadi asapuniki: “Kema alihang gelahe anak luh ane bisa matuunang. Gelahe lakar kema maranin ia buat lakar matakon teken ia.”
Paraprakanggen idane raris matur asapuniki: “Inggih ratu, ring En-Dor wenten anak istri adiri, sane uning matuun.”8
Ida Sang Prabu Saul raris nyamar tur ngangge busana sane tiosan, tumuli lunga rikalaning wengi ka genah anake istri punika kairing antuk parekan idane sareng kalih. Rikala sang tiga sampun rauh ring genah anake istri punika, ida raris ngandika asapuniki: “Indayangja tunasang ring paraatmane pabuat tiang tur nikayang ring tiang napija sane jaga nibenin dewek tiange. Tedunangja atman anake sane pacang sambat tiang pesengane.”9
Anake istri punika tumuli matur kadi asapuniki: “Tiang pracaya ragane sampun uning indik paindikan sane sampun kamargiang antuk Sang Prabu Saul, inggih punika, ida sampun ngaonang sawatek balian miwah anak sane uning matuun saking panegara Israel. Sane mangkin napi awinan ragane masang jeet jaga ngamademang tiang?”10
Ida Sang Prabu Saul tumuli masumpah sapuniki: “Tiang majanji sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa sane nyeneng, mungguing ragane nenten jaga kukum sajeroning ngamargiang paindikan puniki.”11
Anake istri punika tumuli matur: “Sapasirake sane arsayang ragane mangda tedunang tiang?” Pangandikan idane: “Rauhangja Dane Samuel.”12
Rikala anake istri punika ngantenang Dane Samuel, ipun tumuli nyerit tur matur ring Ida Sang Prabu Saul asapuniki: “Napi awinan iratu ngapus titiang? Boyake iratu puniki Ida Sang Prabu Saul!”13
Ida Sang Prabu Saul ngandika malih: “Edaja ragane takut! Apa ane tingalin ragane?” Atur anake istri punika: “Titiang ngantenang wenten satunggiling atma medal saking tanahe.”14
Pangandikan idane ring ipun: “Buka kenken gobanne?” Atur anake istri punika: “Anak lanang sane sampun lingsir mapangangge jubah, maranin titiang.” Ida Sang Prabu Saul uning mungguing punika Dane Samuel, mawinan ida raris sumungkem ngaturang sembah.15
Dane Samuel raris mabaos asapuniki: “Napi awinan idewa ngulgul titiang tur ngandikain mangda titiang mriki.” Ida Sang Prabu Saul tumuli masaur: “Sane mangkin tiang katempuh antuk kakewehan. Bangsa Pilistine maperang nglawan tiang tur Ida Sang Hyang Widi Wasa nilar tiang. Ida nenten kayun nyaurin atur tiange, yadiastu malantaran paranabi yadiastu sajeroning pangipian. Punika awinannya tiang ngaturin guru mangda rauh saha ngandikain tiang, napi sane patut margiang tiang.”16
Dane Samuel malih matur: “Yening Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun matilar saking iratu tur Ida sampun ngamesehin iratu napi awinanipun palungguh iratu malih mataken ring titiang?17 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngamargiang sakadi sane sampun sabdayang Ida tur sampun taler aturang titiang ring idewa, dagingipun Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngambil kaprabon idewane tur maicayang kaprabone punika ring Dane Daud.
18 Duaning idewa nenten ninutin titah Ida Sang Hyang Widi Wasa tur sampun nenten nyirnayang bangsa Amalek rauhing arta branannyane makasami. Punika awinanipun Ida Sang Hyang Widi Wasa ngardi indike puniki ring idewa ring rahinane puniki.
19 Idewa miwah parawong Israel sane ngiringang idewa jaga kaserahang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring wong Pilistine. Benjang idewa miwah putra-putran idewane jaga sareng-sareng ring titiang. Kadi asapunika taler wadua balan Israele jaga kaserahang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring wong Pilistine.”
20
Wau mireng atur Dane Samuel kadi asapunika, Ida Sang Prabu Saul raris bah nylempang ring tanahe kabatek antuk ajerih idane ring pangandikan Dane Samuel. Napi malih ida banget kaluen duaning nenten marayunan arahina miwah awengi.21 Anake istri punika tumuli nganampekin ida, tur panggihin ipun mungguing ida sayuakti kalangkung ajerih. Ipun raris matur kadi asapuniki: “Inggih ratu, indayang pikayunin. Titiang sampun ngetohang jiwan titiange malantaran tinut ring pangandikan palungguh iratune.
22 Sane mangkin ledang ugi palungguh iratu mirengang atur titiange. Lugrainja titiang jaga nyodayang roti akidik pabuat iratu. Sasampun punika rarisang palungguh iratu marayunan dumun mangdane iratu kenak buat nglanturang pamargin iratune.”
23
Nanging Ida Sang Prabu Saul nenten kayun marayunan. Pangandikan idane: “Gelah tusing makita madaar.” Nanging paraparekan idane taler banget mapinunas, mawinan ida raris matangi saking tanahe tur malinggih.24 Digelis anake istri punika nundenang nampah godel sane sampun sue ubuh ipun kantos mokoh. Sasampune punika ipun raris ngambil tepung, tumuli kasodayang, tur ipun manggang roti sane tan madaging ragi.
25 Ulam miwah rotine tumuli kasodayang ring ajeng Ida Sang Prabu Saul miwah paraparekan idane, raris sami pada marayunan. Sasampune punika ida dane sami pada matilar saking irika ring wengine punika ugi.
1
Bangsa Pilistine munduhang wadua balannyane ring Apek, tur bangsa Israel ngwangun kemahnyane nampek ring toya empul sane ring Lebak Yisreele.2 Ratun wong Pilistine makalelima medal mabaris kairing antuk pasukan panyatusan miwah panyiuan. Kadi asapunika taler Dane Daud kairing antuk pasukan danene mamargi ring ungkur barisan Sang Prabu Akise.
3 Parasenapatin wadua balan Pilistine raris mabaos asapuniki: “Lakar ngudiang anak Ibranine ento bareng dini?”
Ida Sang Prabu Akis tumuli masaur asapuniki: “Ento Daud, salah tunggal prakanggen raja Saule ratune di Israel. Ia suba makelo ajak tiang, tur sasukat ia ajak tiang, tusing taen ia malaksana ane tan patut.”4
Nanging parasenapatine punika raris duka pisan ring Sang Prabu Akis tur mabaos asapuniki: “Nikainja ipun mangda ipun budal ka kota sane paicayang iratu ring ipun. Sampunang ipun icena sareng-sareng mayuda ring iraga. Santukan ring asapunapine, ipun pacang mabalik nglawan iraga, rikala yudane sedang ramesa. Boyake puniki paindikan sane kalintang becik pabuat ipun buat jaga madame ring gustinnyane, malantaran ipun ngamademang wadua balan iragane.5 Cutetipun puniki sampun I Daud sane sampun kakidungang antuk paraistrine sinambi masolah, asapuniki: Ida Sang Prabu Saul ngamademang panyiuan, nanging Dane Daud ngamademang panglaksaan.”
6
Sang Prabu Akis raris ngesengin Dane Daud tumuli ngandika asapuniki: “Tiang bani masumpah di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin Israele ane nyeneng, mungguing ragane saking satia teken tiang, buina tiang marasa lega ngajak ragane bareng maperang ajak tiang di payudane ane jani. Tiang tuara taen nepukin kapelihan ragane, sasukat ragane ajak tiang. Nanging pararatu ane lenan tusing setuju tiang ngajak ragane.7 Sawireh keto, ane jani kemaja ragane mulih saha rahayu, tur eda malaksana ane ngranayang tuara demen pararatune.”
8
Dane Daud tumuli matur: “Punapike sane dados iwang titiange? Inggih ratu sang prabu gustin titiange. Yening palungguh iratu sampun nenten manggihin kiwangan titiange ngawit saking titiang ngaula ring iratu, napike awinanipun titiang nenten kalugra sareng maperang nglawan meseh palungguh iratu?”9
Sang Prabu Akis tumuli ngandika asapuniki: “Raos ragane saja beneh buka keto. Tiang pracaya mungguing ragane satia buka malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa. Nanging pararatu ane lenan makejang tuara maang ragane maperang bareng-bareng ajak ia.10 Nah sawireh keto, buin mani semengan satonden galang kangin, kemaja ragane mulih bareng-bareng ajak rencang ragane ane ajak ragane malaib uli sig Raja Saule tur ngaula sig tiange.”
11
Benjangne pasemengan pisan Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene raris budal malih ka tanah Pilistin, nanging wadua balan wong Pilistine nglanturang pamarginnyane ka Yisreel.1
Malih kalih rahinanipun Dane Daud miwah parapangiring danene sampun rauh malih ring Siklag. Wong Amaleke sampun ngaonang tanah Yehuda bagian kelod tur sampun ngebug saha nunjel kota Siklage.2 Wong Amaleke sampun nyarah saha malaibang paraistrine ring kota Siklag. Ipun nenten amati-mati, nanging ipun ngambil saananing sane wenten irika raris kabakta budal.
3 Rikala Dane Daud miwah parapangiring danene rauh ring Siklag, panggihin dane kotane sampun puun tur pararabi miwah oka-okan dane ipun, lanang wiadin istri sami sampun kaplaibang.
4 Irika Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene pada nangis gerong-gerong kantos sami pada leleh pisan ulihan nangis.
5 Rabin Dane Daud makakalih, inggih punika Dane Ahinoam miwah Dane Abigail taler sampun kaplaibang.
6
Daweg punika Dane Daud rumasa kapepet pisan, santukan parapangiring danene kalangkung sakit ati ngelingang pianak-pianakipune sane sampun ical, tur sampun mabaos jaga nimpugin Dane Daud antuk batu. Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin danene nglipur tur nguatang dane.7 Dane Daud raris mabaos ring Pandita Abyatar okan Dane Ahimeleke kadi asapuniki: “Indayang bakta mriki kawaca epode.” Dane Abyatar tumuli ngaturang kawaca epode punika ring Dane Daud.
8 Dane Daud tumuli matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Inggih Ratu, punapike titiang patut nguber jadma pangrusak punika? Nyidayangke titiang nguber ipun?”
Pangandika Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Nah uberja pasti ia lakar bakatang kita tur kita lakar nyidayang mebasang paratawanane.”9
Dane Daud miwah pangiring danene sareng tigang atak diri raris mamargi nguber tumuli rauh ring Tukad Besor. Apahan saking pangiring danene masandekan irika.10 Saking irika Dane Daud nglanturang pamargin danene kasarengin antuk pangiring sareng samas diri. Pangiring danene sane satak diri masandekan irika, duaning ipun kalintang leleh pisan buat nglintangin Tukad Besore punika.
11 Ring jabaan desane, parapangiring Dane Daud raris manggihin anak alit bangsa Mesir, raris kabakta ka ajeng Dane Daud. Anake alit punika kawehin roti miwah toya,
12 taler kawehin sanganan aa manyahnyah miwah kismis kekalih. Sasampune wusan madaar, anake alit punika malih seger oger. Ipun sampun nenten madaar tigang rahina miwah tigang wengi.
13 Dane Daud tumuli nakenin ipun: “Nyenke gustin ceninge, tur dijake umah ceninge?”
Aturipune: “Titiang puniki jadma Mesir. Titiang mamarekan ring wong Amaleke. Gustin titiange ngutang titiang iriki tigang rahina sane sampun langkung duaning titiang sakit.14 Titiang ngiringang gustin titiange nglurug gumin wong Kretine inggih punika bagian kelod tanah Yehudane miwah daerah suku bangsa Kalebe, makamiwah nunjel kota Siklage.”
15
Dane Daud malih ngandika ring ipun: “Nyakke cening ngatehang tiang ka tongos parampok-parampoke ento?” Aturipune: “Inggih titiang jaga ngiringang yening mekele majanji sajeroning parab Ida Sang Hyang Widi Wasa mungguing mekele nenten jaga ngamademang titiang wiadin nyerahang titiang ring gustin titiange.”16 Sasampun punika ipun raris ngaterang Dane Daud ka genah paraparampoke punika.
Parampoke punika kapanggihin sedekan pasrambiah irika-iriki sinambi madedaaran miwah mainum-inuman. Ipun ngwentenang pesta santukan ipun polih jejarahan akeh pisan saking tanah Pilistin miwah Yehuda.17 Benjangne Dane Daud raris ngebug ipun saking ngedas lemah kantos wengi. Makasami pademang dane, nenten wenten sane luput. Wantah wenten sareng samas diri sane anom-anom tur nunggang unta sane prasida luput.
18 Dane Daud mebasang tawanane makasami, kadi asapunika taler saananing barang-barang sane sampun kajarah antuk wong Amaleke makamiwah rabin danene makakalih,
19 tur nenten wenten sane ical. Dane Daud ngeniang makasami pianak-pianak pangiring danene, alit-alitnyane lanang miwah istri kadi asapunika taler barang-barang sane sampun karampas antuk wong Amaleke punika.
20 Dane taler ngrampas biri-biri miwah ingon-ingon sane tiosan. Parapangiring danene sane ngaterang ingon-ingone punika sami pada mabaos asapuniki: “Ene duen Dane Daud.”
21
Sasampune punika, Dane Daud raris mawali ka genah parapangiring danene sane sareng satak diri sane kaleson tur tilarin dane ring Tukad Besore. Ipun sami mapag Dane Daud miwah pangiring-pangiring danene. Dane Daud taler maranin ipun sami tur nyapa ipun antuk pangayu bagia.22 Nanging makudang-kudang pangiring danene sane brangsongan mabaos asapuniki: “Ia ajaka amonto tuara bareng maperang, sawireh keto iraga tusing patut maang ia duman jejarahan. Ia dadi nyuang somah muah pianak-pianakne, suba keto ia lantas dadi mulih.”
23
Nanging Dane Daud ngandika asapuniki: “Paranyama ajak makejang, nyama tusing dadi keto marep teken apa ane suba kapaicayang baan Ida Sang Hyang Widi Wasa teken iraga! Ida suba ngicen iraga karahayuan tur kamenangan nglawan parampoke ento.24 Tusing ada anak ane saadung teken raos nyamane ento. Makejang patut nampi bagian. Ane nongosin barang-barang wiadin ane milu maperang patut nampi bagian ane patuh.”
25 Dane Daud netepang indike punika makadados uger-uger sane kanggen ring Israel rauh mangkin.
26
Sasampun Dane Daud rauh ring Siklag, dane tumuli ngirim arta brana jejarahan punika abagian pabuat parasawitran danene, inggih punika parapamimpin bangsa Yehudane, kadulurin baos asapuniki: “Puniki aturan pabuat semeton sane ambil tiang saking jejarahan meseh-meseh Ida Sang Hyang Widi Wasa.”27 Bagian jejarahane punika kakirim pabuat rakyate sane ring Betel, miwah rakyat ring Rama, sane ring sisi kelod Yehudane miwah pabuat rakyate sane wenten ring kota Yatir,
28 Aroer, Sipmot, Estemoa,
29 miwah sane ring Rakal, pabuat palingsehan Yerahmeele, pabuat wong Kenine.
30 Pabuat rakyate sane wenten ring kota Horma, Bor-Asan, Atak,
31 miwah Hebron. Dane Daud ngirim aturane punika ka genah-genah dane miwah parapangiring danene pecak ngumbara.
1
Wadua balan wong Pilistine raris mayuda nglawan wadua balan wong Israele ring Gunung Gilboa. Akeh pisan wadua balan wong Israele padem irika. Sisannyane raris malaib makirig sasarengan ring Ida Sang Prabu Saul miwah putra-putran idane.2 Nanging wadua balan wong Pilistine terus nguber tur nyedayang putra-putran Ida Sang Prabu Saule tetiga, inggih punika Ida Yonatan, Abinadab miwah Malkisua.
3 Yudane sayan rames tur sayan mepet Sang Prabu Saul. Malah-malahan ida sampun kanin raat keni panah imeseh.
4 Ida tumuli ngandika ring parekan juru makta sanjatan idane, kadi asapuniki: “Sroengangja pedang caine tur sempal gelahe apang eda jlema Pilistine ane tan pawidi ento kanti makatang tur ngamatiang gelah.” Nanging anake anom punika nenten purun kabatek antuk ajerihipune. Duaning punika Ida Sang Prabu Saul raris ngambil pedang idane ngraga, tumuli nuek ragan idane malantaran ngakebin pedang idane punika.
5 Rikala iparekan uning mungguing Ida Sang Prabu Saul sampun seda, ipun taler ngambil pedangipune tumuli nuek dewekipune mawanan raris padem ngiring Ida Sang Prabu Saul.
6 Kadi asapunika Ida Sang Prabu Saul, putran idane tetiga, miwah anake truna punika, makamiwah wadua balane sane siosan sami padem ring rahinane punika.
7 Rikala wadua balan Israele sane wenten ring Lebak Yisreele miwah sane wenten ring dangin Tukad Yordane miragi mungguing wadua balan Israele sampun kaon tur malaib, pingkalih Ida Sang Prabu Saul miwah putran idane sareng tetiga sampun seda, ipun raris pada malaib nilarin kota-kotannyane. Duaning punika wong Pilistine raris rauh jenek irika.
8
Benjangne rikala wong Pilistine majejarahan musbusin mesehipune sane sampun padem ring payudan, panggihin ipun layon Ida Sang Prabu Saul miwah layon putra-putran idane tetiga pajlempang ring Gunung Gilboa.9 Ipun raris nyempal tur ngambil prabun Ida Sang Prabu Saul miwah sanjata-sanjatan idane. Wus punika ortine punika karauhang ring rakyat Pilistine sami miwah ring genah dewa-dewannyane.
10 Sapanglanturipun sanjata-sanjatan Ida Sang Prabu Saule raris kagenahang ring puran Dewi Astorete, tur layon idane kapacek ring tembok kota Bet-Seane.
11
Rikala wong Yabese sane ring Gilead miragi indik laksanan wong Pilistine marep ring Ida Sang Prabu Saul,12 paraanake sane sura dira ring kotane punika raris pada medal ring dauh wengine punika tumuli ngungsi kota Bet-Sean. Ipun sami raris ngambil layon Ida Sang Prabu Saul miwah putra-putran idane saking temboke punika tumuli kabakta mawali ka Yabes saha katunjel irika.
13 Sasampune punika ipun ngambil galih idane tumuli kapendem ring sor wit tamariskane ring kota Yabes. Sawusan punika ipun sami raris mapuasa pitung rahina suenipun.