1
Paraputran Dane Yakub sane ngiringang dane magingsir ka Mesir manut kulawargannyane suang-suang inggih punika:2 Ruben, Simeon, Lewi, Yehuda,
3 Isakar, Sebulon, Benyamin,
4 Dan, Naptali, Gad miwah Aser.
5 Parisentanan Dane Yakub makasami wenten pitung dasa cacahipun. Rikala punika Dane Yusup sampun jenek ring Mesir.
6 Kasuen-suen Dane Yusup seda. Parasemeton danene taler seda, kadi asapunika taler jadma-jadmane sane maiaban ring dane sami sampun pada padem.
7 Nanging parisentanan danene, inggih punika bangsa Israele sampun pada maputra, sayan sue sayan ngakehang endah-gumendah kantos ngebekin jagat Mesire.
8
Rikala punika raris wenten sang nata ratu sane jumeneng prabu nitah jagat Mesire, sane nenten wikan ring Dane Yusup.9 Sang prabu tumuli ngandika ring parakaulan idane sapuniki: “Ane jani bangsa Israele ento suba dadi liu pesan, tur sayan kuat. Ia lakar nekaang pakewuh teken iraga.
10 Wireh keto jalan jani ngeka daya, apanga ia eda buin ngliunang. Dipradene ada perang apanga eda ia kanti maroang teken imusuh, laut mabalik nglawan iraga, tur sasubane keto ia lantas makaad uli dini.”
11 Punika awinane ida raris ngangkat mandor-mandor sane kapangandikayang nyangsarain bangsa Israel antuk pakaryan sane abot. Ipun kaprentahang mangda makarya ngwangun kota kekalih, inggih punika kota Pitom lan Rameses genah nyimpen arta branan ida sang prabu.
12 Nanging sayan ipun kasangsaren, ipun sayan ngakehang, tur pasrambiah ring panegara punika, kantos bangsa Mesire marasa ajerih ring bangsa Israel.
13 Irika bangsa Mesire maksa bangsa Israele antuk pakaryan sane kalintang abot,
14 tur ngaenin mangda uripnyane sangsara. Mandor-mandore punika ngwuwuhin malih pakaryannyane antuk pakaryan ring wewangunan-wewangunan miwah ring tegal-tegalnyane. Mandor-mandore punika nenten pisan medalem bangsa Israel.
15
Sang prabu taler mrentahang ring Sipra miwah Pua parabidan sane nulungin paraibu-ibu bangsa Ibranine rikala ngembasang rare.16 Sapuniki pangandikan sang prabu: “Yen katuju nyai nulung anak Ibrani ngelah pianak, pedasin pesan rarene di mara lekadne. Yen ia lekad muani, matiang rarene ento, nanging yen lekad luh, depang ia idup.”
17 Nanging parabidane punika kalintang ajerih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, punika awinannya ipun tempal ring dauh pangandikan ida sang prabu. Ipun manggayang rare-rarene sane lanang punika urip.
18 Duaning punika ida sang prabu raris ngesengin parabidane punika tur katakenin asapuniki: “Apa awanane nyai nepang rare-rarene muani ento idup?”
19
Atur bidan-bidane ring sang prabu: “Matur sisip ratu sang prabu, luh-luh bangsa Ibranine kuat pisan yen bandingang ring luh-luh kaula druene. Ipun aluh pisan nglekadang pianak, mawinan sadurung titiang rauh, rarenipun sampun lekad.”20 [20-21] Santukan bidan-bidane punika ajerih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Ida asung sueca mapaica katurunan ring ipun, tur bangsa Israel sayan ngakehang tur sayan kuat.
21
22 Pamuputipun sang prabu tumuli ngwentenang dedauhan ring parakaulane sami, sapuniki pangandikane: “Sawatek rare Ibranine ane lekad muani, entungangja ka Tukad Nile, nanging yen rarene ento lekad luh, depang ia idup.”
1
Daweg punika wenten anak lanang suku Lewi ngambil anak istri taler saking suku Lewi.2 Anake istri punika tumuli ngembasang putra lanang. Rikala nyingak putrane kalangkung bagus, rare punika raris kengkebang kantos tigang sasih suenipun.
3 Rikala dane tan mrasidayang malih ngengkebang langkungan ring amunika, irika dane raris ngambil peti penyalin tur sisinnyane kalapisin antuk gala-gala. Rarene tumuli kagenahang ring tengah petine, tur petine punika kagenahang ring selagan glagahe ring tepin Tukad Nile.
4 Rakan sang rare sane istri ninjo saking doh, misadia uning sapunapi jaga panados arin danene.
5
Daweg punika tumuli rauh putrin sang prabu praya masiram ring Tukad Nile, tur parapanyeroane malali-lali ring tepin tukade. Irika sang putri nyingak peti ring selagan glagahe. Ida tumuli ngandikayang panyeroane ngambil peti punika.6 Daweg petine kabukak, kacingak wenten rare lanang. Sang rare tumuli nangis, ngawinang sang putri rumasa sih kapiolasan. Ida raris ngandika sapuniki: “Pedas ene pianak anak Ibrani.”
7
Irika rakan sang rare matur ring sang putri, asapuniki aturnyane: “Yening iratu ledang, titiang jaga ngrerehang tukang empu Ibrani, mangda ipun manyonyoin rarene punika.”8
Pangandikan sang putri ring dane: “Nah kemaja alihang.” Irika dane tumuli ngajak ibun sang rare.9 Sang putri ngandika ring anake istri punika sapuniki: “Piaraja rarene ene pabuat gelah. Buin pidan meme lakar upahin tiang.” Ibu punika tumuli ngambil rarene punika raris kapasusuin.
10 Sasampune rare punika duur, raris katurang ka ajeng sang putri tumuli kaperas kadadosang putra. Ida tumuli mapakayun sapuniki: “Sawireh rarene ene tingtingang tiang uli di yehe, ia lakar adanin tiang Musa.”
11
Risedek rahina anu, ritatkala Dane Musa sampun duur, dane medal saking purian praya ninjoin semeton-semeton danene inggih punika bangsa Ibrani sane kapaksa makarya kalintang abot. Irika dane nyingakin anak Mesir ngamademang anak Ibrani, sinalih tunggiling semeton danene.12 Dane raris macingakan milehan. Rikala wikan mungguing tan wenten jadma angan adiri, dane raris ngamademang wong Mesire punika tur sawannyane katanem ring biase.
13 Benjangne dane malih medal raris kapanggih anak Ibrani kekalih sedek masiat. Irika dane mabaos ring sane iwang, sapuniki: “Napi awinane ragane nglempag semeton ragane?”
14
Nanging anake punika masaur sapuniki: “Sira sane ngadegang jerone dados pamimpin miwah hakim ring pantaran tiange? Punapike ragane taler mapakayun ngamademang tiang, sakadi ragane ngamademang wong Mesire punika?” Dane Musa tumuli kagiat tur mabaos ring kayun: “Beh yen keto pedas suba liu anake pada nawang.”15 [15-16] Rikalaning sang prabu mireng paindikane punika, ida tumuli ngrereh jalaran buat nyedayang Dane Musa. Nanging Dane Musa sampun saking singid malaib saking ajeng ida sang prabu tumuli lunga ka jagat Midian.
Ring Midian wenten pandita mapesengan Yitro sane madue oka istri-istri pepitu. Okan Dane Yitro lunga ka semere buat nimba toya pabuat biri-biri miwah kambing ajin danene. Duk punika Dane Musa sedekan malinggih ring sisin semere.16
17 Nanging pangangon-pangangone sane tiosan taler rauh mrika, tur nundung anake istri-istri punika. Irika Dane Musa tumuli matangi tur nulungin anake istri-istri iwau buat ngwehin nginum kambing miwah biri-birinnyane.
18 Rikala sang putri sami pada mantuk, tur kapanggih ring ajin danene, irika ajin danene mataken sapuniki: “Apa awanane dadi cening tumben selidan suba pada teka?”
19
Atur dane sareng sami: “Wenten anak Mesir sane nulungin titiang arepa ring parapangangone tiosan, samaliha anake punika sane nimbayang titiang toya akeh pisan buat kambing miwah biri-birin titiange.”20
Irika dane mataken ring okane sapuniki: “Dija jani anake ento? Apa kranane anake ento tusing singgahang cening? Kema alih ia tur ajak ia bareng madaar dini!”21
Dane Musa raris kairing jenek irika. Dane tumuli kaperabiang ring Sipora, okan sang pandita.22 Sang putri tumuli ngembasang putra lanang, tur anake alit punika kaparabin Gersom, santukan dane mabaos ring kayun asapuniki: “Tiang ngempi di gumin anake.”
23
Kasuen-suen, newata sang prabu ring Mesir. Nanging jadma Israele kantun masesambatan nunas ica ulihan tetegenan ipune dados panjak kalintang abot. Pinunasnyane rauh ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.24 Ida Sang Hyang Widi Wasa mireng sesambatan ipune, tur Ida eling ring janjin Idane ring Dane Abraham, Ishak miwah Yakub.
25 Ida nyingak sangsaran jadma Israele dados panjak, tur makayunin indike punika.
1
Dane Musa sampun biasa ngangonang kambing miwah biri-birin Dane Yitro, sang pandita ring Midian matuan danene. Sedek rahina anu, dane ngatehang kambing lan biri-birin danene doh pisan nglintangin tegal melakang, kantos rauh ring Gunung Sinai, inggih punika gunung sane suci.2 Irika malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa makantenang raga ring Dane Musa sakadi geni sane endih ring tengah bete. Dane Musa nyingak bete punika ngendih nanging bete punika nenten puun.
3 Dane mabaos ring kayun asapuniki: “Dadi tawah pesan? Bakal pedasin kema. Apa krana bete ento tusing puun?”
4
Duk Ida Sang Hyang Widi Wasa nyingak Dane Musa maranin tur jaga nureksain bete punika, Ida raris masabda saking tengah-tengah bete sapuniki: “Musa, Musa!” Atur danene: “Titiang”.5
Irika Ida masabda: “Eda pesan kita paek mai. Elusja sandal kitane, sawireh di tongos kitane majujuk ento, tanah ane suci.”6 Malih Ida masabda: “Ulun ene Widin leluur kitane: Widin Abraham, Ishak muah Yakub.” Duaning punika Dane Musa tumuli nekep prarain danene kabatek antuk ajerih danene ngeton Ida Sang Hyang Widi Wasa.
7
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih masabda: “Ulun suba nyingak sangsaran kaulan Ulune di Mesir. Ulun masih suba mireng sesambatannyane apanga ia kabebasang uli sig anake ane manjakang ia. Ulun suba wikan sangsarannyane ditu.8 Ento krana Ulun tumurun mai ka mrecapada buat mebasang ia uli sig bangsa Mesire tur nandan ia pesu uli gumine ento ngungsi gumi ane gemuh landuh tur linggah. Gumine ento jani tongosina baan bangsa Kanaan, bangsa Het, bangsa Amori, bangsa Peris, bangsa Hewi muah bangsa Yebus.
9 Ulun suba mireng sesambatan kaulan Ulune tur Ulun suba nyingak sangsarannyane kala-ala baan bangsa Mesire.
10 Sawireh keto ane jani, Ulun ngutus kita tangkil teken ratune di Mesir buat nunas tur nuntun kaulan Ulune pesu uli gumine ento.”
11
Dane Musa raris matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Nawegang Ratu, sirake titiang puniki jaga purun tangkil ring ratune ring Mesir, samaliha jaga nuntun bangsa Israel medal saking panegara Mesir?”12
Sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa: “Ulun ngiangin kita. Yen bangsane ento suba atehang kita pesu uli Mesir, kita ajak makejang lakar ngaturang bakti teken Ulun di gununge ene. Unduke ento maka bukti mungguing Ulun ane ngutus kita.”13
Dane Musa tumuli matur malih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Nanging yen sampun titiang kapanggih ring bangsa Israel tur mabaos ring ipun mungguing Widin leluur semetone sane ngutus tiang rauh mriki, nanging ipun raris mataken ring titiang sapuniki: Nyenke parab Idane? Raris sapunapi antuk titiang masaur ring ipun?”14
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa: “Ulun ene ane jumeneng langgeng. Orahang teken ia mungguing Ida ane jumeneng langgeng ane ngutus kita nekain ia.”15 Sapangrarisipun Ida malih ngandika: “Tuturangja teken bangsa Israele, mungguing Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin leluurnyane, Widin Abraham, Widin Ishak, muah Widin Yakube, ane ngutus kita nekain ia. Keto parab Ulune kanti salawas-lawasne. Keto patutne katurunan ane lakar teka nyambat parab Ulune.
16 Jani kema majalan, tur sangkepangja parapamimpin Israele laut tuturang teken ia, mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin leluurnyane nah ento Widin Abraham, Ishak muah Yakub, suba nyinahang raga teken kita. Orahang teken ia mungguing Ulun suba ngrauhin ia, tur nyingak laksanan wong Mesire marep teken ia.
17 Ulun suba netepang mungguing Ulun lakar nuntun ia pesu uli tongos iane kasangsaren di Mesir, tur lakar ajak Ulun ka gumine ane gemuh landuh, nah ento gumin bangsa Kanaan, bangsa Het, bangsa Amori, bangsa Peris, bangsa Hewi muah bangsa Yebuse.
18
Kaulan Ulune lakar madingehang raos kitane. Sasubane keto ajak parapamimpin Israele ento tangkil ka ajeng sang prabu di Mesir, tur uningang buka kene: ‘Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin wong Ibranine, sampun makantenang raga ring titiang. Sane mangkin lugrainja titiang sareng sami mapamit sawatara apamargian tigang rahina suenipun, praya ngaturang bakti ka ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange ring tegal melakange.’19 Sakewala Ulun suba wikan, mungguing rajane di Mesir tusing bakal maang kita makaad, sajawining aji mamaksa.
20 Sakewala Ulun bakal ngedengang kakuasan Ulune tur lakar ngebug gumi Mesire aji makudang-kudang bencana ane lakar tibakang Ulun teken ia. Sasubane ento mara ia bakal maang kita makaad uli ditu.
21
Dikalane ento Ulun bakal nutdut keneh bangsa Mesire apanga ia madalem kita, matemahan yen kita makaad, kita tuara makaad matalang.22 Paraluh-luh kitane patut ngidihin luh-luh Mesire, pisaga-pisagan kitane muah teken luh-luh Mesire ane jumahne, barang-barang marupa mas, perak ane masoca. Panganggo muah barang-barange ento patut kasalukang sig pianak-pianak wong Israele luh muah muani. Malantaran buka keto kita musbusin tur ngaba branan wong Mesire magedi uli ditu.”
1
Irika Dane Musa matur sembah ring Ida Sang Hyang Widi Wasa asapuniki: “Ring pradene ipun tan pracaya ring titiang tur ipun nenten nyak madingehang baos titiange, napi sane patut margiang titiang yen ipun mabaos mungguing Palungguh IRatu nenten wiakti makantenang raga ring titiang?”2
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring dane: “Apa ane gisi kita ento?” Atur Dane Musa: “Puniki tungked.”3
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika: “Entungangja tungkede ento ka tanahe!” Dane Musa raris ngentungang tungked danene, tur duk punika ugi tungkede punika dados ula, kantos Dane Musa malaib kabatek antuk tengkejut lan ajerih danene.4 Ida Sang Hyang Widi Wasa malih masabda ring Dane Musa: “Jemak tur gisiang ikutne.” Dane Musa tumuli ngambil ikut ulane punika, tur daweg punika ugi ulane punika mawali dados tungked.
5 Ida malih ngandika sapuniki: “Gaeja buka keto di arepan bangsa Israele apanga ia pracaya mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa, Widin leluurnyane, Widin Abraham, Ishak muah Yakube suba makantenang raga teken kita.”
6
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih masabda ring Dane Musa sapuniki: “Jani celepang liman kitane ka tengah bajun kitane.” Dane Musa ngiringang sapangandikan Idane. Rikala tangan danene kamedalang, tangan danene tultul, putih-putih kadi kapas.7 Malih Ida ngandika: “Jani celepang buin liman kitane ka tengah bajun kitane.” Dane Musa sairing ring pangandika, tur rikala tangan danene kamedalang, tangan danene malih mawali jati mula.
8 Ida malih ngandika, sapuniki: “Yen ia tusing pracaya teken kita, buina ia tusing angob teken katawahan ane pangawit, ia lakar pracaya teken katawahane ane kaping pindo.
9 Yen ia masih tusing pracaya teken katawahane ane dadua ento, tur tusing nyak madingehang raos kitane, kemaja lautang nyalud yeh di Tukad Nile tur briokang di tanahe. Ditu yehe ento lakar masalin dadi getih.”
10
Irika Dane Musa tumuli matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa sampunang Ratu ngutus titiang. Titiang puniki jadma nenten pascad mabaos. Ngawit saking Palungguh IRatu ngesengin titiang kantos rauh mangkin, titiang taler nenten pascad mabaos. Titiang jadma nambet.”11
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa: “Nyenke ane ngae bungut manusane? Nyenke ane ngranayang ia kolok muah bongol? Nyenke ane ngranayang anake bisa ningalin wiadin buta? Tusingja lenan tuah Ulun, Sang Hyang Widi Wasa.12 Ento krana kemaja majalan, Ulun lakar ngurukang apa ane patut raosang kita.”
13
Atur Dane Musa: “Duh Ratu, ledang IRatu ngutus parekan sane tiosan. Sampunangja titiang.”14
Irika Ida Hyang Widi Wasa raris menggah ring Dane Musa tur ngandika: “Yen belin kitane Harun wong Lewine ento kenken mirib? Ulun nawang ia mula dueg ngraos. Ia jani suba majalan lakar matemu teken kita, tur ia lakar liang pesan sawireh matemu teken kita.15 Kita patut ngraos teken ia tur orahin ia apa ane patut orahanga. Ulun lakar nulungin kita tur ngurukang kita ajak dadua unduk ane patut orahang muah laksanayang kita.
16 Ia lakar ngwakilin kita ngraos teken bangsane ento. Kita sumasat dadi widi ane ngorahin ia apa ane patut orahanga.
17 Abaja tungkede ento, sawireh aji tungkede ento kita lakar ngae katawahan-katawahan.”
18
Irika Dane Musa tumuli mawali ring Pandita Yitro matuan danene saha matur asapuniki: “Aji, sane mangkin lugrainja titiang jaga mawali nelokin nyama-nyamaan titiange ring Mesir, punapike ipun sami kantun urip.” Sang pandita Yitro ngandika ring dane sapuniki: “Nah majalanja cening apang rahayu.”19
Rikala Dane Musa kantun ring Midian Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika ring dane sapuniki: “Kemaja kita malipetan ka Mesir, sawireh sakancan anake ane makeneh ngepet patin kitane suba pada mati.”20 Irika Dane Musa sareng rabi lan oka-okane lanang-lanang makinkin mamargi. Rabi lan oka-okane kunggahang ring keledaene tumuli dane mamargi ngungsi ka panegara Mesir. Dane taler makta teteken sane kapangandikayang makta antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
21
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Ane jani sajeroning kita majalan malipetan ka Mesir, ingetang pesan ngedengang di ajeng sang prabu di Mesir saluiring katawahan ane suba paicayang Ulun teken kita. Nanging Ulun lakar ngawenin apanga ia bengkung, matemahan ia tuara lakar maang bangsa Israel makaad.22 Ditu kita patut nguningayang teken sang prabu mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane ngandika buka kene: ‘Israel ento mula putran Ulun ane paling keliha.
23 Ulun suba ngorahin sang prabu apanga putran Ulune ane paling keliha ento baanga luas ngaturang bakti teken Ulun, nanging ia tusing maang putran Ulune makaad. Sawireh keto Ulun lakar ngamatiang pianakne muani ane paling keliha.’ ”
24
Ring tengahing margi, ring genahe makolem, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngrauhin Dane Musa misadia jaga nyedayang dane.25 Dane Sipora tumuli ngambil lemat sane malakar antuk batu, raris putrane kasunat, rahnyane kasasadang ring cokor Dane Musa kadulurin pangandika sapuniki: “Sujatinne beli panganten rah marep teken tiang.”
26 Paindikane puniki wenten pasangketan ipun ring upacara sunat. Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa nglugrain Dane Musa kantun urip.
27
Daweg punika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Harun sapuniki: “Kemaja luas ka tegal melakange maranin Musa.” Dane Harun tumuli mamargi raris kapanggih ring Dane Musa ring gununge sane suci. Ritatkala Dane Harun matemu ring Dane Musa, dane tumuli ngaras rain danene.28 Sapangrarisipun, Dane Musa nartayang sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Harun, saluiring sabda sane kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa rikala Ida ngandikayang dane lunga ka Mesir. Dane taler ngaturang ring rakan danene ngeniang indik katawahan sane kauduhang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa mangda kapakantenang.
29 Irika Dane Musa miwah Dane Harun lunga ka Mesir. Dane tumuli nyangkepang parapamimpin Israele.
30 Dane Harun tumuli nartayang saananing sabda sane sampun kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa. Sasampune punika Dane Musa raris ngadakang katawahan-katawahan ring arepan anake punika.
31 Parapamimpine punika sami pada pracaya. Sasampune ipun miragi mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun macingak tur sampun wikan ring kasangsaran ipune, irika ipun pada sumuyud nyakupang tangan tur nyumbah.
1
Sapangrarisipun, Dane Musa miwah Dane Harun lunga tangkil ring sang prabu Mesir sapuniki atur danene: “Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin bangsa Israele masabda kadi asapuniki: ‘Baangja parakaulan Ulune luas buat maturan teken Ulun di tegal melakange.’ ”2
Nanging pangandikan sang prabu: “Nyenke Ida Sang Hyang Widi Wasa ane pangandikane patut iring gelahe buat maang bangsa Israel luas? Gelahe tusing nawang Ida, buina gelahe tusing bakal maang bangsa Israele luas.”3
Dane Musa lan Dane Harun tumuli matur: “Widin bangsa Ibranine sampun makantenang raga ring titiang. Sane mangkin lugrainja titiang sareng sami jaga luas ka tegal melakange sawatara sapamargian tigang rahina dohipun, praya ngwentenang upacara pamujan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange. Yen titiang nenten ngamargiang indike punika, titiang jaga kapademang antuk pinakit wiadin padem ring payudan.”4
Ida sang prabu Mesir raris ngandika ring dane sapuniki: “Ih Musa muah Harun, apa kranane cai misusuin bangsane ene apanga nglemenahang gegaenne? Kemaja tunden panjak-panjake ento malipetan ka tongosne magae!”5 Sang prabu ngrarisang ngandika: “Bangsan caine jani suba kaliwat liu yen bandingang teken bangsa Mesire. Ane jani laut cai nunden ia suud ngayah.”
6
Daweg punika ugi sang prabu mrentahang paramandor Mesire miwah ring paramandor wong Israele sapuniki:7 “Suudang maang bangsane ento sumi ane lakar anggona nunjel bata buka ane suba-suba. Depang ia padidi ngalih sumi.
8 Nanging gebogan batane ane patut garapa, ento tusing pesan dadi kuang. Ia kuangan gegaen, ento krana ia mapinunas teken gelahe apanga gelahe maang ia mabakti teken Widinnyane.
9 Pabaatinja tetegenan anake ento, apanga ia kanti kategul baan gegaenne, apanga eda ia kanti maan sela buat madingehang pisusun anak.”
10
Punika awinan parawong Mesire miwah mandor wong Israele pada maranin tur mabaos ring wong Israele sapuniki: “Sang prabu mrentahang tiang apanga tiang tusing buin maang ragane sumi.11 Ida ngandikayang apanga ragane luas ngalih sumi, nah dijaja maan, sakewala bata ane aturang ragane teken ida apang patuh teken ane suba-suba.”
12 Irika wong Israele mamargi ka sakuub jagat Mesire buat ngrereh sumi.
13 Paramandore tansah maksa ipun mangda makarya bata nyabran rahina sane akehipun pateh sakadi daweg ipun kantun polih sumi.
14 Paramandor Mesire nglambetin mandor-mandor bangsa Israele sane kaprentahang ngamong pakaryane punika sarwi mabaos: “Apa krana bangsan ragane tuara ngenepang liun batane ane patut pragatang ragane buka ane ibi puane?”
15
Sasampune asapunika raris paramandor bangsa Israele pada tangkil ka ajeng sang prabu, sarwi matur sapuniki: “Inggih ratu sang prabu, napike awinane palungguh iratu nibakang paindikan sane kadi asapunika ring titiang sareng sami?16 Titiang tan kicen sumi malih, nanging yadian kadi asapunika titiang kaprentahang mangda tetep makarya bata. Samaliha titiang tansah kalantigin. Sajeroning indike punika palungguh ratu sane maha wikan.”
17
Nanging sang prabu ngandika sapuniki: “Iba mayus, iba lengit, ento kranane iba matur, apanga gelahe nglugrain iba ngaturang bakti teken Ida Sang Hyang Widi Wasa.18 Ane jani kema buin magae! Iba tusing lakar baang gelahe sumi, sakewala iba musti genep nyerahang bata patuh buka ane suba liwat.”
19 Sasampune ipun miragi pangandikan ida sang prabu mungguing ipun patut makarya bata pateh ring sane sampun-sampun, paramandor Israele punika raris pada uning mungguing ipun wenten sajeroning kamewehan.
20
Ritatkala ipun mapamit saking ajeng ida sang prabu, raris ipun kapanggih ring Dane Musa miwah Harun sane sampun nyantosang ipun.21 Irika ipun mabaos ring sang kalih, sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngaksi pakardin semetone. Dumadak Ida nyisipang semeton, santukan semeton sampun ngawinang sang prabu miwah paramandor idane duka ring tiang. Majalaran antuk punika semeton ngawe dadalan buat ngamademang tiang sareng sami.”
22
Irika Dane Musa raris tangkil ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, saha matur sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, napike awinanipun Palungguh IRatu nibakang bencana ring parakaula druene? Napi awinan Palungguh IRatu ngutus titiang mriki?23 Santukan ngawit titiang tangkil ka ajeng sang prabu ngaturang dauh pangandikan Palungguh IRatu, jeg tan pajangka ida nyangsaren kaula druene, samaliha Palungguh IRatu nenten mapaica pitulungan ring ipun.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa: “Ane jani kita lakar nepukin saluiring ane lakar laksanayang Ulun marep teken sang prabu. Ulun lakar maksa ia, apang ia maang kaulan Ulune makaad. Sasajaane Ulun lakar maksa ia apanga ia nundung kaulan Ulune uli guminnyane.”2
Sapangrarisipun Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa,3 Ulun suba nyinahang raga teken Abraham, Ishak, muah Yakub, mungguing Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa Ane Maha Kuasa. Nanging Ulun tusing matawangang parab Ulune ane suci, nah ento Sang Hyang Widi Wasa teken ia.
4 Buina Ulun suba ngae prajanjian teken ia, Ulun suba majanji lakar nglugrain ia tanah Kanaan, gumi di tongosnyane ipidan madunungan,
5 nanging ane jani Ulun masih suba mireng sesambatan bangsa Israele kapanjakang baan bangsa Mesire, mawanan Ulun inget teken janjin Ulune.
6 Ento krana ane jani kema orahang teken bangsa Israele kene: ‘Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ulun lakar ngrahayuang tur mebasang kita ajak makejang uli bangsa Mesire ane manjakang kita. Ulun lakar ngrahayuang tur mebasang kita uli Mesir di tongos kitane dadi panjak. Ulun lakar nibakang pasisip ane gede teken ia, tur Ulun lakar ngrahayuang kita.
7 Ulun bakal netepang kita dadi kaulan Ulune, tur Ulun dadi Widin kitane. Kita lakar nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin kitane, yening Ulun suba mebasang kita uli di Mesir di tongos kitane dadi panjak.
8 Buina Ulun lakar nuntun kita ajak makejang ka gumi ane suba janjiang Ulun teken Abraham, Ishak muah Yakub maduluran sumpah. Gumine ento lakar paicayang Ulun teken kita makadadi gelah kitane. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.’ ”
9 Dane Musa raris ngrauhang pangandikane punika ring bangsa Israel, nanging ipun tan nyak miragiang baos Dane Musa, santukan ipun sampun pada tan mrasidayang mapineh kabatek antuk abot sangsarannyane.
10
Sasampune punika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika malih ring Dane Musa sapuniki:11 “Jani kema tangkil tur tekedang teken raja Mesire, tur orahang, mungguing ia patut maang bangsa Israel makaad uli guminnyane.”
12
Nanging Dane Musa matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, bangsa Israel newek tan nyak madingehang baos titiange, napi malih ida sang prabu ring Mesir, napike ida jaga ledang mirengang atur titiange, santukan titiang jadma tan midep mabaos?”13
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli masabda ring Dane Musa miwah Dane Harun, sapuniki: “Kemaja orahin bangsa Israel muah prabune di Mesir mungguing Ulun ane ngutus kita buat nuntun bangsa Israel makaad uli tanah Mesir.”14
Dane Ruben putran Dane Yakub sane pinih duur, maputra patpat inggih punika: Henoh, Palu, Hesron miwah Karmi. Dane sareng sami punika dados leluur kulawarga sajeroning palingsehan Dane Ruben. Kulawarga punika kawastanin manut parabnyane suang-suang.15 Dane Simeon maputra nemnem inggih punika: Yemuel, Yamin, Ohad, Yakin, Sohar, miwah Saul sane ibunne saking bangsa Kanaan. Dane punika sareng sami dados leluur kulawarga sajeroning palingsehan Dane Simeon. Kulawarga-kulawarga punika kasambat manut pesengan danene suang-suang.
16 Dane Lewi madue putra tetiga, inggih punika: Gerson, Kehat miwah Merari. Dane sareng sami punika leluur kulawarga sajeroning palingsehan Dane Lewi. Dane Lewi mayusa satus tigang dasa pitu warsa.
17 Dane Gerson madue putra kekalih inggih punika: Libni miwah Simei. Dane sareng kalih madue katurunan akeh pisan.
18 Dane Kehat madue oka patpat inggih punika: Amram, Yisar, Hebron miwah Usiel. Dane Kehat mayusa satus tigang dasa tiga warsa.
19 Dane Merari madue putra kekalih, inggih punika: Mahli miwah Musi. Punika makasami kulawarga-kulawarga sajeroning palingsehan Dane Lewi miwah katurunan danene suang-suang.
20
Dane Amram ngambil Yokebed, semeton ajin danene, kanggen rabi. Saking rabine puniki raris embas Dane Harun miwah Dane Musa. Dane Amram mayusa satus tigang dasa pitu warsa.21 Dane Yisar madue putra tetiga inggih punika: Korah, Nepeg miwah Sikri.
22 Dane Usiel taler maputra tetiga inggih punika: Misael, Elsapan miwah Sitri.
23
Dane Harun ngambil Eliseba, okan Dane Aminadab, semeton istri saking Nahason, kanggen rabi. Dane Eliseba ngembasang putra Nadab, Abihu, Eleasar miwah Itamar.24 Dane Korah madue putra tetiga, inggih punika: Asir, Elkana miwah Abiasap. Dane sareng sami punika dados leluur sorohan Korah.
25 Dane Eleasar, putran Dane Harun raris ngambil rabi okan Dane Putiel, raris ngembasang putra Pinehas. Punika makasami dados paralingsir-lingsir kulawarga sajeroning palingsehan Dane Lewi.
26
Dane Harun miwah Dane Musa punika sane kauduhang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, mangda nantan bangsa Israele makaon saking panegara Mesir.27 Sang kalih punika sane matur ring sang prabu ring Mesir, mangda ida kayun mebasang bangsa Israele.
28
Daweg Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Dane Musa ring panegara Mesir,29 Ida masabda asapuniki: “Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa. Orahangja teken sang prabune di Mesir, saluiring sabda ane suba nikayang Ulun teken kita.”
30
Nanging Dane Musa matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki: “Palungguh IRatu wikan mungguing titiang nenten uning mabaos. Punapike sang prabu pacang kayun mirengang atur titiange?”1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Ulun lakar nadiang kita waluya Widi di arepan sang prabu, tur Harun belin kitane, makadadi nabin kitane.2 Orahang teken I Harun saluiring ane suba sabdayang Ulun teken kita, tur Harun ane lakar matur teken sang prabu apanga ia maang bangsa Israele magedi uli guminnyane.
3 Sakewala Ulun lakar ngranayang apanga sang prabu bengkung, tur tusing lakar nyak madingehang kita, yadiastun amun apaja liunne Ulun ngadakang bencana di Mesir.
4 Ulun lakar ngukum bangsa Mesire ento baan ukuman ane berat tur Ulun lakar mesuang kaulan Ulune, nah ento bangsa Israel uli gumine ento.
5 Malantaran kaketo ento bangsa Mesire lakar pada nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa, nah ento dikalane Ulun ngedengang kakuasan Ulune marep teken bangsa Mesire tur nuntun bangsa Israele makaad uli guminne.”
6 Irika Dane Musa miwah Dane Harun raris ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa.
7 Rikala sang kalih tangkil ring sang prabu Mesir Dane Musa mayusa ulung dasa warsa tur Dane Harun mayusa ulung dasa tiga warsa.
8
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring Dane Musa miwah Dane Harun sapuniki:9 “Yen prade sang prabu Mesir kedeh nagih apang kita ngadakang katawahan, ditu tunden Harun nyemak tungkedne tur nglongsorang di ajeng sang prabu, ditu tungkede ento lakar dadi lelipi.”
10 Dane Musa miwah Dane Harun raris lunga tur tangkil ring ajeng ida sang prabu. Irika dane ngamargiang sapituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane Harun nglongsorang teteken danene ring ajeng sang prabu miwah prakanggen idane, irika tetekene punika magentos dados ula.
11 Duaning punika sang prabu raris nauhin parawiku miwah parabaliane tur dane sareng sami taler ngardi pateh sakadi sane kakardi antuk Dane Harun.
12 Dane suang-suang nglongsorang teteken danene, tur teteken danene punika magentos dados ula. Nanging teteken Dane Harun raris nguluh teteken baliane punika.
13 Yadianja kadi asapunika, sang prabu taler kantun bengkung, tan kayun mirengang atur sang kalih, anut pisan sakadi sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
14
Sasampune punika Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda malih ring Dane Musa sapuniki: “Sang prabu kaliwat bengkung, ia tusing pesan lila yen bangsa Israel magedi.15 Ne jani kema tangkilin ia pasemengan dikalane ia ka Tukad Nile. Antiang ia di sisin Tukad Nile, tur aba tungkede ane taen dadi lelipi ento.
16 Maturja kene teken sang prabu: ‘Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin bangsa Ibranine ngutus titiang tangkil ring buk padan palungguh iratu buat nglungsur, lugrainja kaulan Idane mapamit, mangda ipun mrasidayang ngaturang bakti ring Ida ring tegal melakange. Nanging rauh mangkin palungguh iratu nenten nglugrain.
17 Sane mangkin ratu sang prabu, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ngeniang ring indik sane pacang kamargiang. Palungguh iratu jagi nyingakin napi sane jagi kardi Ida. Sane mangkin indayang cingakin! Titiang jagi nglempag tukade puniki antuk tungkede puniki tur toyan tukade pacang magentos dados rah.
18 Samaliha sawatek ulame ring Tukad Nile pacang padem tur tukade mambu mangkug, kantos bangsa Mesire nenten mrasidayang nginem toyan tukade punika.’ ”
19
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih masabda ring Dane Musa sapuniki: “Tundenja I Harun nyemak tungkedne lantas nudingang tungkede ento ka duur tukade, ka duur tlabahe, ka duur yeh anakane ane ada di Mesir. Yehe ento makejang lakar dadi getih, tur makejang gumi Mesire bek aji getih. Keto masih makejang yehe di gebehe, di jedinge makejang lakar dadi getih.”20
Irika Dane Musa miwah Dane Harun ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane ngamengang tungked danene tur nglempag toyan Tukad Nile ring ajeng sang prabu miwah paraprakanggen idane, matemahan toyane magentos dados rah.21 Irika sawatek ulame ring tukade punika sami pada padem, tur gandan tukade alid, kantos parawong Mesire tan purun nginem toyan tukade punika. Samaliha ring sakuub jagat Mesire bek antuk rah.
22 Nanging sawatek balian ida sang prabu taler uning makardi sane kadi asapunika lantaran japa mantran danene. Punika ngawinang sang prabu sayan bengkung, tan pisan kayun mireng atur Dane Musa miwah Dane Harun. Indike punika adung pisan ring sane sampun kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
23 Sang prabu raris mawali ka puri, tan pisan-pisan kayun makayunin paindikane punika.
24 Bangsa Mesire sami pada nyongcong tanah ring sisin Tukad Nile, praya ngrereh toya buat kinem, santukan ipun pada tan mrasidayang nginem toyan tukade punika.
25
Paindikane kadi asapunika jangkep mamargi kantos pitung rahina suenipun, sasampune Ida Sang Hyang Widi Wasa mastu Tukad Nile punika.1
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Kemaja tangkil ka ajeng sang prabu tur aturang teken ida mungguing sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa kene: ‘Baangja kaulan Ulune luas apanga ia ngaturang bakti teken Ulun.2 Yen kita tusing maang, Ulun lakar ngukum gumin kitane apanga gumin kitane bek aji katak.
3 Katake ento lakar ngebekin Tukad Nile tur katake ento lakar menek tur macelep ka umah kitane, ka kamar muah pasarean kitane. Katake ento lakar macelep ka umah prakanggon kitane, muah ka umah parakaulan kitane, kanti nganteg ka tongos kitane manggang roti muah ka paso pangadonan tepung lakar rotine.
4 Buina katak-katake ento lakar menek ngrepe awak kitane, ka awak prakanggon kitane muah kaulan kitane makejang.’ ”
5
Ida Sang Hyang Widi wasa malih ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Jani kema orahin Harun apanga ia nudingang tungkedne ka duur tukad muah ka duur tlabahe muah ka duur tlagane, apanga katake pada pesu ngebekin gumi Mesire.”6 Dane Harun tumuli nudingang teteken danene ring duur toyane ring Mesir sami. Irika raris medal katake pasliab kantos ngebekin jagat Mesire.
7 Nanging balian Mesire taler ngardi paindikan sane pateh sakadi punika antuk japa mantranipune, kantos medal katak katah pisan ngebekin jagat Mesire.
8
Sang prabu tumuli nauhin Dane Musa miwah Dane Harun pangandikane: “Astawayangja teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, apang kaonang Ida katake ento makejang uli sig gelahe muah uli parakaulan gelahe. Gelah maang bangsan ibane luas buat ngaturang bakti teken Ida Sang Hyang Widi Wasa.”9
Atur Dane Musa ring sang prabu: “Rarisang nikayang ring titiang malih pidan titiang karsayang ngastawa pabuat palungguh iratu, pabuat paraprakanggen palungguh iratu miwah buat kaula druene mangda katake punika sirna, sajawining sane magenah ring Tukad Nile.”10
Pangandikan idane: “Astawayang gelahe buin mani!” Atur Dane Musa: “Titiang pacang ngamargiang sakadi pangandikan palungguh iratu, mangda sang prabu wikan mungguing tan wenten sane mrasidayang nyamenin Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange.11 Katake punika pacang kakaonang saking ajeng palungguh iratu, saking purin palungguh iratu, saking paraprakanggen palungguh iratu, miwah saking kaula druene, tur katake punika pacang tan wenten, sajawining sane wenten kantun magantulan ring Tukad Nile.”
12 Irika Dane Musa miwah Harun mapamit saking ajeng sang prabu tumuli medal. Dane raris ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa nglungsur mangda katake sane karauhang punika kasirnayang.
13 Ida Sang Hyang Widi Wasa nagingin pangastawan Dane Musa. Katake sane ring puri, sane ring tanahe, miwah ring tegale sami pada padem.
14 Bangsa Mesire nambunang tur nugdugang bangken katake punika kantos jagate irika alid gandanipun.
15 Nanging rikala sang prabu ngaksi mungguing katak-katake punika sampun padem, ida malih tan kayun mirengang atur sang kalih, anut ring sane sampun kasabdayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
16
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Tundenja Harun nglempag tanahe ento aji tungkedne, ditu ebuke di Mesir makejang lakar dadi legu.”17 Dane Harun tumuli nglempagang teteken danene ka tanahe. Irika ebuke punika magentos dados legu tur ngrebut jadma miwah sawatek ubuh-ubuhane.
18 Parabaliane ring Mesir sami pada ngindayang ngardi legu malantaran japa mantrannyane, nanging ipun tan mrasidayang. Inggih kadi asapunika jagat Mesire kabekin antuk legu.
19 Irika parabaliane pada tangkil ring ajeng ida sang prabu maduluran atur sapuniki: “Puniki pakardin Ida Sang Hyang Widi Wasa.” Nanging ida sang prabu tansah pageh bengkung tan kayun mirengang atur Dane Musa miwah Dane Harun, yakti pisan kadi sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
20
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Dane Musa kadi asapuniki: “Buin mani pasemengan pesan kemaja kita tangkil teken sang prabu dikalane ia ka tukade. Tekedang teken ia mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika buka kene: ‘Baangja kaulan Ulune luas, apanga ia ngaturang bakti teken Ulun.21 Ulun matinget yen kita tusing maang kaulan Ulune luas, Ulun lakar nglebang buyung sig kitane, sig prakanggon kitane, sig kaulan kitane. Sawatek umah bangsa Mesire, lakar bek misi buyung muah tanah Mesire lakar bek mapantet aji buyung.
22 Nanging dikalane ento Ulun lakar nganehang tanah Gosene di tongos kaulan Ulune. Ditu lakar tusing ada buyung. Tetujone apang kita nawang mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa nyalanang pakarsan Ulune dini di gumi Mesire.
23 Ulun lakar minayang kaulan Ulune teken bangsan kitane. Buin mani katawahane ene lakar laksanayang Ulun.’ ”
24 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngamargiang pakarsan Idane, tumuli rauh buyung akeh pisan, ngranjing ka purin sang prabu, ka jeron prakanggen idane. Sakuubing jagat Mesire kalikub antuk buyung, kantos jagat Mesire rusak ulihan buyunge punika.
25
Sang prabu tumuli nauhin Dane Musa miwah Dane Harun sarwi ngandika sapuniki: “Kemaja lautang ngaturang bakti teken Widin ibane, sakewala dini di Mesir.”26
Nanging atur Dane Musa sapuniki: “Titiang nenten jaga ngiring pangandikan palungguh iratu, santukan aturan sane aturang titiang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange tan adung ring sesanan bangsa Mesire. Yening titiang makarya aturan sane tan adung ring sesanan bangsa Mesire, boyake ipun jaga ngurug titiang antuk batu, kantos titiang padem?27 Titiang sareng sami tan dados tan pacang luas ka tegal melakange, sawatara sapamargian tigang rahina dohipun buat maturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange manut sakadi pangandikan Idane ring titiang.”
28
Sang prabu tumuli ngandika sapuniki: “Nah yen keto, lakar baang gelahe iba luas maturan teken Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin ibane, di tegal melakange, sakewala eda luas bes ejoh. Buina astawayangja masih gelahe.”29
Atur Dane Musa sapuniki: “Sane mangkin titiang jaga mapamit ka jabaan, tur jaga ngastawayang palungguh iratu ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Benjang buyunge punika jaga ical saking ajeng palungguh iratu, miwah saking paraprakanggene, miwah saking kaula druene. Sakewanten sampunang palungguh iratu malih tan tuon ring pangandika tur tan nglilayang bangsa Israel luas buat maturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”30
Wusan matur kadi asapunika Dane Musa raris medal nilar sang prabu tumuli ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.31 Ida Sang Hyang Widi Wasa nagingin pangastawan Dane Musa. Buyunge sami kaonang Ida saking sang prabu, miwah saking paraprakanggene miwah saking parakaulan idane. Asikiko tan wenten sane kari.
32 Nanging yadiastu kadi asapunika, sang prabu kantun bengkung tur tan nglugrain bangsane punika mamargi.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Kemaja kita tangkil teken sang prabu tur orahang teken ia mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin wong Ibranine, ngandika kene: ‘Baangja kaulan Ulune luas, apanga ia pada ngaturang bakti teken Ulun.2 Sawireh yan kita bengkung tur tusing maang kaulan Ulune luas,
3 Ulun lakar ngukum kita malantaran nekaang grubug marep teken ubuh-ubuhan kitane makejang, luire: jaran, keledae, unta, lembu, sampi, kambing muah biri-birin kitane.
4 Ulun lakar nganehang ubuh-ubuhan bangsa Israele klawan ubuh-ubuhan bangsa Mesire, kanti di pantaran ubuh-ubuhan Israele tusing ada ane mati.
5 Ulun, Ida Sang Hyang Widi Wasa suba mastiang mungguing di dinane mani Ulun nglaksanayang paundukane ene.’ ”
6
Benjangne Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamargiang paindikane punika. Sawatek ingon-ingon bangsa Mesire sami padem, nanging ring pantaran bangsa Israel tan wenten ingon-ingon sane padem angan asiki.7 Irika sang prabu ngutus utusan mrika, panggihin ipun wiakti saking pantaran ingon-ingon bangsa Israele angan asikiko nenten wenten sane padem. Yadian kadi asapunika, sang prabu kantun taler bengkung tur tan lila nglugrain bangsa Israele makaon.
8
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa miwah Dane Harun sapuniki: “Kemaja nyemak abu acangkop uli di grombong tongos nunjel pamore. Suba keto Musa apanga nyambehang abune ento di ajeng sang prabu.9 Abune ento lakar sambeh dadi abu geles nglikub gumi Mesire, tur abune ento lakar ngranayang sawatek manusa muah burone di Mesir pada busul, tur busule ento lakar barah mananah.”
10 Irika sang kalih raris ngambil abu saking grombong genah nunjel pamore, raris tangkil ring ajeng ida sang prabu. Dane Musa tumuli nyambehang abune punika ka langite, mawinan jadma miwah satone sami keni busul barah mananah,
11 kantos balian-balian bangsa Mesire tan mrasidayang ngrauhin Dane Musa, santukan ipun bek madaging busul barah mananah, pateh sakadi jadma Mesire sane tiosan.
12 Sakewanten Ida Sang Hyang Widi Wasa tansah nutdut kayun sang prabu mangda ida tansah bengkung, sakadi pangandikan Idane ring Dane Musa, mungguing ida sang prabu nenten pacang kayun mireng atur Dane Musa.
13
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa, sapuniki: “Buin mani pasemengan kema tangkilin sang prabu tur orahang teken ia mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin bangsa Ibranine ngandika kene: ‘Baangja parakaulan Ulune luas apanga ia ngaturang bakti teken Ulun.14 Ane jani Ulun tusingja tuah lakar ngukum sawatek prakanggo muah rakyat kitane dogen, nanging kita masih lakar kena. Tetujonne apanga kita nawang mungguing sabeten langit tusing ada ane nyamanin Ulun.
15 Yening Ulun ngukum kita muah rakyat kitane baan panyakit, sinah kita suba nyag ajur.
16 Nanging Ulun tuah mula ngedengang kawisesan Ulune di arepan kitane apanga Ulun kabinawa dini di gumine. Ento krana Ulun nglugrain kita idup.
17 Nanging kita enu dogen mrekak tur tuara maang kaulan Ulune luas.
18 Buin mani sawatara kali jani Ulun lakar ngadakang ujan es ane bales pesan. Tonden taen ada ujan keto dini di Mesir, uli imaluan kanti kayang jani.
19 Ane jani prentahangja apanga sawatek ubuhan muah pagelahan kitane kacelepang ka umahne. Sawatek manusa muah ubuh-ubuhan ane tuara membon jumahan ento lakar mati tepen ujan es.’ ”
20 Irika makudang-kudang prakanggen sang prabu rumasa ajerih rikala mireng pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane nguduhang mangda parekan miwah ingon-ingonnyane kabakta ka jeroan.
21 Nanging sane tan nyak ngidepang pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa, manggayang parekan miwah ingon-ingon danene ring tegale.
22
Wusan punika Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Enjuhangja liman kitane menek ka langite, apanga ujan ese ulung di sawewidangan gumi Mesire, nepen manusa, buron muah kekayonan ane ada di tegale.”23 Dane Musa tumuli ngenjuhang teteken danene ka langite. Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngwentenang kerug krebek miwah sabeh es, samaliha kilape nyander mrika-mriki.
24 Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa nedunang sabeh es sane bales saha maduluran angin ribut, miwah kilap saling sander. Paindikane punika kalintang ngresresin. Ngawit bangsa Mesire punika ngadeg dados bangsa, durung naenin wenten ujan angin sane kadi asapunika agengipun ring Mesir.
25 Ring sakuub jagat Mesire sabeh ese punika nepen tur ngrusak sawatek sane wenten ring jaban umahe. Inggih punika manusa, sato miwah sawatek sane tumbuh sami tepen ujan kantos rusak. Asapunika taler sawatek entik-entikan sane ring tegale sami pada balbal.
26 Nanging ring Gosen ring genah bangsa Israele tan wenten sabeh es.
27
Ida sang prabu ngandikayang ngesengin Dane Musa miwah Dane Harun, pangandikane: “Benengan ene gelahe ane madosa, Ida Sang Hyang Widi Wasa ane patut. Gelahe muah kaulan gelahe ane pelih.28 Kemaja jani ngastawa teken Ida Sang Hyang Widi Wasa. Suudang kerug krebeke muah ujan ese ane ngresresin ento, amonto suba cukup. Gelahe majanji lakar nglugrain cai luas, tusing perlu cai enu makelo nongos dini.”
29
Dane Musa raris matur ring ida sapuniki: “Ring rahinane mangkin yen titiang sampun medal saking kota, titiang jaga nyakupang lima, ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Irika kerug krebeke pacang mararian tur tan jaga wenten sabeh malih, mangda iratu wikan mungguing jagate puniki padruen Ida Sang Hyang Widi Wasa.30 Nanging titiang uning mungguing palungguh iratu ping kalih paraprakanggen palungguh iratune durung taler ajerih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
31
Abian dami miwah jagung cantele sami rusak tepen sabeh, santukan daweg punika jagung cantele sampun wayah tur damine sedeng macarang.32 Nanging nenten wenten gandum sane rusak, santukan gandume kantun alit.
33
Dane Musa tumuli nilar sang prabu saking kota raris nyakupang tangan danene, tumuli ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Duk punika ugi kerug krebeke miwah sabeh ese mararian.34 Nanging ritatkala sang prabu wikan mungguing sabeh ese miwah kerug krebeke sampun mararian, ida malih ngardi dosa. Ida tetep bengkung, kadi asapunika taler paraprakanggen idane.
35 Ida sang prabu tetep kewanten bengkung, anut ring pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa. Ida tan nglugrain bangsa Israele matilar saking Mesir.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Kema jani tangkil teken sang prabu sawireh Ulun suba ngranayang keneh sang prabune muah keneh paraprakanggonne bengkung, apanga Ulun maan jalaran buat ngadakang katawahan di arepan bangsane ento.2 Buina apanga kita bisa nuturang teken pianak cucun kitane, buka kenken Ulun suba mlegendahang bangsa Mesire, malantaran Ulun ngadakang katawahan-katawahane ento. Ditu kita lakar pada nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
3
Irika Dane Musa miwah Dane Harun raris tangkil ka ajeng ida sang prabu saha matur sapuniki: “Sapuniki pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin bangsa Ibranine: ‘Buin amun apa makelonne kita tuara nyak ngasorang awak di ayun Ulune? Lilayangja kaulan Ulune luas apanga ia ngaturang bakti teken Ulun.4 Sawireh yen kita tusing maang kaulan Ulune luas, buin mani Ulun lakar nekaang balang ka gumin kitane.
5 Balange ento lakar empet ngebekin gumi, kanti tusing ngenah tanahe, tur ia lakar ngamah nelahang sawatek ane tuara kena ujan es. Buina balange ento lakar ngamah sawatek punyan kayu ane tumbuh di gumin kitane.
6 Balange ento lakar ngebekin umah kitane, umah prakanggon kitane makejang muah sakancan umah rakyat kitane. Uli imaluan, uli mara ada leluur kitane kanti kayang jani, tonden taen ada bencana ane buka keto.’ ” Nanging ida sang prabu raris kesah makaon saking irika.
7
Sasampune punika paraprakanggene raris matur ring sang prabu sapuniki: “Malih makapidan suenipun jadmane puniki jaga ngardi pakewuh buat iraga sareng sami? Banggayang sampun bangsa Israele punika makaon mangda ipun ngaturang bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane. Punapike palungguh iratu durung wikan mungguing jagate puniki sampun rusak?”8
Raris Dane Musa miwah Dane Harun kabakta mawali tangkil ring sang prabu. Irika ida raris ngandika ring dane sapuniki: “Kema suba cai luas ngaturang bakti teken Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin caine. Nanging nyen sasajaane ane lakar kema?”9
Atur Dane Musa: “Titiang sareng sami sane jaga mrika, agung alit, tua bajang, luh miwah muani. Taler kambing domba lan banteng titiange jaga bakta titiang santukan titiang jaga ngwentenang karya ageng buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa.”10
Nanging pangandikan ida sang prabu ring dane sapuniki: “Gelahe masumpah nganggon parab Ida Sang Hyang Widi Wasa, mungguing gelahe lakar tusing nglugrain cai ngajak luh-luhe muah pianak caine bareng luas. Ane jani sinah baan gelahe mungguing cai makeneh brontak.11 Yen saja tuah ento ane dadi tetujon caine, tuah ane muani-muani dogen ane baang gelahe kema buat ngaturang bakti teken Ida Sang Hyang Widi Wasa.” Wusan punika sang kalih raris katundung saking ajeng ida sang prabu.
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Enjuhangja liman kitane menek tur ungkulang ka duur gumi Mesire. Malantaran ento lakar teka balang ngebekin gumi Mesire, tur ia lakar ngamah nelahang saananing entik-entikan, sawatek ane sisaanga teken ujan ese.”13 Dane Musa tumuli ngenjuhang teteken danene kungkulang ring duur tanah Mesire. Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngrauhang angin saking kangin mampeh ring jagat Mesire, arahina miwah awengi mepek. Sasampune makire semengan, balang-balange punika sampun rauh irika.
14 Ipun rauh makuug akeh pisan kantos nglikub jagat Mesire. Durung naenin wenten anak ngatonang balang sane kadi asapunika akehipun, tur nenten jaga naenin malih wenten balang sane sakadi asapunika.
15 Jagat Mesire bek kalikub antuk balang kantos selem pakantenanipun santukan akeh balange. Balange punika neda saananing sane tumbuh kantos telas, kadi asapunika taler woh-wohan miwah tetanduran sane tan rusak keni sabeh es. Tan wenten taru wiadin tetanduran sane kantun gadang ring jagat Mesire, makasami pada ligir.
16
Irika sang prabu digelis ngesengin Dane Musa kalih Dane Harun, tumuli ngandika sapuniki: “Gelahe suba ngardi dosa di ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin caine, muah teken cai.17 Ampurayangja pelih gelahe buin acepok ene, tur astawayangja gelahe teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin caine, tur tunasang apanga Ida ledang nyuudang ukuman baya patine ane nibenin gelahe ene.”
18 Irika Dane Musa mapamit medal, raris ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
19 Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngrauhang angin saking kauh sane baret pisan ngampuhang balange punika, tur kapulang ring Segara Abange, kantos tan wenten magantulan angan asiki ring Mesir.
20 Nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa ngardi mangda ida sang prabu tan mari bengkung, mawinan ida tang nglugrain bangsa Israel makaon.
21
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Enjuhangja liman kitane ka langite apanga gumi Mesire kalikub baan peteng dedet.”22 Irika Dane Musa raris ngenjuhang tangan danene ka langite, tumuli jagat Mesire kalikub antuk peteng dedet tigang rahina suenipun.
23 Wong Mesire nenten wenten sane nyidayang manggihin timpalnyane. Samaliha nenten wenten anak sane nyidayang medal saking umahnyane tigang rahina suenipun. Nanging ring genah wong Israele, irika wenten galang.
24
Irika sang prabu ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Kema jani lautang luas mabakti teken Ida Sang Hyang Widi Wasa. Luh-luh muah cerik-cerike dadi ajak, sakewala kambing domba muah sampine depang dini.”25
Nanging atur Dane Musa sapuniki: “Palungguh iratu sane patut ngicen titiang wewalungan sane pacang anggen titiang maturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin titiange.26 Ingon-ingon titiange taler pacang bakta titiang makasami, santukan saking pantaran ingon-ingone punika titiang jaga milih sane pacang anggen titiang aturan ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin titiange. Samaliha titiang nenten uning sane encen sane patut aturang titiang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, sadurunge titiang rauh ring genahe punika.”
27
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngardi pakayunan ida sang prabu bengkung, mawinan ida tan nglugrain bangsa Israele makaon.28 Ida sang prabu tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Kemaja iba magedi, eda pesan buin bani malipetan mai. Yen iba buin bani teka, mara ngenah iba lakar mati.”
29
Dane Musa tumuli matur: “Patut pisan pangandikan palungguh iratu mungguing palungguh iratu nenten pacang ngaksi titiang malih.”1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Ulun lakar ngadakang bencana buin acepok marep teken sang prabu muah teken bangsa Mesire. Sasubane keto mara ia lakar malilayang kita magedi uli dini. Sasajaane ia lakar nundung kita ajak makejang uli dini.2 Jani kema orahin bangsa Israele makejang, apanga ia pada ngidih panganggo sarwa mas perak sig pisaga-pisaganne.”
3 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngawinang jadma Mesire pada olas ring bangsa Israel. Samaliha Dane Musa banget kajiang antuk paraprakangge miwah antuk rakyat Mesire sami.
4
Dane Musa tumuli matur ring sang prabu: “Sapuniki dauh pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa: ‘Sawatara tengah lemeng Ulun lakar majalan nylajah gumi Mesire.5 Sawatek pianak bangsa Mesire muani ane paling keliha lakar mati. Ngawit uli pianak sang prabune kanti teked ka pianak panyeroan ane nepung gandum. Keto masih sawatek panak ubuh-ubuhane ane lekad paling maluna lakar mati.
6 Di sakuub gumi Mesire lakar ada eling muah sesambatan ane ngalad-alad. Ane suba liwat tusing taen ada eling muah sesambatan ane buka keto, tur tusing taen lakar ada buin ane buka keto.
7 Sakewala di pantaran bangsa Israele, tusing lakar ada manusa wiadin buron ilang. Ulihan ento kita lakar nawang, mungguing Ulun Sang Hyang Widi Wasa ane minayang bangsa Mesir klawan bangsa Israele.’ ”
8 Ring pamuput Dane Musa matur sapuniki: “Prakanggen palungguh iratu sami pacang rauh ring titiang, tur nyumbah nunas ica mangda titiang sareng bangsan titiange sami makaon saking iriki. Irika wau titiang jaga makaon.” Dane Musa tumuli nilar sang prabu kadulurin duka tan sipi.
9
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Sang prabu lakar tusing nyak madingehang munyin kitane, apanga Ulun liunan maan ngadakang katawahan-katawahan dini di Mesir.”10 Dane Musa miwah Dane Harun sampun ngwentenang saananing katawahane punika ring ajeng ida sang prabu, nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa ngardi mangda sang prabu tansah bengkung, kantos ida tan nglugrain bangsa Israele makaon saking panegaran idane.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa miwah Dane Harun ring Mesir sapuniki:2 “Sasihe ane jani ene lakar dadi sasih kasa sajeroning taun pananggalan kitane.
3 Jani kema orahang teken bangsa Israele makejang kene: Tanggal dasa di sasihe ene, asing-asing anake muani, patut ngejuk panak kambing wiadin panak biri-biri aukud buat kulawargannyane.
4 Nanging yen pakurenannyane ento tuah ajaka abedik, kanti tusing telah baana naar panak kambing wiadin panak biri-birine aukud, orahin ia apanga ngajak pisaganne ane paek ngedum panak kambinge ane aukud ento manut cacah jiwa kaperluannyane suang-suang.
5 Kita dadi milih salah tunggal, panak kambing wiadin panak biri-biri, nanging panak kambing wiadin panak biri-birine ento patut muani, tusing cacad tur matuuh ataun.
6 Suba keto, tanggal patbelas petenge di sasihe ene, bangsa Israel apanga makejang nampah panak kambing wiadin panak biri-birine ento.
7 Getihne apanga duduka abedik, tumuli kolesang di jejeneng muah di obag-obagan jelanan umahne di tongos naar panak kambinge ento.
8 Petenge ento panak kambinge ento patut kapanggang tur kadaar katimpalin baan jukut ane pait muah roti ane tusing maragi.
9 Bene ento patut kapanggang makaukud katut tenggek, batis kayang isin jeroane makejang, laut telahang daar. Eda pesan di pantaran kitane ane naar be matah wiadin malablab.
10 Bene ento tusing pesan dadi sisaang kanti makasemengan. Yen kanti masisa, sisanne ento patut katunjel makejang.
11 Dinaar bene ento kita patut pada gegison. Kita patut suba mapanganggo tur suba sedia buat majalan luas. Suba nyaluk sandal tur suba ngaba tungked, buka keto patutne kita nyalanang upacara Paskahe ento buat ngluihang parab Ulun, Sang Hyang Widi Wasa.
12
Di petenge ento Ulun lakar nylajah tanah Mesire ento tur ngamatiang sawatek pianakne muani ane paling keliha, uli pianak manusa kanti teked panak burone ane ada ditu. Ulun lakar ngukum sawatek dewa-dewan bangsa Mesire ento, sawireh Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa.13 Getihe ane kapolesang di obag-obagan jelanane ento lakar dadi tanda mungguing ento umah kitane. Yening Ulun nyingak ento, Ulun lakar ngimpasin umahe ento, tur tusing lakar masmi kita di kalane Ulun ngukum bangsa Mesire ento.
14 Dinane ento patut luihang kita makadadi rerainan Ida Sang Hyang Widi Wasa, apanga kita tansah inget teken apa ane suba laksanayang Ulun. Luihangja dinane ento kanti salawas-lawasne!”
15
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Pitung dina makelonne kita ajak makejang tusing dadi naar roti ane misi ragi. Di dinane ane pangawit tusing pesan dadi ada ragi di umah kitane suang-suang. Yen di sajeroning pitung dina ada di pantaran kitane ane naar roti misi ragi, ia tusing patut buin kangkenin dadi kaulan Ulune.16 Di dinane ane pangawit muah di dinane ane kaping pitu, kita ajak makejang patut mapunduh buat ngaturang bakti. Di dinane ento kita tusing dadi magarapan. Ane dadi garap kita tuah nyediang ane bakal daar dogen.
17 Rerainane ene patut tansah luihang kita sawireh di dinane ene Ulun nuntun kita rarud uli Mesir. Tur saterusne kita patut tansah ngluihang rerainane ene makadadi rerainan salawas-lawasne.
18 Di sasihe ane pangawit, ngawit uli tanggal patbelas petenge kanti ka tanggal selikur petengne kita ajak makejang tusing dadi naar roti ane misi ragi.
19 [19-20] Sajeroning pitung dina eda pesan ada ane bani nyimpen ragi di pumahannyane. Yen ada ane kanti bani naar roti misi ragi, yadian ia ento anak Israel wiadin anak tetekaan, anake ento tusing patut buin kangkenin dadi kaulan Ulune.”
20
21
Dane Musa raris nyangkepang parapanglingsir bangsa Israele tur katurin asapuniki: “Sane mangkin rarisangja semeton suang-suang ngrereh panak kambing wiadin panak biri-biri, tur rarisang tampah, mangda kulawargan semetone prasida marerainan Paskah.22 Taler rarisang ngrereh padang isop apesel. Padange punika celebang ring pasone sane madaging getih panak kambinge punika, tur olesang getihe punika ring jejeneng miwah ring obag-obagan jelanan semetone. Sapanglanturipun ring wengi punika tan pisan kalugra wenten semeton sane pacang medal saking jeronnyane sadurung semengan.
23 Rikala Ida Sang Hyang Widi Wasa nylajah jagat Mesire puniki buat jaga ngamademang jadma Mesire, Ida pacang nyingak getihe sane ring jejeneng miwah sane ring obag-obagan jelanane. Irika Ida nenten pacang nglugrain malaekat patine ngranjing ka jeron semetone, buat nyedayang semeton.
24 Sameton miwah oka-okan semetone patut ngamanggehang pidabdabe puniki salawas-lawasnya.
25 Yening semeton sampun ngaug jagat sane kajanjiang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring semeton, semeton patut nglaksanayang upacarane puniki.
26 Yening wenten alit-alit parasemetone sane mataken, napi pitegesne punika sami,
27 semeton patut nerangang asapuniki: ‘Ene aturan Paskah buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa, sawireh umah-umah bangsa Israele di Mesir impasin Ida. Ida ngamatiang wong Mesire, nanging iraga lugrain Ida enu idup.’ ”
Irika bangsa Israele sami pada matedoh tur nyumbah.28 Ipun raris pada makaon tur ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa sane katiba ring Dane Musa miwah Dane Harun.
29
Rikala tengah wengi Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngamademang sawatek pianak sane pinih kelih ring Mesir. Ngawit saking putran sang prabu rauh pianak tawanane sane ring pangkeng, rauh ka panak ubuh-ubuhane sami padem.30 Rikala tengah wengi sang prabu miwah paraprakanggen idane sami matangi, kadi asapunika taler sawatek jadma Mesire. Ring sajagat Mesir kapireng suaran tangis ngalad-alad santukan sabilang umah wenten pianak muani sane padem.
31 Ring wengi punika ugi sang prabu ngandikain Dane Musa miwah Dane Harun, sapuniki pangandikan idane: “Makaadja ajak makejang uli di gumin gelahe. Kema lautang mabakti teken Widin caine buka pinunas caine.
32 Aba kambing, biri-biri muah sampin caine, lautang makaad! Buina tunasangja masih gelahe merta!”
33
Jadma Mesire sami pada ngangsok bangsa Israele mangda ipun digelis makaon saking panegara punika kadulurin baos asapuniki: “Yening ragane nenten makaon, sinah tiang sareng sami pacang padem.”34 Irika raris bangsa Israel ngambil genah pamanggangan rotinnyane sane sampun madaging adonan roti sane tan paragi, raris kapenpen ring kampile tumuli kategen.
35 Bangsa Israel taler ngidih ring jadma Mesire mas, perak miwah pangangge, sakadi sane sampun kapangandikayang antuk Dane Musa.
36 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngawinang jadma Mesire kapiolasan ring bangsa Israele kantos ipun pada nagingin pangidihnyane. Majalaran antuk punika bangsa Israele ngrampas arta branan bangsa Mesire.
37
Bangsa Israel tumuli mamargi saking Raamses ka Sukot. Akehipun sawatara sareng tigang atak tali diri sane lanang-lanang kewanten. Istri-istri miwah alit-alite nenten ketang.38 Akeh taler wong sunantara sane sareng ring bangsa Israele, medal saking Mesir. Tiosan ring punika dane taler makta kambing, biri-biri miwah banteng.
39 Tepunge sane sampun madonan sane kabakta saking Mesir tumuli kapanggang kadadosang roti sane tan paragi, santukan ipun kalintang gegison katundung saking Mesir, kantos ipun nenten wenten sela buat makarya adonan roti sane madaging ragi.
40
Mungguing suenipun bangsa Israel jenek ring Mesir, inggih punika samas nanggu tigang dasa taun.41 Ring rahina sane ka pamuput ring taun sane kaping samas nanggu tigang dasa, parakaulan Ida Sang Hyang Widi Wasa sami medal saking Mesir.
42 Ring wengine punika awengi mepek, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngebag bangsa Israel buat nuntun ipun medal saking jagat Mesir. Sapanglanturipun wengi punika dados pangeling-eling wengi magebagan buat bangsa Israel turun-temurun buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ring wengine punika bangsa Israele patut magebagan.
43
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa miwah Dane Harun sapuniki pangandikan Idane: “Pidabdab buat nyalanang Rerainan Paskah ento kene: Anak len bangsa tusing pesan dadi bareng milu naar dedaaran Paskahe.44 Panjak ane baan meli, dadi bareng milu naar yen ia suba masunat.
45 Wong pendonan muah buruh tusing dadi naar dedaaran Paskahe.
46 Dedaarane ento patut kadaar di umahe sig tongos nyediang Paskahe ento tur tusing dadi aba pesu. Tulangne tusing pesan dadi elungang.
47 Sawatek pasamuan Israele patut ngluihang rerainane ento.
48 Anake ane tusing masunat tusing dadi milu naar dedaaran Paskahe ento. Sakewala yen ada anak uli len bangsa ane suba uling lawas bareng nongos ajak kita mabudi milu Marerainan Paskah buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa, kita patut nyunat malu sakancan kulawargannyane ane muani. Yen suba keto ia patut katampi patuh buka wong Israele ane lenan, tur milu Marerainan Paskah.
49 Dadinne buat wong uedan Israel, muah wong pendonan ane jenek nongos di pantaran kitane katibakin pidabdab ane patuh.”
50 Sawatek bangsa Israele sami ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa sane titahang Ida ring Dane Musa miwah Dane Harun.
51 Ring rerainane punika ugi Ida Sang Hyang Widi Wasa nuntun bangsa Israele medal saking jagat Mesire.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa, asapuniki:2 “Sawatek ane lekad muani paling maluna, patut katurang teken Ulun. Sawatek rare muani ane paling keliha di Israel muah wewalungan ane lekad muani paling maluna, ento Ulun ane ngelahang.”
3
Dane Musa raris mapidarta ring bangsa Israele sapuniki: “Pada elingangja rahinane sane mangkin puniki. Santukan ring rahinane puniki parasemeton bebas saking panegara Mesir, saking genah parasemetone mamanjak. Rahinane puniki rahina Ida Sang Hyang Widi Wasa sane sampun nuntun parasemeton makaon saking panegara Mesir malantaran antuk kuasan Idane sane ageng. Punika awinanipun sampunang pisan semeton ngajengang roti sane madaging ragi.4 Ring rahinane puniki parasemeton makaon saking panegara Mesir, ring sasihe sane pangawit, inggih punika sasih Abibe.
5 Maduluran sumpah Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun majanji ring paraleluur semetone mungguing Ida pacang maicayang gumin wong Kanaane, wong Hete, wong Amorine, wong Hewine makamiwah wong Yebuse. Benjang pungkur yen sampun Ida Sang Hyang Widi Wasa nuntun parasemeton kantos rauh ring jagate sane gemuh landuh punika, sampunang pisan lali ngluihang rerainane puniki nyabran taun, ring sasih sane kaping pisan.
6 Pitung rahina suenipun semeton nenten dados ngajengang roti sane madaging ragi. Raris ring rahinane sane kaping pitu, irika parasemeton marerainan buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa.
7 Pitung rahina suenipun semeton tan patut ngajengang roti sane madaging ragi. Samaliha ring sakuub panegaran semetone nenten pisan kalugra wenten ragi wiadin roti sane madaging ragi.
8 Ring pangawit rerainane punika semeton patut nuturang ring pianak-pianak parasemetone, mungguing semeton ngaturang pangubakti ring rahina puniki makadados pangeling-eling ring sane sampun kamargiang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa marep ring parasemeton rikala semeton makaon saking panegara Mesir.
9 Paindikane punika pacang mapakeling semeton minakadi dados tanda sane kategulang ring pagelangan tangan semetone miwah ring gidat semetone. Malantaran ngluihang rerainane punika parasemeton kapakeling mangda semeton teleb mlajahin tur ngrambang pidabdab Ida Sang Hyang Widi Wasa, santukan malantaran kawisesan Idane sane agung, Ida mebasang parasemeton saking jagat Mesire.
10 Rerainane puniki patut luihang semeton nyabran taun ring rahinane sane sampun pastikayang Ida.”
11
“Ida Sang Hyang Widi Wasa sane pacang nuntun semeton satinut ring prajanjian Idane maduluran sumpah marep ring semeton makamiwah ring leluur semetone. Samaliha yen jagate punika sampun kapaicayang ring semeton,12 rikala punika sawatek okan semetone sane embas lanang sane pangawit, punika patut katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Kadi asapunika taler saking pantaran ingon-ingon parasemetone. Punika makasami dados padruen Ida Sang Hyang Widi Wasa.
13 Sakewanten yan keledae muani sane lekad nyumun daana, semeton patut nebus panak keledaene punika antuk biri-biri asiki. Yening nenten tebus semeton, pilegang baongnyane kantos elung. Nanging yening pianak manusa, sabilang sane lekad muani paling keliha, ipun patut katebus.
14 Benjang pungkur yen oka-okan semetone mataken ring semeton napi teges paindikane puniki, semeton patut nyaurin asapuniki: ‘Malantaran kawisesan Idane sane agung, Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nuntun iraga pesu uli di gumi Mesire, tongos iragane dadi panjak imaluan.
15 Sawireh dugas sang prabune di Mesir bengkung tusing maang iraga makaad, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngamatiang sawatek ane lekad muani jumun daana di tanah Mesir, uli pianak manusa kanti teked ka panak ubuh-ubuhan. Ento krana iraga ngaturang ka ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa sawatek ane lekad muani jumun daana. Nanging yening ane lekad jumun daana ento manusa, ento patut tebus iraga.’
16 Unduke ento lakar matinget iraga, makadadi pinget ane mategul di liman iragane muah dadi pralambang di gidat iragane. Ulihan ento iraga tan mari lakar kapatinget mungguing malantaran kawisesan Idane ane agung, Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nuntun iraga makaad uli tanah Mesir.”
17
Rikala sang prabu Mesir nglugrain bangsa Israele makaon, Ida Sang Hyang Widi Wasa raris nuntun bangsane punika. Nanging Ida nenten nuntun nuluh margine sane ngungsi ka panegara Pilistin, yadiastunja margine punika sane nampek. Santukan Ida mapakayunan asapuniki: “Ulun tusing ledang yen bangsane ene meseh pepinehne, laut ia malipetan ka Mesir, yen ia nawang mungguing ia patut maperang.”18 Punika awinane Ida Sang Hyang Widi Wasa nuntun bangsane punika milehan, nuluh margine sane ngungsi ka tegal melakange sane ngojog ka Segara Abang. Bangsa Israele sane medal saking Mesir punika sami sampun sregep buat mayuda.
19
Dane Musa makta galih Dane Yusup saking Mesir, santukan sane dumun sakantun Dane Yusup nyeneng, dane mapiteket ring oka-okan danene kadulurin antuk sumpah sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa pedas mebasang cening, dikalane ento cening patut ngaba tulang-tulang bapane uli dini.”20
Bangsa Israele tumuli mamargi saking Sukot tur makolem ring Etam, ring tepin tegal melakange.21 Rikalaning rahina Ida Sang Hyang Widi Wasa mamargi ring arepan bangsane punika sajeroning saka ambun buat nuntun pamarginipune, tur rikalaning wengi Ida nuntun antuk saka geni sane nyunarin ipun sami. Punika awinanipun rahina wengi ipun mrasidayang mamargi.
22 Rikalaning sesaka ambune punika tansah nyeleg ring arepanipune, tur rikalaning wengi saka genine tansah nyarengin ipun.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa asapuniki:2 “Orahinja bangsa Israel apanga ia malipetan tur nyujukang kemah di arepan kota Pi-Hahirote, di pantaran kota Migdole klawan Pasih Abange, tusing joh uli kota Baal-Sepone.
3 Sang prabu Mesire lakar ngaden mungguing bangsa Israel nglelana di gumine ento tur kailehin baan tegal melakange.
4 Ulun lakar ngae apanga sang prabu buin bengkung, kanti ia nguber kita ajak makejang. Ulun lakar ngalahang prabune di Mesir muah wadua balannyane. Ulihan ento anake lakar ngluihang Ulun, tur wong Mesire lakar nawang mungguing Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa.” Irika wong Israele sami pada ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa.
5
Ritatkala kuningang ring sang prabu Mesire mungguing bangsa Israele sampun makaon, sang prabu miwah prakanggen idane nyelsel saha mabaos sapuniki: “Kenken dadi kene iraga ene, teka baang wong Israele makaad tur suud ngaula dini. Sawireh yen ia makaad iraga kelangan panjak paketokan.”6 Ida sang prabu raris mrentahang mangda nyediayang kreta perang miwah wadua balan idane.
7 Ida raris mamargi kiring antuk pasukan kretan idane, minakadinipun pasukan kreta sane pinih becik, sane tigang atak akehipun, sane kalinggihin antuk paraprawirannyane.
8 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngawinang sang prabu Mesire bengkung, kantos ida nguber bangsa Israele sane sedek mamargi, sane kasayubin antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
9 Wadua bala Mesire, makamiwah sakancan kuda, kreta lan pasukan sane nunggang kreta miwah kuda punika, sami nguber bangsa Israele, kantos rauh ring genahipune makemah ring pasisin Segara Abange, sane nampek ring Pi-Hahirot miwah Baal-Sepon.
10
Ritatkala bangsa Israel ngeton sang prabu Mesir rauh kairing antuk wadua balane mangseh maranin ipun, irika ipun ajerih tan sipi-sipi, tumuli pagelur nunas tulung ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.11 Bangsa Israel raris mabaos ring Dane Musa asapuniki: “Punapike ulihan ring Mesir kakirangan setra, kantos semeton makta tiang mriki, mangda tiang padem ring tegal melakange puniki? Sane mangkin cingakinja napi pikenohne semeton makta tiang makaon saking Mesir?
12 Sampunang tiang gulgula, banggayang tiang ngaula iriki ring Mesir. Santukan buat tiang sareng sami, kantun becikan ngaula ring anak Mesir tinimbang tiang padem iriki ring tegal melakange.”
13
Dane Musa raris ngandika ring ipun sareng sami asapuniki: “Sampunangja takut, pada pagehja! Parasemeton pacang ngaksi paindikan sane pacang kamargiang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa buat pacang ngluputang semeton ring rahinane puniki. Sameton nenten pacang ngaksi malih bangsa Mesire punika.14 Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang mayuda nyilurin semeton tur semeton nenten perlu ngudiang-ngudiang.”
15
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Apa krana kita gelur-gelur ngidih tulung buka keto teken Ulun? Jani tunden bangsa Israele majalan,16 laut tudingangja tungked kitane tur ungkulang ka duur pasihe, ditu yehe lakar mapiakan kanti bangsa Israele nyidayang majalan di selagan yeh pasihe.
17 Ulun lakar ngae apanga bangsa Mesire tansah bengkung, kantos ia nguber bangsa Israel, tur Ulun lakar ngalahang prabu Mesire muah wadua balannyane, kretanne muah anake ane negakin. Malantaran ento Ulun lakar kaluihang.
18 Ditu bangsa Mesire lakar pada nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
19
Malaekat Ida Sang Hyang Widi Wasa sane tansah mamargi ring arepan bangsa Israele raris magingsir ka ungkur bangsane punika. Saka ambune taler magingsir saking ajeng ka ungkur tumuli nyeleg ring ungkur bangsa Israel,20 ring pantaran bangsa Mesire klawan bangsa Israele. Saka ambune punika ngawinang peteng dedet ring pantaran bangsa Mesire, nanging pabuat bangsa Israele masunaran galang, mawinan awengi mepek bangsa Mesire klawan bangsa Israel tetep kantun madohan.
21
Dane Musa tumuli ngungkulang tangan danene ring duur segarane. Ida Sang Hyang Widi Wasa ngrauhang angin baret saking kangin nempuh toyane kantos mapiakan, mawanan segarane raris tuh.22 Indike punika ngawinang bangsa Israele mrasidayang nglintangin segarane punika antuk mamargi ring tanahe tuh. Toyan segarane mapupul kadi tembok ring kiwa tengennyane.
23 Bangsa Mesire nglinggihin kreta nguber bangsa Israele ka tengah segarane.
24 Rikala galang kangin, Ida Sang Hyang Widi Wasa macingakan saking saka geni miwah saka ambune. Ida nyingak wadua balan Mesire, raris Ida ngardi mangda wadua balan Mesire masrabutan.
25 Ida ngawinang rodan kretane engsut kantos kalintang abot kakedeng antuk kudane, ngawinang bangsa Mesire pada mabaos sapuniki: “Melahan iraga malaib, sawireh Ida Sang Hyang widi Wasa ane maperang nglawan iraga.”
26
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Ungkulangja liman kitane ka duur pasihe, mawastu yeh pasihe campuh dadi abesik, apanga sawatek wadua balan Mesire kanti kayang kreta muah ane negakin pada kalebu ditu.”27 Rikala nampek galang kangin, Dane Musa raris ngungkulang tangan danene ka duur segarane, irika toyane campuh dados asiki. Bangsa Mesire ngindayang malaib saking toyane, nanging Ida Sang Hyang Widi Wasa ngentungang ipun ka tengah segarane.
28 Toyan segarane raris mawali campuh dados asiki. Sawatek wadua balan bangsa Mesire sane nguber ka tengah segarane, sami kalebu rauh kreta miwah sane negakin, adiriko nenten wenten sane luput.
29 Nanging bangsa Israel sami prasida megat segara, mamargi ring margine sane tuh, tur toyan segarane mapupul makadados tembok ring kiwa tengennyane.
30
Ring rahina punika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngluputang bangsa Israele saking bangsa Mesir. Daweg punika wong Israel ngeton sawan bala Mesire pada kampih ring pasisi.31 Ritatkala bangsa Israele ngeton kawisesan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngaonang bangsa Mesire, ipun sami pada ajerih ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, mawinan sami pada pracaya ring Ida miwah ring Dane Musa, parekan Idane.
1
Irika Dane Musa miwah bangsa Israel ngunggahang kidung ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa kadi asapuniki: “Titiang makidung ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa, santukan Ida sampun molih ring rana. Ida sampun ngentungang kuda lan sane nglinggihin ka tengah segarane.2
Ida Sang Hyang Widi Wasa pasayuban titiange sane kukuh sane sampun ngrahayuang titiang. Ida Widin titiange, Widin leluur titiange, tur titiang muji kagungan Idane.
3
Ida Sang Hyang Widi Wasa punika maraga sang senapati, Ida Sang Hyang Widi Wasa parab Idane.
4
Ida ngentungang wadua balan sang prabu Mesire lan kretannyane ka tengah segarane, paraprawira sane sura dira cemplungang Ida ka Segara Abange.5
Segarane dalem ngliput ipun, ipun kelem sakadi batu ka dasar segarane.
6
Tangan tengen IRatune kalintang ngangobin, sane ngawinang imeseh sami lebur.7
Kalintang agung kamenangan Palungguh IRatu. Palungguh IRatu ngaonang sang satru. Dukan Palungguh IRatune sakadi geni ngendih tur ngeseng ipun sakadi nunjel sumi.
8
Angsengan Palungguh IRatune ngawinang toyan segarane magulungan tegeh pisan. Ipun nyeleg sakadi tembok, tur dasarnyane prasida kanggen margi.
9
Baos ipun imeseh: ‘Gelahe lakar nguber ia tur ngejuk ia. Gelahe lakar ngrampas saluiring pagelahannyane tur ngedum kasugihannyane. Gelahe ngaud pedang, tur nyempal ia kanti nyag.’
10
Nanging masrana antuk angsengan, Palungguh IRatu sampun ngampehang ipun, kantos ipun kalebu tan bina sakadi timahe ring toyane sane dalem.
11
Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa sane suci, saking pantaran paradewane, sapasirake sane mrasidayang nyamenin Palungguh IRatu? Sapasirake sane mrasidayang ngardi praciri miwah pakaryan sane ageng sakadi Palungguh IRatu?
12
Ritatkala Palungguh IRatu ngenjuhang tangan druene sane tengen, pretiwine pramangkin engkag tur nguluh meseh titiange.
13
Santukan Palungguh IRatu satia ring janji, Palungguh IRatu nuntun kaula druene, tur malantaran antuk kakuatan sane ageng Palungguh IRatu nuntun ipun ka tanah druene sane suci.
14
Bangsa-bangsane sane miragi paindikan puniki, ipun pada ajerih ngetor bebuyutan. Bangsa Pilistine sami ngeb kabatek antuk ajerihipune.
15
Pamimpin-pamimpin bangsa Edome sami pada ajerih, bangsa Moabe sane prawira sami jejeh ngetor, tur rakyat Kanaane sampun ajerih tan sipi.
16
Ipun kaliput antuk ajerih tan sipi ngatonang kagungan kakuasaan Palungguh IRatu, rikala kaula druene nglintang, ipun nenten mrasidayang nawengin, kantos kaula sane sampun bebasang Palungguh IRatu punika prasida luput.
17
Palungguh IRatu nantan ipun tur ngenahang ipun ring genah sane sampun pastikayang Palungguh IRatu, dados linggih Palungguh IRatu inggih punika puri sane adegang Palungguh IRatu ngraga.
18
Oduh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, Palungguh IRatu, Sang Jumeneng Nata kantos salami-laminnya.”
19
Rikala bangsa Israel nglintangin segara, ipun mamargi ring tanahe sane tuh. Nanging rikala kretan wong Mesire miwah kudannyane makamiwah sang sane nglinggihin ngranjing ka segarane, Ida Sang Hyang Widi Wasa ngwaliang toyan segarane campuh dados asiki, ngliput wadua balan wong Mesire, kantos sami pada kelem.20
Dane Nabi Miryam, semeton Dane Harun, tumuli ngambil rebana, kasarengin antuk sawatek istri-istrine tumuli masolah sambilang dane nepak rebana.21 Irika Dane Miryam makidung asapuniki: “Ngiringja makidung ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa santukan Ida sampun molih ring rana. Ida sampun ngentungang kuda miwah sane nglinggihin ka tengah segarane.”
22
Dane Musa tumuli nuntun bangsa Israele mamargi saking Segara Abang ka tegal melakang Sure. Tigang rahina suenipun mamargi ring tegal melakange punika saha tan manggihin toya.23 Bangsa Israel raris rauh ring satunggaling genah mawasta Mara. Irika wenten toya, nanging kalintang pait, kantos tan sida antuk nginem. Punika awinane genahe punika kawastanin Mara, sane pitegesipun pait.
24 Irika bangsa Israele ngrengkeng ring Dane Musa sapuniki: “Sane mangkin napi sane pacang inem iraga driki?”
25 Dane Musa ngastawa nunas ica ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur Ida Sang Hyang Widi Wasa raris matujuhin dane taru atugel. Dane Musa raris ngentungang tarune punika ka toyane, mawinan toyane raris keni kinem.
Ring genahe punika Ida Sang Hyang Widi Wasa maicayang pidabdab ring bangsa Israel, tur irika taler Ida mintonin bangsane punika.26 Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda asapuniki: “Yen kita ajak makejang saja saking sujati nyak nelebang pidabdab Ulune, tur ngamanggehang sapatitah Ulune, Ulun tusing bakal ngukum kita aji panyakit-panyakit ane suba tibakang Ulun marep teken bangsa Mesire. Ulun ene Widi ane nyegerang kita.”
27
Sasampune punika, ipun raris rauh ring genah sane mawasta Elim. Irika wenten semer roras miwah wit korma pitung dasa puun. Irika ipun mararian, raris ngwangun kemah-kemahipune nampek ring toyane.1
Sasampune punika bangsa Israele raris mamargi saking Elim, tur ring tanggal limolas ring sasihe sane kaping kalih sasampune makaon saking Mesir, ipun raris rauh ring tegal melakange ring Sin, sane magenah ring pantaran Elim klawan Gunung Sinaine.2 Ring tegal melakange punika bangsa Israel sami pada ngrengkeng ring Dane Musa miwah Dane Harun, sapuniki baosipune:
3 “Kamanah antuk tiang becikan tiang sami kapademang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa sakantun tiang ring Mesir. Santukan irika tiang kantun polih nunas ulam miwah ajengan sakita karep tiange. Nanging semeton makta tiang ka tegal melakange puniki mangda tiang sareng sami padem ulihan seduk.”
4
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Ane jani Ulun lakar ngujanang roti uli di langite buat kita ajak makejang. Sabilang dina kita patut pesu ka tegale nuduk roti asedengan awai. Malantaran ene Ulun mintonin kaulan Ulune, apanga Ulun nawang apake ia lakar magehang titah Ulune apa tusing.5 Di dinane ane kaping nem, ia apanga nuduk roti sedengan dua wai.”
6
Irika Dane Musa miwah Dane Harun raris ngandika ring wong Israele sami sapuniki: “Ring wengine mangkin semeton sareng sami pacang pada uning mungguing sane nuntun iraga makaon saking Mesir punika Ida Sang Hyang Widi Wasa.7 Benjang semeng semeton jaga ngeton caya kamulian Idane. Ida sampun mireng pakrengkeng semetone marep ring Ida. Inggih wantah marep ring Ida kewanten! Santukan tiang puniki wantah nglaksanayang sapatitah Idane kewanten.”
8 Dane Musa malih ngandika: “Ida Sang Hyang Widi Wasa pacang maicain semeton ulam rikalaning sore tur maicain roti rikalaning semeng, santukan Ida sampun mireng semeton pada pakrengkeng ring ayun Idane. Duaning yening semeton, ngrengkeng marep ring tiang, sujatinipun semeton ngrengkeng marep ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
9
Dane Musa raris ngandika ring Dane Harun sapuniki: “Orahinja pasamuane makejang apanga teka tangkil dini di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, sawireh Ida suba mireng pakrengkengnyane.”10 Rikala Dane Harun ngandika ring pasamuan Israele, ipun pada matolihan ka tegal melakange, irika jeg panggihin ipun caya kaluihan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring margane.
11 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki:
12 “Ulun suba mireng pakrengkeng bangsa Israele. Orahin ia jani mungguing sanjane ia lakar naar be, tur semengane ia lakar maan naar roti sakita karepne. Ulihan keto ia lakar pada nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane.”
13
Rikala sore tumuli rauh paksi puuh tan kadi-kadi akehipun kantos nglikub genahipune makemah. Tur rikala semeng, sakuub pakemahane punika kalikub antuk ambun.14 Rikala ambune punika ical, tumuli kanten wenten barang marupa sakadi siksik alus, sakadi damuh kantos mabrarakan ring tegale.
15 Rikala kakantenang antuk bangsa Israele, ipun tan uning napike punika. Irika ipun tumuli sami pada saling takenin sapuniki: “Apa ene?”
Dane Musa tumuli ngandika ring ipun sapuniki: “Puniki roti paican Ida Sang Hyang Widi Wasa sane makadados ajeng-ajengan semetone sareng sami.16 Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandikayang, mangda semeton suang-suang nyabran rahina nuduk manut kaperluannyane inggih punika kalih liter buat anak adiri.”
17
Bangsa Israel raris ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa. Suang-suang pada nuduk, wenten sane munduhang langkung ring kalih liter, wenten taler sane kirang.18 Rikala takeh ipun, sane munduhang akeh nenten ipun lebih, miwah sane munduhang akidik nenten ipun kirang. Suang-suang munduhang manut kaperluannyane.
19 Dane Musa ngandika ring ipun sapuniki: “Isapasirako saking pantaran semetone tan pisan kalugra numanang rotine punika kantos rauh ring rahinane benjang.”
20 Yadiastun kadi asapunika, taler wenten sane tan nyak miragiang pangandikan Dane Musa punika. Ipun nyimpen rotine punika akidik kantos benjangne. Nanging benjang semengane ajengane punika panggihin ipun sampun berek tur muled. Dane Musa raris duka pisan ring ipun.
21 Nyabran semeng bangsa Israele ngambil manut kaperluannyane suang-suang. Yen suryane sampun tegeh rotine sane kantun punika raris enceh tur maliah ring tanahe.
22
Ring rahinane sane kaping nem, ipun ngambil rotine punika sedengan kalih rahina, inggih punika petang liter buat jadma adiri. Irika parapamimpin pasamuane pada rauh ring Dane Musa nguningayang indike punika.23 Nanging pangandikan Dane Musa ring dane sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngandika mungguing rahinane benjang punika rahina sane suci, rahina buat mararian. Rahinane punika patut kanggen ngluihang Ida. Punika awinannya napija sane perlu kapanggang, rarisang panggang, sane perlu kalablab rarisang lablab. Sisannyane patut kanehang tur kasimpen buat anggen benjang.”
24 Ipun sami pada satinut ring pangandikan Dane Musa. Ipun sami pada nyimpen sisan rotine kantos benjangne, nanging nenten wenten sane berek wiadin muled.
25 Sapangrarisipun Dane Musa ngandika sapuniki: “Ajengangja rotine punika ring rahinane mangkin. Santukan ring rahinane puniki rahina Sabat, rahina buat mararian, buat ngluihang Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ring rahina puniki semeton nenten jaga polih pangan ring jaban pakemahane.
26 Nem rahina suenipun parasemeton patut munduhang ajeng-ajengan. Nanging rahinane sane kaping pitu punika rahina pararianan. Dadosipun ring rahinane punika nenten jaga wenten punapa-punapi.”
27
Nanging ring rahina sane kaping pitu, wenten taler makudang-kudang anak sane medal jaga ngambil roti, nanging ipun tan polih punapa-punapi.28 Punika awinan Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Buin amunapa makelonne kita tusing nyak nuut pituduh-pituduh Ulune?
29 Ingetangja Ulun Sang Hyang Widi Wasa suba ngicen kita dina buat mareren. Ento krana di dinane ane kaping nem, Ulun maang kita roti sedengan dua wai. Di dinane ane kaping pitu, suang-suang patut ngoyong jumah, tur tusing dadi pesu.”
30 Punika awinane anake nenten makarya ring rahinane sane kaping pitu.
31
Bangsa Israel ngwastanin ajengane punika manna. Rupanipun sakadi ketumbah, putih, tur rasanipun manis sakadi sanganan sane magula antuk madu.32 Dane Musa ngandika: “Ida Sang Hyang Widi Wasa nitahang mangda iraga nganehang manna punika akidik. Manna punika mangda kasimpen pabuat alit-alite ring benjang wekas, mangda ipun mrasidayang manggihin ajeng-ajengan sane kapaicayang ring iraga antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring tegal melakange, daweg Idane nuntun iraga rarud saking Mesir.”
33 Dane Musa tumuli mabaos ring Dane Harun sapuniki: “Ngalihja payuk abesik. Isinin payuke ento manna duang liter. Pejang ento di ajeng Ida Sang Hyang Widi Wasa pabuat katurunan iragane.”
34 Payuke punika kagenahang antuk Dane Harun ring ajeng Peti Prajanjiane sakadi pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.
35 Bangsa Israel nunas manna punika petang dasa taun suenipun kantos ipun rauh ring Kanaan, ring genahipune jenek alungguh.
36 (Mungguing panakehan sane kanggen nakeh ring masa punika madaging duang dasa liter.)
1
Sasampune punika pasamuan Israele sami pada mamargi nilar tegal melakang Sine. Saking irika ipun ngumbara saking genahe asiki ngungsi genahe sane lianan satinut ring pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa, kandugi raris rauh ring Rapidim. Irika ipun ngwangun kemahipune, nanging drika nenten wenten toya inem.2 Ipun tumuli pada ngrengkeng ring Dane Musa sapuniki: “Icenja tiang toya mangda wenten inem tiang.”
Pangandikan Dane Musa: “Napi awinane semeton pada pakrengkeng? Maliha napi awinane semeton mintonin Ida Sang Hyang Widi Wasa?”3
Nanging santukan bangsa Israel kalintang bedak, ipun tan rered ngrengkengin Dane Musa, sapunapi baosipune: “Napi awinan semeton nuntun tiang puniki medal saking Mesir? Punapike semeton misadia ngamademang tiang kalih pianak somah rauh ka ubuh-ubuhan tiange malantaran nandang bedak?”4
Irika Dane Musa ngastawa ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, sapuniki atur danene: “Napi sane patut kardi titiang marep ring bangsane puniki? Duaning ipun sampun sayaga jaga ngurug titiang antuk batu?”5
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa sapuniki: “Ajakja makudang-kudang pamimpin bangsa Israele majalan bareng-bareng di arepan bangsane ento, buina abaja tungkede ane anggon kita nglempag Tukad Nile.6 Ulun lakar majujuk di arepan kitane di duur batu kaange di Gunung Sinai. Lautang lempag batune ento, ditu lakar pesu yeh uli batune ento, ane lakar inema teken bangsane ento.” Irika Dane Musa raris ngamargiang sapatitah Idane ring ajeng parapamimpin bangsa Israele.
7
Genahe punika raris kawastanin Masa miwah Meriba, santukan bangsa Israel pada pakrengkeng, tur mintonin Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ipun pada mabaos: “Sajake Ida Sang Hyang Widi Wasa ada di pantaran iragane?”8
Irika jeg rauh bangsa Amaleke ngebug bangsa Israele sane sedek makemah ring Rapidim.9 Dane Musa raris ngandika ring Dane Yosua, sapuniki: “Punduhangja makudang-kudang anak buat ngarepin bangsa Amaleke ento buin mani. Tiang lakar majujuk di duur bukite ento sambilang tiang nganggar tungked ane kapangandikayang ngaba baan Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
10 Dane Yosua tumuli ngamargiang titah Dane Musa. Dane medal maperang ngarepin bangsa Amaleke punika. Nanging Dane Musa, sareng Dane Harun lan Hur, munggah ka pucak bukite.
11 Yening Dane Musa ngunggahang tangan danene, kalilih bangsa Amaleke, nanging yen tangan danene katedunang, kalilih bangsa Israele.
12 Rikala tangan Dane Musa rumasa lesu, Dane Harun lan Hur tumuli ngambil batu sane ageng, tur Dane Musa kalinggihang ring duur batune punika. Sang kalih pada nyangga tangan Dane Musa, mawinan tangan danene tan tedun-tedun kantos surup surya.
13 Malantaran kadi asapunika Dane Yosua prasida ngaonang bangsa Amaleke punika.
14
Sasampune punika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa, sapuniki: “Tulisja unduk kamenangane ene, apanga ia dadi painget. Buina orahin I Yosua mungguing Ulun lakar ngenyagang bangsa Amaleke ento.”15 Dane Musa tumuli nyujukang pamorboran aturan saha kawastanin: “Ida Sang Hyang Widi Wasa dadi umbul-umbul tiange.”
16 Pangandikan Dane Musa: “Inggilang umbul-umbul Ida Sang Hyang Widi Wasa santukan Ida pacang terus mayuda nglawan bangsa Amaleke buat salawas-lawasnya!”
1
Dane Yitro, inggih punika matuan Dane Musa, panditane ring Midian, mireng sapariindik sane sampun kakardi antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa miwah bangsa Israel, ritatkala dane nuntun bangsane punika makaon saking panegara Mesir.2 Dane Yitro ngrauhin Dane Musa kairing antuk Sipora rabin Dane Musa, sane katilar ring Midian,
3 miwah Gersom lan Elieser okan danene makakalih. Dane Musa naanin mabaos: “Tiang suba dadi anak sunantara di gumin anake.” Punika awinane putran danene kaparabin Gersom.
4 Sapangrarisipun okane sane alitan kaparabin Elieser santukan baos danene sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin bapan tiange sampun nulungin tiang saha ngrahayuang tiang kantos tiang nenten kapademang antuk prabu Mesire.”
5 Dane Yitro kairing antuk rabin Dane Musa miwah putrane makakalih rauh maranin Dane Musa ring kemah danene ring tegal melakange, ring bongkol gununge sane suci punika.
6 Dane Musa sampun polih gatra mungguing Dane Yitro maliha rabi miwah okan danene sampun rauh.
7 Irika Dane Musa raris medal mendakin Dane Yitro. Rikala pada kapanggih, Dane Musa raris sumungkem tumuli ngaras matuan danene. Sang kalih tumuli mabebaosan nakenang indik kawentenan danene suang-suang. Sasampune punika dane sareng sami raris ngranjing ring kemah Dane Musa.
8 Dane Musa tumuli nyritayang sapariindik sane sampun kakardi antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa marep ring sang prabu ring Mesir miwah ring parakaulan idane buat mebasang bangsa Israel. Dane taler nyritayang ring Dane Yitro ngeniang indik pakewuh sane sampun nempuh bangsa Israele ring margi, miwah indik Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun ngrahayuang bangsa Israel punika.
9 Dane Yitro kalintang gargita miarsa atur Dane Musa punika.
10 Dane Yitro raris ngandika sapuniki: “Puji Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba mebasang cening uli pangwisesan sang prabu muah parakaulan idane di Mesir. Puji Ida Sang Hyang Widi Wasa ane suba mebasang kaulan Idane uli tongosnyane dadi panjak.
11 Ane jani bapa nawang mungguing Ida Sang Hyang Widi Wasa luihan teken paradewane, sawireh unduke ene laksanayang Ida di kalane wong Mesire matingkah nyapa kadi aku marep teken wong Israele.”
12 Wusan punika Dane Yitro raris ngaturang aturan sane maborbor miwah aturan-aturan sane tiosan ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dane Harun, kairing antuk sawatek panglingsir bangsa Israele sami pada rauh. Dane sareng-sareng ngajengang surudan aturane punika, makadados pangubaktin danene ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
13
Benjangne saking semeng Dane Musa malinggih nepasin wicara-wicara sane wenten ring pantaran bangsan danene. Indike punika ngawinang Dane Musa tan pararian saking semeng kantos wengi.14 Ritatkala Dane Yitro nyingak saluiring paindikan sane kamargiang antuk Dane Musa, dane tumuli mabaos asapuniki: “Apa ane gaenin cening marep teken bangsane ene? Buina apa awanan cening padidian dogen ane ngraosin. Buat ngidih pitutur dogen, anake ngantiang dini uli semengan?”
15
Atur Dane Musa: “Puniki patut margiang tiang santukan ipun sami pada rauh nakenang pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa ring tiang.16 Yen wenten anak sareng kalih sane madue wicara, ipun rauh ring tiang. Tiang raris ngwehin putusan, sapasira saking pantaran ipune sane patut. Lianan ring punika tiang taler ngwehin ipun pituduh, lan pidabdab Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
17
Dane Yitro tumuli ngandika: “Caran ceninge nyalanang wicara buka keto tusing patut.18 Yen kene, cening matuyuhin dewek ceninge padidi muah anake ento makejang. Gegaene ene bes gede yan cening padidian ane ngarap.
19 Ane jani bapa maang cening tetimbangan, dumadak Ida Sang Hyang Widi Wasa ngiangin cening. Mula cening patut ngwakilin bangsane ene di ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur ngaturang wicarannyane di ayun Idane.
20 Cening patut ngajahin ia pituduh-pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa, tur nerangang pituduhe ento teken ia, tur nerangang teken ia unduk laksanane ane patut muah kenken patutne ia malaksana.
21 Nanging sajaba ento cening patut nyelik makudang-kudang anak muani, ane wicaksana tur ane subakti teken Ida Sang Hyang Widi Wasa, ane jujur muah anak ane tusing kuduan teken arta brana. Anake ento patut kadegang dadi pamimpin anak panyiuan, panyatusan, panyeketan muah panasaan.
22 Tunden ia dadi hakim saumur idup buat ngenterang bangsane ene. Yen ada wicara ane abot dadi ia nekedang teken cening, nanging yen paiegan ane ingan, depang ia padidi ane mragatang. Unduke ene lakar nginganang cening sawireh ia lakar milu negen tanggung jawab.
23 Yen cening nyalanang ane buka katitahang baan Ida Sang Hyang Widi Wasa ene, cening tusingja lakar kenyel pesan, muah sakancan anake nyidayang mulih maduluran keneh rena, sawireh wicarannyane suba pragat.”
24
Dane Musa kalintang ledang nampi pitutur Dane Yitro.25 Irika dane nyelik jadma sane wicaksana saking pantaran bangsa Israele, sane kadegang dados pamimpin buat ngenterang jadma panyiuan, jadma panyatusan, jadma panyeketan miwah panasaan.
26 Dane sareng sami ngamargiang tetegenan danene dados hakim ring bangsa Israele. Wicara-wicara sane abot tangkilang dane ring Dane Musa. Wicara-wicara sane dangan puputang dane ngraga.
27
Wus punika Dane Musa raris ngaturin Dane Yitro budal.1
[1-2] Bangsa Israele raris mamargi saking Rapidim. Tanggal asiki ring sasih sane kaping tiga, ipun rauh ring tegal melakang Sinai, saha mararian tur ngwangun kemah-kemahnyane ring bongkol Gunung Sinaine.2
3 Dane Musa tumuli munggah ka pucak gununge punika praya nangkil ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris masabda ring dane saking duur gununge mangda dane ngwarahang ring bangsa Israel, katurunan Dane Yakub asapuniki:4 “Kita suba pada nepukin saananing ane suba laksanayang Ulun arepa teken bangsa Mesire, muah unduk Ulune nuntun kita mai parek teken Ulun tan bina buka kedis garudane ngandong panakne di duur kampidne.
5 Ane jani yen kita nyak nuut pidabdab Ulune tur ngamanggehang prajanjian Ulune, kita bakal dadi kaulan Ulune. Buina jagate ene makejang druen Ulune, tur kita lakar dadi kaula seselikan Ulune.
6 Kita lakar dadi druen Ulune, buina kita lakar dadi pandita ane ngancangin Ulun.”
7 Irika Dane Musa mapamit raris tedun saking gununge. Dane tumuli ngesengin parapamimpin rakyate tur kapandikain saluiring sane kaprentahang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring dane.
8 Irika bangsa Israele saur manuk matur sapuniki: “Titiang sareng sami jaga nglaksanayang pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.” Pasaur bangsane punika raris katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
9
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa asapuniki: “Ulun lakar tuun katemu teken kita maduluran gulem tebel, apanga rakyate pada ningeh dikalane Ulun masabda teken kita, matemahan ngawit uli ditu ia lakar pada pracaya teken kita.”10 Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Kemaja orahin rakyate apanga di dinane jani muah buin mani ia pada mresihin dewekne buat lakar mabakti. Ia patut ngumbah panganggonne.
11 Tur di dinane buin puan apanga ia ajak makejang suba pada tragia. Sawireh di dinane ento kita ajak makejang lakar pada nepukin Ulun tuun di Gunung Sinai.
12 Batesinja bongkol gununge ento makaileh, tur rakyate makejang tusing dadi ngliwatin batese ento. Eda baanga ia menek ka gununge wiadin maekin gununge ento. Nyenja ngliwatin batese ento ia lakar kukum mati.
13 Ia lakar kencurin baan batu wiadin kapanahin, tur ia tusing dadi usud. Pidabdabe ene katepekang marep teken manusa wiadin buron. Sawatek ane ngliwat bates patut kukum mati, manusa wiadin buron, ia musti kamatiang. Yen suba somprete ento mamunyi, ditu rakyate patut pada menek ka gununge.”
14
Dane Musa tumuli tedun saking gununge tur ngandikain kaulane mangda sedia pacang mabakti. Irika ipun tumuli pada ngumbah panganggonnyane.15 Dane Musa tumuli ngandika ring ipun sapuniki: “Pada tragiang ragan semetone buat malih kalih rahina. Ngawit saking mangkin ngantos rauh malih kalih rahina, semeton nenten dados matemu semara.”
16
Ring rahinane sane kaping tiga, kantun pasemengan pisan, raris wenten krebek miwah kilap tur gulem tebel ring duur gununge kadulurin antuk suaran sompret sane jangih, ngawinang bangsa Israel sami pada ngetor ring kemahipune, kabatek antuk ajerihipune.17 Dane Musa tumuli nuntun bangsa Israel medal saking kemahnyane praya tangkil ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Irika ipun sareng sami pada majujuk ring bongkol gununge.
18 Gunung Sinaine makaukud kalikub antuk andus santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa tumurun ring gununge punika sajeroning geni angarab-arab. Andusnyane malepuk sakadi andus sane medal saking panunjelane. Punika ngawinang bangsa Israel jejeh ngetor tan sipi.
19 Suaran somprete sayan jangih, tur Dane Musa tumuli matur, raris kasaurin antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa masrana kerug krebek.
20 Ida Sang Hyang Widi Wasa tumurun ring pucak Gunung Sinaine sarwi ngesengin Dane Musa mangda munggah ka pucak gununge punika. Dane Musa raris munggah.
21 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring dane asapuniki: “Kema kita malipetan tuun. Patingetin bangsane ento mungguing ia tusing pesan dadi ngliwat bates, buat teka mai mabudi nepukin Ulun. Yen ada ane kanti bani ngliwat, pedas liu ane lakar mati.
22 Aketo masih parapanditane ane nangkilin Ulun. Ia patut nyuciang dewekne. Yening tusing keto ia lakar ukum Ulun.”
23
Dane Musa tumuli matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Kaula druene nenten jaga purun munggah santukan Palungguh IRatu sampun nitahang titiang, mangda nadosang gununge puniki genah sane suci, tur sampun magehin ipun makaileh.”24
Pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa: “Kema kita tuun, laut ajak Harun mai. Sakewala parapandita muah rakyate eda pesan baanga ngliwat bates nyadia teka nangkilin Ulun. Yen ia ngliwat bates, Ulun lakar nyisipang ia.”25 Dane Musa tumuli tedun maranin bangsa Israele tur ngrauhang pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring ipun makasami.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika, sapuniki:2 “Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane, ane nuntun kita pesu uli di Mesir di tongos kitane dadi panjak.
3
Edaja kita nyungsung sesembahan lenan sajabaning Ulun.4
Edaja kita ngae arca ane mapinda saluiring ane ada di langite baduur, wiadin ane ada di gumine beten, wiadin ane ada di yehe di beten gumine.5 Edaja kita sumuyud nyumbah arcane ento, sawireh tuah Ulun maraga Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane. Ulun tusing lila yen kita nyumbah sesembahan lenan. Ulun nyisipang anake ane geting teken Ulun muah katurunane, kanti teked katurunan ane kaping telu muah ane kaping pat.
6 Nanging Ulun nyinahang sih pasuecan Ulune teken panyiuan katurunan anake ane astiti bakti teken Ulun tur satinut teken sapatitah Ulune.
7
Eda pesan ngawag-awag nyambat parab Ulune, krana Ulun Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane lakar nyisipang sawatek anake ane nganistayang parab Ulune.8
Luihangja dina Sabate, tur suciangja dinane ento.9 Nem dina makelonne kita dadi ngarap gegaen kitane.
10 Sakewala dinane ane kaping pitu ento dina parerenan buat mabakti teken Ulun. Di dinane ento eda kita magarapan, kita muah pianak-pianak kitane, muah panjak kitane, ubuh-ubuhan kitane, wiadin anak tetekan ane nongos di gumin kitane.
11 Sawireh sajeroning nem dina, Ulun Sang Hyang Widi Wasa, ngadakang gumi, langit, pasih muah saisinne makejang, lantas mareren di dinane ane kaping pitu. Ento krana Ulun Sang Hyang Widi Wasa ngamertanin muah nyuciang dina Sabate ento.
12
Tresna baktija kita teken bapa muah memen kitane, apanga dawa tuuh kitane, di gumine ane lakar paicayang Ulun teken kita.13
Edaja kita ngamatiang jlema.14
Edaja kita mamitra.15
Edaja kita mamaling.16
Edaja kita dadi saksi bobab marep teken anak len.17
Edaja kita ngedotang umah anak lenan, edaja kita ngedotang kurenan anak len, panjakne muah sampinne wiadin keledaene muah saluiring ane dadi pagelahannyane.”18
Rikala bangsa Israel pada miragi kerug krebeke madedali, suaran somprete makuug, miwah ngeton cayan kilape miwah gununge sami kalikub antuk andus, ipun raris pada ngetor kabatek antuk jejehipune, mawinan ipun raris majujuk doh saking gununge punika.19 Ipun tumuli matur ring Dane Musa sapuniki: “Yening semeton sane mabaos ring tiang, tiang nyadia miragiang. Nanging yening Ida Sang Hyang Widi Wasa sane ngandika ring tiang, tiang kalintang ajerih, santukan tiang jaga padem.”
20
Dane Musa tumuli ngandika sapuniki: “Sampunangja ajerih, santukan Ida Sang Hyang Widi Wasa wantah mapikayunan mintonin semeton tur mangda semeton pageh astiti bakti ring Ida, kantos semeton nenten pacang ngardi dosa.”21 Nanging bangsa Israel taler tan purun nganampekang. Wantah Dane Musa sane rauh nganampekin megane sane peteng dedet punika, sane makadados linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa.
22
Ida Sang Hyang Widi Wasa mrentahang Dane Musa mangda ngandika ring bangsa Israele sapuniki: “Kita ajak makejang suba pada nepukin Ulun, Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda teken kita uli di suarga.23 Edaja kita ngae arca malakar aji perak wiadin mas ane dadiang kita sesembahan. Kita tusing dadi nyumbah ento, sawireh ane patut sumbah kita tuah Ulun.
24 Gaenang Ulun pamorboran aturan aji tanah. Ditu aturangja biri-biri muah sampin kitane makadadi aturan maborbor muah aturan pasawitran. Ulun lakar tumurun tur ngamertanin kita sig asing-asing tongos ane suba pastiang Ulun teken kita makadadi tongos kitane ngaturang bakti teken Ulun.
25 Yen kita ngaenang Ulun pamorboran aturan aji batu, eda aji batu ane tampak kandik, sawireh yen kita nganggon kandik buat ngandik batune ento, pamorboran aturane ento tusing patut buin kagunayang di ayun Ulune.
26 Buina eda kita ngaenang Ulun pamorboran aturan ane tegeh, ane kanti menek nganggo jan, apanga eda awak kitane ane tusing pantes ngenah tepukina baan anake.”
1
“Ajahinja bangsa Israele pidabdabe ene:2 Yen meli panjak bangsa Ibrani ia lakar mamanjak sig kitane nem tiban makelonne. Di taune ane kaping pitu ia patut kabebasang tur tusing perlu buin mayah apa-apa.
3 Yening ia tonden makurenan dugase nyumunin mamanjak sig kitane, dimakaadne ia tusing dadi ngajak somah. Sakewala yen ia suba masomah, dugase ia nyumunin mamanjak sig kitane, dimakaadne baang ia ngajak kurenane.
4 Sakewala yening pamekelne maang ia somah, tur somahne ento laut nglekadang pianak luh wiadin muani, dimakaadne ia padidi ane dadi makaad, tusing dadi ngajak somah muah pianakne, sawireh somah wiadin pianakne ento dadi gelah pamekelne.
5 Nanging yening ia ngorahang mungguing ia tresna teken pianakne, teken somah muah pamekelne, tur ia tusing nyak kabebasang,
6 ditu pamekelne patut ngajak ia ka tongos pangubaktine. Ditu ia kaselelegang di jelanan wiadin di jejeneng jelanan tongos pangubaktine, tur katindikin baan pamekelne. Uli sekat ento ia dadi panjak aidupan.
7
Yen ada anak Ibrani ngadep pianakne luh buat dadi panjak, anake luh ento tusing dadi bebas uli pamekelne sasubane nem taun, buka panjakne muani.8 Yen anake luh ento adepa sig anake muani ane makeneh nganggon ia kurenan, nanging sasubane keto pamekelne laut tusing demen teken ia, ia patut kaulihang sig wong tuannyane, tur pipis pamekelne kaulihang. Pamekelne tusing dadi ngadep anake luh ento teken anak bangsa lenan, sawireh yening keto dadinne ia suba nyalanang paundukan ane tusing adil marep teken anake eluh ento.
9 Yening ada anak meli anak luh buat kapakurenang teken pianakne muani, anake eluh ento patut kangkenin pianak baan pamekelne.
10 Yen ada anak muani nyuang kurenan cerikan, ia patut miara kurenane ane kelihan, nanggung pangan kinum muah panganggo, aketo masih paundukan ane len-lenan patuh buka ane suba-suba.
11 Yen ia tusing nyak nglaksanayang tetegenane ento teken kurenane ane kelihan, kurenane ento patut kabebasang tur ia tusing buat nebus dewekne.”
12
“Nyenja nglempag jlema kanti mati, anake ento patut kukum mati.13 Nanging yening ia tusing nyelapang nglempag muah tusing makeneh ngamatiang, ia dadi malaib ngluputang dewekne ka tongose ane lakar patujuhang Ulun. Ditu ia lakar rahayu.
14 Sakewala yen ulihan gedeg laut ia ngamatiang, ia patut kadanda pati, yadiastu ia malaib ka pamorboran aturane buat ngluputang dewekne.
15
Nyenja nglempag meme muah bapanne, anake ento patut kukum mati.16
Nyenja mamaling jlema, yadian lakar adepa wiadin anggona panjak ia patut kukum mati.17
Nyenja nemah bapa wiadin memenne, anake ento patut kukum mati.18
Yen ada anak muani magerengan, laut ane adiri nyagur timpalne wiadin ngebug aji batu, nanging tusing kanti mati, anake ane nyagur ento tusing wenang kukum. Sakewala yen ane jagura ento mataanan kanti tusing nyidaang bangun uli pasareane,19 nanging sasubane ia nyidaang bangun tur dadi baana bangun aji matungked, anake ane nyagur ento patut mayah sakancan prabea ane pesuanga samakelonne ia tusing nyidayang bangun muah prabea samakelonne ia tusing nyidaang magarapan.
20
Yen ada anak nglempag panjakne muani wiadin luh aji tungked kanti mati prajani, anake ento patut kukum.21 Sakewala yen panjakne ento enu idup buin awai wiadin dua wai, anake ento tusing wenang kukum. Sawireh panjakne ane mati ento suba makadadi ukuman buat ia.
22
Yen ada anak maiegan, lantas ane adiri nyaplag anak luh beling kanti anak luh ento kruron, sakewala tusing kanti mabaya mati, anake ane nyaplag ento patut mayah denda, manut teken panagih kurenan anake beling ento, ane kadungin baan hakime.23 Sakewala yen anake luh ento kena baya pati ukumane ento angkihan patut kabayah baan angkihan,
24 mata bayah aji mata, gigi bayah aji gigi, lima bayah aji lima, muah batis bayah aji batis,
25 kebus bayah aji kebus, tatu bayah aji tatu, beseh bayah aji beseh.
26
Yen ada anak manteg matan panjakne muani wiadin luh kanti buta, anake ento patut mebasang panjakne ento makadadi panebus matannyane.27 Yen anake manteg panjakne eluh wiadin muani kanti kecag giginne, pamekelne patut mebasang panjakne ento makadadi panebus giginnyane.”
28
“Yen ada sampi jagiran nyenggot anak kanti mati, sampine ento wenang kencurin aji batu kanti mati. Benne tusing dadi daar, sakewala anake ane ngelahang tusing kena ukuman.29 Yen sampi jagirane ento suba saisai nyenggot anak, buina ane ngelahang suba masih maan paplungguhan nanging ia nglemenah teken sampinne, kanti buin nyenggot, sampine ento patut kencurin aji batu kanti mati muah ane ngelahang masih patut kukum mati.
30 Nanging yening anak ane ngelahang sampine nyak mayah denda makadadi silur uripne, ia patut mayah denda amun ane katepekang teken ia.
31 Yen ada sampi jagiran ngamatiang anak cenik luh wiadin muani, ukumane patuh cara ibusan.
32 Yen ada sampi jagiran ngamatiang panjak luh, wiadin muani, anake ane ngelahang sampine ento patut mayah telung dasa keteng pipis perak teken anake ane dadi pamekel panjakne ane mati ento, tur sampinne ento kencur aji batu kanti mati.
33
Yen ada anak nyemak tutup bangbang, wiadin ia ngae bangbang, laut tuara tekepina, lantas ada sampi jagiran wiadin keledae maclempung ditu,34 anake ane ngae bangbange ento patut masilihin teken anake ane ngelahang ubuhane ento, nanging ia dadi nyuang bangken ubuhane ane maclempung tur mati ento.
35 Yen ada anak ngelah sampi jagiran ngamatiang sampi jagiran anak lenan, anake ane ngelahang makadadua patut ngadep sampine ane enu idup ento, tur pamelinne kadum dadi dadua.
36 Sakewala yen sampine ento suba tawanga demen mapalu, tur ane ngelahang tusing nyak negul sampinne di badane, ia patut masilihin aji sampi jagiran ane enu idup, tur ia dadi nyuang bangken sampine ane suba mati ento.”
1
“Yen ada anak mamaling sampi wiadin kambing laut tampaha wiadin adepa, sang mamaling wenang masilihin sampine aukud aji sampi lelima, muah biri-birine aukud aji biri-biri patpat.2 [2-4] Ia patut masilihin saluiring ane palinga. Yen ane mamaling ento tiwas nektek, ia patut kadep dadi panjak buat masilihin barange ane palinga ento. Yening ane palinga ento sampi, keledae muah biri-biri, kadapetang enu idup di jumah malinge, sang mamaling patut masilihin ubuhane aukud aji ubuhan dadua.
Yen ada maling katangehan petengne di umah anake laut matianga, sang ngamatiang tusing kadanin pelih. Sakewala yen katuju lemah, sang ngamatiang kadanin pelih.3
4
5
Yen ada anak ngangonang ubuh-ubuhane di tegale, wiadin di abian anggure, tur ubuh-ubuhane depina malebang, laut ngamah tetaneman anak lenan, sang ane ngelahang ubuh-ubuhane ento wenang matempuhin aji pamupon tegal wiadin pamupon abian anggurne padidi.6
Yen ada anak matunjelan di tegalne padidi, yen apine ento nglahlah tegal anak lenan, tur muunang gandum anake ento, ane mara mentik wiadin ane suba maanyi, anake ane matetunjelan ento patut masilihin.7
Yen ada anak makingsan pipis wiadin barang ane maji teken anak lenan laut pakingsane ento ilang uli jumahne, yan malinge ento bakatanga, malinge ento patut ngulihang tikel ping pindo.8 Sakewala yen malinge ento tusing bakatanga sang kakingsanin patut kajak ka tongos mabaktine, tur ditu ia patut masumpah mungguing ia tusing mamaling pakingsane ento.
9
Sawatek prakara ane uli krana pagelahan, minakadinne: sampi, keledae, biri-biri, panganggo wiadin barang-barang ane lenan, ane ilang, tur kabakatang muah kangkenin baan anake ajaka dadua, anake makadadua ento patut kajak ka tongos pangubaktine. Nyenja ane kasinahang pelih baan Ida Sang Hyang Widi Wasa, ia patut mayah tikel ping pindo teken timpalne ento.10
Yen ada anak ngadas keledae, sampi, biri-biri wiadin ubuh-ubuhan lenan teken timpalne laut ubuh-ubuhane ento mati wiadin matatu wiadin kena kajarah baan musuh, nanging tusing ada nepukin,11 anake ento patut tangkil ka tongos pangubaktine laut masumpah mungguing ia tusing mamaling gelah timpalne ento. Yening ubuhane ento mula tusing palinga teken anake ane ngadas, anake ane ngelahang tusing patut nagih pasilih muah ane ngadas tusing perlu masilihin.
12 Sakewala yen ubuhane ento saja tuah paling anak, sang ngadas patut masilihin teken ane ngelahang.
13 Sakewala yen ubuhane ento matianga teken buron galak, sang ngadas patut ngedengang sisan ubuhane ento teken ane ngelahang makadadi bukti. Yen suba keto ia tusing buat buin masilihin ubuhane ane mati ento.
14
Yen ada anak nyilih ubuhan teken timpalne, laut ubuhane ento mati wiadin matatu, tur ane ngelahang tusing tau dugase ubuhane ento kasengkalan, sang nyilih patut masilihin.15 Sakewala yen ada ane ngelahang dugas ubuhane ento sengkala, sang nyilih tusing perlu masilihin. Yen ubuhane ento sewana, panyewane ento makadadi pasilihne.”
16
“Yen ada anak muani mlegandang anak luh ane daa ane tonden magegelan, anake muani ento patut mayah basan pupur tur nyuang anake eluh ento.17 Nanging yen bapan anake eluh ento tusing lila pianakne kajuang, anake muani ento patut mayah basan pupur teken bapan anake eluh ento, amun pangajin basan pupur anake ane enu bajang genten.
18
Sawatek anake eluh ane demen ngiwa patut kamatiang.19
Sawatek anake muani ane masanggama ngajak buron patut kamatiang.20
Sawatek anake ane maturan teken widi-widi ane lenan teken Ulun Sang Hyang Widi Wasa, ia patut kukum mati.21
Edaja ngala-ala wiadin nyangsarain wong sunantara. Ingetangja ane malu kita masih dadi wong sunantara di Mesir.22 Edaja kita ngala-ala anak balu wiadin anak ubuh.
23 Yen kita malaksana buka keto, Ulun Sang Hyang Widi Wasa lakar ngisinin pinunasne dikalane ia nunas ica teken Ulun.
24 Ulun lakar duka tur ngamatiang kita di pasiatan apanga somah kitane dadi anak balu tur pianak kitane dadi anak ubuh.
25
Yen kita masilihang pipis di pantaran kaulan Ulune ane tiwas, eda kita nagihin buka anake ane mutranang pipis.26 Yen kita nyuang bajun anak makadadi gegaden, kita patut nguliang bajune ento satonden surup suryane diawaine ento.
27 Sawireh ia ngelah tuah baju ento dogen ane anggona ngangkebin awakne buat ngilangang dinginne. Apa lakar anggona saput dikalane ia pules? Yen ia nunas ica teken Ulun, Ulun lakar ngisinin pinunasne, sawireh Ulun ene asih sueca.
28
Edaja kita ngucap ala teken Ida Sang Hyang Widi Wasa tur kita nemah pamimpin bangsan kitane.29
Aturangja apahan uli pamupon gandum, anggur muah lengis saitun kitane di masane ane suba kapastiang. Sawatek pianak kitane muani ane paling keliha, aturangja teken Ulun.30 Aturangja sawatek ubuh-ubuhan ane lekad paling maluna, minakadinne: sampi, kambing, muah biri-birine. Ubuhane muani ane lekad paling maluna ento, depang ia ngajak inanne pitung dina makelonne. Sasubane keto di dinane ane kaping kutus, aturangja ubuhane ento teken Ulun.
31
Kita ene kaulan Ulune, ento krana tusing dadi naar sakancan ben buron ane sarap buron galak, nanging depang sisanne ento baang cicing.”1
“Eda kema mai ngaba raos ane bobab, tur eda nulungin anak ane pelih malantaran aji kasaksian ane bobab.2 Edaja milu teken anake ane ajaka liu ane demen malaksana dura cara wiadin ane demen ngadu ada.
3 Eda milon teken anak tiwas yen ia sedek maprakara.
4
Yen katuju kita nepukin sampi wiadin keledaen musuh kitane ngeleb ngulah laku, enggalang ulihang ubuhane ento teken ane ngelahang.5 Yen keledaen musuh kitane labuh ulihan mapondongan baat patut kita nulungin ngelesin pondongane tur mangunang keledaene ento. Eda kita jeg ngelen ulat majalan.
6
Eda tusing adil nepasin prakaran anak tiwas yen ia ngaturang undukne di pangadilan.7 Eda nalih anak aji dedalihan ane palsu, buina eda ngukum mati anak ane tan padosa, sawireh Ulun lakar nemah sawatek anake ane nglaksanayang kajaatan ane buka keto.
8 Eda nampi pipis panombok, sawireh pipis panombok ento ngranayang anake buta marep teken paundukan ane patut, tur ngranayang pocol anake ane tusing ngelah pelih.
9
Eda ngala-ala wong sunantara sawireh kita suba nawang rasanne dadi wong sunantara, dugase kita dadi wong sunantara di Mesir.”10
“Nem tiban makelonne kita dadi nanemin tanah kitane muah ngalap pamupunne.11 Sakewala di taune ane kaping pitu, depang tanah kitane ento nengan. Sajeroning ataun ento, eda pesan kita ngalap sawatek ane tumbuh iba-ibana ditu. Depang anake ane tiwas-tiwas ngalap saluiring ane tumbuh ditu, tur sisanne buat buron alase. Keto masih buat pabianan anggur muah abian saitun kitane, laksanayang patuh buka keto.
12
Nem dina makelonne magaeja kita ngarap saluiring geginan kitane. Sakewala di dinane ane kaping pitu, eda kita magarapan, apanga panjak-panjak kitane muah wong sunantara ane maburuh teken kita, muah ubuh-ubuhan kitane pada maan mareren.13
Saluiring ane suba sabdayang Ulun teken kita ento patut incepang. Eda pesan mabakti teken dewa-dewa lenan, tur eda pesan kita nyambat adanne.”14
“Sabilang atiban pang telu kita patut marerainan buat ngluihang Ulun.15 Di bulan Abibe kita patut Marerainan Roti Tan Paragi, manut sopa cara ane suba prentahang Ulun teken kita sawireh di bulane ento kita makaad uli Mesir. Dikalane ento pitung dina makelonne kita tusing dadi naar roti ane misi ragi. Sabilang kita mabakti, kita patut ngaba aturan.
16
Dikalan kitane manyi, kita patut ngadakang Rerainan Unduh-unduh. Dikalan kitane ngalap pamupon anggur muah woh-wohan ane lenan, kita patut ngadakang Rerainan Pondok Daun.17 Ngatiban sabilang rerainane ane tetelu ento kadakang, sawatek anake ane muani uli pantaran kitane patut teka mabakti teken Ulun, Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane.
18
Eda kita maturan roti ane misi ragi dikalan kitane maturan wewalungan teken Ulun. Buina muluk wewalungan ane katurang teken Ulun sajeroning rerainane ento tusing dadi inepang kanti mani semengane.19
Ngatiban kita patut ngaturang pamupon gandume ane pangawit ka perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane. Eda kita nglablab pianak kambing wiadin biri-biri aji yeh nyonyon inanne.”20
“Ulun lakar ngutus malaekat Ulune ngamaluin kita buat nyayubin kita di jalan muah nuntun kita ka tongos ane suba sediang Ulun.21 Padingehang tur tuutangja prentahne. Eda kita nglawan ia, sawireh Ulun ane ngutus ia. Ia tusing lakar ngampurayang anake ane masolah buka keto.
22 Yening kita tinut teken ia, tur nglaksanayang saluiring ane prentahang Ulun, Ulun lakar merangin sawatek musuh kitane.
23 Malaekat Ulune lakar majalan di arepan kitane tur nuntun kita ka gumin bangsa Amorine, bangsa Het, bangsa Peris, bangsa Kanaan, bangsa Hewi muah bangsa Yebus. Ulun lakar nyirnayang bangsa-bangsane ento makejang.
24 Eda kita sumuyud nyumbah dewa-dewan bangsane ento tur eda nuutin caranne mabakti. Kita patut nyirnayang saluiring arca sesembahannyane muah nguug sawatek palinggih tongosne mabakti.
25 Yen kita pageh mabakti teken Ulun, Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widin kitane, Ulun lakar ngamertanin kita aji pangan kinum tur ngaadang saananing panyakit kitane.
26 Ditu di gumin kitane tusing lakar ada anak eluh ane nglabuhang wiadin bekung. Ulun lakar nawanang tuuh kitane.
27
Ulun lakar ngranayang sawatek bangsa ane maperang nglawan kita takut teken Ulun. Buina Ulun lakar ngranayang bingung anake ane merangin kita, tur sawatek musuh kitane lakar pada jerih tur malaib.28 Ulun lakar ngranayang apanga musuh kitane pada mabrasutan, buina Ulun lakar ngulah bangsa Hewi, bangsa Kanaan muah bangsa Hete uli di arepan kitane apanga kita nyidayang mangseh ngarepang.
29 Ulun lakar ngaadang ia, sakewala tusing acepokan sajeroning atiban. Sawireh yen sajeroning atiban ia kaadang Ulun acepokan, tanahe lakar dadi usak tur buron-burone galak ngrubeda.
30 Ento krana Ulun lakar ngaadang ia sakabedik, kanti cukup liun kitane buat nguasain gumine ento.
31 Ulun lakar nglinggahang bates gumin kitane uli Teluk Akaba kanti teked ka Tukad Eprate, muah uli di Pasih Tengah kanti nganteg ka tegal melakange. Ulun lakar nyerahang bangsa-bangsane ento teken kita tur kita lakar ngalahang ia dikalane kita maperang nglawan ia.
32 Eda pesan kita ngae prajanjian ngajak bangsa-bangsane ento wiadin ngajak dewa-dewannyane.
33 Eda ia baanga nongos di gumin kitane. Yening baang kita ia nongos ditu, ia lakar ngranayang kita madosa teken Ulun. Yening kita nyumbah dewa-dewannyane, kita lakar kena jeet sang pati.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa asapuniki: “Maija menek ka gununge. Kita muah Harun, Nadab muah Abihu aketo masih parapamimpin bangsa Israele ane pitung dasa. Tur enu ejoh uli dini kita patut suba nyumbah.2 Nanging kita dogen ane mai maekin Ulun. Ane lenan tusing kalugra. Apa buin rakyate makejang, ia tusing kalugra menek ka gununge.”
3
Dane Musa tumuli kesah raris ngandikain bangsa Israele indik pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa miwah pidabdab Idane sami. Irika bangsa Israel masaur manuk kadi asapuniki: “Tiang sareng sami jaga nampa nyuun saananing pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sane karauhang ring tiang.”4 Dane Musa raris nyuratang saananing pituduh-pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa. Benjangne kantun pasemengan pisan dane ngwangun pamorboran aturan ring bongkol gununge antuk batu roras bungkul manut cacakan suku bangsa Israele.
5 Wusan punika dane raris ngutus makudang-kudang truna-truna, tur truna-trunane punika ngaturang aturan sane maborbor ka ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa, saha nampah makudang-kudang banteng makadados aturan karahayuan.
6 Dane Musa tumuli ngambil getih bantenge punika raris kawadahin makudang-kudang jembung, tur sisanne kabriokang ring pamorboran aturane.
7 Dane raris ngambil cakepan prajanjian sane madaging pituduh-pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa raris kawacen antuk suara jangih ring arepan rakyat Israele. Irika ipun pada masaur sapuniki: “Tiang jaga sairing ring Ida Sang Hyang Widi Wasa tur pacang nglaksanayang sakancan pituduh Idane.”
8
Wusan punika Dane Musa raris ngambil getih sane ring jembung-jembunge tur kaketisang ring rakyate kadulurin antuk pangandika sapuniki: “Getihe punika makadados meterai prajanjian sane kadegang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ngajak semeton, ritatkala Ida maicayang pituduh-pituduhe punika.”9
Dane Musa, Harun, Nadab, Abihu miwah parapamimpin bangsa Israele sane pitung dasa punika tumuli munggah ka gununge.10 Tur irika dane sareng sami ngeton Widin Israel. Aled cokor Idane pakantenanipun sakadi lante soca nilam sane biru sakadi langite.
11 Ida Sang Hyang Widi Wasa nenten nyedayang parapamimpin Israele punika yadiastu dane sareng sami sampun ngeton Ida Sang Hyang Widi Wasa. Sawusan punika dane sareng sami raris pada mangan-nginum.
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Maija menek parek teken Ulun di duur gununge mumpung kita ada dini. Ulun lakar mapaica papan batu dadua ane tulisin Ulun pidabdab-pidabdab Ulune makadadi paurukan buat bangsa Israele.”13 Dane Musa miwah Yosua parekan danene tumuli makinkin tur Dane Musa raris munggah ka gununge sane suci punika.
14 Dane Musa tumuli ngandika ring parapamimpin bangsa Israele sapuniki: “Jantosang tiang ring pakemahane puniki ngantos tiang mawali malih mriki. Dane Harun miwah Hur jaga sareng-sareng ring semeton iriki. Yening wenten anak sane madue wicara, ipun mangda rauh tangkil ring sang kalih buat nunas tetepasan.”
15
Dane Musa tumuli mamargi ka Gunung Sinai, raris pucak gununge kalikub antuk mega.16 [16-17] Caya galang saking Ida Sang Hyang Widi Wasa tumurun ring pucak gununge punika. Manut pamanggih bangsa Israele caya terang punika sakadi geni sane ngendih ring muncuk gununge. Nem rahina muncuk gununge punika katutupin mega. Ring rahina sane kaping pitu Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngesengin Dane Musa saking tengah megane.
17
18 Dane Musa raris munggah ka gununge tur ngranjing ring megane. Irika dane jenek petang dasa rahina suenipun.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki:2 “Orahinja bangsa Israele, apanga ia pada maturan teken Ulun. Tampija sakancan aturannyane suang-suang ane aturanga saking suka lila.
3 Aturane ento marupa mas, perak muah temaga.
4 Kain lenen alus, kain wol biru, tangi muah barak, kain ane malakar aji bulun kambing.
5 Kulit biri-biri ane mawarna barak, kulit alus, kayu akasia,
6 lengis anggon ngisinin lampu, wewangen anggon lengis upacara, muah menyan kastanggi,
7 sarwa sesocan anggon mayasin busanan Pandita Agunge muah baju epode.
8 Orahin bangsa Israele apanga ia ngae Kemah Suci buat Ulun, apanga Ulun tansah ada di pantaran bangsane ento.
9 Kemah Suci muah sakancan prabotnyane apanga gaena anut teken rencana ane lakar edengang Ulun teken kita.”
10
“Ngaeja peti aji kayu akasia abesik, dawane 110 sentimeter, lumbangne 66 sentimeter, tegehne masih 66 sentimeter.11 Lapisin petine ento uli sisi muah uli tengah aji mas tulen. Di bibih petine, paek baduurne gaenang sibeh mas tulen makaileh.
12 Gaenang petine ento gelang mas patpat lakar anggon pangisiane, tur pasang gelange ento di samping batis petine ane patpat ento bilang samping.
13 Gaenang sanan kayu akasia tur kaput aji mas.
14 Sanan panegenane ento celepang di gelange ane di samping batis petine.
15 Kayu panegenane ento tusing pesan dadi kelesang uli gelange ento.
16 Sasubane keto, papan batune ane dadua, ane misi pituduh-pituduh ane lakar serahang Ulun, ento pejang di tengah petine ento.
17
Gaenang petine ento tekep aji mas tulen, dawanne 110 sentimeter, lumbangne 66 sentimeter.18 Buina gaenang pepindan anak makampid ane malakar aji mas matoktok dadua,
19 tur jujukang di tanggu-tanggun tekep petine. Melahang ngae pepindane ento, apanga ia dadi abesik teken tekep petine ento.
20 Pepindane ane makampid ento apanga marep-arepan tur kampidne apanga nekepin petine.
21 Pejang papan batune ane dadua ento di tengah petine, tur pasang tekepne ento duur petine.
22 Ditu Ulun lakar matemu ajak kita tur uli di duur tekep petine di selagan pepindane ane makampid ento, Ulun lakar maicayang pidabdab-pidabdab Ulune teken bangsa Israele.”
23
“Buina kita apanga ngae meja abesik aji kayu akasia. Dawanne 88 sentimeter, lumbangne 44 sentimeter, tur tegehne 66 sentimeter.24 Lapisin mejane ento aji mas tulen, tur sibehin makaileh aji mas tulen.
25 Gaenang mejane ento tepi ane lombengne 7,5 sentimeter, tur tepinne ento sibehin masih aji mas.
26 Gaenang mejane ento gelang patpat ane malakar aji mas, lakar anggon tongos panegenannyane tur pasang gelange ento di bucu-bucun mejane makapatpat di samping batisne.
27 Gelang-gelang tongos nyelepang sanan panegenane apanga kapasang paek sig tepinnyane.
28 Sanan panegenane malakar aji kayu akasia tur malapis mas.
29 Gaenang piring-piring, cangkir, caratan-caratan muah jembung ane dadi anggon ngaturang yeh anggur. Makejang ento patut malakar aji mas tulen.
30 Mejane ento pejang di arepan Peti Prajanjiane, tur duur mejane ento apang tetep ada roti suci ane katurang teken Ulun.”
31
“Ngaeja tongos lampu aji mas tulen. Batis muah tungguane apang malakar aji mas matoktok. Ukiran pepayasannyane marupa bunga, pusuh muah bunganne apanga dadi abesik teken batis muah tungguane.32 Tungguan lampune ento apanga kisinin carang nemnem, tetelu di sisi kebot, tetelu di sisi kenawan.
33 Carange makanemnem ento suang-suang apanga misi ukiran bungan badam telung katih katut pusuh muah bunganne.
34 Tungguan tongos lampune apanga misi ukiran bungan badam petang katih katut pusuh muah bunganne.
35 Di batan asing-asing carange ane tetelu ento apanga misi pusuh akatih.
36 Pusuh bungane, carange muah tungguan lampune apanga dadi abesik malakar aji mas tulen ane matoktok.
37 Isinin tongos lampune lampu pepitu. Lampune ento pasang marep menek apanga ia masunaran karep.
38 Gae masih sepit muah talam aji mas tulen.
39 Mase ane anggon lampu muah prabotne makejang ento liunne pasasur kilogram.
40 Ingetang pesan apanga tongos lampune ento kagae manut teken conto ane suba edengang Ulun teken kita di muncuk gununge.”
1
“Di bagian tengah Kemah Sucine, kemah tongos Ulune rauh apanga kagae aji tenda dasa bidang ane malakar aji benang lenen alus, benang wol biru, tangi muah barak. Tendane ento isinin sesulaman rerupan manusa makampid.2 Tendane ento makejang apang patuh dawa muah lumbangne. Dawanne 12 meter, lumbangne duang meter.
3 Tenda-tendane ento sambung sabilang lelima jait dadiang abesik.
4 Gaenangja pangantungan malakar aji kain biru di tepin tendane makadadua.
5 Di tepinne ane abesik gaenang pangantungan seket, tur di tepinne ane buin abesik masih seket, apanga ia pada mapasangan.
6 Gaenang sangket-sangket panegulan seket, ane malakar aji mas, anggon ngatepang tendane duang rangkep ento dadi abesik.
7
Suba keto gaenang tenda solas bidang malakar aji bulun kambing anggon ngraabin Kemah Sucine.8 Tendane ene masih apanga asah. Lumbangne duang meter, lantangne telulas meter.
9 Ane lelima jait-jait dadiang abesik, keto masih ane buin nemnem jait sambung dadiang abesik. Sakewala sambungane ane kaping nem ento tagelang dadi dadua tur ento anggon ngraabin di arep kemahe.
10 Gaenang masih tendane ene pangantungan seket sig tendane ane abesik, muah seket sig tendane ane lenan.
11 Gaenang masih sangket panegulan aji prunggu seket besik tur augang sangkete ento di gelang-gelangne anggon nyambung tendane ento apanga dadi abesik buat ngraabin kemahe atenga.
12 Atenga uli lebih tendane ento anggon ngangkebin bagian durin kemahe.
13 Kaine ane lebih tengah meter ane nglajur kalantang ento depang nglenteng nekepin bibih kemahe.
14
Buina gaenang kemahe ento raab buin dadua, ane abesik aji kulit biri-biri muani ane mawarna barak, tur ane besikan aji kulit alus anggon angkeb di sisinne.15
Gaenang Kemah Sucine ento tulang ane jegjeg aji kayu akasia.16 Sabilang sakanne madawa petang meter tur malumbang 66 sentimeter.
17 Saka-sakane ento apanga kisinin lait, apang aluh baan ngakitang.
18 Sisi kelod kemahe gaenang saka duang dasa katih.
19 Gaenang sendi aji perak petang dasa liunne. Sakane abesik isinin sendi dadua anggon ngisiang kaitne ento.
20 Mula kajan kemahe ento gaenang masih adegan duang dasa,
21 tur sendi aji perak petang dasa, adegan abesik isinin sendi dadua.
22 Mula kauhne, dadinne di durin kemahe ento, gaenang adegan nemnem.
23 Tur di bucu-bucun kemahe ento isinin adegan dadua.
24 Adegan ane dadua di sabilang bucu ento akitang beten muah duurne, kanti adegan ane dadua ento dadi bucu dadua.
25 Dadinne ada adegan akutus, sendinne aji perak nembelas. Adegane ane abesik masendi dadua.
26
Gaenang sunduk limolas aji kayu akasia, lelima anggon ngakitang adegan ane di dinding kemahe ane asibak,27 ane lelima anggon ngakitang adegan-adegan Kemah Sucine sisi kauhne, nah ento ane paek durinne.
28 Sundukne ane sitengah pasang di petengahan adegane, nglajur uli tanggun kemahe.
29 Tulang-tulang kemah muah sunduke apanga makejang makaput aji mas, tur gelang-gelang pangisian sunduke ento masih apanga aji mas.
30 Sasubane keto mara jujukang Kemah Sucine ento manut teken rencana ane suba edengang Ulun teken kita di duur gununge.
31
Gaenang korden ane malakar aji benang lenen alus, benang wol mawarna biru, tangi muah barak. Kordene ento isinin sesulaman marupa jlema makampid.32 Gantungang kordene ento di adegan kayu akasiane patpat ane makaput aji mas. Adegan-adegane ento sendinin baan sendi perak patpat, tur isinin sangket pangantungan aji mas.
33 Gantungang kordene ento di sangket pangantungane ento. Suba keto pejang Peti Prajanjiane ane misi papan batu dadua di durin kordene, kanti kordene ento dadi belat Tongos Ane Suci klawan Tongos Ane Maha Suci.
34 Pasang tekep Peti Prajanjiane.
35 Meja tongos aturane pejang di jaban Tongos Ane Maha Suci paek danginne, tur tongos lampune pejang paek delodne di tengah Kemah Sucine ento.
36
Jelanan Kemah Sucine gaenang masih korden aji benang lenen alus, benang wol biru, tangi muah barak tur payasin aji sesulaman.37 Anggon ngantungang kordene ento, gaenang adegan kayu akasia lelima tur kaput aji mas, muah isinin sangket pangantungan aji mas lelima tur gaenang sendi prunggu lelima anggon nyendinin adegan-adegane ento.”
1
“Ngaeja pamorboran aturan aji kayu akasia abesik. Wangun pamorborane ento mrepat. Dawa muah lumbangne asah 2 meter nanggu 20 sentimeter. Tur tegehne ameter nanggu 30 sentimeter.2 Sabilang bucun pamorboran aturane ento isinin tanduk abesik. Tanduke ento apanga dadi abesik teken pamorborane ento, tur makejang apanga makaput aji prunggu.
3 Gaenang jambangan wadah abu, sekop, baki, garpu muah wadah api. Prabote ento patut makejang malakar aji prunggu.
4 Gaenang jaro aji prunggu tur isinin gelang prunggu patpat tongos nyelepang sanan sabilang bucu-bucunne.
5 Jaro prunggune ento mategeh amun tengan tegeh pamorboran aturane ento, laut pasang ngilehin pamorboran aturane ento.
6 Gaenang sanan panegenan aji kayu akasia tur kaput aji prunggu.
7 Asukang sanan panegenane ento di gelang panegenane, di nujune negen pamorboran aturane ento.
8 Pamorboran aturane ento malakar aji papan tur depang bolong di tengahne buka ane suba edengang Ulun di duur gununge.”
9
“Gaenang natah di selagan Kemah Sucin Ulune tur pagehin aji korden kain lenen alus. Dawan kordene di sisi kelodne 44 meter,10 madegan prunggu 20 ane masendi masih aji prunggu tur misi sangket muah pacek ane malakar aji perak.
11 Gaeja patuh buka keto di sisi kajanne.
12 Dawan kordene ane bedauh 22 meter, tur misi adegan muah sendi pada maduang dasa.
13 Di sisi kanginne misi gapura, tur dawan kordene 22 meter.
14 [14-15] Di tengebot muah di kenawan gapurane isinin korden madawa 6 meter nanggu 60 sentimeter tur madegan tetelu makejang misi sendi.
15
16 Gapurane masih isinin korden ane malakar aji kain lenen ane alus, benang wol biru, tangi muah barak, madawa 9 meter tur payasin aji sesulaman. Kordene ento masih apanga madegan tur masendi patpat.
17 Adegan-adegan ane ada di kiwa tengen gapurane patut makitan dadi abesik aji sangket perak, sangkete aji perak tur sendinne aji prunggu.
18 Pagehan ane ngilehin natah Kemah Sucine ento, dawanne 44 meter, lumbangne 22 meter tur tegehne 2 meter nanggu 20 sentimeter. Kordene malakar aji kain lenen alus tur sendinne malakar aji prunggu.
19 Sakancan prabot ane manggo di tengah kemahe ento, sakancan lait kemah muah pagehane malakar aji prunggu.”
20
“Orahin bangsa Israele ngaba lengis saitun ane paling melaha lakar anggon ngisinin lampune ane di Kemah Sucin Ulune apanga sida kanyitin sabilang peteng.21 Ane patut ngenyit lampune ento Harun muah pianak-pianakne. Tongos lampune ento di sisin kordene ane ngilidin Peti Prajanjiane. Lampune ento patut ngendih uli sandikala neked ka semengan, di tongos Ulune rauh ento. Pituduhe ene patut kalaksanayang baan bangsa Israele turun-temurun sakayang-kayang.”
1
“Kaukinja Harun belin kitane muah pianakne: Nadab, Abihu, Eleasar muah Itamar. Anehang ia ajaka amonto uli pantaran wong Israele, apanga ia dadi pandita buat ngayahin Ulun.2 Gaenang Harun panganggon pandita, apanga ia ngenah maji tur mateeb.
3 Kaukin sawatek tukang jaite ane dueg-dueg ane icen Ulun kaduegan, tur tunden ia ngae panganggo buat Harun, apanga ia kasuciang makadadi pandita buat ngayahin Ulun.
4 Tunden tukang-tukang jaite ento ngae tabeng dada, baju epod, jubah, baju kemeja masulam, sorban muah sabuk. Tukang-tukang jaite ento apanga ngae panganggon pandita buat Harun belin kitane muah buat pianak-pianakne apanga ia dadi pandita ngayahin Ulun.
5
[5-6] Panganggon panditane ento apang gaena aji kain ane malakar benang wol mawarna biru, tangi muah barak, benang mas muah lenen alus. Sajaba ento baju epode patut kapayasin baan sesulaman.6
7 Gaenang baju epode ento bapang dadua bilang samping, anggon ngantungang epod di palanne.
8 Gaenang masih sabuk tetununan ane alus. Lakar sabuke ento patuh teken lakar baju epode, tur atepang dadi abesik ajak baju epode.
9 [9-12] Alihang soca delima dadua, tur alihang tukang mas ane dueg ngukir socane ento apanga ia nulis adan pianak-pianak Yakube ane roras ento anut teken runtunan umurne. Sabilang batu apanga misi adan nemnem. Sasubane keto sesocane ento isinin cangkokan mas tur pejang di tali palan baju epode buat dadi silur, ngwakilin suku-suku bangsa ane roras ento. Malantaran cara ane buka keto Harun lakar negen adan suku bangsane ento di palannyane, apanga Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar setata inget teken ia.
10
11
12
13 Lenan teken cangkok mase ane dadua ento,
14 patut kita ngae ante dadua ane malakar aji mas tulen, ane madepuk buka taline, laut ante-antene ento pasangang di cangkokan-cangkokan mase ibusan.”
15
“Gaenang tabeng dada buat Pandita Agunge, ane lakar anggona dikalane ia makeneh nawang pakarsan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Lakar muah sulaman tabeng dadane ento apang patuh teken lakar muah sulaman baju epode.16 Wangunne mrepat angkep dua. Dawanne 22 sentimeter muah lumbangne masih 22 sentimeter.
17 Pasangang sesocan petang jajar di tabeng dadane ento. Di jajar ane pangawit soca delima, topas muah baiduri sepah.
18 Di jajarane ane nomer dua soca samrud, soca nilam muah inten.
19 Di jajarane ane nomer telu, soca lasuardi, akik muah soca kecubung.
20 Di jajarane ane nomer pat, soca pirus, yakut, muah ratna cempaka. Sesocane ane makaroras ento apanga katatakin baan cangkokan mas.
21 Asing-asing sesocane ane roras ento patut katulisin adan abesik, nah ento adan-adan pianak Yakube ane roras ento dadi wakil suku bangsa Israele makaroras.
22 Gaenang tabeng dadane ento ante mas tulen ane madepuk buka taline.
23 Gaenang bungbung mas dadua tur kenang di bucu-bucu duur tabeng dadane ento.
24 Tur asukang ante mase makadadua sig bungkunge ane dadua ento.
25 Tanggu-tanggun antene ane lenan patut tegulang di panepin baju epode. Dadinne tabeng dadane ane di arepan ento masambung ajaka tali palan baju epode.
26 Gaenang bungkung mas buin dadua laut pasang di bucu-bucun tabeng dadane ane betenan, pasangang betenan sada paek ka tengahan di tongos ane nganteg sig baju epode.
27 Sasubane keto gaenang bungkung mas buin dadua tur pasang di tali palan baju epode ane ada di arepan. Pasang ento sada betenan mapaekan teken jejaitane, di duur sabuk baju epode ane malakar aji tetununan alus ento.
28 Bungkung-bungkung tabeng dadane ento patut kasambungang baan tali biru teken bungkung ane ada di baju epode. Dadinne tabeng dadane ento tetep ngoyong di duur sabuke tur tusing dadi keles.
29
Yening Harun lakar macelep ka Tongos Ane Suci, ia patut nganggon tabeng dadane ane suba mukir baan adan-adan suku Israele, apang Ulun, Sang Hyang Widi Wasa setata inget teken kaulan Ulune.30 Pasangang Urim muah Tumim di tabeng dadane ento, apang dadi anggona teken Harun dikalane ia tangkil teken Ulun. Dikalane ane buka keto, ia patut nganggon tabeng dadane ento, apanga ia prasida nawang pakarsan Ulune pabuat bangsa Israel.”
31
“Gaenang masih jubah anggon ngangkebin baju epode. Jubahe ento makaukud malakar aji wol biru.32 Baong jubahe ento isinin tepi aji tetununan ane siteng apanga tusing enggal uek.
33 [33-34] Di bibihne ane betenan makaileh isinin pepayasan ane marupa buah delima ane malakar aji wol biru, tangi muah barak. Di selag-selagane isinin gongseng mas.
34
35 Jubahe ento apanga anggona teken Harun dikalane ia nyalanang darmaning pandita. Dikalane ia tangkil teken Ulun di Tongos Ane Suci wiadin di malipetane uli ditu, gongsenge ento lakar mamunyi, tur ia tusing lakar mati.
36
Gaenang pepayasan abesik ane malakar aji mas tulen, ane misi tulisan kene: ‘Kasuciang buat Ida Sang Hyang Widi Wasa’.37 Pepayasane ento tegulang di sorbane baan tali ane mawarna biru.
38 Harun patut nganggon pepayasan mase ento di gidatne apanga Ulun Sang Hyang Widi Wasa, ledang nampi aturan bangsa Israele makejang yadiapin dugase ia ngaturang aturane ento bangsa Israele suba ngae dosa abedik.
39
Baju kemejan Harune patut malakar aji kain lenen alus. Gaenang masih sorban aji kain lenen alus abesik muah sabuk ane masulam.40
Gaenang pianak-pianak Harune baju kemeja, sabuk muah topong, apanga ia ngenah maji tur mateeb.41 Salukang panganggone ento teken Harun belin kitane, muah teken pianak-pianakne. Sriokin ia baan lengis saitun. Malantaran buka keto ia ajaka makejang kamanggehang tur kasuciang dadi pandita buat ngayahin Ulun.
42 Gaenang masih ia ajaka makejang celana bawak ane malakar aji kain lenen, dawane uli di bangkiang nganteg ka paa anggon ngilidang barang ane tusing pantes ngenah.
43 Harun muah pianak-pianakne patut setata nganggon celanane ento dikalane ia lakar macelep di Kemah Sucin Ulune, wiadin di kalane ia maekin pamorboran aturane buat nyalanang darmaning pandita di Tongos Ane Suci. Malantaran keto ia tusing lakar mati ulihan ngenah barangne ane tusing pantes ngenah. Pidabdabe ene tetep kamanggehang pabuat Harun muah katurunannyane.”
1
“Unduk upacara buat netepang Harun muah pianak-pianakne dadi pandita buat ngayahin Ulun, ento kene: Alihangja sampi muani ane enu bajang aukud muah biri-biri muani ane tan pacacad dadua.2 Gaenang adonan tepung terigu ane paling melaha, nanging eda isinina ragi. Adonane ento anggon roti ane misi lengis saitun, roti ane tusing misi lengis tur sisanne anggon roti biskuit ane kolesin lengis.
3 Rotine ento wadahin kranjang tur aturang teken Ulun bareng-bareng teken ngaturang sampi jagiran muah biri-birine makadadua ento.
4
Ajak Harun muah pianak-pianakne mai ka ajeng Ulune ditu di kemahe. Ditu ia panjusang satinut teken upacarane.5 Sasubane keto, salukin Harun panganggon pandita, nah ento baju kemeja, epod, jubah ane ngangkebin epode, tabeng dada muah sabuk.
6 Di sirahne salukin sorban, tur di sorbane ento tegulang tanda sucine ane misi sesuratan: Kasuciang pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa.
7 Sasubane keto, jemakang lengis upacarane tur sriokang duur sirahne laut apuninja ia.
8
Laut kaukin pianak-pianakne apanga ia pada teka tur salukin ia suang-suang baju kemeja.9 Sabukin bangkiangne aji sabuk muah topongin sirahne. Aketo paileh upacarane buat netepang Harun muah pianak-pianakne. Ia muah katurunanne lakar dadi pandita ane ngayahin Ulun salawas-lawasne.
10
Sasubane keto, jemak sampi jagirane, aba ka arepan Kemah Sucine. Harun muah pianak-pianakne patut ngisi tenggek sampine ento.11 Suba keto sampi jagirane ento lautang tampah ditu di arep gapuran kemahe di ajeng Ulune.
12 Getih sampine ento jemak abedik tur olesang baan jrijin liman kitane di tanduk-tanduk pamorboran aturane. Sisan getihe ento briokang di dasar pamorboran aturane.
13 Suba keto alih sakancan muluk ane ngaput basangne, bagian atinne ane paling melaha, ginjelne makadadua muah muluk-muluk ane di ginjele ento, laut borbor di duur pamorboran aturane makadadi aturan teken Ulun.
14 Nanging isin sampine ento, kulitne muah basang-basangne tunjel johang di jaban pakemahane. Ento aturan buat mrastayang dosan parapanditane.
15
Suba keto jemak biri-birine muani ento aukud, laut tunden Harun muah pianak-pianakne ngisi tenggekne.16 Laut tampah biri-birine ento, getihne briokang di tepin pamorborane makaileh.
17 Pukang-pukangja biri-birine ento. Jejeronne muah batisne ane durian ento umbah, suba keto laut susunang di duur tenggek muah pukang-pukangan ane lenan.
18 Suba keto tunjel isin biri-birine ento makaukud di duur pamorboran aturane, makadadi aturan rayunan. Bon aturane ento lakar ngledangin pakayunan Ulune.
19
Suba keto jemakja biri-biri ane muani buin aukud, ane lakar kanggon aturan, laut tunden Harun muah pianak-pianakne ngisi tenggekne.20 Tampah biri-birine ento tur jemak getihne abedik laut olesang di kuping Harunne di kenawan muah di kuping pianak-pianak Harun ane di kenawan, di inan limanne muah di inan batisne ane kenawan ajaka makejang. Sisan getihne briokang di sisin pamorboran aturane makaileh.
21 Jemak getihne ane ada di pamorboran aturane abedik muah lengis upacara abedik, lantas ketisang sig Harun muah pianak-pianakne muah sig panganggonne. Majalaran buka keto Harun muah pianak-pianakne, aketo masih panganggonne kasuciang buat Ulun.
22
Jemak muluk biri-birine ento, ikutne ane mamuluk, muluk ane di basangne, apahan uli atinne ane paling melaha, ginjelne makadadua kayang mulukne, muah paane ane di kenawan.23 Jemak abesik uli sorohan-sorohan rotine uli kranjang rotine ane katurang teken Ulun. Abungkul ane misi lengis saitun, abungkul ane tusing misi lengis saitun, muah biskuit abesik.
24 Makejang ento pejang di tlapakan liman Harune muah di tlapakan liman pianak-pianakne, apanga aturanga teken Ulun makadadi aturan ane istimewa.
25 Suba keto, jemak rotine uli di limanne lautang tunjel di tongos pamorboran aturane, di duur aturan ane maborbor itunian makadadi aturan rayunan buat Ulun. Bon aturane ento lakar ngledangang pakayunan Ulune.
26
Suba keto alih tangkah biri-birine ento laut aturang makadadi aturan istimewa pabuat Ulun. Ento makadadi duman kitane.27
Di nujune ada upacara netepang pandita, tangkah muah paan biri-birine ane kanggon upacara patut katurang teken Ulun makadadi aturan istimewa, tur kanehang pabuat parapanditane.28 Ene pidabdab Ulun ane tusing dadi kubah, dikalane ada uli di pantaran kaulan Ulune ngaturang aturan karahayuan teken Ulun. Tangkah muah paan biri-birine ane aturanga ento dadi pikolih parapanditane, ento ane makadadi aturan kaulan Ulune. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.
29
Yen Harun suba mati, panganggon kapanditane patut warisanga teken pianak-pianakne apanga ada anggona dikalane ia katetepang dadi pandita.30 Pianak Harune ane lakar nylediinin Harun dadi pandita, ane lakar macelep di Kemah Sucine buat mabakti teken Ulun di Tongos Ane Suci, ia patut nyaluk panganggonne ento pitung dina makelonne.
31
Alih isin biri-birine ane anggona sajeroning upacara netepang Harun muah pianak-pianakne dadi pandita, laut lebengin di Tongos Ane Suci.32 Isin biri-birine ento matimpal baan sisan-sisan rotine ane di kranjange patut daara teken Harun muah pianak-pianakne di arepan gapuran Kemah Sucine.
33 Harun muah pianak-pianakne patut naar surudan aturan upacara panyupat dosane dugas iane katetepang dadi pandita. Tuah parapandita dogen ane dadi naar ento, sawireh dedaarane ento suci.
34 Yen kanti ada be muah roti ane masisa kanti buin mani semengane, ento patut borbor makejang kanti telah, tur tusing pesan dadi daar, sawireh dedaarane ento suci.
35
Upacara panetepan pabuat Harun muah pianak-pianakne dadi pandita, patut kajalanang pitung dina makelonne, buka ane suba prentahang Ulun teken kita.36 Sabilang wai kita patut nampah sampi jagiran aukud anggon aturan panyupat dosa. Majalaran aturane ento pamorboran aturane ento kasuciang, sasubane keto pamorboran aturane ento patut siam kita baan lengis saitun apanga pamorborane ento suci.
37 Jalanangja buka keto sabilang wai, pitung dina makelonne. Majalaran buka keto pamorboran aturane makaukud dadi suci. Nyenja wiadin apaja ane ngusud wiadin ngantug pamorboran aturane ento lakar sengkala baan kawisesan kasucian pamorboran aturane ento.”
38
“Di masane ane lakar teka, sabilang dina patut ada aturan ane maborbor duur tongos morbor aturane ento, nah ento biri-biri ane mumur atiban duang ukud.39 Biri-biri ane aukud buat aturan semengane, tur ane aukud buat aturan sanjane.
40 Dikalane ngaturang biri-birine ane malunan patut masih ada aturan tepung terigu ane paling melaha akilogram maulet aji lengis saitun tulen aliter. Sajaba ento aturang masih yeh anggur aliter.
41 Panak biri-birine ane buin aukud ane katurang nuju sanjane, aturang bareng-bareng teken tepung terigu akilogram, lengis saitun masih aliter, tur yeh anggur masih aliter. Ento makejang aturan rayunan pabuat Ulun tur bonne ngledangang pakayunan Ulun. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.
42 Saterusne buat sakayang-kayang aturan ane maborbor ane buka kene ane patut katurang di ayun Ulune di gapuran Kemah Sucine. Ditu Ulun lakar matemu teken kaulan Ulune tur masabda teken kita.
43 Ditu Ulun lakar matemu teken bangsa Israel, tur caya gumilang malantaran rauh Ulune lakar nyuciang tongose ento.
44 Ulun lakar nyuciang Kemah muah pamorboran aturane ento. Harun muah pianak-pianakne lakar anehang Ulun uli pantaran anake makejang, ia dadi pandita ane ngayahin Ulun.
45 Ulun lakar jumeneng di tengah-tengah bangsa Israele tur dadi Widinnyane.
46 Ia lakar pada nawang mungguing Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa Widinnyane ane ngamesuang ia uli di Mesir, apanga Ulun prasida jumeneng di pantarannyane. Ulun ene Sang Hyang Widi Wasa Widinnyane.”
1
“Ngaeja pasepan anggon wadah morbor menyan. Pasepane ento malakar aji kayu akasia.2 Wangunne mrepat, dawane setiman sentimeter tur lumbangne masih amonto. Tegehne sia dasa sentimeter, tur tanduk-tandukne ane di bucu-bucu apanga dadi abesik teken pasepane ento.
3 Sisi duur pasepane ento, di samping-sampingne makaileh muah tanduk-tanduke kaputja aji mas tulen, buina gaenang sibeh makailehne ane malakar aji mas.
4 Gaenang gelang mas dadua, gantungang di beten sibehne makaduang aneh, tongos nyelepang sanan panegenan anggon negen pasepane ento.
5 Sanan panegenane ento patut gae aji kayu akasia tur kaput aji mas.
6 Jujukang pasepane ento di sisin kordene ane di arepan Peti Prajanjiane. Ditu Ulun lakar matemu teken kita.
7 Sabilang semengan dikalane Harun mresihin lampune, ia patut morbor menyan kastanggi di pasepane ento.
8 Keto masih nyanjaang dikalane Harun ngenyitin lampune ento. Aturan menyane kalaksanayang terus-tumerus sakayang-kayang.
9 Eda pesan morbor aturan menyan lenan muah morbor aturan wewalungan, aturan gandum wiadin aturan yeh anggur di pasepane ento.
10 Ngatiban Harun patut ngae upacara panyucian pasepan, malantaran ngetisang getih aturan wewalungane di tanduk-tanduk pasepane ento dikalane ngaturang aturan pamrastaning dosa. Upacarane ento patut suci nirmala, kasuciang tuah pabuat Ulun. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa.”
11
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Dane Musa sapuniki:12 “Dikalane panyacah jiwan bangsa Israele kalaksanayang, asing-asing anak muani patut mayah panebus uripne teken Ulun, apanga ia tusing kena bencana dikalan cacah jiwane kalaksanayang.
13 Nyenja ane milu kacacah jiwa, ia patut mayah amun ane suba kapastiang. Ia patut mayah buat anggona aturan teken Ulun.
14 Ane patut kena cacah jiwa, nah ento ane suba matuuh duang dasa tiban ngamenekang. Ia patut mayah amun ane suba kapastiang ento.
15 Ane sugih, tusing kapaksa maturan lebihan, muah ane tiwas tusing dadi maturan bedikan teken ane suba kapastiang, dikalane ia mayah panebus jiwanne.
16 Punduhang pipise ento makejang uli di bangsa Israele tur simpen ento anggon miara Kemah Linggih Ulune. Pipise ento makadadi panebus uripne, tur malantaran ento Ulun tansah inget nyayubin ia.”
17
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki:18 “Ngaeja bak prunggu tur tatakane masih aji prunggu. Pejang bake ento di selagan Kemah Sucine klawan pamorboran aturane laut isinin yeh.
19 Yehe ento pabuat Harun muah pianak-pianakne apanga ia prasida nyalanang upacara pabresihane malantaran masehin lima muah batisne.
20 Satondene Harun muah pianak-pianakne macelep ka Kemah Sucine wiadin maekin pamorboran aturane buat ngaturang aturan rayunan ia patut masehin lima batisne di bake ento.
21 Ia patut masehin lima batisne, apang ia tusing mati. Ene pidabdab buat Harun muah pianak-pianakne, muah buat katurunanne sakayang-kayang.”
22
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa kadi asapuniki:23 “Ngalihja basan lengis miyik ane melah luire: mur ane enceh nem kilogram, kayu manis ane miik telung kilogram, tebu ane miik telung kilogram,
24 kayu teja nem kilogram (timbang makejang aji panimbangan ane resmi). Buina imbuhin lengis saitun petang liter.
25 Ento makejang anggon ngae lengis upacara. Campurja buka nyampur lengis miike.
26 Lengise ento anggon ngetisin Kemah Linggih Ulune, Peti Prajanjiane,
27 meja muah prabotnyane, tumbun lampu muah prabotnyane, pasepan pamorboran menyane,
28 pamorboran aturane muah prabotnyane, muah bak wadah yeh pabasehane kayang tatakane.
29 Malantaran kaketisin baan lengise ento, makejang prabote ento dadi duen Ulune. Nyenja wiadin apaja ane ngusud prabote ento, ia lakar sengkala ulihan kakuatan kasucianne.
30 Harun muah pianak-pianakne masih ketisin aji lengise ento, tur tetepang ia dadi pandita buat ngayahin Ulun.
31 Orahang teken bangsa Israele mungguing lengis upacara ento patut kagunayang sakayang-kayang di nujune mabakti teken Ulun.
32 Lengise ento tusing pesan dadi olesang sig anak ane biasa. Buina kita tusing dadi ngae lengis ane malakar patuh buka campurane ento. Lengise ento suci, tur kita patut nganggo buka barange ane suci.
33 Asing-asing anak ane ngae lengis patuh buka lengise ento, wiadin maang anak ane tidong pandita nganggo lengis buka keto, ia tusing lakar kangkenin dadi kaulan Ulune.”
34
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Ngalihja lakar wewangen, luire: getah damar, kulit lokan, getah rasamala muah menyan tulen.35 Makejang wewangene ento anggon menyan ane macampur cara nyampur lengis miike. Isininja campurane ento uyah apang enu tileh murni tur suci.
36 [36-37] Menyane ento jemak abedik ulig apang dekdek, tur aba ka tengah Kemah Linggih Ulune laut bebehang ditu di arepan Peti Prajanjiane. Gunayangja menyane ento makadadi barang ane kasuciang pabuat Ulun. Eda pesan kita ngae menyan nganggon campuran ane buka keto pabuat dewek kitane.
37
38 Nyenja ngae wewangen aji campuran ane patuh buka keto, ia lakar tusing kangkenin dadi kaulan Ulune.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa masabda ring Dane Musa sapuniki:2 “Ulun suba nyelik Besaleel pianak Urine, cucun Hure uli suku Yehuda.
3 Ulun suba maicayang kakuasaan Ulune teken ia, tur suba maang ia pangresepan, kawicaksanan muah kaduegan buat ngarap gegaen ane luih tur endah,
4 buat ngrancang muah ngarap barang ane malakar aji mas, perak muah prunggu.
5 Keto masih apang ia bisa ngebeg tur nyangkokin sesocan, ngukir kayu muah gegaene ane lenlenan.
6 Buina Ulun masih suba nyelik Aholiab pianak Ahisamake, ane uli suku Dan, apanga nimpalin Besaleel magae. Ulun masih suba mapaica kaduegan teken undagine ane ririh apanga ia nyidayang ngae saluiring ane suba prentahang Ulun teken ia.
7 Luire: Kemah Linggih Ulune, Peti Prajanjian muah tekepne muah saananing prabot Kemahe ento,
8 meja muah prabotne makejang, tumbun lampu ane malakar mas tulen muah prabotne makejang, pasepan tongos morbor menyane,
9 tongos morbor aturane muah sakancan prabotne, bak pabasehane muah tatakane,
10 panganggo kapanditan ane mateeb buat Harun muah pianak-pianakne ane patut anggona dikalane ia nyalanang darma kapanditan,
11 lengis upacara muah menyan kastanggine buat Tongos Sucine. Tukange ento patut ngarap gegaene ento satinut teken pituduh ane suba paicayang Ulun teken kita.”
12
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa, sapuniki:13 “Orahangja teken bangsa Israele kene: Luihangja dina Sabate ento, sawireh dinane ento suba tetepang Ulun dadi dina parerenan. Dina Sabate ento dadi ciri prajanjian di pantaran Ulun teken kita turun-temurun, apanga kita tansah inget mungguing Ulun, Ida Sang Hyang Widi Wasa suba nyelik kita dadi kaulan Ulune.
14 [14-15] Dina parerenane ene patut luihang kita dadi dina ane suci. Nem dina makelonne kita maan sela buat magarapan, nanging di dinane ane kaping pitu ento dina ane luih ane kasuciang pabuat Ulun. Nyenja tusing ngluihang dinane ento, laut magarapan di dinane ento ia patut kadanda pati.
15
16 Bangsa Israel patut ngluihang dina Sabate ento dadi ciri prajanjian Ulune teken kita.
17 Dina Sabate ento makadadi painget ane langgeng turun-temurun di pantaran bangsa Israel teken Ulun, sawireh Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa, ngadakang langit muah gumi sajeroning nem dina, tur di dinane ane kaping pitu Ulun mareren.”
18
Sasampune Ida Sang Hyang Widi Wasa wusan masabda ring Dane Musa ring Gunung Sinai, Ida maicayang ring Dane Musa papan batu kekalih sane madaging titah-titah sane katulis antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ngraga.1
Rikala bangsa Israel uning mungguing Dane Musa sue pisan nenten tedun-tedun saking duur gununge nanging jenek irika, ipun tumuli pada mapunduh ring ajeng Dane Harun tur matur ring dane kadi asapuniki: “Ngiringja makarya sesembahan sane pacang nuntun pamargin iragane. Santukan iraga nenten uning napi sane nibenin Dane Musa sane sampun nuntun iraga medal saking Mesir.”2
Dane Harun tumuli ngandika ring ipun sapuniki: “Rarisang busbusin anting-anting mas rabi-rabi miwah oka-okan semetone tur bakta mriki.”3 Irika bangsa Israel sami pada ngembus anting-anting masnyane tur katurang ring Dane Harun.
4 Dane Harun nampi anting-anting mase punika makasami, tumuli nglebur anting-antinge punika, raris kajangka kadadosang godel lembu mas.
Bangsa Israele tumuli pada mabaos asapuniki: “Ih bangsa Israel, ene sesembahan iragane ane nuntun iraga pesu uli tanah Mesir.”5
Dane Harun tumuli makarya pamorboran aturan ring arepan godel lembu mase punika tumuli ngandika sapuniki: “Buin mani rerainan buat ngluihang Widin iraga.”6 Benjangne pasemengan pisan bangsa Israel sampun pada rauh makta wewalungan, raris katurang makadados aturan sane maborbor miwah aturan karahayuan. Wusan punika ipun tumuli pada mapesta maliang-liang tur mapunyah-punyahan miwah masanggama.
7
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Kema kita malipetan tuun sawireh bangsan kitane ane tuntun kita uli di Mesir suba ngae dosa tur langgana teken Ulun.8 Pajalanne suba mimpas teken pituduh ane prentahang Ulun, ia suba ngae godel lembu mas, tur ia suba ngaturang bakti muah maturan teken godel lembu mase ento. Ia suba ngorahang mungguing godel lembu mase ento Widinnyane ane nuntun ia pesu uli di Mesir.
9 Ulun suba nawang unduk bengkung bangsane ento.
10 Ane jani eda kita nambakin pakayunan Ulune. Ulun kaliwat duka teken ia. Ulun lakar nyirnayang bangsane ento. Nanging kita muah katurunan kitane lakar dadiang Ulun bangsa ane gede tur luih.”
11
Nanging Dane Musa raris matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widinnyane, sapuniki: “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, napi awinan Palungguh IRatu duka kadi asapunika ring bangsane puniki? Boyake Palungguh IRatu sane sampun ngluputang ipun saking Mesir antuk kawisesan miwah kakuatan sane ageng?12 Yening IRatu nyirnayang ipun, janten bangsa Mesire pacang mabaos mungguing Palungguh IRatu sampun nuntun bangsane puniki medal saking Mesir buat jaga ngamademang ipun ring pagunungan, tur nyirnayang ipun. Nawegang, menawi kengin, usanang menggah, sampunang kadurus ngrauhang bencana sane ageng kadi asapunika ring kaula druene.
13 Ledang Palungguh IRatu eling ring Abraham, Ishak miwah Yakub, kaula druene. Elingangja prajanjiane sane sampun kardi Palungguh IRatu maduluran sumpah mungguing Palungguh IRatu jaga maicayang katurunan ring ipun katahnya sakadi bintang ring langite. Samaliha Palungguh IRatu taler sampun majanji jaga ngicen katurunanipune tanah makadados paderbeanipune kantos salawas-lawasnya.”
14 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngwangdeang pakayunan Idane, mawanan tan durus ngrauhang bencana ageng ring bangsa Israel, manut sakadi rencana sane sampun kapastiang.
15
Wusan punika Dane Musa tumuli nglungsur mapamit raris tedun saking pucak gununge makta papan batu kekalih sane sampun matulisan titah-titah Ida Sang Hyang Widi Wasa.16 Ida Sang Hyang Widi Wasa ngraga sane ngardi papan batune punika tur nyuratang titah-titah Idane punika.
17
Rikala mamargi nganedunang, Dane Yosua mireng bangsa Israele pada masuryak-suryak, raris matur ring Dane Musa asapuniki: “Tiang miragi suryak-suryak ring pakemahane.”18
Pangandikan Dane Musa: “Ento tidong suryak anak menang wiadin kalah di pasiatan. Ento munyin anak makidung.”19
Sasampune Dane Musa nampek ring pakemahan punika, dane ngaksi godel lembune miwah ngaksi bangsa Israele sami pada masolah. Irika dane duka tan kadi-kadi. Papan batune makakalih sane bakta dane punika raris pantigang dane ring bongkol gununge punika kantos nyag.20 Sasampune punika dane raris ngambil godel lembu sane kakardi antuk bangsa Israel, raris kalebur tur kulig kantos dados tepung alus, tumuli kaduk ring toyane. Wusan punika raris bangsa Israele kapangandikayang nginem toyane punika.
21 Dane Musa tumuli mabaos ring Dane Harun: “Apake ane gaena baan bangsane ene marep teken beli, kanti bangsane ene baang beli ngae dosa gede buka keto?”
22
Dane Harun tumuli masaur sapuniki: “Eda adi jeg pedih teken beli. Adi suba tatas nawang mungguing bangsane ene bengkung pesan sajeroning malaksana jaat.23 Ia ngraos teken beli kene: ‘Tiang sareng sami nenten uning sapunapi kawentenan Dane Musa sane sampun nuntun iraga medal saking jagat Mesir. Sane mangkin ngiringja makarya sesembahan sane pacang nuntun pamargin iragane.’
24 Ditu beli nunden ia pada nyerahang mas-masanne, tur ia pada nyerahang ento teken beli. Mas-masanne ento laut lebur beli metu dadi godel lembune ene.”
25
Ritatkala Dane Musa wikan mungguing Dane Harun sampun manggayang bangsa Israel sakadi kuda ngeleb saking kandang, tan keni antuk nguasain tur dados kekedekan ring arepan meseh-mesehnyane,26 raris dane ngadeg ring arepan kori agung genahe makemah sarwi ngandika sapuniki: “Sapasiraja saking pantaran semetone sane kantun astiti bakti ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, rarisangja rauh mriki ring genah tiange.” Irika raris pada rauh suku Lewine mapupul ring saileh danene.
27 Dane Musa tumuli ngandika ring ipun sami sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin Israele nitahang semeton suang-suang mangda semeton ngaud pedang tur mamargi nylusup ring pakemahane, saking gapurane puniki ka gapurane sane irika tur ngamademang semeton, sawitra miwah pisaga-pisagannyane.”
28 Suku Lewine raris ngamargiang pituduh Dane Musa, mawinan ring rahina punika wenten sawatara tigang tali diri jadma sane kapademang.
29 Wusan punika Dane Musa tumuli ngandika ring suku Lewine sapuniki: “Ring rahinane puniki semeton suang-suang sampun nyuciang raga dados parapandita sane ngayah ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa malantaran semeton sampun ngamademang oka miwah semeton. Punika awinannya Ida Sang Hyang Widi Wasa ledang maicayang mertan Idane ring semeton.”
30
Benjangne Dane Musa mabaos ring bangsa Israele sapuniki: “Sametone sareng sami sampun ngardi dosa sane ageng. Nanging sane mangkin tiang jaga malih munggah ka gununge, tangkil ring Ida Sang Hyang Widi Wasa. Dumadak tiang mapikolih nunasang pangampuran dosan semetone.”31 Dane Musa tumuli mawali ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa saha matur sapuniki: “Bangsane punika sampun ngardi dosa sane kalintang abot. Ipun sampun ngardi sesembahan antuk mas tur ipun sampun mabakti ring arcane punika.
32 Sane mangkin titiang nglungsur, ledang Palungguh IRatu ngampurayang dosanipune. Menawi atur titiange nenten kadagingan, ledang Palungguh IRatu ngusap wastan titiange saking cakepan genah Palungguh IRatu nyuratang wastan sawatek kaula druene.”
33
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika sapuniki: “Nyenja ane bani ngae dosa marep teken Ulun, tuah adan iane dogen ane lakar usap Ulun uli di cakepane ento.34 Nah, ane jani kema tuntun bangsane ento ka tongose ane suba sabdayang Ulun teken kita. Malaekat Ulune lakar nuntun kita. Nanging mani puan lakar ada masanne Ulun lakar nyisipang bangsane ene ulihan dosa-dosannyane.”
35
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris nibakang pinakit ring bangsane punika santukan ipun sampun maksa Dane Harun ngardi godel lembu mas punika.1
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Makaadja kita uli dini, tur majalanja kita ajak bangsane ane suba tuntun kita pesu uli tanah Mesir. Kemaja majalan ka gumine ane suba janjiang Ulun teken Abraham, Ishak muah Yakub, muah katurunanne.2 Ulun lakar nundung bangsa-bangsane ane nongos ditu, luire: bangsa Kanaan, bangsa Amori, bangsa Het, bangsa Peris, bangsa Hewi muah bangsa Yebuse.
3 Kita lakar ngungsi tanah ane gemuh landuh. Sakewala Ulun tusing milu luas bareng-bareng teken kita apanga eda bangsane ene bakat matiang Ulun di tengah jalan, sawireh ia kaliwat bengkung.”
4
Rikala bangsa Israele miragi pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa kadi asapunika, ipun sami pada sedih kingking, tur tan wenten sane kantun nganggen mas-masan angan adiri.5 Ida Sang Hyang Widi Wasa raris mrentahang Dane Musa mangda mabaos ring bangsa Israele, sapuniki: “Kita ene bangsa ane kaliwat bengkung. Yen Ulun lakar mamarga bareng-bareng teken kita tusingja buin amun apa makelonne, sinah kita lakar sirnayang Ulun. Ento krana ane jani lusja sawatek mas-masan kitane, ditu Ulun lakar mastiang, apa ane lakar tibakang Ulun marep teken kita.”
6 Dadosipun sapanilaripune saking Gunung Sinai, bangsa Israel tan malih nganggen mas-masan.
7
Nyabran bangsa Israel ngwangun kemahnyane, Dane Musa ngambil Kemah Sucine punika tur kawangun sada doh saking pakemahan bangsa Israele. Kemah Sucine punika kawastanin Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa. Sapasiraja sane mamanah mapinunas ring Ida, ipun mangda rauh ring Kemahe punika.8 Rikala Dane Musa lunga ka Kemah Sucine punika, bangsa Israel sami pada majujuk ring arepan jelanan kemahipune suang-suang, tur nyeeng Dane Musa kantos dane ngranjing ka Kemah Sucine.
9 Yen dane sampun ngranjing, irika saka ambune tedun saking ambarane raris nyeleg ring lawang Kemah Sucine punika. Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa saking saka ambune punika.
10 Rikala bangsa Israel ngeton saka ambune ring lawang Kemah Sucine, ipun pada nyumbah sumungkem.
11 Ida Sang Hyang Widi Wasa mabebaosan kairing antuk Dane Musa, tan bina sakadi anak mabebaosan ngajak timpalnyane. Sasampune wusan, Dane Musa raris mawali ka pakemahan, nanging Dane Yosua okan Dane Nun pangancang danene, kantun ring Kemah Sucine.
12
Sedek rahina anu Dane Musa matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki: “Sayuakti Palungguh IRatu sampun ngandika ring titiang mangda nuntun bangsa puniki ka tanah sane janjiang Palungguh IRatu, nanging Palungguh IRatu nenten ngandikayang ring titiang sapasira sane jaga utus Palungguh IRatu buat nyarengin titiang. Palungguh IRatu taler sampun ngandika mungguing Palungguh IRatu sampun kalintang wikan ring padewekan titiange. Samaliha titiang molih asung sueca ring ayun Palungguh IRatu.13 Sane mangkin, menawi punika wiakti kadi asapunika, nawegang ledang Palungguh IRatu ngandikayang ring titiang rencanan Palungguh IRatune, mangda becik antuk titiang ngancangin Palungguh IRatu, mangdane titiang tansah molih asung lugraha. Samalihipun, nawegang elingang mungguing bangsane puniki, mula wantah kaula drue seselikan Palungguh IRatune.”
14
Irika Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika sapuniki: “Ulun lakar bareng-bareng majalan ajak kita buina Ulun lakar nulungin kita apanga kita tansah menang.”15
Atur Dane Musa: “Yening Palungguh IRatu nenten jaga nyarengin titiang, sampunang ngandikayang titiang nilar pagehane puniki.16 Sapunapi antuka anake jaga uning mungguing Palungguh IRatu asung sueca ring kaula druene miwah ring padewekan titiange yening Palungguh IRatu nenten nyarengin titiang? Boyake binan titiange marep ring bangsa-bangsa sane tiosan duaning Palungguh IRatu nyarengin titiang?”
17
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa asapuniki: “Pinunas kitane eneko masih lakar isinin Ulun, sawireh Ulun wikan teken kita tur kita molih asung sueca.”18
Dane Musa tumuli mapinunas sapuniki: “Menawi kalugra, icenja titiang ngeton caya kaluihan Palungguh IRatune.”19
Pangandikan Idane sapuniki: “Ulun lakar nglepang caya kaluihan Ulune di arepan kitane, sinambi nyambatang parab Ulune ane suci. Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ulun welas arsa tur asung sueca teken anake ane suba pilih Ulun.20 Kita tusing kalugra nepukin wedanan Ulune. Sawireh nyenja nepukin wedanan Ulune pedas ia mati.
21 Sakewala dini di samping Ulune ada batu kaang, ditu kita majujuk.
22 Dikalane caya kaluihan Ulune makelepan, ane dadi tanda mungguing Ulun rauh, kita lakar engkebang Ulun di selagan batune tur kita lakar tekepin Ulun baan tangan Ulune kanti Ulun suba liwat.
23 Sasubane Ulun liwat, Ulun lakar ngedeng tangan Ulune, ditu kita lakar nepukin tundun Ulune, nanging tusing nepukin wedanan Ulune.”
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris ngandika ring Dane Musa, sapuniki: “Ngaeja papan batu buin dadua ane patuh buka ane ipidan. Ulun lakar nulisang sabdan Ulune buka ane suba taen tulis Ulun di papan batune ipidan, ane suba pantigang kita kanti belah.2 Buin mani pasemengan kita apang suba tragia, tur menek ka muncuk Gunung Sinaine buat tangkil teken Ulun.
3 Eda pesan ada anak ane menek bareng-bareng teken kita. Buina apang tusing pesan ada jlema ngenah di sakuub gununge ento, kanti biri-biri wiadin sampi ko tusing dadi ngalih amah di bongkol gununge ento.”
4 Dane malih makarya papan batu kekalih, tur benjangne semengan, papan batune punika bakta dane munggah ka Gunung Sinai, anut sakadi pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa.
5
Ida Sang Hyang Widi Wasa raris tedun sajeroning mega, ngadeg ring samping Dane Musa saha ngucapang parab Idane sane suci, mungguing Ida, Ida Sang Hyang Widi Wasa.6 Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli mamargi ring samping Dane Musa sarwi masabda: “Ulun ene Ida Sang Hyang Widi Wasa, Widi ane maraga sih sueca muah welas asih, bek baan kapitresnan tur satia tuu muah tusing enggal duka.
7 Ulun ngamanggehang janjin Ulune teken panyiuan katurunan tur ngampurayang salah muah dosa. Nanging Ulun tusing tuleman buat ngukum parapianak muah paracucu kanti nganteg katurunan undag ping telu ping pat, ulihan dosan wong tuannyane.”
8
Dane Musa raris digelis sumungkem sarwi matur sapuniki:9 “Duh Ratu Sang Hyang Widi Wasa, yening Palungguh IRatu wiakti asung sueca ring titiang, titiang nglungsur ledang Palungguh IRatu mamargi sareng-sareng ring titiang kaula druene sami. Kaula druene wiakti kalintang bengkung, nanging yadian kadi asapunika ledang Palungguh IRatu ngampurayang kiwangan miwah dosan titiange, samaliha ledangja Palungguh IRatu nampi titiang makadados bangsa druen Palungguh IRatune.”
10
Ida Sang Hyang Widi Wasa ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Jani Ulun ngae prajanjian teken bangsa Israele. Ulun lakar ngadakang paundukan ane tawah-tawah di arepan bangsa-bangsane. Sawatek bangsane di gumine lakar pada nepukin paundukan ane tawah ane prasida laksanayang Ulun, sawireh Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa lakar ngadakang paundukan ane kaliwat aeng pabuat kita.11 Pada pagehja ngagem prentah Ulune ane paicayang Ulun teken kita di dinane jani. Ulun lakar ngaadang bangsa Amori, bangsa Kanaan, bangsa Het, bangsa Peris, bangsa Hewi muah bangsa Yebuse dikalane kita maperang nglawan ia.
12 Eda pesan kita ngae prajanjian teken bangsa-bangsane ane nongos di gumine ane ungsi kita. Sawireh prajanjiane ane buka keto lakar nekaang pakeweh pabuat kita, tan bina buka jeete ane lakar ngamatiang kita.
13 Nanging tuludangja tongosne ngaturang aturane. Uugang palinggihne tur bahja sawatek punyan kayu tongosne nyumbah Dewi Asera.
14
Eda pesan mabakti teken widi-widi lenan, sawireh Ulun Ida Sang Hyang Widi Wasa, tusing lila yen ada ane mada-mada Ulun.15 Eda pesan kita ngae prajanjian teken bangsa-bangsane ane ada ditu. Sawireh dikalane ia mabakti teken dewannyane muah ngaturang aturan, ia lakar ngundang kita apanga bareng-bareng teken ia.
16 Buina pianak-pianak kitane lakar nyuang anak luh uli bangsa-bangsane ento. Anake ane luh-luh ento lakar nglelunyuhin pianak-pianak kitane apanga ia milu ngaturang bakti teken dewannyane, laut ngutang Ulun.
17
Edaja kita ngae muah nyumbah arca ane malakar aji logam.18
Pagehangja ngagem Rerainan Roti Tan Paragi, buka ane suba prentahang Ulun teken kita. Dinuju bulan Abibe, kita patut naar roti ane tusing misi ragi, pitung dina makelonne, sawireh di bulane ento kita makaad uli di Mesir.19
Sawatek pianak muani ane lekad paling maluna muah sawatek panak ingon-ingon ane lekad paling maluna, ento dadi druen Ulune.20 Sakewala sawatek panak keledaene ane muani, ane lekad paling maluna ento patut tebus kita baan ngaturang panak biri-biri aukud. Yen tusing sida baan kita nebus, panak keledaene ento patut pilegang kita baongne. Nanging sawatek pianak kitane ane lekad paling maluna, patut tebus kita.
Buina eda pesan ada uli di pantaran kitane tangkil teken Ulun tur tusing ngaba aturan.21
Nem dina makelonne kita kicen sela buat magarapan. Sakewala di dinane ane kaping pitu, edaja kita magarapan, yadianja di masan matekape wiadin di masan manyine.22
Pagehangja ngagem Rerainan Unduh-unduhe nah ento dikalane kita manyi gandum ane pangawit. Keto masih Rerainan Pondok Daune dikalane kita munduhang pamupon woh-wohan ane di makire panelah taune.23
Ane atiban ping telu patutne sawatek anake muani uli di pantaran kitane pada teka ngaturang bakti teken Ulun, Ida Sang Hyang Widi Wasa Widin Israele.24 Sasubane Ulun ngaadang bangsa-bangsane ento uli di pantaran kitane tur malinggahin gumin kitane, tusing ada anak ane lakar bani ngusak-asik gumin kitane, dikalane kita ngluihang Rerainan Roti Tan Paragi, Unduh-unduh muah Pondok Daun.
25
Eda maturan roti ane misi ragi yen kita maturan wewalungan teken Ulun. Buina di Rerainan Paskahe eda kanti ada aturan wewalungan nginep teked ka mani semengane.26
Gandume ane pangawit anyi kita sabilang taun, patut aba kita ka Perhyangan Ida Sang Hyang Widi Wasa. Kita tusing dadi nglablab panak biri-biri wiadin kambing nganggon yeh nyonyon inanne.”27
Ida Sang Hyang Widi Wasa malih ngandika ring Dane Musa sapuniki: “Tulisja sabdan Ulune ene, sawireh ene ane dadi dasar prajanjian Ulune teken kita muah teken bangsa Israele.”28 Petang dasa rahina suenipun Dane Musa nangkilin Ida Sang Hyang Widi Wasa. Tur kadi amunika suenne dane nenten majengan wiadin nginum. Sane katulis ring papan batune punika nenten wenten tios wantah Dasa Titah Ida Sang Hyang Widi Wasa.
29
Rikala Dane Musa tedun saking duur Gunung Sinaine makta papan batu sane madaging Dasa Titah Ida Sang Hyang Widi Wasa punika, prarain danene masunaran, santukan dane wusan mabebaosan ngiring Ida Sang Hyang Widi Wasa, nanging dane ngraga nenten uning ring indike punika.30 Ritatkala Dane Harun miwah bangsa Israele ngeton prarain Dane Musa masunaran, dane ipun pada ajerih nganampekin Dane Musa.
31 Sakewanten Dane Musa ngandikain dane ipun makasami. Irika Dane Harun miwah pamimpin bangsa Israele makasami pada rauh maranin dane.
32 Sasampune punika bangsa Israel sami pada rauh mapunduh ngiter Dane Musa. Irika Dane Musa ngrauhang ring ipun Dasa Titah sane kapaicayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring dane ring pucak Gunung Sinai.
33 Sasampune Dane Musa wusan mapidarta, dane tumuli ngangkebin prarain danene antuk angkeb prarai.
34 Rikala Dane Musa ka Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa buat matur ring Ida, dane mukak angkeb prarain danene. Yen dane medal, dane ngrauhang saluiring sabda sane kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa ring bangsa Israele.
35 Tur ipun makasami pada ngeton prarain danene masunaran. Dane tumuli ngangkebin prarain danene kantos dane malih malipetan ka Kemah Sucine buat jaga tangkil saha matur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
1
Dane Musa tumuli ngandikayang mangda bangsa Israel sami pada mapunduh. Irika dane ngandika ring ipun sapuniki: “Sapuniki sabdan Ida Sang Hyang Widi Wasa ring semeton:2 Nem dina makelonne kita dadi ngarap sapagawen kitane makejang. Sakewala di dinane ane kaping pitu, ento dina pabuat mareren, dina ane suci pabuat Ulun, Ida Sang Hyang Widi Wasa. Yen ada anak bani magarapan di dinane ento, ia patut kadanda pati.
3 Buina kita tusing dadi mapi-api di jumah kitane di dina Sabate ento.”
4
Dane Musa malih ngandika ring bangsa Israele sapuniki: “Dauh pangandikan Ida Sang Hyang Widi Wasa sapuniki:5 Pada maturanja teken Ida Sang Hyang Widi Wasa. Nyenja makeneh maturan, apanga ia maturan mas, perak wiadin prunggu,
6 kain lenen alus, bulun biri-biri ane mawarna biru, tangi muah barak, kain ane malakar aji bulun kambing,
7 kulit biri-biri ane muani ane kacelub barak, kulit alus, kayu akasia,
8 lengis anggon ngisinin lampu, wewangen anggon lengis upacara muah menyan kastanggi,
9 soca mirah delima muah soca ane lenan buat kapasang di epode muah tabeng dadan Pandita Agunge.”
10
“Sawatek anake ane bisa dadi tukang di pantaran kitane apanga teka mai buat ngae saluiring ane katitahang baan Ida Sang Hyang Widi Wasa, luire:11 Kemah Suci, raab kemahe muah tukubne, sangket-sangket muah tulangne, sunduk, jejeneng muah sendinne,
12 Peti Prajanjian muah sanan panegenane, tutupne muah korden tekep Peti Prajanjiane,
13 mejane muah sanan panegenane, muah prabotne makejang, roti aturan pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa,
14 tongos lampu ane lakar anggon masuluh muah prabotne, lampu muah lengisne,
15 pasepan buat pamorboran menyane, muah sanan panegenane, lengis upacarane, menyan kastanggi, korden anggon angkeb lawang Kemah Sucine,
16 pamorboran aturan muah jaro prunggune, sanan panegenane muah prabotne makejang, bak pabasehan muah tatakanne,
17 korden-korden ane ngilehin natare, tungguh muah sendinne, korden buat angkeb gapuran natare,
18 lait muah tali buat Kemah Sucine muah buat natarnyane.
19 Panganggo kapanditan ane patut anggona baan parapanditane di katujune ia ngaturang ayah di Tongos Ane Suci, aketo masih panganggo kapanditan pabuat Harun muah pianak-pianakne.”
20
Bangsa Israel tumuli kesah saking genahnyane mapunduh.21 Sapasiraja sane mamanah maturan, ipun raris rauh tur maturan ring Ida Sang Hyang Widi Wasa buat kanggen makarya ngwangun Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ipun suang-suang makta saluiring barang sane perlu pabuat pangubakti miwah lakar buat makarya panganggen pandita.
22 Ipun suang-suang pada rauh, lanang istri saking lila ngaturang mas-masannyane minakadinne peniti mas, anting-anting, ali-ali, kalung miwah mas-masan sane tiosan, makasami katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
23 Anake sane madue kain lenen alus, kain wol biru, tangi wiadin barak, kain sane malakar bulun kambing, kulit biri-biri muani sane mawarna barak, kulit alus, sami pada ngaturang aturannyane.
24 Sane madue perak miwah prunggu taler pada rauh ngaturang ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa. Kadi asapunika taler sane madue kayu akasia sane keni kanggen ngwangun Kemah Sucine taler rauh ngaturang tarunnyane ring Ida Sang Hyang Widi Wasa.
25 Sawatek anake istri sane uning ngantih sami pada maturan benang, lenen alus, miwah wol biru, tangi miwah barak.
26 Ipun taler makarya benang sane malakar antuk bulun kambing.
27 Parapamimpine taler makta sesocan, miwah sane tiosan buat jaga kapasang ring kawaca epod miwah tabeng dadane.
28 Ipun taler makta wewangen miwah minyak buat nagingin lampu, minyak upacara miwah menyan kastanggi.
29 Bangsa Israele makasami saking suka lila pada makta aturannyane ring Ida Sang Hyang Widi Wasa, pabuat pakaryan sane prentahang Ida malantaran Dane Musa.
30
Dane Musa tumuli ngandika ring bangsa Israele, sapuniki: “Ida Sang Hyang Widi Wasa sampun nyelik Besaleel, okan Dane Uri, putun Dane Hur saking suku Yehuda.31 Ida sampun mapaica wara nugraha kakuatan, kapradnyanan, kawicaksanan, miwah pangresepan pabuat saananing pakaryan luih tur endah,
32 buat ngrancang pakaryan sane patut kakaryanin antuk tukang mas, perak miwah prunggu.
33 Buat jaga ngebeg sesocan sane jaga kapasang, buat ngukir taru miwah ngaryanin saananing pakaryan sane luih tur endah.
34 Ida Sang Hyang Widi Wasa taler sampun mapaica wara nugraha kawicaksanan ring dane miwah ring Oholiab, okan Dane Ahisamak, saking suku Dan buat dados guru jaga ngurukang kawicaksanan danene ring anak tios.
35 Sang kalih sampun kapaicain wara nugraha kapradnyanan buat saluiring pakaryan tukang ukir, ngrancang miwah ngaryanin kain lenen alus, wol biru, tangi miwah barak miwah sane tios-tiosan. Dane pada wicaksana ngamargiang saluiring pakaryan, dueg ngrancang saluiring paindikan.
1
Dane Besaleel, Dane Aholiab miwah tukang-tukange makasami sane sampun polih kawicaksanan miwah kapradnyanan saking Ida Sang Hyang Widi Wasa, midep ngaryanin saananing sane kaperluang buat ngwangun Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa. Wantah dane sareng sami sane patut ngaryanin saluiring sane sampun kaprentahang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.”2
Dane Musa tumuli ngandikain Dane Besaleel, Aholiab miwah tukang-tukange sane tiosan sane sampun kicen kapradnyanan antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa, miwah anake sane saking lila mamanah ngaturang ayah, mangda pada rauh saha ngawitin makarya.3 Tukang-tukange punika nampi saking Dane Musa saluiring aturan sane kabakta antuk bangsa Israele buat ngwangun Kemah Sucine. Sajabaning punika bangsa Israele kantun taler pada rauh nyabran semeng makta aturannyane ring Dane Musa.
4 Paraundagine sane sedek makarya,
5 raris nguningayang ring Dane Musa mungguing rakyate makasami sampun maturan langkungan ring sane kaperluang buat ngwangun Kemah Sucine sane kapangandikayang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.
6
Dane Musa tumuli ngutus juru arah mangda mapangarah mungguing tan perlu malih makta aturan buat Kemah Sucine. Duaning punika tan wenten malih anak sane rauh makta aturannyane.7 Barang-barang sane sampun katurang sampun langkungan yen bandingang ring sane kaperluang buat muputang pakaryane punika.
8
Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa kakaryanin antuk tukang-tukang sane pinih pradnyan saking pantaran tukang-tukange sami. Dane ngawitin ngwangun Kemah Sucine punika antuk kain lenen alus dasa bidang sane katunun antuk wol biru, tangi miwah barak, raris kasulam kadagingin gambar malaekat.9 Lembaran kaine punika sami pateh ukurannyane. Panjangipun roras meter tur lumbangipun kalih meter.
10 Kaine sane limang lembar kajait kadadosang asiki, kadi asapunika taler kaine sane malih lelima taler kajait kadadosang asiki.
11 Tepin kaine sane marep ka sisi raris kadagingin pangantungan-pangantungan kain biru.
12 Ring tepin lembaran kaine sane asiki kadagingin pangantungan seket, ring tepin lembaran sane malih asiki taler seket, kantos kaine sane kalih lembar punika sida kadadosang asiki.
13 Dane makarya sangket antuk mas seket, sane kanggen nyambungang kaine sane kalih lembar punika.
14
Sasampune punika, dane makarya raab Kemahe punika antuk kain solas lembar sane malakar antuk bulun kambing.15 Kaine punika sabilang lembar pateh ukurannyane, inggih punika panjangnyane telulas meter tur lumbangnyane kalih meter.
16 Sane limang lembar kajait kadadosang asiki, tur nem lembar sane tiosan punika taler kajait kadadosang asiki.
17 Dane raris masangang pangantungan seket ring tepin kain-kaine sane nomer lima, sane wenten ring lembaran sane kaping pisan, miwah seket ring tepin lembaran sane kaping kalih.
18 Dane raris makarya sangket-sangket prunggu limolas jaga kanggen ngatepang kaine makakalih lembar punika mangda dados raab.
19 Wus punika, dane makarya tutup sane siosan kekalih, sane asiki malakar antuk kulit kambing muani sane kacelub antuk warna barak, tur sane malih asiki antuk kulit alus buat kanggen ngangkebin saking sisi.
20
Sasampun punika, dane raris makarya tulang-tulang kemah sane jegjeg antuk taru akasia.21 Sakane punika mategeh 4 meter tur malumbang 66 sentimeter.
22 Saka-sakane punika madue lait sane pateh apasang-apasang, kantos saka-sakane punika prasida kakitang.
23 Dane makarya saka kalih dasa pabuat Kemahe sisi kelodnyane,
24 tur sendi perak petang dasa sane jaga kanggen nyendinin saka-sakane punika. Sabilang saka masendi kekalih sane kanggen nganjel lait-lait sakane punika.
25 Dane taler makarya saka kalih dasa sane kanggen ring Kemahe sisi kalernyane,
26 tur sendi perak petang dasa, duaning sabilang saka masendi kekalih.
27 Pabuat sisi ungkur Kemah Sucine inggih punika sisi kauhnyane, dane makarya saka nemnem,
28 tur pabuat bucu-bucunnyane kadagingin saka kekalih.
29 Saka-sakane ring bucu-bucu punika kakitang saking sor rauh ka muncuknyane. Sakane makakalih sane ngawinang wenten bucu kekalih punika kakaryanin antuk cara sakadi iwau.
30 Dadosipun, wenten saka kutus, tur sendi perak nembelas, duaning sabilang saka masendi kekalih.
31
Dane taler makarya sunduk-sunduk antuk taru akasia limolas katih, limang katih kapasang ring sisi sane asiki,32 limang katih pabuat sisi sane tiosan, tur malih limang katih pabuat sisi kauhnyane, ring bagian ungkur kemahe punika.
33 Sunduk sane ring madia, kapasang ring basetengah sakane punika. Sunduke punika nglajur saking tanggun kemahe sane asiki ka tanggu sane tiosan.
34 Saka-sakane punika kakaput antuk mas, raris kadagingin gelang-gelang mas sane kanggen ngisi sunduk-sunduke punika sane taler kakaput antuk mas.
35
Dane taler makarya kain korden antuk benang lenen alus, benang wol biru, tangi miwah barak, raris kasulam kadagingin gambar-gambar malaekat.36 Dane makarya saka sane malakar taru akasia patpat kanggen ngantungang kordene punika. Saka-sakane patpat punika, kakaput antuk mas raris kakit antuk sangket-sangket mas. Sasampune punika, dane raris makarya sendi perak patpat, sane kanggen nyendinin saka-sakane punika.
37 Pabuat ngangkebin lawang Kemah Sucine, dane makarya korden sane malakar antuk benang lenen alus, benang wol biru, tangi miwah barak, raris kapayasin antuk sesulaman.
38 Dane makarya saka lelima buat ngantungang kordene punika. Saka-sakane lelima punika kakitang antuk sangket. Tanggu-tanggu miwah panyambung-panyambung sakane sane makalelima kakaput antuk mas, tur sendinnyane makalelima malakar antuk prunggu.
1
Dane Besaleel ngardi Peti Prajanjian antuk taru akasia. Panjang petine punika satus dasa sentimeter, lumbangnyane 66 sentimeter.2 Petine punika kaput dane antuk mas tulen, saking jaba rauh ka jero, tur kakaryanang sibeh makaileh antuk mas.
3 Petine punika taler kakaryanang gelang mas patpat, genah nyelepang sanan panegenannyane, raris kapasang ring batis-batis petine punika, kekalih ring sisi tengen, kekalih ring sisi kiwa.
4 Petine punika kakaryanang panegenan antuk taru akasia, tur kakaput antuk mas.
5 Taru panegenane punika kacelepang ring gelang mase sane ring kiwa tengen petine.
6 Peti Prajanjiane punika kakaryanang tutup antuk mas tulen. Lantang tutupne punika satus dasa sentimeter, tur lumbangipun nem dasa nem sentimeter.
7 Dane makarya malaekat-malaekatan kekalih sane malakar antuk mas matoktok.
8 Malaekat-malaekat punika kagenahang ring tanggu-tanggun tutup petine punika. Malaekat kekalih punika kakardi dados asiki ring tutup Peti Prajanjiane punika.
9 Malaekate makakalih punika marep-arepan tur kampidnyane makebatan ngangkebin Peti Prajanjiane punika.
10
Dane Besaleel raris ngardi meja antuk taru akasia. Panjang mejane punika ulung dasa kutus sentimeter, lumbangipun petang dasa patpat sentimeter, tur tegehipun nem dasa nem sentimeter.11 Mejane punika kakaput antuk mas tulen, tur kasibehin mas makaileh.
12 Mejane punika kadagingin tepi makaileh, pitu tengah sentimeter lumbangipun. Tur tepinne punika taler kasibehin makaileh antuk mas.
13 Mejane punika taler karyanang dane gelang mas, buat panegenannyane punika. Gelang mase punika kagenahang ring bucu-bucun mejane ring tanggu duur batis mejane punika.
14 Gelang genah ngaugang sanan panegenane, kagenahang nampek ring tepin mejane.
15 Sanan mejane punika kakardi antuk taru akasia, tur kakaput antuk mas.
16 Prabot mejane punika kakardi antuk mas tulen, luire: piring-piring, cangkir, cecepan, miwah genah aturan anggure.
17
Dane Besaleel ngardi tumbun lampu antuk mas tulen. Dasar miwah tumbun lampune punika kakardi antuk mas matoktok. Bunga-bunga pepayasannyane, luire: sekar, pusuh miwah daun sekaripune dados asiki ring tumbun lampune punika.18
Tumbun lampune punika madaging carang nemnem, tetiga sabilang samping.19 Carang-carang sane nemnem punika suang-suang madaging pepayasan sekar badam tetiga, pusuh miwah daun sekaripun.
20 Tumbun lampune punika madaging sekar badam patpat, pusuh miwah daun sekaripun.
21 Ring bongkol carang lampune sane apasang-apasang madaging pusuh sekar asiki.
22 Tumbun lampune rauh ring pusuh-pusuh, sekar miwah carang-carangipune, makasami kakardi antuk mas tulen.
23 Tumbun lampune punika kadagingin lampu pepitu, suang-suang madaging sepit miwah talam. Makasami punika kakardi antuk mas tulen.
24 Buat makarya tumbun lampu miwah prabotnyane, nelasang mas tulen 35 kilogram.
25
Dane Besaleel taler makarya pasepan antuk taru akasia sane kanggen morbor menyan. Wangun pasepane punika mrepat, panjangipun setiman sentimeter tur lumbangipun taler setiman sentimeter. Tegehipun sangang dasa sentimeter. Ring bucu-bucun pasepane punika madaging tanduk sane dados asiki ring pasepane punika.26 Ring duur bibih pasepane punika makaileh, miwah tanduk-tanduknyane kakaput antuk mas tulen. Sajaba punika, bibih pasepane punika taler kadagingin sibeh mas makailehipune.
27 Pasepane punika taler karyanang dane gelang mas kekalih sane kagenahang ring beten sibehipune bilang samping. Gelang-gelang mase punika kanggen gaugang sanan panegenane rikalane pasepane punika kategen.
28 Sanan-sanan panegenane punika kakardi antuk taru akasia tur kakaput antuk mas.
29
Dane Besaleel taler makarya minyak upacara miwah menyan sane kakardi antuk menyan tulen sane miik sane kacampur sakadi makarya minyak wangi.1
Dane Besaleel makarya pamorboran aturan antuk taru akasia, buat genah morbor aturan. Wangunnyane mrepat, lantangnyane kalih meter nanggu kalih dasa sentimeter, lumbangnyane taler amunika. Tegehipun ameter nanggu tigang dasa sentimeter.2 Ring bucu-bucun pamorboran aturane punika, kadagingin tanduk-tanduk sane dados asiki ring pamorboran aturane punika, tur kakaput antuk temaga.
3 Dane taler makarya prabot buat pamorboran aturan punika, luire: pangorengan, sekop, jembung, garpu-garpu miwah genah baa. Prabote punika makasami kakardi antuk prunggu.
4 Taler kakaryanang jaro sane malakar antuk prunggu. Jarone punika kapasang ring sor tepin genah pamorborane, ngawit saking sor rauh ka bangkiang pamorboran aturane makaileh.
5 Pamorboran aturane punika kakaryanang gelang panegenan patpat. Gelang-gelange punika kapasang ring bucu-bucun pamorboran aturane punika.
6 Dane taler makarya panegenan antuk taru akasia, kakaput antuk prunggu.
7 Sanan-sanane punika raris kaugang ring gelang-gelange sane wenten ring bibih pamorboran aturane punika. Pamorboran aturane punika kakardi antuk papan tur ring tengahnyane bolong.
8
Dane Besaleel taler makarya bak prunggu sane matatakan taler prunggu. Prunggune punika kambil saking meka-meka paderben paraistrine sane dados pangayah ring lawang Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa.9
Dane Besaleel raris magehin natar Kemah Sucine antuk korden kain lenen alus. Panjang kordene ring sisi kelod Kemah Sucine 44 meter.10 Kordene punika katungguhin antuk rajeg sane kakardi antuk prunggu, kalih dasa akehipun. Asing-asing rajege punika kasendinin antuk prunggu tur kadagingin sangket pangakit sane kakardi antuk perak.
11 Ring sisi kalernyane taler kapagehin pateh sakadi punika.
12 Ring sisi kauhnyane kadagingin korden sane panjangipun 22 meter, katungguhin antuk rajeg dasa sane taler madaging sendi-sendi, tur sangketnyane taler kakardi antuk perak.
13 Ring sisi kangin, sane madaging gapura, taler mapagehan 22 meter.
14 [14-15] Ring kiwa tengen gapurane kadagingin korden 6 meter nanggu 60 sentimeter, tur matungguhan tetiga, tur suang-suang madaging sendi.
15
16 Kordene sane dados pagehan punika makasami kakardi antuk kain lenen alus.
17 Sendin rajegnyane kakardi antuk prunggu, tur sangket pangakitan miwah muncuk rajeg-rajegnyane kakardi antuk perak. Rajeg-rajeg pagehane punika kakit antuk pangakit sane kakardi antuk perak.
18 Kordene sane ring gapurane kakardi antuk kain sane malakar antuk benang lenen alus, benang wol biru, tangi miwah barak, tur kapayasin antuk sesulaman. Panjangnyane 9 meter tur tegehnyane 2 meter, warnanipun pateh sakadi korden pagehan natare.
19 Korden gapurane punika marajeg patpat tur suang-suang rajege punika madaging sendi. Sangketnyane, tekep muncuk rajege, miwah pangakitnyane kakardi antuk perak.
20 Lait-lait Kemah Sucine miwah pagehane sane ngiter natar Kemah Sucine makasami kakardi antuk prunggu.
21
Puniki daptar etangan logam sane kanggen ring Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, ring genah anake nyimpen papan batune kekalih sane matulis Dasa Titah Ida Sang Hyang Widi Wasa. Daptare punika kakardi antuk wong Lewi sane makarya, kapimpin antuk Dane Itamar, okan Dane Harun, saadung ring piteket Dane Musa.22
Dane Besaleel (okan Dane Uri, putun Dane Hur sane saking suku Yehuda), ngardi saluiring sane katitahang antuk Ida Sang Hyang Widi Wasa.23 Dane kasarengin antuk Dane Aholiab, okan Dane Ahisamak wong Dane punika. Dane Aholiab punika sane dados tukang ukir, tukang ngrancang miwah tukang tunun kain sane kakardi antuk benang lenen alus, benang wol biru, tangi miwah barak.
24
Mas sane katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa sane kanggen ngwangun Kemah Sucine punika, makasami siu kilogram akehipun, sane katimbang antuk timbangan resmi.25 Perak sane kakeniang saking bangsa Israel akehnyane tigang tali samas nanggu tigang dasa kilogram. Punika taler manut timbangan resmi.
26 Makasami punika cocok pisan ring etangan sane kataur antuk rakyate sane madaptar ring cacah jiwane. Asing-asing anake naur anut ring pangarga sane sampun kapastiang raris katimbang miturut timbangan resmi. Daweg cacah jiwane kasuratang wenten mungguh tigang atak tigang tali limang atus seket diri lanang-lanang sane mayusa kalih dasa taun wiadin langkung.
27 Saking perake punika kambil tigang tali samas kilogram kanggen sendi-sendin adegan Kemah Sucine sane satus punika, miwah pabuat sangket kordene. Asing-asing sendi beratipun tigang dasa pat kilogram.
28 Saking sisan perake iwau sane malih tigang dasa kilogram Dane Besaleel raris makarya pangakit, sangket-sangket ring sakane, miwah tekep-tekep muncuk sakane.
29 Berat prunggu sane katur ring Ida Sang Hyang Widi Wasa wenten kalih tali samas slae kilogram.
30 Prunggune punika kanggen sendin gapuran Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa, pamorboran aturan, miwah jaro sane kakardi antuk prunggu, prabot pamorboran aturane makasami,
31 sendin rajeg pagehane ring saileh natar miwah gapurane, lait-lait Kemah Sucine miwah korden pagehane.
1
Dane Besaleel miwah Dane Aholiab makarya busana sane sarwa endah sane kakardi antuk wol biru, tangi miwah barak, sane jaga kangge antuk parapanditane rikalane parapanditane punika ngamargiang darmaning pandita ring Genahe Sane Suci. Busana kapanditan pabuat Dane Harun anut sakadi pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.2
Dane taler makarya kawaca epod sane kakardi antuk benang lenen alus, benang wol biru, tangi, barak miwah benang mas.3 Dane noktok lempengan-lempengan mas raris getep-getep dane dados benang tipis, raris katunun sareng ring benang lenen alus miwah benang wol biru, benang tangi miwah barak.
4 Dane taler makarya talin palan kawaca epod kekalih tur pasang dane ring pinggiran kawaca epode, mangdane dados kategulang.
5 Pepetet sane malakar tetununan alus sane kakardi antuk benang sane pateh ring kawaca epode punika, raris kapasang ring kawaca epode kantos dados asiki ring busana epode punika sakadi pituduh Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.
6 Dane taler ngebeg soca delima raris kapasang ring cangkokan mase. Antuk kapradnyanan danene, dane ngukir parab okan Dane Yakub sane roras punika ring soca-socane punika.
7 Sapangrarisipun soca-socane punika raris kapasang ring tali kawaca epode mangda ngwakilin suku bangsa Israele makaroras manut sakadi titah Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.
8
Dane Besaleel miwah Dane Aholiab raris makarya tabeng dada sane kakardi antuk benang sane pateh ring kawaca epode tur masulam taler sakadi kawaca epode.9 Wangunnyane mrepat matampihan kekalih, panjang miwah lumbangnyane pateh 22 sentimeter.
10 Dane masang sesocan petang jajar ring tabeng dadane punika. Ring jajaran sane kaping pisan kapasang soca delima, topas miwah baiduri sepah.
11 Ring jajaran sane kaping kalih: soca sambrud, soca nilam miwah inten.
12 Ring jajaran sane kaping tiga: lasuardi, akik miwah soca kacubung,
13 tur ring jajaran sane kaping pat soca pirus yakut miwah ratna cempaka. Socane punika makasami macangkok mas.
14 Ring asing-asing socane sane roras punika katulis parab paraputran Dane Yakub buat ngwakilin suku bangsa Israele makaroras.
15 Sapangrarisipun, dane taler makarya rante-rante sane kakardi antuk mas tulen sane kadepuk sakadi taline.
16 Sasampun punika dane makarya ali-ali kekalih sane kakardi antuk mas tulen tur kapasang ring duur tanggun tabeng dadane punika.
17 Rante mas kekalih punika raris kacelepang ring ali-ali mase kekalih punika.
18 Tur tanggu-tanggunnyane sane tiosan kategulang ring cangkokane makakalih, kantos nampek ka arepannyane mategulan ring tali palan kawaca epode.
19 Dane taler makarya ali-ali mas malih kekalih sane kapasang ring bucu-bucu nampek ka sor tabeng dadane punika kantos ring lepitan sane ring tengah nganteg ring kawaca epode.
20 Dane taler makarya ali-ali mas malih kekalih sane kapasang ring sor tali palan kawaca epode sane ring arepan nampek ring lepitane ring duur pepetet tetununan aluse punika.
21 Dane tumuli nyambungang ali-ali tabeng dadane punika klawan ali-ali kawaca epode antuk tali biru, kantos tabeng dadane punika tetep magantung ring duur pepetete tur nenten dados keles, anut pisan ring titah Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.
22
Jubah pangangkeb kawaca epode, makasami kakardi antuk benang wol biru.23 Baong kawaca punika kadagingin bibih sane katunun saha kuat mangda sampunang gelis uek.
24 [24-26] Ring sor bibih kawaca punika kadagingin pepayasan sane marupa woh delima sane kakardi antuk benang lenen alus, benang wol biru, tangi miwah barak, sane kabelatin antuk gongseng-gongseng mas, anut ring titah Ida Sang Hyang Widi Wasa malantaran Dane Musa.
25
26
27
Dane taler makarya kawaca kameja pabuat Dane Harun miwah putran danene.28 Kadi asapunika taler: sorban, topong, celana bawak sane malakar antuk kain lenen,
29 pepetet sane kakardi antuk benang lenen alus, benang wol biru, tangi miwah barak, tur kapayasin antuk sesulaman anut sakadi titah Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.
30 Dane taler kakaryanang pepayasan antuk mas tulen, sane kadadosang cihna mungguing dane sampun kasuciang pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa. Ring pepayasane punika kukir lengkara: “Kasuciang pabuat Ida Sang Hyang Widi Wasa”.
31 Pepayasane punika kapasang ring sorbane ring arep, anut sakadi titah Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.
32
Pamuputipun pakaryan ngwangun Kemah Linggih Ida Sang Hyang Widi Wasa punika puput. Bangsa Israel makasami sampun makarya anut ring titah Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.33 Ipun raris makta makasami ring ajeng Dane Musa, inggih punika Kemah Suci miwah prabotnyane makasami, sangket-sangketnyane, sunduk-sunduk, saka-saka, miwah sendinnyane,
34 raab sane kakardi antuk kulit kambing muani sane kacelub barak, raab sane kakardi antuk kulit alus, korden belat Genah Sane Maha Suci.
35 Peti Prajanjiane sane madaging papan batu miwah sanan panegenan lan tutupnyane,
36 meja miwah prabotnyane, kadi asapunika taler roti sane jaga katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa,
37 tumbun lampu sane kakardi antuk mas tulen, lampu-lampunnyane rauh ring prabotnyane, minyak pabuat lampune,
38 pamorboran aturane sane kakardi antuk mas, minyak upacara, menyan kastanggi, korden pabuat lawang Kemah Sucine,
39 pamorboran aturane sane kakardi antuk prunggu miwah jaronnyane taler antuk prunggu, sanan panegenannyane miwah sakancan prabotnyane, bak pabasehan miwah tatakanipun,
40 korden-korden pabuat pagehan natar Kemah Sucine rauh ring tungguhan miwah sendinnyane, korden pabuat gapurane miwah tali-talinnyane, lait-lait Kemah Sucine, tur prabot-prabote makasami sane kanggen ring tengah Kemah Sucine,
41 busana-busana kapanditan sane patut kangge antuk parapandita ring Genahe Sane Suci, tur busana kapanditan pabuat Dane Harun miwah paraputran danene.
42 Bangsa Israel sampun ngaryanin pakaryane punika anut ring titah Ida Sang Hyang Widi Wasa ring Dane Musa.
43 Dane Musa sampun nureksain makasami anut ring titah Ida Sang Hyang Widi Wasa. Duaning punika Dane Musa raris ngamertanin ipun makasami.
1
Ida Sang Hyang Widi Wasa tumuli ngandika ring Dane Musa sapuniki:2 “Jujukangja Kemah Linggih Ulune di tanggal pisan di sasih kapisane.
3 Celepang Peti Prajanjiane ane misi Dasa Titah, laut pasang kordene di arepannyane.
4 Celepang masih mejane tur pejang prabotne makejang di duur mejane ento. Celepang masih tongos lampune laut pasang lampune.
5 Pejang pasepane di arepan Peti Prajanjiane, suba keto gantungang kordene di jelanan Kemahe.
6 Pamorboran aturane patut pejang kita di arepan Kemah Sucine.
7 Bak pabasehane pejang di pantaran Kemah Sucine klawan pamorboran aturane laut isininja yeh!
8 Sasubane keto, pasang pagehan pakarangan Kemah Sucine, tur gantungang masih kordene ane sig gapuran Kemahe.
9
Sasubane keto, Kemah Sucine muah peprabotane makejang patut aturang kita teken Ulun malantaran ngetisin ia aji lengis upacara. Malantaran buka keto makejangne ento kasuciang pabuat Ulun.10 Suud keto, pamorboran aturane muah prabotne patut masih aturang kita teken Ulun, malantaran ngetisin ia baan lengis, apanga makejang pada kasuciang.
11 Aketo masih, bak pabasehane muah tatakane patut aturang kita nganggon cara ane patuh buka ibusan.
12
Sasubane keto, Harun muah pianak-pianakne patut tunden kita teka ka jelanan Kemahe tur mresihin dewekne manut sopacaraning agama.13 Salukinja Harun panganggon pandita, sriokin ia baan lengis, matemahan baan carane ento kita nyuciang ia apang dadi pandita ane ngayahin Ulun.
14 Sasubane keto ajak pianak-pianakne, tur salukin ia ajaka makejang baju kameja.
15 Kita patut nyriokin ia ajaka makejang baan lengis, buka bapannyane, apanga ia prasida ngayahin Ulun dadi pandita. Malantaran upacarane ento, ia ajaka makejang dadi pandita salawas-lawasne.”
16
Dane Musa ngamargiang sapatitah Ida Sang Hyang Widi Wasa.17 Rikala tanggal siki, sasih kapisan ring taun sane kaping kalih sasampune bangsa Israel makaon saking Mesir, Kemah Sucine raris kadegang.
18 Dane Musa ngenahang sendi-sendinnyane, nyujukang saka-sakannyane, tur ngakit sunduk-sunduknyane.
19 Dane ngebatang raab Kemahe punika raris ngangkebin malih antuk raab sane tiosan ring duur raabe iwau.
20 Wus punika, dane raris ngambil papan batune makakalih, tumuli karanjingang ring Peti Prajanjiane. Sanan-sanan Peti Prajanjiane kaugang ring gelang-gelang panegenannyane, raris tekepnyane kapasang.
21 Peti Prajanjiane kagenahang ring jeroan Kemah Sucine, wus punika korden belat ring arepannyane tumuli kagantungang. Antuk cara punika Dane Musa nawengin Peti Prajanjiane punika.
22
Sasampune punika Dane Musa raris ngenahang mejane ring jeroan Kemah Sucine, ring sisi kaler ring jaban kordene,23 tur dane raris ngenahang roti sane katurang ring Ida Sang Hyang Widi Wasa ring duur mejane punika.
24 Tumbun lampune punika kagenahang ring jeroning Kemah ring sisi kelodipun, marep-arepan ring meja punika.
25 Irika lampu-lampu punika kanyitin ring ayun Ida Sang Hyang Widi Wasa.
26 Pamorboran aturan sane kakardi antuk mas kagenahang ring arepan korden belate,
27 tur Dane Musa raris nunjel menyan kastanggi irika.
28 Dane Musa ngantungang korden ring lawang Kemah Sucine.
29 Raris ring arepan lawang punika dane ngenahang pamorboran aturane. Ring pamorboran aturane punika genah anake ngaturang aturan sane maborbor miwah aturan gandum.
30 Bak pawasuhane genahang dane ring pantaran Kemah klawan pamorboran aturane, raris kadagingin toya.
31 Dane Musa, Dane Harun miwah oka-okan danene tumuli ngwasuhin tangan miwah cokor danene irika,
32 nyabran dane ngranjing ka Kemah Sucine punika wiadin rikala jaga nganampekin pamorboran aturane.
33 Ring saileh Kemah Suci miwah pamorboran aturane punika kapasang pagehan, tur gapurannyane kadagingin korden. Malantaran punika puput makasami pakaryannyane punika.
34
Sasampune puput makasami, megane raris tedun saha nglikub Kemah Sucine tur caya gumilang ngebekin Kemah Sucine punika, duaning Ida Sang Hyang Widi Wasa rauh irika.35 Duaning punika Dane Musa nenten mrasidayang ngranjing ring Kemahe punika.
36 Yening megane punika matingtingan saking Kemah Sucine, bangsa Israele raris ngelus kemahnyane buat magingsir ka genahe sane tiosan.
37 Yening megane punika tetep magenah ring duur Kemah Sucine, bangsane punika tetep jenek ring pakemahannyane.
38 Sasuen bangsa Israele ngumbara, cihna rauh Ida Sang Hyang Widi Wasa kanten ring duur kemahe punika sajeroning rupa mega ring nuju rahina tur sajeroning rupa geni sane ngendih, rikalaning wengi.