1 Mu mwaka wa gatatu Yehoyakimuumwami w'Abayuda ari ku ngoma, Nebukadinezariumwami w'i Babuloniyateye i Yerusalemu arahagota.
2 Uwiteka Imana amugabiza Yehoyakimuumwami w'Abayuda hamwe n'ibintu bimwe byo mu nzu y'Imana, abijyana mu gihugu cy'i Shinari mu rusengero rw'imana ye, maze abishyira mu nzu y'ububikobwayo.
3 Nukoumwami ategeka Ashipenaziumutware w'inkone ze, kuzanaabana b'abasore bamwe bo mu Bisirayeli bo mu muryango w'umwami, n'ab'imfura bandi
4 batagira inenge, ahubwo b'abanyaburanga, b'abahanga mu by'ubwenge bwose, bajijuka mu byo kumenya, b'ingenzuzi mu by'ubwenge, kandi batinyuka guhagarara mu nzu y'umwami, kugirango abigisheubwenge bw'Abakaludayan'ururimirwabo.
5 Nukoumwami abategekera igaburo ry'iminsi yose rivuye ku byokurya by'umwami, n'umusawa vinoumwami yanywagaho, kandi ngo babarere imyaka itatu nishira babone guhagarara imbere y'umwami.
6 Muri abo bana b'Abayuda harimo Daniyeli na Hananiya, na Mishayeli na Azariya.
7 Nuko uwo mutware w'inkone abahimba amazina: Daniyeli amwita Beluteshazari, na Hananiya amwita Saduraka, na Mishayeli amwita Meshaki, na Azariya amwita Abedenego.
8 Maze Daniyeli agambirira mu mutimawe kutaziyandurisha ibyokurya by'umwami cyangwa vino yanywaga, ari cyo cyatumye yinginga uwo mutware w'inkone kugirango atiyanduza.
9 Kandi Imana yari yatumye Daniyeli atona ku mutware w'inkone, agakundwana we.
10 Nukoumutware w'inkone abwira Daniyeli ati “Ndatinyaumwami databuja wabategekeye ibyo muzarya n'ibyo muzanywa, kuko nasanga munanutse mudahwanye n'abandi basore mungana, muzabamunshyize mu kaga gatereumwami kunca igihanga.”
11 Nuko Daniyeli aherako abwira igisonga cyari cyategetswe n'umutware w'inkone kureraDaniyeli na Hananiya, na Mishayeli na Azariya ati
12 “Ndakwinginze gerageza abagaragu bawe iminsi cumi, baduhe ibishyimbo abe ari byo turya n'amazi yo kunywa,
13 uzabone gusuzumamu maso hacu n'ah'abandi basore barya ku byokurya by'umwami, ukouzabibona abe ari kouzagenza abagaragu bawe.”
14 Nuko abyumvise atyo yemera kubagerageza iminsi cumi.
15 Iyo minsi cumi ishize asanga mu maso habo ari heza, kandi habyibushyekurutaabandi basore bose baryaga ku byokurya by'umwami.
16 Nuko icyo gisonga kibakura kuri bya byokurya byabo, na vino bari bakwiriye kunywaakajya abaha ibishyimbo.
17 Maze abo basore uko ari bane, Imana ibaha kujijuka no kuba abahanga mu byo bigishwa no mu by'ubwenge, ariko Daniyeli yagiragaubwenge bwo kumenya ibyerekanwa byose no gusobanura inzozi.
18 Nuko iyo minsi yo kubazana yategetswe n'Umwami Nebukadinezari ishize,umutware w'inkone ajya kubamumurikira.
19 Bahagezeumwami aganira na bo, ariko mu bandi bose ntihabonetseuhwanye na Daniyeli na Hananiya, na Mishayeli na Azariya. Ni cyo cyatumye abagira abakozi be.
20 Mu ijambo ryose ry'ubwenge no kumenya, icyoumwami yababazaga, yabonaga barusha abakonikoni n'abapfumu bose bari mu gihugu cye cyose inkubwe cumi.
21 Nuko Daniyeli aguma aho, ageza ku mwaka wa mbere Umwami Kūro ari ku ngoma.
1 Mu mwaka wa kabiri Umwami Nebukadinezari akiri ku ngoma yarose inzozi, nuko ahagarikaumutimantiyarushyaagoheka.
2 Umwami aherako ategeka ko bahamagara abakonikoni n'abapfumu, n'abashitsi n'Abakaludayango baze kubwiraumwami ibyo yarose. Nuko baza bitabyeumwami.
3 Umwami arababwira ati “Narose inzozi,umutimawanjyeuhagarikwa no gushaka kuzimenya.”
4 Nuko Abakaludayabaherako babwiraumwami mu rurimirw'Urunyarameya bati “Nyagasaniuhoraho iteka ryose. Rotorera abagaragu bawe izo nzozi, tuboneuko dusobanura impamvu zazo.”
5 Nukoumwami asubizaAbakaludayaati “Nazibagiwe. Nuko nimutazimbwira ngo muzinsobanurire, muzatemagurwa kandi ingo zanyu zizahindurwa nk'ibyavu.
6 Ariko nimumbwira izo nzozi, nzabagororera mbahe impano n'icyubahiro cyinshi. Nuko ngaho nimumbwire izo nzozi n'uko zisobanurwa.”
7 Bamusubizaubwa kabiri bati “Umwami narotorere abagaragu be izo nzozi, natwe turazisobanura.”
8 Umwami arabasubizaati “Menye rwose ko mushaka kubyirengagiza, kuko mubonye ko nzibagiwe.
9 Ariko nimutamenyesha izo nzozi mwese muzategekwa itegeko rimwe, kuko mwagiyeumugambi wo kuza kubeshyera imbere yanjye, mukirengagiza ibyo mbabajije ngo buzacyana ayandi. Cyo nimumbwire izo nzozi menye ko mushobora no kuzisobanura.”
10 Nuko Abakaludayabasubiriza imbere y'umwami icyarimwe bati “Nta muntu n'umwe wo mu isi wabasha kumenyeshaumwami iryo jambo, kuko nta mwami cyangwaumutware cyangwaumutegeka, wigeze gusobanuzaumukonikoni wese cyangwaumupfumu cyangwa Umukaludayabene iryo jambo.
11 Icyoumwami aduhatiraho kiraruhanije, kandi nta wundi wabasha kucyerekana imbere y'umwami, keretse imana zitabana n'abafite imibiri.”
12 Ni cyo cyatumyeumwami abarakarirauburakari bukabije. aherako ategeka kurimbura abanyabwenge b'i Babulonibose.
13 Nuko ingoma ijya ku nama ngo abanyabwenge bicwe, bajya gushaka Daniyeli na bagenzi be ngo bicwe.
14 Ariko Daniyeli asubizanya Ariyokiumutware w'abasirikare barindaumwami,ubwenge no kwitonda. Uwo ni we wariugiyekwica abanyabwenge b'i Babuloni.
15 Abaza Ariyokiumutware w'umwami ati “Ni iki gitumye habaho itegeko ry'ikubagahu rivuye ku mwami?”Nuko Ariyoki abisobanuriraDaniyeli.
16 Daniyeli aherako asangaumwami, amusabaumunsi ngo azamumenyeshe ibyo yabazaga.
17 Nuko Daniyeli ajya mu nzu ye, abibwira bagenzi be Hananiya na Mishayeli na Azariya,
18 kugirango bingingire Imana yo mu ijuru ibyo bihishwe, ngo ibagirire imbabazi batarimburanwa n'abanyabwenge bandi b'i Babuloni.
19 Nuko ibyo byahishwe bihishurirwa Daniyeli mu nzozi yarose nijoro. Maze Daniyeli ashima Imana yo mu ijuru
20 ati “Izina ry'Imana rihore rihimbazwa iteka ryose, kukoubwenge n'amaboko ari ibyayo.
21 Ni yo inyuranya ibihe n'imyaka, ni yo yimūra abami ikimika abandi, igaha abanyabwengeubwenge, n'abazi kwitegereza ikabaha kumenya.
22 Kandi ihishura ibihishwe by'ahatagerwa, izi n'ibyo mu mwijima,umucyoubanana yo.
23 Ndagushimye, ndaguhimbaza wowe Mana ya ba sogokuruzaumpayeubwenge n'ubushobozi,unsobanuriyeibyo twagusabye kukoutumenyesheje ibyoumwami ashaka.”
24 Nuko Daniyeli ajya kwa Ariyoki, wari wategetswe n'umwami kurimbura abanyabwenge b'i Babuloni, amubwira atya ati “Nturimbure abanyabwenge b'i Babuloni, ahubwounshyireumwami musobanurireibyo ashaka.”
25 Nuko Ariyoki arihuta ajyana Daniyeli ku mwami aramubwira ati “Mbonyeumugabowo mu bantu b'abanyagano b'Abayuda, arabwiraumwami inzozi ze.”
26 Umwami ahindukirira Daniyeli wahimbwe Beluteshazari, aramubazaati “Mbegaurambwira inzozi neretswe n'icyo zisobanura?”
27 Daniyeli asubizaumwami ati “Ibyo bihishweumwami yasobanuzaga, nta banyabwenge babasha kubimenyeshaumwami, cyangwa abapfumu cyangwa abakonikoni cyangwa abacunnyi,
28 ariko mu ijuru hariho Imana ihishura ibihishwe, kandi ni yo yeretse Umwami Nebukadinezari ibizaba mu bihe bizaza. Inzozi n'ibyo werekewe ku gisasiro ni byo ibi:
29 “Nuko ibyawe, nyagasani, watekerezagauryamye ibizaba mu gihe kizaza; Ihishura ibihishwe ni yo yakubwiye ibizaba.
30 Kandi jyeweubwanjye, ibyo bihishwe sinabihishuriwen'uko ndiumunyabwenge kurutaumuntu weseuriho; ahubwo niukugirangoumwami amenyeshwe iby'inzozi ze, amenye n'ibyoumutimawe wibwiraga.
31 “Nuko nyagasani, wabonye igishushanyo kinini kandi icyo gishushanyo cyari kinini cyane, kirabagirana cyane. Cyari kiguhagaze imbere, kandi ishusho yacyo ikaba yari iteyeubwoba.
32 Nuko icyo gishushanyoumutwe wacyo wari izahabu nziza, kandi igituza cyacyo n'amaboko yacyo byari ifeza, inda n'ibibero byacyo byari imiringa,
33 amaguru yacyo yari ibyuma, n'ibirenge byacyo byari igice cy'ibyuma n'icy'ibumba.
34 Urabyitegerezaugezaaho ibuye ryaziye ritarimbuwe n'intoki, ryikubitaku birenge by'icyo gishushanyo by'ibyuma n'ibumba, rirabimenagura.
35 Nuko icyuma n'ibumba n'umuringa, n'ifeza n'izahabu biherako bimenagurikira rimwe, bihinduka nk'umuramaw'aho bahuriramu cyi, bitumurwa n'umuyagantibyagira ishyikizo, maze iryo buye ryakubiseigishushanyo rihindukaumusozimunini, rirangiza isi yose.
36 “Nuko izo ni zo nzozi, kandi turasobanura impamvu zazo aha imbere y'umwami.
37 Nuko wowe nyagasani, uriumwami w'abami. Imana yo mu ijuru yaguhayeubwami n'ubushobozi n'imbaraga n'icyubahiro,
38 yaguhayen'inyamaswa zo mu gasozi n'ibisiga byo mu kirere by'aho abantu baba hose, ibishyira mu kubokokwawe ngoubitegeke byose. Nuko nyagasani, wa mutwe w'izahabu ni wowe.
39 Kandiuzakurikirwa n'ubundi bwami budahwanije n'ubwawe gukomera, kandi hazabaubundi bwami bwa gatatu bw'imiringa butegeke isi yose.
40 Arikoubwami bwa kane buzakomera nk'icyuma, kuko ibyuma ari byo bimenagura ibintu byose bikabijanjagura, kandi nk'uko ibyuma bimenagura ibintu byose, ni ko ubwo bwami buzamenagura bukajanjagura butyo.
41 Kandi nk'uko wabonye ibirenge n'amano ari igice cy'ibumba ry'umubumbyin'igice cy'ibyuma, ni ko ubwo bwami buzigabanyamo, ariko muri bwo hazaba gukomera nk'ibyuma nk'uko wabonye ibyuma bivanzwemo ibumba.
42 Kandi nk'uko amano yari igice cy'ibyuma n'igice cy'ibumba, ni ko ubwo bwami buzamera: igice cyabwo kimwe kizaba gikomeye, ikindi kidakomeye.
43 Kandi nk'uko wabonye ibyuma bivanzwemo ibumba, ni ko bazivanga n'urubyaro rw'abantu, ariko ntibazafatana nk'uko ibyuma bitavanga n'ibumba.
44 Nuko ku ngoma z'abo bami, Imana yo mu ijuru izimikaubundi bwami butazarimbuka iteka ryose, kandiubutware bwabwo ntibuzazungurwa n'irindi shyanga, ahubwo buzamenagura ubwo bwami bwose bukabutsembaho kandi buzahoraho iteka ryose.
45 Uko wabonye ibuye ryavuye ku musoziritarimbuwe n'intoki, rikamenagura ibyuma n'imiringa n'ibumba n'ifeza n'izahabu, ni uko Imana ikomeye yahishuriyeumwami ibizaba mu bihe bizaza. Kandi izo nzozi ni iz'ukuri, no gusobanurwa kwazo ntiguhinyurwa.”
46 Nuko Umwami Nebukadinezari aherako yikubitahasi yubamye aramya Daniyeli, ategeka ko bamutambira ibitambo bakamwosereza imibavu.
47 Nukoumwami abwira Daniyeli ati “NiukuriImana yanyu ni yo Mana nyamana, niumwami w'abami kandi ni yo ihishura ibihishwe, kuko ishoboye guhishura ibyo byahishwe.”
48 Nukoumwami aherako akuza Daniyeli, amugororera ingororano nyinshi zikomeye. Amuha gutwara igihugu cyose cy'i Babuloni, no kubaumutware mukuruw'abanyabwenge bose b'i Babuloni.
49 Maze Daniyeli asabira Sadurakana Meshaki na Abedenegoubutware bw'igihugu cy'i Babuloni,umwami arabubahaariko Daniyeli we aguma ibwami.
1 Umwami Nebukadinezari yakoze igishushanyo cy'izahabu,uburebure bwacyo bwari mikono mirongo itandatu,ubugaribwacyo bwari mikono itandatu, agihagarika mu kibaya cya Dura mu gihugu cy'i Babuloni.
2 Nuko Umwami Nebukadinezari atuma abantu bo guteranya abatware b'intebe n'ibisonga byabo, n'abanyamategeko n'abacamanza, n'abanyabigega n'abajyanama, n'abirutsi n'abatware bose bo mu bihugu byaho ngo baze kweza icyo gishushanyo Umwami Nebukadinezari yari yahagaritse.
3 Nuko abatware b'intebe n'ibisonga byabo, n'abanyamategeko n'abacamanza, n'abanyabigega n'abajyanama, n'abirutsi n'abatware bose bo mu bihugu byaho baraza, bateranywa no kweza icyo gishushanyo Umwami Nebukadinezari yari yahagaritse. Bahageze bahagarara imbere yacyo.
4 Umuntuuhamya itegeko ry'umwami ararangururaati “Yemwe bantu b'amoko yose y'indimi zitari zimwe, nimwumve uko tubategeka,
5 ngo nimwumva amajwi y'amahembe n'imyironge n'inanga, n'isambuka n'amabuburan'amakondera n'ibintu by'ubwoko bwose bivuga, muhereko mwubarare hasi muramye igishushanyo cy'izahabu Umwami Nebukadinezari yakoze.
6 Arikoumuntu wese wanga kubarara hasi ngo aramye, ako kanya arajugunywamu itanura ry'umurirougurumana.”
7 Nuko abantu bose bumvise amajwi y'amahembe n'imyironge n'inanga, n'isambuka n'amabuburan'ibintu by'ubwoko bwose bivuga, ab'amoko yose y'indimi zitari zimwe bubarara hasi, baramya icyo gishushanyo cy'izahabu Umwami Nebukadinezari yari yahagaritse.
8 Uwo mwanya Abakaludayabaza kuregaAbayuda.
9 Babwira Umwami Nebukadinezari bati “Nyagasani nyaguhoraho,
10 washyizeho itegeko ngoumuntu wese uri bwumve amajwi y'amahembe n'imyironge n'inanga, n'isambuka n'amabuburan'amakondera n'ibintu by'ubwoko bwose bivuga, yubarare hasi ngo aramye igishushanyo cy'izahabu,
11 ngo n'umuntu wese wanga kubarara hasi ngo akiramye, ajugunywemu itanura ry'umurirougurumana.
12 Nuko rero, hariho Abayuda wahaye gutwara igihugu cy'i Babuloni, ari bo Sadurakana Meshaki na Abedenego batakwitayeho nyagasani, ntibakorera imana zawe kandi banze kuramya cya gishushanyo cy'izahabu wahagaritse.”
13 Nuko Nebukadinezari ararakara cyane, ategeka ko bamuzanira Sadurakana Meshaki na Abedenego. Nuko babashyiraumwami.
14 Nebukadinezari arabakabukanaaravuga ati “Mbese Sadurakana Meshaki na Abedenego, ni mwe mwabyitumye kudakorera imana zanjye no kutaramya igishushanyo cy'izahabu nakoze?
15 Nuko noneho nimwumva amajwi y'amahembe n'imyironge n'inanga, n'isambuka n'amabuburan'amakondera n'ibintu by'ubwoko bwose bivuga, mukemera kubarara hasi mukaramya igishushanyo nakoze ni byiza. Ariko nimutakiramya, ako kanya murajugunywamu itanura ry'umurirougurumana. Mbese imana iri bubakize amaboko yanjye ni iyihe?”
16 Sadurakana Meshaki na Abedenego basubizaumwami bati “Nebukadinezari, nta mpamvu ituma tugusubizairyo jambo.
17 Niba ari ibyo, Imana yacu dukorera ibasha kudukizamu itanura ry'umurirougurumana, kandi izadukizaukubokokwawe nyagasani.
18 Ariko naho itadukiza, nyagasaniumenye ko tutaribukorere imana zawe, habe no kuramya icyo gishushanyo cy'izahabu wakoze.”
19 Nebukadinezari azabiranywa n'uburakari mu maso he hahindukaukundi, areba Sadurakana Meshaki na Abedenego igitsure, ategeka ko benyegeza itanura ngo rirushe uko ryari rikwiye kwaka karindwi.
20 Maze atoranya abanyambaraga bo mu ngabo ze, abategeka kubohaSadurakana Meshaki na Abedenego ngo babajugunye mu itanura ry'umurirougurumana.
21 Nuko baboha abo bagabo uko bakambaye amafurebon'imyambaro n'imyitero n'ibindi bambaye, babajugunya mu itanura ry'umurirougurumana.
22 Maze kuko itegeko ry'umwami ryari iry'ikubagahu, kandiumurirougurumanacyane, bituma ibirimi by'umurirobisumiraabo bagabo bari bateruye Sadurakana Meshaki na Abedenego, birabica.
23 Nuko abo bagabo batatu Sadurakana Meshaki na Abedenego, bagwa mu itanura ry'umurirougurumanahagati uko bakaboshywe.
24 Uwo mwanya Umwami Nebukadinezari aratangara, ahagurukan'ingoga abaza abajyanama be ati “Harya ntitwajugunye mu muriroabantu batatu baboshywe?”Baramusubizabati “Ni koko, nyagasani.”
25 Arababwira ati “Dore ndareba abantu bane babohowe bagenda mu murirohagati, kandi nta cyo babaye. Ariko ishusho y'uwa kane irasa n'iy'umwana w'Imana.”
26 Nebukadinezari yigira ku muryango w'itanura ry'umurirougurumanaaravuga ati “Yemwe ba Sadurakana Meshaki na Abedenego, mwa bagaragu b'Imana Isumbabyose mwe, nimusohoke muze hano.”Nuko Sadurakana Meshaki na Abedenego baherako bava mu muriro.
27 Maze abatware b'intebe n'ibisonga byabo, n'abanyamategeko n'abajyanama b'umwami baraterana bareba abo bagabo, basangaumuriroutashoboye kugiraicyoubatwara, kandiumusatsi wo ku mitwe yaboutababutse, n'imyambaro yabo nta cyo yabaye habe ngo wakumvaumuriroubanukaho.
28 Nebukadinezari aravuga ati “Imana ya Sadurakana Meshaki na Abedenego ishimwe, ni yo yohereje marayika wayo ikiza abagaragu bayo bayiringiye, kuko bigurukijeijambo ry'umwami bagahara amagara yabo, kugirango batagira indi mana yose bakorera cyangwa basenga itari Imana yabo.
29 “Ni cyo cyatumye nca iteka, kugirangoumuntu wese wo mu moko yose y'indimi zitari zimweuzavuga nabi Imana ya Sadurakana Meshaki na Abedenego, azatemagurwe kandiurugorwe ruzahindurwe nk'icyavu, kuko ari nta yindi mana ibasha gukizabene aka kageni.”
30 Ibyo bishize,umwami yogeza Sadurakana Meshaki na Abedenego mu gihugu cy'i Babuloni.
31 Jyewe Umwami Nebukadinezari ndabandikiye, bantu mwese bo mu moko yose y'indimi zitari zimwe bari mu isi yose. Amahoro agwire muri mwe!
32 Nishimiye kwerura ibimenyetso n'ibitangaza Imana Isumbabyose yankoreye.
33 Erega ibimenyetso byayo ni byinshi, ibitangaza byayo birakomeye! Ubwami bwayo ni bwo bwami butazashira, kandi ingoma yayo ihoraho uko ibihe bihaye ibindi.
1 Jyewe Nebukadinezari, nari ngwiriwe neza mu nzu yanjye ya kambere nezerewe.
2 Ndota inzozi ziteyeubwoba, ibyo nibwiriye ku gisasiro n'ibyo neretswe bimpagarikaumutima,
3 bituma ntegeka ko banzanira abanyabwenge b'i Babulonibose, kugirango bansobanurireibyo neretswe.
4 Abakonikoni n'abapfumu n'Abakaludayan'abacunnyibaraza, mbarotorera izo nzozi ariko bananirwa kuzisobanura.
5 Ariko hanyuma Daniyeli wahimbwe Beluteshazari mwitiriye imana yanjye, wababwagamo n'umwuka w'imana zera, araza murotorera izo nzozi nti
6 “Yewe Beluteshazari mutware w'abakonikoni, nzi koumwuka w'imana zera aba muri wowe, kandi ko nta bihishweunanirwa guhishura, cyo mbwira ibyo neretswe mu nzozi narose kandi n'uko bisobanurwa.
7 “Ibyo neretswe ndi ku gisasiro ni byo ibi: nagiye kubonambona igiti kiri mu isi hagati,uburebure bwacyo bwari bukabije.
8 Icyo giti kirakura kirakomera,ubushorishori bwacyo bugeraku ijuru, cyitegera abo ku mpera y'isi yose.
9 Ibibabi byacyo byari byiza, cyari gihunze imbuto nyinshi kandi muri cyo harimo ibyokurya bihaza abantu bose. Inyamaswa zo mu ishyamba zahundagaraga mu gicucu cyacyo, ibisiga byo mu kirere byabaga mu mashami yacyo, kandi ibyari bifiteumubiribyose byatungwaga na cyo.
10 “Ibyo neretswe ndi ku gisasiro ngibi: nabonyeuwerawagizweumurinzi amanuka ava mu ijuru,
11 ararangururaati ‘Tsinda icyo gitiugikokoreho amashami,ugihungurehoibibabi,unyanyagize imbuto zacyo, kugirango inyamaswa zikive munsi kandi n'ibisiga bive mu mashami yacyo.
12 Ariko igishyitsi n'imizi byacyoubihambirize ibyuma n'imiringa,ubirekere mu gitaka mu bwatsi bwo ku gasozi, kugirango kijye gitondwaho n'ikime kiva mu ijuru, kandi kirishane n'inyamaswaubwatsi bwo ku gasozi.
13 Mazeumutimawacyo we kugumya kuba nk'uw'umuntu, ahubwo gihabweumutimank'uw'inyamaswa, kimere gityo ibihe birindwi.
14 Iki gihano cyategetswe n'abarinzi gihamywa n'ijambo ry'abera, kugirango abakiriho bamenye ko Isumbabyose ari yo itegekaubwami bw'abantu, kandi ko ibugabira uwo ishaka ikimikamouworoheje nyuma ya bose.’
15 “Izo nzozi ni jye Umwami Nebukadinezari wazirose. Nuko Beluteshazari, cyo zinsobanurireubwo abanyabwenge bose bo mu gihugu cyanjye badashoboye kuzinsobanurira, ariko woweurabibasha kukoumwuka w'imana zeraukurimo.”
16 Nuko Daniyeli wahimbwe Beluteshazari amara akanya yumiwe, ahagarikwaumutiman'ibyo atekereje. Umwami arongera aramubwira ati “Yewe Beluteshazari, izo nzozi no gusobanurwa kwazo bye kuguhagarikaumutima.”Beluteshazari aramusubizaati “Nyagasani, izo nzozi zirakaba ku banzi bawe, kandi gusobanurwa kwazo kurakaba ku babisha bawe.
17 Nuko icyo giti wabonye gikura kigakomera,ubushorishori bwacyo bukagera ku ijuru, kikitegera abo ku mpera y'isi yose,
18 kandi ibibabi byacyo byari byiza kikaba cyari gihunze imbuto nyinshi, muri cyo hakaba harimo ibyokurya bihaza abantu bose, kandi inyamaswa zo mu ishyamba zikaba munsi yacyo, ibisiga byo mu kirere bikaba mu mashami yacyo,
19 icyo giti ni wowe, nyagasani. Warakuzeurakomera. Gukomera kwawe kurakura kugeraku ijuru, n'ubutware bwawe bugeraku mpera y'isi.
20 Kandi nk'ukoumwami yabonyeuwerawagizweumurinzi amanuka ava mu ijuru, akavuga ngo ‘Tsinda icyo gitiukimareho, ariko igishyitsi n'imizi byacyoubihambirize icyuma n'umuringaubirekere mu gitaka mu bwatsi bwo ku gasozi, kugirango kijye gitondwaho n'ikime kiva mu ijuru, kandi kirishane n'inyamaswa zo mu ishyamba kugezaaho ibihe birindwi bizashirira.’
21 “Nuko nguku gusobanurwa kwabyo, nyagasani:umenye ko ari itegeko ry'Isumbabyose rigeze ku mwami databuja ngo:
22 Uzirukanwa mu bantuubanen'inyamaswa zo mu ishyamba,uzarisha nk'inka,uzatondwaho n'ikime kiva mu ijuruuzamare ibihe birindwiumezeutyo, kugezaahouzamenyera ko Isumbabyose ari yo itegekaubwami bw'abantu, ikabugabira uwo ishaka wese.
23 Kandi nk'uko bategetse ko igishyitsi n'imizi by'icyo giti bigumaho, ni koubwami bwawe buzakomeza kubaubwawe,umazekumenya ko ijuru ari ryo ritegeka.
24 Ni cyo gituma ngusaba, nyagasani, ngo wemere inama nkugira: kuzahoibyaha byawe gukiranuka kandi ibicumurobyaweubikuzehokugirira abakene impuhwe, ahari ahouzungukirwa amahoro.”
25 Nuko ibyo byose bisohora ku Mwami Nebukadinezari.
26 Hashize amezi cumi n'abiri,umwami yari i Babuloniarambagira mu rugo ibwami,
27 aravuga ati “Ngiyi Babulonihakomeye niyubakiye ngo habeumurwa wanjye nturaho, mpubakishije imbaraga z'amaboko yanjye ngo hahesheubwami bwanjye icyubahiro.”
28 Umwami atararangiza ayo magambo haza ijwi rivuye mu ijuru riti “Yewe Mwami Nebukadinezari, ni woweubwirwa. Ubwami bwaweubukuwemo,
29 bazakwirukanabagukuremu bantu,ubanen'inyamaswa zo mu ishyamba kugezaahouzamenyera ko Isumbabyose ari yo itegekaubwami bw'abantu, kandi ko ibwimikamo uwo ishaka.”
30 Nuko uwo mwanya iryo jambo risohora kuri Nebukadinezari yirukanwa mu bantu, akajya arisha nk'inka,umubiriweutondwaho n'ikime kiva mu ijuru kugezaahoumusatsi we wabereyeurushoke nk'amoya y'ikizu, inzara ze zihinduka nk'iz'ibisiga.
31 Hanyuma y'iyo minsi jyewe Nebukadinezari nuburiraamaso yanjye mu ijuru, ngarura akenge mperako nshima Isumbabyose, ndayambaza nubahaIhoraho iteka ryose, kukoubwami bwayo ari bwo bwami butazashira, kandi ingoma yayo izahoraho uko ibihe bihaye ibindi.
32 Ariko abo mu isi yose ni nk'ubusaimbere yayo, ikora uko ishaka mu ngabo zo mu ijuru no mu bantu bo mu isi, kandi nta wubasha kuyikoma mu nkokora cyangwa kuyibaza ati “Uragira ibiki?”
33 Icyo gihe nsubizwamoubwenge,ubwiza burabagirana nahoranye bungarukamo, butumaubwami bwanjye bugiraicyubahiro. Maze abajyanama banjye n'abatware banjye baza kunshaka, mperako nkomezwa mu bwami bwanjye ndetse nongerwa icyubahiro cyinshi.
34 None jyewe Nebukadinezari ndashimisha Umwami wo mu ijuru, ndamusingiza, ndamwubahakuko imirimo ye yose ari iy'ukurikandi inzira ze ari izigororotse, ariko abibone abasha kubacisha bugufi.
1 Umwami Belushazari ararika abatware be bakuru igihumbi ngo baze mu birori, abatunganiriza ibyokurya n'ibyokunywa. muri ibyo birori,umwami na we anywera vino imbere y'abo batware igihumbi.
2 Nuko Belushazari agisogongera kuri vino, ategeka ko bamuzanira ibintu by'izahabu n'ifeza, ibyo se Nebukadinezari yari yaranyaze mu rusengero rw'i Yerusalemu, kugirangoumwami n'abatware be n'abagore be n'inshoreke ze babinyweshe.
3 Bamuzanira ibyo bintu by'izahabu byakuwe mu rusengero rw'inzu y'Imana yari i Yerusalemu, mazeumwami n'abatware be n'abagore be n'inshoreke ze barabinywesha,
4 banywa vino bahimbaza ibigirwamana by'izahabu n'iby'ifeza, n'iby'imiringa n'iby'ibyuma, n'iby'ibiti n'iby'amabuye.
5 Uwo mwanya haboneka intoki z'umuntu, zandika ku rusikaruhomye rw'inzu y'umwami aherekeye igitereko cy'itabaza,umwami abona ikiganza cyandika.
6 Abibonye mu maso he hahindukaukundi, gutekereza kwe kumuhagarikaumutima. ingingo z'amatako ye zicika intege kandi amavi ye arakomangana.
7 Umwami atera hejuru ati “Nimunzanire abapfumu n'Abakaludayan'abacunnyi.”Abo banyabwenge b'i Babulonibajeumwami arababwira ati “Uri busomeiyi nyandiko wese akansobanuriraimpamvu yayo, azambikwaumwenda w'umuhengeri n'umukufiw'izahabu mu ijosi, kandi azabaumutware wa gatatu mu bwami.”
8 Nuko abanyabwenge b'umwami bose barinjira, ariko bananirwa gusomaiyo nyandiko cyangwa kumenyeshaumwami uko isobanurwa.
9 Umwami Belushazari aherako ahagarikaumutimacyane, mu maso he hahindukaukundi n'abatware be barashoberwa.
10 Nyumaumwamikazi yumvise amagambo y'umwami n'abatware be, yinjira mu nzu y'ibirori bariragamo aravuga ati “Nyagasani nyaguhoraho, ibyoutekereza bye kuguhagarikaumutimango mu maso hawe hahindukeukundi,
11 kuko mu gihugu cyawe harimoumugabourimoumwuka w'imana zera. Ndetse ku ngoma ya so yabonekwagamo n'umucyo no kwitegereza n'ubwenge buhwanye n'ubwenge bw'imana, kandi so Umwami Nebukadinezari yamugizeumutware w'abakonikoni n'abapfumu n'Abakaludayan'abacunnyi,
12 kuko muri uwo mugaboDaniyeli, uwoumwami yahimbye Beluteshazari habonetsemoumwuka mwiza no kwitegereza, yashoboraga gusobanura inzozi no guhishura ibihishwe, no guhangura ibyananiranye. Nuko nibahamagare Daniyeli, aze asobanure impamvu yabyo.”
13 Nuko bazana Daniyeli imbere y'umwami. Umwami abaza Daniyeli ati “Ni wowe Daniyeli wo mu banyagano b'Abayuda,umwami data yakuye i Buyuda?
14 Numvise bakuvugakoumwuka w'imana ari muri wowe, kandi koumucyo no kwitegereza n'ubwenge bwiza bikubonekaho.
15 Ubu ngubu banzaniye abanyabwenge n'abapfumu, kugirango bansomere iyi nyandiko bansobanurireimpamvu yayo, ariko ntibashoboye kubisobanura.
16 Ariko numvise koushobora gusobanura amagambo no guhangura ibyananiranye. Nuko rero nibaushobora kunsomera iyi nyandikoukansobanuriraimpamvu yayo,uzambikwaumwenda w'umuhengeri n'umukufiw'izahabu mu ijosi, kandiuzabaumutware wa gatatu mu bwami.”
17 Daniyeli asubizaumwami ati “Impano zaweuzigumanire, kandi ingororano zaweuziheundi. Ariko ndasomeraumwami iyi nyandiko, musobanurireimpamvu yayo.
18 “Umva, nyagasani, Imana Isumbabyose yahaye so Nebukadinezariubwami no gukomera n'ubwiza n'icyubahiro.
19 Abantu b'amoko yose y'indimi zitari zimwe baramutinyaga, bagahindira imishyitsi imbere ye ku bw'icyubahiro Imana yamuhaye. Yicaga uwo ashatse kwica, akarokora uwo ashatse kurokora. Yogezaga uwo ashatse kogeza, agacisha bugufiuwo yashakaga gucisha bugufi.
20 Ariko yishyira hejuru, yinangiraumutimabimuterakubaumunyagitinyiro mu byo yakoraga, ni ko gukurwa ku ntebe y'ubwami maze icyubahiro cye bakimukuraho.
21 Nuko yirukanwa mu bantuumutimaweuhindurwa nk'uw'inyamaswa, abana n'imparage, akarisha nk'inka,umubiriweutondwaho n'ikime kiva mu ijuru kugezaaho yamenyeye ko Imana Isumbabyose ari yo itegekaubwami bw'abantu, kandi ko ibwimikamo uwo ishatse.
22 “Ariko woweumwana we Belushazari, ntiwicishije bugufimu mutimawawe nubwo wamenye ibyo byose,
23 ahubwo wishyize hejuruugomera Uwiteka Imana nyir'ijuru, bakuzanira ibintu byo mu nzu yayo kugirango wowe n'abatware bawe n'abagore bawe n'inshoreke zawe mubinyweshe vino, mazeuhimbaza ibigirwamana by'ifeza n'iby'izahabu, n'iby'imiringa n'iby'ibyuma, n'iby'ibiti n'iby'amabuye bitareba, ntibyumve, ntibyitegereze. Ariko Imana ifiteumwuka wawe mu kubokokwayo, nyir'ukumenya imigendere yawe yose, nturakayishimisha.
24 Ni cyo gitumye itegeka ko icyo kiganza kiza, ikacyandikisha iyi nyandiko.
25 “Kandi ibyanditswe ni byo ibi: Mene Mene Tekeli Ufarisini.
26 Kandi bisobanurwa bitya: Mene bisobanurwa ngo Imana ibaze imyakaumazeku ngoma, iyishyiraho iherezo.
27 Tekeli bisobanurwa ngo: wapimwe mu bipimo,ugaragara koudashyitse.
28 Kandi Perēsi bisobanurwa ngo:ubwami bwawe buragabwe, buhaweAbamedi n'Abaperesi.”
29 Nuko Belushazari ategeka ko bambika Daniyeliumwenda w'umuhengeri n'umukufiw'izahabu mu ijosi, kandi ko bavuga baranguruyeko azabaumutware wa gatatu mu bwami.
30 Ariko iryo joro Belushazariumwami w'u Bukaludayaaricwa.
1 Ubwo bwami buhabwa Dariyo w'Umumedi, yari amaze nk'imyaka mirongo itandatu n'ibiri avutse.
2 BukeyeDariyo ashaka kugabanya igihugu mo intara ijana na makumyabiri, ngo azigabire abatware b'intebe bakwire igihugu cyose.
3 Kandi abaha n'abatware bakuru batatu, umwe muri bo yari Daniyeli, kugirango abo batware b'intebe bajye babashyikiriza iby'umwami, ngoumwami adapfirwaubusa.
4 Ariko Daniyeli aratona cyane kurutaabandi batware bakomeye n'abandi b'intebe, kukoumwuka mwiza cyane yari ari muri we. Ndetseumwami yibwiraga kumweguriraigihugu cyose.
5 Abatware bakomeye n'ab'intebe bashaka impamvu yose yatsindisha Daniyeli mu by'ubutware, ariko bamuburahoimpamvu cyangwa igicumurokuko yariumwiringirwa, ntabonekweho n'amafuti cyangwa igicumuro.
6 Bukeyeabo bagabo baravuganabati “Nta mpamvu tubonakuri Daniyeli, keretse nituyibona mu magambo y'amategeko y'Imana ye.”
7 Nuko abo batware bakomeye n'ab'intebe bateranira ibwami babwiraumwami bati “Mwami Dariyo, nyaguhoraho,
8 abatware bakomeye bo muri ubu bwami n'ab'intebe n'ibisonga byabo, n'abajyanama n'abanyamategeko bose bigiriye inama yo gushyiraho itegeko ry'umwami n'iteka rikomeye ngo mu minsi mirongo itatu,umuntu weseuzagira icyo asaba imana yose cyangwaumuntu wese atari wowe asabye nyagasani, azajugunywemu rwobo rw'intare.
9 Nuko none nyagasani, hamya iryo tegekoushyirehoukubokoku rwandiko rwaryo, kugirango rye kuzakuka nk'uko amategeko y'Abamedi n'Abaperesi atavuguruzwa.”
10 Nuko Umwami Dariyo ashyirahoukubokoku rwandiko rw'iryo tegeko.
11 Maze Daniyeli yumvise kourwandiko rwashyizwehoukubokoajya iwe, (kandi amadirishya y'inzu ye yari akinguwe yerekeye i Yerusalemu), akomeza kujya apfukamagatatu mu munsi asenga Imana ye, akayishimira nk'uko yari asanzwe agenza.
12 Bukeyeba bagabo baraterana, baragenda basanga Daniyeli asenga Imana ye, ayinginga.
13 Baraza bavugiraimbere y'umwami ibya rya tegeko rye bati “Mbese harya nyagasani, ntiwashyizehoukubokoku rwandiko rw'iteka waciye ngo mu minsi mirongo itatu,umuntu weseuzagira icyo asaba imana yose cyangwaumuntu wese atari wowe asabye, nyagasani, ngo azajugunywemu rwobo rw'intare?”Umwami aramusubizaati “Narabitegetse koko, nkurikije amategeko y'Abamedi n'Abaperesi atavuguruzwa.”
14 Baramusubizabati “Ariko Daniyeli we wo mu banyagano b'Abayuda ntakwitayeho nyagasani, cyangwa iteka washyizehoukuboko, ahubwo ajya asenga gatatu mu munsi.”
15 Umwami yumvise iryo jambo arabarakarira cyane, ashyiraumwete cyane kuri Daniyeli kugirango amukize, burinda bwira.
16 Ba bagabo bongera guteranira ibwami babwiraumwami bati “Nyagasani,umenye ko ari itegeko ry'Abamedi n'Abaperesi, ngo nta tegeko cyangwa iteka ryahamijwe n'umwami rivuguruzwa.”
17 Nukoumwami arategeka, bajya kuzanaDaniyeli bamujugunya mu rwobo rw'intare. Arikoumwami yari yamubwiye ati “Imana yaweukorera iteka iragukiza.”
18 Maze bazana igitare bagikinga ku munwa w'urwobo. Umwami ahomaho ikimenyetso cye bwite n'icy'abatware be, kugirango ibyo ategetse kuri Daniyeli bidahindurwa.
19 Nukoumwami asubiramu nzu ye akesha ijoro yirajeubusa, ntibamuzanira ibyo kumucurangira, ntiyarushyaagoheka.
20 Bukeyeumwami yibambura kare mu museso, agenda yihuta ajya kuri rwa rwobo rw'intare.
21 Ageze hafi y'urwo rwobo Daniyeli yari arimo, atera hejuru n'ijwi ry'umubabaro abaza Daniyeli ati “Yewe Daniyeli mugaragu w'Imana ihoraho, mbese Imana yaweukorera iteka yabashije kugukizaintare?”
22 Daniyeli asubizaumwami ati “Nyagasaniuhoraho,
23 Imana yanjye yohereje marayika wayo abumba iminwa y'intare, nta cyo zantwaye kuko nabonetse imbere yayo ntafite icyaha, kandi nawe nyagasani, nta cyo nagucumuyeho.”
24 Umwami aherako anezerwa cyane, ategeka ko bakura Daniyeli mu rwobo. Nuko bamukuramobasanga nta cyo yabaye, kuko yari yiringiye Imana ye.
25 Mazeumwami ategeka ko bamuzanira ba bagabo bareze Daniyeli, babazanana n'abagore babo n'abana babo babajugunya muri urwo rwobo rw'intare, zibasamira mu kirere zibamenaguranan'amagufwa yabo batararushyabagera mu rwobo hasi.
26 Umwami Dariyo aherako yandikira abantu b'amoko yose y'indimi zitari zimwe batuye mu isi yose ati “Amahoro agwire muri mwe!
27 Nshyizeho itegeko ngo abantu bo mu butware bwose bwo mu gihugu cyanjye bajye bubahaImana ya Daniyeli, bahindire imishyitsi imbere yayo kuko ari yo Mana nzima ihoraho iteka ryose,ubwami bwayo ntibuzarimburwa kandiubutegetsi bwayo buzageza ku mperuka.
28 Ni yo irokora igakiza, ikora ibimenyetso n'ibitangaza mu ijuru no mu isi, kandi ni yo yakijije Daniyeli inzara z'intare.”
29 Nuko ku ngoma ya Dariyo no ku ngoma ya Kūro w'Umuperesi, Daniyeli agubwa neza.
1 Mu mwaka wa mbere wo ku ngoma ya Belushazariumwami w'i Babuloni, Daniyeli yarose inzozi maze abona ibyo yeretswe ari ku buriribwe. Aherako yandika ibyo yarose, arobanuramoingingo zabyo zikomeye.
2 Nuko Daniyeli aravuga ati “Mu byo neretswe nijoro, nagiye kubonambona imiyaga ine yo mu ijuru ihubukiraku nyanja nini.
3 Muri iyo nyanja havamo inyamaswa nini enye, zidasangiyeubwoko.
4 Iya mbere yasaga n'intare, ifite amababa nk'ay'ikizu. Nyihanga amaso kugezaaho amababa yayo ashikurijwe igahagarikwa ku isi, ihagarika amaguru yemye nk'umuntu kandi ihabwaumutimank'uw'umuntu.
5 “Ndongera mbona indi nyamaswa ya kabiri isa n'idubu yegutseuruhande rumwe, kandi yari itambitse imbavu eshatu mu mikaka yayo. Barayibwira bati ‘Byukauconshomere inyama nyinshyi.’
6 “Hanyuma y'ibyo mbona indi nyamaswa isa n'ingwe, ku mugongo wayo yari ifite amababa ane asa n'ay'igisiga, kandi yari ifite imitwe ine, ihabwaubutware.
7 “Hanyuma y'ibyo nitegereje mu byo neretswe nijoro, mbona inyamaswa ya kane iteyeubwoba y'inyamaboko n'imbaraga byinshi cyane. Yari ifite imikaka minini y'ibyuma, iconshomera ibintu irabimenagura, ibisigaye ibisiribangisha amajanja yayo. Ariko yari ifite itandukaniro n'izindi nyamaswa zose zayibanjirije, kandi yari ifite amahembe cumi.
8 Nitegereje ayo mahembe mbona muri yo hameze irindi hembe ritoya. Imbere yaryo hakurwa amahembe atatu mu yari asanzwe, kandi kuri iryo hembe mbonaho amaso asa n'ay'umuntu, n'akanwa kavuga ibikomeye.
9 “Nkomeza kwitegereza kugezaaho bashyiriyeho intebe z'ubwami, haza Umukurunyir'ibihe byose aricara. Imyambaro ye yeraga nka shelegi, kandiumusatsi we wasaga n'ubwoya bw'intama bwera. Intebe y'ubwami bwe yasaga n'ibirimi by'umuriro, kandi inziga zayo zasaga n'umurirougurumana.
10 Imbere ye hatembagaumuriro,uduhumbagiza baramukoreraga kandi inzovu incuro inzovu bari bamuhagaze imbere. Imanza zirashingwa, ibitabo birabumburwa.
11 “Uwo mwanya ndangarira ijwi rya rya hembe ryavugagaamagambo akomeye. Nkomeza kwitegereza aho ya nyamaswa yiciwe,umubiriwayoukarimburwa igatabwa mu muriroigatwikwa.
12 Za nyamaswa zindi zinyagwaubutware bwazo, ariko zirekerwaubugingo bwazo kugirango zimare igihe zategetswe kumara.
13 “Hanyuma nkitegereza ibyo neretswe nijoro, mbona haje usa n'umwana w'umuntu aziye mu bicu byo mu ijuru, azaumujyo umwe asanga wa Mukurunyir'ibihe byose, bamumugezaimbere. 1.7,13; 14.14
14 Nuko ahabwaubutware n'icyubahiro n'ubwami, kugirango abantu b'amoko yose y'indimi zitari zimwe bajye bamukorera. Ubutware bwe niubutware bw'iteka ryose butazashira, kandiubwami bwe niubwami butazakurwaho.
15 “Jyewe Daniyeli ibyo neretswe bintera agahinda mu mutima, birambabaza cyane.
16 Nyuma negera umwe mu bari bahagaze aho mubazaamashirakinyoma y'ibyo byose, arabimbwira ansobanuriraimpamvu zabyo
17 ati ‘Izo nyamaswa nini uko ari enye, ni bo bami bane bazaduka mu isi.
18 Ariko abera b'Isumbabyose bazahabwa ubwo bwami babuhindūre, bubeubwabo iteka ryose.’
19 “Mperako nifuza kumenya amashirakinyoma y'iby'inyamaswa ya kane itasaga n'izindi zose, yari iteyeubwoba cyane bitavugwa, ifite imikaka y'ibyuma n'inzara z'imiringa ari yo yaconshomeraga ibintu ikabimenagura, ibisigaye ikabisiribangisha amajanja yayo.
20 Kandi nifuza kumenya iby'amahembe cumi yari ku mutwe wayo, n'iby'irindi hembe ryameze atatu asanzwe akarandurwa imbere yaryo, ari ryo rya hembe ryari rifite amaso n'akanwa kavuga ibikomeye, ryarushaga ayandi gukomera.
21 “Maze mbona iryo hembe rirwanya abera ryenda kubanesha,
22 kugezaaho Umukurunyir'ibihe byose yaziye agatsindishiriza abera b'Isumbabyose. Igihe kirasohora abera bahabwaubwami.
23 “Maze wa wundi arambwira ati ‘Iyo nyamaswa ya kane izabaubwami bwa kane ku isi, kandi buzababudasan'ubundi bwami bwose, buzaconshomera isi yose buyisiribange, buyimenagure.
24 Kandi ayo mahembe cumi, muri ubwo bwami hazakomokamo abami cumi. Hanyuma yabo hazaza undi mwami, ariko we ntazaba asa n'abo ba mbere kandi azanesha abami batatu.
25 Ni weuzavuga ibyo kugomera Isumbabyose, kandi azarenganya abera b'Isumbabyose. Azigira inama zo guhindura ibihe n'amategeko, kandi bizarekerwa mu maboko ye kugezaaho igihe n'ibihe n'igice cy'igihe bizashirira.
26 Hanyumaurubanza ruzashingwa, bazamunyagaubutware ngo babumareho burimburwe kugezaku mperuka.
27 Mazeubwami n'ubutware n'icyubahiro cy'ubwami bwose buri munsi y'ijuru, bizahabweubwoko bw'abera b'Isumbabyose. Ubwami bwayo niubwami buzahoraho iteka, kandiubutware bwose buzajya buyikorera buyumvire.’
28 “Ayo magambo agarukiyeaha. Ariko jyeweubwanjye Daniyeli, ibyo natekereje bimpagarikaumutimacyane, bituma mu maso hanjye hahindukaukundi, ariko mbika iryo jambo mu mutimawanjye.”
1 Mu mwaka wa gatatu Umwami Belushazari ari ku ngoma, jyewe Daniyeli neretswe ibikurikira ibyo neretswe ubwa mbere.
2 Nkerekwa ibyo nagize ngo ndi ibwami i Shushani mu gihugu cya Elamu, ariko ubwo nabyerekwaga nari ku ruzi Ulayi,
3 nubuyeamaso mbona impfizi y'intama ifite amahembe abiri, ihagaze ku ruzi. Ayo mahembe uko ari abiri yari maremare ariko rimwe ryasumbaga irindi, irirerire ni ryo ryaherukagakumera.
4 Mbona iyo mpfizi y'intama igenda ishyamye yerekeye iburasirazuba n'ikasikazi n'ikusi, ntihagira inyamaswa ihangara kuyihagarara imbere, ntihabonekaubasha kuziyikiza. Yagenzaga uko yishakiye, ikagira imbaraga.
5 Nkibyitegereza mbona haje isekurumey'ihene iturutse iburengerazuba igenda idakoza amaguru hasi, ikwira isi yose. Kandi iyo sekurumey'ihene yari ifite ihembe rigaragara cyane hagati y'amaso yayo.
6 Nuko itera ya mpfizi y'intama y'amahembe abiri nari nabonye ihagaze ku ruzi, iyivudukiraifite imbaraga n'uburakari bukaze.
7 Mbona yegereye iyo mpfizi y'intama irayirakarira, irayisekura iyivuna ayo mahembe yombi. Ya mpfizi y'intama ntiyari ifite imbaraga zo kuyihagarara imbere. Ahubwo iyo sekurumey'ihene iyikubitahasi irayisiribanga, ntihabonekauwabasha gukizaiyo mpfizi y'intama imbaraga za ya sekurumey'ihene.
8 Isekurumey'ihene igira imbaraga nyinshi cyane, imaze gukomera iryo hembe rinini riravunika, mu cyimbo cyaryo hamera andi mahembe ane agaragara cyane, yerekeye mu birere bine by'ijuru.
9 Kuri rimwe muri ayo hashamikaho agahembe gato karakura cyane, kaba rinini ryerekeye ikusi n'iburasirazuba n'igihugu gifiteubwiza.
10 Rihinduka rinini rigera mu ngabo zo mu ijuru, ndetse ingabo zimwe n'inyenyeri zimwe ribijugunya hasi rirabisiribanga.
11 Nuko ririkuza ndetse ryireshyeshya n'umugabaw'ingabo, rimukurahoigitambo gihoraho kandiubuturobwera burasenyuka.
12 Izo ngabo hamwe n'igitambo gihoraho, bihānwa mu butware bwaryo ku bw'igicumuro. Iby'ukuriribijugunya hasi, rikajya ribasha ibyo rigambiriye.
13 Nyuma numvauweraavuga, maze undi wera abaza uwo wavugagaati “Ibyo byerekanywe by'igitambo gihoraho n'igicumurokinyagisha bizageza ryari, ubwoubuturobwera n'izo ngabo bizasiribangwa?”
14 Aransubizaati “Bizageza iminsi ibihumbi bibiri na magana atatu uko bukeyebukira, nyumaubuturobwera buzabone kwezwa.”
15 Nuko jyeubwanjye Daniyeli, maze kubonaibyo neretswe ibyo ngashaka kubimenya, ngiye kubonambona igisa n'umuntu kimpagaze imbere,
16 maze numva ijwi ry'umuntu riturutse hagati y'uruziUlayi arahamagara ati “Gaburiyeli we, sobanurirauwo muntu ibyo yeretswe.”
17 Nuko ansanga aho nari mpagaze, ariko akiza ndatinya nikubitahasi nubamye, nuko arambwira ati “Umva yewe mwana w'umuntu, ibyo weretswe ni iby'igihe cy'imperuka.”
18 Ariko akimbwira ndarabirana nk'usinziriye uko nakubamye, ankoraho arambyutsa.
19 Arambwira ati “Umva, ngiye kukumenyesha ibizaba mu gihe cy'umujinya wo ku mperuka, kuko ari iby'igihe cy'imperuka cyategetswe.
20 “Impfizi y'intama y'amahembe abiri wabonye, ni bo bami b'Abamedi n'Abaperesi.
21 Kandi ya sekurumey'ihene y'igikomo niumwami w'i Bugiriki, kandi ihembe rinini riri hagati y'amaso yayo ni we mwami wabo wa mbere.
22 Kandi nk'uko ryavunitse mu cyimbo cyaryo hakamera andi mahembe ane, uko ni ko hazabaubwami bune bukomoka muri ubwo bwoko, ariko buzababudafite amaboko nk'ay'uwa mbere.
23 “Igihe ubwo bwami buzababwenda gushirira, abanyabyaha bamaze gukabya,umwami w'umunyamwagaumenya ibitamenyekana azima.
24 Imbaraga ze zizaba zikomeye, ariko ntizizaba ari ize ubwe. Azarimbura bitangaje, azabasha ibyo yagambiriye, azarimbura abakomeye n'ubwoko bw'abera.
25 Azagira imigambi ituma abashishwa byose n'uburyarya, kandi azishyira hejuru mu mutimawe, azarimbura benshi biraye ndetse azahagurukakurwanya Umwami w'abami. Ariko azavunagurikanta wumukozeho.
26 Ibyerekanywe byavuzwe ko bizaba muri iyo minsi, uko buzacya bukirani iby'ukuri, ariko ujyeubizigama kuko ari iby'igihe gishyize kera.”
27 Nuko jyewe Daniyeli mperako ndaraba, mara iminsi ndwaye. Bukeyendahagurukankora imirimo y'umwami ariko ntangazwa n'ibyo neretswe ibyo, nyamara nta muntu wabimenye.
1 Mu mwaka wa mbere wo ku ngoma ya Dariyo mwene Ahasuwerusi, wo mu rubyaro rw'Abamedi wimitswe ngo abeumwami w'igihugu cy'Abakaludaya,
2 muri uwo mwaka wa mbere wo ku ngoma ye, jyewe Daniyeli nasomye ibitabo binsobanuriraumubarew'imyaka i Yerusalemu hazamara hashenywe ko ari imyaka mirongo irindwi, byavuzwe n'ijambo ry'Uwiteka mu kanwa k'umuhanuzi Yeremiya.
3 Mpanga amaso Umwami Imana yanjye, mushakisha gusenga no kwinginga niyirizaubusa, nambara ibigunira, nisiga ivu.
4 Nsenga Uwiteka Imana yanjye nyaturiranti “Nyagasani Mana nkuru y'igitinyiro, ikomeza gusohoza isezerano no kugirira ibambe abayikunda bakitondera amategeko yayo.
5 “Twaracumuyetuba ibyigenge, twakoze nabi twaragomye, turateshuka tuva mu mategeko n'amateka yawe.
6 Ntitwumviye abagaragu bawe b'abahanuzi, bajyaga babwira abami bacu n'abatware bacu na ba sekuruzabacu, n'abantu bo mu gihugu bose mu izina ryawe.
7 Nyagasani, gukiranuka niukwawe ariko ibyacu niugukorwa n'isoni, nk'uko bibaye ubu ku Bayuda n'abaturageb'i Yerusalemu, n'Abisirayeli bose ba bugufin'abatuye kure mu bihugu byose, aho wabirukaniyeubahoye ibicumurobagucumuyeho.
8 Nyagasani, ku bwacu n'abami bacu n'abatware bacu na ba sogokuruzabacu, niugukorwa n'isoni kuko twagucumuyeho.
9 Umwami Imana yacu ni yo ifite imbabazi n'ibambe, nubwo twayigomeye
10 ntitwumvire Uwiteka Imana yacu ngo tugendere mu mategeko yayo yadushyize imbere, avuzwe n'abagaragu bayo b'abahanuzi.
11 Ni koko Abisirayeli bose baciye ku mategeko yawe, bariyobagiza kugirango batakumvira. Ni cyo cyatumye dusandazwamoumuvumon'indahiro, byari byaranditswe mu mategeko ya Moseumugaragu w'Imana, kuko twagucumuyeho.
12 Maze ikomeza amagambo yayo yatuvuzeho, no ku bacamanza bacu baduciraga imanza, ubwo yatuzaniraga ibyago bikomeye kuko nta handi munsi y'ijuru higeze hagenzwa nk'uko i Yerusalemu hagenjejwe.
13 Ibyo byago byose byadusohoyeho nk'uko byanditswe mu mategeko ya Mose, nyamara ntabwo twinginze Uwiteka Imana yacu ngo itugirire imbabazi, ndetse ntitwareka gukiranirwa kwacu ngo tumenye iby'ukuribyayo.
14 Ni cyo cyatumye Uwiteka atugenera ibyo byago akabiduteza, kuko Uwiteka Imana yacu ari yo ikiranuka mu mirimo yayo yose ikora, ariko twe ntituyumvira.
15 “Noneho Nyagasani Mana yacu, nubwo wakujeubwoko bwawe muri Egiputa amaboko yawe akomeye,ukihesha icyubahiro kugezaubu, twaracumuyedukoranabi.
16 Nyagasani, ndakwinginze ku bwo gukiranuka kwawe kose,uburakari bwawe bw'inkazi buve ku murwa wawe i Yerusalemu no ku musoziwawe wera, kuko i Yerusalemu n'ubwoko bwawe bihindutse igisuzuguriromu bantu bose badukikije, ku bw'ibyaha byacu no gukiranirwa kwa ba sogokuruzabacu.
17 Nuko noneho Mana yacu, umva gusenga k'umugaragu wawe no kwinginga kwe, kandi ku bwawe Uwiteka,umurikishirize mu maso haweubuturobwawe bwera bwasenyutse.
18 Mana yanjye, tega amatwi yawe wumve, hwejesha amaso yaweurebeibyacu byacitse n'umurwa wawe witwa uw'izina ryawe, kuko ibyo twakwingingiye tutabigushyize imbere twishingikirije ku gukiranuka kwacu, ahubwo ni ku bw'imbabazi zawe nyinshi.
19 Umva Nyagasani babarira, Nyagasani twumvire, Nyagasaniugireicyoukorantutinde, Mana yanjye kugirango izina ryawe ryubahwe, kukoumurwa wawe n'abantu bawe byitwa iby'izina ryawe.”
20 Nuko nkivuga, nsenga natura ibyaha byanjye n'iby'ubwoko bwanjye bw'Abisirayeli, kandi ntakambira Uwiteka Imana yanjye ku bw'umusoziwera w'Imana yanjye,
21 ngikomeje gusengaumugaboGaburiyeli nabonaga ngitangira kwerekwa aratumwa, maze aragaruka aza n'ingoga igihe cyo gutamba igitambo cya nimugoroba cyendaga kugera, ankoraho.
22 Arambwira anyigisha ati “Daniyeli, ubu nzanywe no kunguraubwenge bwawe.
23 Ugitangira kwinginga haje ijambo, kandi nzanywe no kurikubwira kukoukundwacyane. Nuko iryo jambouritekereze cyane,umenye n'ibyo weretswe.
24 “Ibyumweru mirongo irindwi bitegekeweubwoko bwawe n'umurwa wera, kugirango ibicumurobicibwe n'ibyaha bishire, no gukiranirwa gutangirwe impongano haze gukiranuka kw'iteka, ibyerekanywe n'ibyahanuwe bifatanishwe ikimenyetso, ahera cyane hasigwe amavuta.
25 Nukoubimenye,ubyitegereze yukouhereye igihe bazategekera kubakai Yerusalemu bayisana kugezakuri Mesiya Umutware hazabaho ibyumweru birindwi, maze habeho ibindi byumweru mirongo itandatu na bibiri bahubakebasubizeho imiharuro n'impavu, ndetse bizakorwa mu bihe biruhije.
26 Ibyo byumweru uko ari mirongo itandatu na bibiri nibishira Mesiya azakurwaho, kandi nta cyo azaba asigaranye. Maze abantu b'umutwareuzazabazarimbureumurwa n'ubuturobwera, uwo iherezo rye rizaba nk'utembanywe n'umwuzurew'amazi, intambara n'ibyago bizarinda bigeza imperuka. Ni ko bitegetswe.
27 Uwo mutware azasezerana na benshi isezerano rikomeye, rimare icyumweru kimwe. Nikigera hagati azabuzanya ibitambo n'amaturo,umurimbuzi azaza ku ibaba ry'ibizira, maze kugezaku mperuka yategetsweuburakari buzasandazwa kuri uwo murimbuzi.”
1 Mu mwaka wa gatatu wo ku ngoma ya Kūroumwami w'i Buperesi, Daniyeli wahimbwe Beluteshazari hariho icyo yeretswe kandi cyari icy'ukuri, ari cyo ntambara zikomeye. Amenya icyo ari cyo, ibyo yeretswe biramusobanukira.
2 Muri iyo minsi, jyewe Daniyeli namaze ibyumweru bitatu ndira.
3 Nta mutsima naryaga nubwo ari mwiza, nta nyama cyangwa vino, nta cyo nasamiraga kandi sinihezuragakugezaaho ibyo byumweru uko ari bitatu byose bishiriye.
4 Ariko ku munsi wa makumyabiri n'ine w'ukwezi kwa mbere, nari ku nkombe y'uruziruninirwitwa Hidekelu.
5 Nuko ntereye amaso mbonaumugabowambayeumwenda w'igitare, yari akenyeje izahabu nziza yacukuweUfazi.
6 Kandiumubiriwe wasaga na yasipi, mu maso he hasaga n'umurabyo, amaso ye yasaga n'amatabaza yakaumuriro, amaboko ye n'ibirenge bye byasaga n'imiringa isenwe, kandi ijwi ry'amagambo ye ryari rimeze nk'iry'abantu benshi.
7 Ni jye Daniyeli gusa wabonye ibyo neretswe ibyo, ariko abantu twari kumwe ntibarakabibona, ahubwo bahinzeumushyitsi cyane barahunga, barihisha.
8 Nuko nsigara aho jyenyine mbona ibyo byerekanywe bikomeye, sinasigarana intege kukoubwiza bwanjye bwampindukiyemoububorendatentebuka.
9 Ariko numvaga ijwi ry'amagambo ye, nkiryumva ngwa nubamye ndarabirana nk'usinziriye.
10 Nuko hazaukubokokunkoraho, kurambyutsa kumpfukamisha amavi n'ibiganza.
11 Arambwira ati “Yewe Daniyeli mugaboukundwacyane, umva amagambo ngiye kukubwira, hagurukaweme kuko uyu munsi ngutumweho.”Amaze kumbwira iryo jambo ndahaguruka, mpagarara ntengurwa.
12 Aherako arambwira ati “Witinya Daniyeli, kukouhereye ku munsi watangiriyeho gushishikarira gusobanukirwa no kwicisha bugufiimbere y'Imana yawe, amagambo yawe yarumviswe kandi ni yo anzanye.
13 Arikoumutware w'ibwami bw'u Buperesi amara iminsi makumyabiri n'umwe ambuza. Nyuma Mikayeli, umwe wo mu batware bakomeye aza kuntabara, ntinda mu bami b'u Buperesi.
14 Nuko none nzanywe no kugusobanuriraibizaba ku bantu bawe mu minsi y'imperuka, kuko ibyo weretswe ari iby'igihe gishyize kera.”
15 Amaze kumbwira ayo magambo, ncurikaumutwe ndumirwa.
16 Maze hazauwasaga n'umwana w'umuntu akora ku munwa wanjye, mperako mbumbura akanwa kanjye ndavuga, mbwirauwariumpagaze imbere nti “Databuja, ibyo neretswe ko byatumye imibabaro yanjye ingarukamonkabura intege,
17 mbese nkanjyeumugaragu wawe nabasha nte kuvuganana databuja, ko nta ntege ngifite kandi ntagihumekaneza?”
18 Uwasaga n'umuntu arongera ankoraho, arankomeza.
19 Arambwira ati “Yewe mugaboukundwacyane, witinya, amahoro abe muri wowe. Komera, koko komera.”
Tukivuganamperako ndakomezwa ndavuga nti “Databuja vuga, kukounkomeje.”
20 Arambaza ati “Uzi ikinzanye aho uri? Dore ubu ngiye gusubirayo kurwana n'umutware w'u Buperesi, nimara kugendaumwami w'u Bugiriki araherako aze.
21 Ariko ndagusobanuriraibyanditswe mu byanditswe by'ukuri, kandi abo nta wundi dufatanije kubarwanya keretse Mikayeli,umutware wanyu.
1 “Kandi nanjye, mu mwaka wa mbere wo ku ngoma ya Dariyo w'Umumedi, nahagurukijwe no kumufasha no kumukomeza.
2 Nuko none ngiye kukwereka iby'ukuri. Hazima abandi bami batatu i Buperesi, ariko uwa kaneuzimaazarusha ba batatu boseubutunzi cyane. Namara kugwiza imbaraga ku bw'ubutunzi bwe, azahagurutsa ingabo ze zose kurwanyaubwami bw'u Bugiriki.
3 “Kandi hazimaumwamiukomeyeuzategesha imbaraga nyinshi, agenze uko yishakiye,
4 namara gukomeraubwami bwe buzatagarana bugabanywemo mu birere bine byo mu ijuru, kandi ntibuzazungurwa n'urubyaro rwe, ntibuzategekwa nk'uko yari asanzwe abutegeka, kukoubwami bwe buzakurwaho hakazima abandi batari abe.
5 “Nukoumwami w'ikusi azakomera, ariko umwe wo mu batware be azamurusha amaboko ahereko atware, kandiubutware bwe buzakomera cyane.
6 Nihashira imyaka bazuzura, kukoumukobwa w'umwami w'ikusi azasangaumwami w'ikasikazi kugirango abuzuze, ariko uwo mukobwa azabura imbaraga z'amaboko ye, uwo mugabona we ubwe ntazahagarara ngo akomere, n'amaboko ye na yo ni uko, ariko uwo mukobwa azatanganwa n'abamuzanye n'umubyeyi we, n'uwamukomezaga icyo gihe.
7 Ariko umwe wo mu rubyaro rwe wakomotse ku gishitsi cye, azahagurukayime ingoma ya sekuruza, azajya mu ngabo yinjire mu bihome by'umwami w'ikasikazi abigirire uko ashaka, yerekane imbaraga ze.
8 Ndetse n'imana zabo azazijyana ho iminyago muri Egiputa, n'ibishushanyo biyagijwe n'ibintu byabo byiza by'ifeza n'izahabu, kandi azamara imyaka aretseumwami w'ikasikazi.
9 Hanyuma uwo mwami w'ikasikazi azatera igihugu cy'umwami w'ikusi, maze asubiremu gihugu cye.
10 “Bukeyeabana be bazateranya imitwe y'ingabo nyinshi batabare, izo ngabo zizatera zisandare nk'umwuzurew'amazi zikwire igihugu, nizimara guhitanya zizagaruka zirwana zihinduraneigihome cy'umwami w'ikusi.
11 Mazeumwami w'ikusi azarakara, azasohoka arwane n'umwami w'ikasikazi. Azagaba ingabo nyinshi, maze ingabo z'umwami w'ikasikazi zizagaruzweumuheton'umwami w'ikusi.
12 Umwami w'ikusi namara kunesha izo ngabo azishyira hejuru, ariko nubwo azaba arimbuye abantu inzovu nyinshi ntazaba anesheje rwose,
13 kukoumwami w'ikasikazi azagaruka akagaba ingabo ziruta iza mbere, kandi nihashira imyaka azazana n'ingabo nyinshi n'ibintu byinshi.
14 Icyo gihe benshi bazahagurutswano kurwanyaumwami w'ikusi, kandi ab'inguguzibo mu bwoko bwawe bazahagurukakugirango basohoze ibyerekanywe mu nzozi, ariko bazagwa.
15 Nukoumwami w'ikasikazi azaza atereumuduguduugoswe n'inkike z'amabuye zikomeye, azazirundaho ikirundo cyo kuririraho ahereko awutsinde. Ingabo z'umwami w'ikusi ndetse n'intore ze ntizizamushobora, ntizizagira amaboko yo kumwimira.
16 Ahubwouzabaahateye azagenza nk'uko ashaka kandi nta wuzamuhagarara imbere, nuko azahagarara mu gihugu gifiteubwiza, arimbuzeukubokokwe.
17 “Nyuma azagambirira kuzanan'ingabo z'igihugu cye cyose, maze azikiranure n'umwami w'ikusi. Azamushyingiraumukobwa we kugirango azanireubwami bw'ikusi kurimbuka, ariko imigambi ye ntizuzura, ntabwo azahindūra icyo gihugu.
18 Hanyuma y'ibyo azahindukiraatere ibirwa ahindūre byinshi, maze undi mutware azashyire iherezo ku gasuzuguroyabasuzuguraga, ndetse azamugaruriraagasuzuguroke,
19 ahereko ahindukirira ibihome byo mu gihugu cye bwite, ariko azasitara agwe ye kuzabonekaukundi.
20 “Bukeyehazahagurukaundi mu cyimbo cyeuzoherezaumukoresha w'ikoro mu gihugu gifiteubwiza, na we nihashira iminsi mike azarimburwa atazizeuburakari cyangwa intambara.
21 “Bukeyemu cyimbo cye hazahagurukaumuntu w'insuzugurwa adahawe icyubahiro cy'ubwami, ariko azaza mu gihe cyo kwirara, aziheshe igihugu kwihakirizwa kwe.
22 Ingabo zizatemba imbere ye nk'umwuzurezimenagurike, ndetse n'umutware w'isezerano na we ni uko.
23 Kandi nibamara gusezerana na we azamuriganya, kuko azaza yihinduyeumunyambaraga nubwo azaba afite abantu bake.
24 Mu minsi yo kwirara azatera ahantu harumbuka hose ho mu gihugu, akore ibyo ba sekuru na ba sekuruzabatigeze gukora, agabanye abantu be imicuzo n'iminyago n'ubutunzi, ndetse azamara igihe gito yigiriye inama yo guteraibihome byaho bikomeye.
25 “Maze namara kwiyungura amaboko n'ubushizi bw'amanga, azateraumwami w'ikusi atabaranye n'ingabo nyinshi. Nukoumwami w'ikusi azarwana intambara afite ingabo nyinshi zikomeye cyane, ariko ntazashikama kuko bazamugambanira.
26 Ndetse abazaba batunzwena we ni bo bazamurimbura, ingabo ze zizangara kandi abenshi muri bo bazicwa.
27 Abo bami bombi imitima yabo izaba iyo gukoraibyaha, bazajya babeshyana bari ku meza amwe ariko imigambi yabo ntizuzura, kuko imperuka izaza mu gihe cyategetswe.
28 Nyuma azasubirana mu gihugu cyeubutunzi bwinshi, kandiumutimaweuzabawanganye n'isezerano ryera, azahakorera nk'uko yishakiye maze asubiremu gihugu cye.
29 “Nuko mu minsi yategetswe azasubiraguteraikusi, ariko muri iyo ntambara yo hanyuma ntibizamera nk'ubwa mbere,
30 kuko inkuge z'i Kitimu zizamuterazikamurwanya, bizatuma agiraubwoba asubireyo arakariye isezerano ryera, kandi azakora uko ashatse.
“Ni koko azasubirayo yitaye ku baretse isezerano ryera.
31 Azahagurutsa ingabo ze zononeubuturobwera n'igihome, bakurehoigitambo gihoraho bashyireho ikizira cy'umurimbuzi.
32 Abaca mu isezerano azabayobesha kubashyeshyenga, ariko abantu bazi Imana yabo bazakomera bakore iby'ubutwari.
33 Kandi abanyabwenge bo mu bantu bazigisha benshi, ariko hazaba igihe kirekire bicwe n'inkota n'umuriro, bajyanwe ari imbohe.
34 Nibagwa muri ibyo byago bazabona gufashwa buhoro, ariko benshi bazifatanya na bo babariganya.
35 Kandi bamwe muri abo banyabwenge bazicwa kugirango bacishwe mu ruganda batunganywe, bere kugezaigihe cy'imperuka kuko izaba igitegereje igihe cyategetswe.
36 “Nuko uwo mwami azakora uko ashatse, yigire muniniyishyire hejuru ngo asumbe imana zose, kandi azavuga ibikomeye bisuzuguzaImana nyamana. Azishyira yizane kugezaahouburakari buzasohorera, kuko ibyagambiriwe bizasohozwa.
37 Kandi uwo mwami ntazita ku mana za ba sekuruza, cyangwa ku gushaka abagore cyangwa ku cyitwa imana cyose, kuko azishyira hejuru ngo asumbe byose.
38 Ahubwo mu cyimbo cyayo azubahaimana y'ibihome, nuko imana ba sekuruzabatigeze kumenya azayubahisha izahabu n'ifeza, n'amabuye y'igiciro cyinshi n'ibintu by'igikundiro.
39 Kandi azanesha ibihome birusha ibindi gukomera afashwa n'iyo mana itigeze kumenywa,uzamwemerera wese azamwogezanya icyubahiro, abahe gutwara benshi kandi azabagabira igihugu ho ingororano.
40 “Nuko mu gihe cy'imperukaumwami w'ikusi azamutera, kandiumwami w'ikasikazi azamuteraameze nka serwakira, azanye amagare n'amafarashi n'inkuge nyinshi atere ibihugu, abisandaremo nk'umwuzurew'amazi,
41 agere no mu gihugu gifiteubwiza. Benshi bazatikizwa keretse Abedomu n'Abamowabu n'imfura z'Abamoni, ni bo bazarokorwa mu kubokokwe.
42 Nuko azabanguraukubokokwe ku bihugu bitari bimwe, n'igihugu cya Egiputa ntikizamurokoka.
43 Ndetse azahindura ibintu by'umurimbo by'izahabu n'ifeza, n'ibindi bintu by'igiciro cyinshi byo muri Egiputa, Abanyalibiya n'Abanyetiyopiya bazamushagara.
44 Ariko inkuru zivuye iburasirazuba n'ikasikazi zizamuhagarikaumutima, aveyo arakaye cyane azanywe no kurimbura, abenshi azabakurahope.
45 Azabamba amahema y'ubwami hagati y'inyanja n'umusoziweraufiteubwiza, nyamara azaba ageze ku munsi w'imperuka ye, nta wuzamuvuna.
1 “Maze icyo gihe Mikayeli, wa mutwareukomeye ujya ahagarikira abantu bawe azahaguruka, hazaba ari igihe cy'umubabaroutigeze kubahouhereye igihe amahanga yabereyehoukageza icyo gihe. Nuko icyo gihe abantu bawe bazaba banditswe mu gitabo, bazarokorwa.
2 Kandi benshi bo muri bo bazaba barasinziriye mu gitaka bazakanguka, bamwe bazakangukiraubugingo buhoraho, abandi bazakangukiragukorwa n'isoni no gusuzugurwa iteka ryose.
3 Kandi abanyabwenge bazarabagirana nk'umucyo wo mu isanzure ry'ijuru, n'abahinduriyebenshi ku bukiranutsi bazaka nk'inyenyeri iteka ryose.
4 “Nuko Daniyeli, bumba igitabougifatanishe ikimenyetso kugezaigihe cy'imperuka, benshi bazajarajara hirya no hino kandiubwenge buzagwira.”
5 Nuko jyewe Daniyeli nditegereza mbona abandi bagabo babiri bahagaze, umwe ku nkombe yo hakuno y'uruzi, undi ku yo hakurya.
6 Umwe abaza wa mugabowari wambayeumwenda w'igitare wari hejuru y'amazi y'urwo ruzi ati “Ibyo bitangaza bizagarukirahe?”
7 Mbona wa mugabowari wambayeumwenda w'igitare wari hejuru y'amazi y'uruzi, atungaukubokokw'iburyo n'ukw'imoso ku ijuru, numva arahira Ihoraho iteka ryose ngo bizamara igihe n'ibihe n'igice cy'igihe kandi ati “Nibamara kumenagura imbaraga z'abera, ibyo byose bizaherako birangire.”
8 Ndabyumva ariko sinabimenya, mperako ndabaza nti “Databuja, ikizaheruka ibindi muri ibyo ni ikihe?”
9 Aransubizaati “Igendere Daniyeli, kuko ayo magambo ahishwe kandi afatanishijwe ikimenyetso kugezaigihe cy'imperuka.
10 Benshi bazatunganywa bazezwa, bazacishwa mu ruganda, ariko ababi bazakomeza gukoraibibi. Kandi nta n'umwe muri bouzayamenya, ariko abanyabwenge bazayamenya.
11 “Uhereye igiheigitambo gihoraho kizakurirwaho bagashyiraho ikizira cy'umurimbuzi, hazacaho iminsi igihumbi na magana abiri na mirongourwenda.
12 Hahirwauzategereza, akageza ku minsi igihumbi na magana atatu na mirongo itatu n'itanu.
13 “Nuko igendereutegereze imperuka, kukouzaruhukakandiukazahagarara mu mugabane wawe iyo minsi nishira.”