1

1 Yosuwa amaze gupfa Abisirayeli babaza Uwiteka bati “Muri twe ni ndeuzabanza guteraAbanyakanāni kubarwanya?”

2 Uwiteka aravuga ati “Abayuda ni bo bazabanzayo, dore mbagabije icyo gihugu.”

3 Nuko Abayuda babwira Abasimeyoni bene wabo bati “Nimuze tujyane mu mugabane wacu turwane n'Abanyakanāni, natwe tuzabatabara mu wanyu mugabane.”Nuko Abasimeyoni bajyana na bo.

4 Abayuda barazamuka, Uwiteka atanga Abanyakanāni n'Abaferizi arababagabiza, bicira i Bezeki ingabo zabo inzovu imwe.

5 Basanga Adonibezeki i Bezeki baramurwanya, banesha Abanyakanāni n'Abaferizi.

6 Ariko Adonibezeki arahunga baramukurikira, baramufatabamuca ibikumwe n'amano manini.

7 Adonibezeki aravuga ati “Abami mirongo irindwi baciwe ibikumwe n'amano manini, bajyaga batoragura ibyokurya munsi y'ameza yanjye, uko nabagize ni ko Uwiteka anyituye.”Nuko bamuzanai Yerusalemu, agwayo.

8 Maze Abayuda batera i Yerusalemu barahatsinda baharimbuza inkota, batwika uwo mudugudu.

9 Maze Abayuda baramanuka batera Abanyakanāni bo mu gihugu cy'imisozi miremire, n'ab'ikusi n'abo mu bibaya.

10 Kandi barongera batera Abanyakanāni bari batuye i Heburoni(kera i Heburonihitwaga i Kiriyataruba), maze banesha Sheshayi na Ahimani na Talumayi.

11 Bavayo batera abari batuye i Debira (kera i Debira hitwaga i Kiriyatiseferi).

12 Ariko Kalebu aravuga ati “Uzatera i Kiriyatiseferi akahatsinda, nzamushyingiraumukobwa wanjye Akisa.”

13 BukeyeOtiniyeli mwene Kenazi murumunawa Kalebu arahatsinda, nuko ashyingirwa wa mukobwa.

14 Maze uwo mukobwa yegeraumugabowe aramuhendahenda ngo asabe se igikingi. Ava ku ndogobe ye, Kalebu aramubazaati “Urashaka iki?”

15 Aramusubizaati “Ubwo wampaye igikingi ikusi, na noneungirireubuntu umpe n'amasōko y'amazi.”Nuko Kalebu amuha amasōko yo harugurun'ayo hepfo.

16 Nuko abana ba wa Mukenisebukwe wa Mose, bazamukanana bene Yuda bavuye mu muduguduw'imikindo, bajya mu butayubw'i Buyudaburi ikusi ya Arada, baturanayo n'abaho.

17 BukeyeAbayuda bajyana n'Abasimeyoni bene wabo, banesha Abanyakanāni b'abaturageb'i Sefati, baraharimbura rwose. Kandi uwo muduguduwitwaga Horuma.

18 Maze Abayuda batsinda i Gaza bageza ku rugabano rwaho, na Ashikeloni n'urugabano rwaho, na Ekuronin'urugabano rwaho.

19 Uwiteka yari kumwe n'Abayuda birukanabene igihugu cy'imisozi miremire, ariko ntibabasha kwirukanaabo mu bibaya kuko bari bafite amagare y'ibyuma.

20 Kalebu bamuha i Heburonink'uko Mose yari yaravuze, yirukanamo bene Anaki uko ari batatu.

21 Ariko Ababenyamini bo ntibirukanye Abayebusi b'abaturageb'i Yerusalemu, nuko Abayebusi baturanan'Ababenyamini i Yerusalemu na bugingo n'ubu.

22 Ab'umuryango wa Yosefu na bo barazamuka ngo batere i Beteli, Uwiteka yari kumwe na bo.

23 Babanza gutumaabatasi i Beteli (kera uwo muduguduwitwaga Luzi).

24 Abo batasi babonyeumuntu wavaga muri uwo mudugudubaramwinginga bati “Twereke irembo ry'uyu mudugudutuzakugirira neza.”

25 Uwo mugaboabereka irembo ry'umudugudu, nuko Abayosefu barimbuza abo muri uwo muduguduinkota, ariko wa mugabon'abo mu rugo rwe bose barabareka.

26 Uwo mugaboaherako ajya mu gihugu cy'Abaheti yubakayoumuduguduawita Luzi, ari ryo zina ryawo na bugingo n'ubu.

27 Abamanase bo ntibirukanye abaturageb'i Betisheyani n'abo mu miduguduyaho, cyangwa ab'i Tānaki n'imiduguduyaho, cyangwa ab'i Dori n'imiduguduyaho, cyangwa aba Ibuleyamu n'imiduguduyaho, cyangwa ab'i Megido n'imiduguduyaho. Nuko abo Banyakanāni bakunda kugumamuri icyo gihugu.

28 Abisirayeli bamaze gukomera bakoresha Abanyakanāni amakoro, ntibabirukanarwose.

29 Abefurayimu na bo ntibirukanye Abanyakanāni batuye i Gezeri, ahubwo Abanyakanāni baturanaga na bo i Gezeri.

30 Abazebulunina bo ntibirukanye abaturageb'i Kitironi cyangwa abaturageb'i Nahalali, ariko abo Banyakanāni baturanaga na bo, bagakoreshwa amakoro.

31 Abashēri na bo ntibirukanye abaturagebo kuri Ako cyangwa ab'i Sidoni, cyangwa abo kuri Ahulabacyangwa abo kuri Akizibu, cyangwa ab'i Heliba cyangwa abo kuri Afika, cyangwa ab'i Rehobu,

32 ahubwo Abashēri baturanan'Abanyakanāni bene icyo gihugu, ntibabirukana.

33 Abanafutalina bo ntibirukanye abaturageb'i Betishemeshi cyangwa ab'i Betanati, ahubwo baturanan'Abanyakanāni bene icyo gihugu, ariko abaturageb'i Betishemeshi n'i Betanati bakoreshwa amakoro.

34 Abamori baherereza Abadani mu gihugu cy'imisozi miremire, ntibabakundira kumanuka mu kibaya.

35 Kandi Abamori bashakaga guturaku musoziwa Heresi muri Ayaloni n'i Shālubimu, ariko bene Yosefu babarushije amaboko, babakoresha amakoro.

36 Nukourugabano rw'Abamori rwaheraga ahaterera hajya muri Akurabimu ku rutare, rukagera mu mpinga.

2

1 Hanyuma marayika w'Uwiteka ava i Gilugaliajya i Bokimu, arababwira ati “Nabavanye muri Egiputa mbazana mu gihugu nasezeranyije ba sogokuruza, nkababwira nti ‘Ntabwo nzaca ku isezerano nabasezeranyije.

2 Namwe ntimugasezerane na bene icyo gihugu, ahubwo muzasenye ibicaniro byabo.’Ariko ntimwanyumviye. Ni iki cyatumye mukoramutyo?

3 Nanjye ni cyo gituma mvuga nti ‘Sinzabirukanaimbere yanyu, ahubwo bazababera nk'amahwa ahanda mu mbavu, kandi imana zabo zizababeraumutego.’”

4 Marayika w'Uwiteka amaze kubwira Abisirayeli bose ayo magambo, abantu batera hejuru n'amajwi arenga, bararira.

5 Aho hantu bahita i Bokimu, batambirirayo Uwiteka ibitambo.

6 Nuko Yosuwa arangije gusezerera Abisirayeli, baragendaumuntu wese ajya muri gakondo ye kuyihindūra.

7 Yosuwa akiriho Abisirayeli bakoreraga Uwiteka, no mu gihe cyose cy'abakuru basigaye Yosuwa amaze gupfa. Abo ni bo bari bazi neza imirimo yose Uwiteka yakoreye Abisirayeli.

8 Nuko Yosuwa mwene Nuniumugaragu w'Uwiteka apfa amaze imyaka ijana n'icumi.

9 Bamuhamba mu rugabano rwa gakondo ye i Timunatiheresi mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu, mu ruhande rw'ikasikazi rw'umusoziwitwa Gāshi.

10 Hanyuma ab'icyo gihe bose na bo barapfa basanga ba sekuruza. Abo bakurikirwa n'ab'ikindi gihe bakura batazi Imana, haba no kumenya imirimo yakoreraga Abisirayeli.

11 Nuko Abisirayeli bakora ibyangwa n'Uwiteka bakorera Bāli.

12 Bimūra Uwiteka Imana ya ba sekuruzayabakuye mu gihugu cya Egiputa, bakurikira izindi mana z'abanyamahanga babakikije bakazipfukamira, barakaza Uwiteka.

13 Nuko bimūra Uwiteka bakorera Bāli na Ashitaroti.

14 Mazeumujinya w'Uwitekaukongēra Abisirayeli, abagabiza abanyazi kubanyaga kandi abahāna mu babisha babo babakikije, bituma batakibasha guhagarara imbere y'ababisha babo.

15 Aho bajyaga hose Uwiteka yabatezaga ibyago nk'uko yababwiye akabarahira, bariheba cyane.

16 Maze Uwiteka ahagurutsa abacamanza, babakiza amaboko y'ababanyagaga.

17 Ariko banga kumvira abacamanza babo, ahubwo bararikira izindi mana bakazipfukamira bakayoba vuba. Bavuye mu ngeso ba sekuruzabagendanaga bumvira amategeko y'Uwiteka, ariko bo ntibagenjeje batyo.

18 Ariko uko Uwiteka yabahaga abacamanza yagumanaga n'umucamanza wese, akabakiza amaboko y'ababisha babo mu gihe cy'uwo mucamanza cyose, kuko Uwiteka iyo yumvaga iminiho yabo bayitewe n'ababarenganya babahata, yabagiriraga impuhwe.

19 Ariko kandi iyoumucamanza yamaraga gupfa, basubiraga inyuma bakarusha ba sekuruzakwiyonona, bagakurikira izindi mana bakazikorera, bakazipfukamira. Ntabwo baroreraga imirimo yabo mibi, ahubwo bakīnangira imitima.

20 Nukoumujinya w'Uwitekaukongēra Abisirayeli, akavuga ati “Ubu bwoko bwishe isezerano ryanjye nasezeranye na ba sekuruza, bwanga kunyumvira.

21 Nanjye sinzongera kwirukanaimbere yabo irindi shyanga ryose mu yasigaye Yosuwa amaze gupfa,

22 kugirango Abisirayeli mbageragereshe ayo mahanga, ndebe ko bakomeza kugendera mu nzira z'Uwiteka nk'uko ba sekuruzabazigenderagamo, cyangwa ko bakwanga.”

23 Ni cyo cyatumye Uwiteka asigaza ayo mahanga ntayirukanevuba, kandi ntayagabize Yosuwa.

3

1 Ayo mahanga ni yo Uwiteka yari yarekeye kugirango ayageragereshe Abisirayeli, cyane cyane abatamenye intambara zose z'i Kanāni,

2 kugirango ab'ibihe by'Abisirayeli byose bamenyerezwe intambara, kuko muri bo harimo abari bataziuburyo bwazo.

3 Muri ayo mahanga harimo abatware b'intebe batanu b'Abafilisitiya n'Abanyakanāni bose, n'Abasidoni n'Abahivi bo ku musoziwa Lebanoni,uhereye ku musoziBāliherumoniukageza mu irasukirory'i Hamati.

4 Ariko barekewe kugirango bagerageze Abisirayeli, kumenya ko bakwemera kwitondera amategeko Uwiteka yategekesheje ba sekuruzaururimirwa Mose.

5 Nuko Abisirayeli baturanan'Abanyakanāni n'Abaheti, n'Abamori, n'Abaferizi n'Abahivi n'Abayebusi.

6 Barashyingirana kandi bakorera imana zabo.

7 Nuko Abisirayeli bakora ibyangwa n'Uwiteka, bibagirwa Uwiteka Imana yabo bakorera Bāli na Asheroti.

8 Ni cyo cyatumyeumujinya w'Uwitekaukongēra Abisirayeli, abahāna mu maboko ya Kushanirishatayimuumwami w'i Mezopotamiya. Abisirayeli bakorera Kushanirishatayimuuburetwa imyaka munani.

9 Abisirayeli baherako batakambira Uwiteka, Uwiteka abahagurukirizaumuvunyi witwa Otiniyeli mwene Kenazi murumunawa Kalebu, ari we wabakijije.

10 Kandiumwuka w'Uwiteka amuzaho, abaumucamanza w'Abisirayeli. Arahagurukaaratabara, Uwiteka amugabiza Kushanirishatayimuumwami w'i Mezopotamiya, aramunesha.

11 Nuko igihugu cyabo gihabwa ihumureimyaka mirongo ine, maze Otiniyeli mwene Kenazi arapfa.

12 Abisirayeli bongera gukoraibyangwa n'Uwiteka. Uwiteka aha Eguloniumwami w'i Mowabu amaboko yo kurwanya Abisirayeli, kuko bari bakoze ibyangwa n'Uwiteka.

13 Yitabariza Abamori n'Abamaleki, batera Abisirayeli barabanesha, bahindūraumuduguduw'imikindo.

14 Nuko Abisirayeli bakorera Eguloniumwami w'i Mowabuuburetwa imyaka cumi n'umunani.

15 Hanyuma Abisirayeli batakambira Uwiteka, abahagurukirizaumuvunyi Ehudi mwene Gera w'Umubenyamini,utwarira imoso. BukeyeAbisirayeli bamuha indabukirano ngo ajye kurabukiraEguloni,umwami w'i Mowabu.

16 Maze Ehudi yicurishiriza inkota y'amugi abiri ireshya n'umukonoumwe, ayambara ku itako ry'iburyo, ayirenzaho imyambaro ye.

17 Agezeyo aha Eguloniumwami w'i Mowabu izo ndabukirano, Eguloniyariumuntu w'igihonjoke.

18 Nuko amaze gutanga indabukirano, asezerera abazizanye.

19 Ariko we ageze mu nganzo z'i Gilugaliarakimirana, ageze ibwami abwiraumwami ati “Nyagasani, ngufitiyeubutumwa nakubwira twiherereye.”
Na we ati “Nimuceceke.”Abari kumwe na we bariheza.

20 Nuko Ehudi aramwegera aho yari yicaye wenyine mu nzu irimo amafu, Ehudi aravuga ati “Ngufitiyeubutumwa bw'Imana.”Nuko Eguloniahagurukaku ntebe ye.

21 Ehudi aramburaukubokokw'ibumosoakura inkota ku itako ry'iburyo, ayimutikura ku nda

22 ikirindi kinjirana na yo, ibinure birayirengera ntiyayikuramo, isohokera mu mugongo.

23 Maze Ehudi arasohoka, ageze ku nkomanizo aramukingirana, akingisha inzugi z'iyo nzuurufunguzo.

24 Amaze gusohoka abagaragu b'umwami baraza, basanga inzugi z'iyo nzu zikinze barabazanya bati “Mbese aho ntiyagiye ku nama mu nzu irimo amafu?”

25 Bageza ubwo bakozwe n'isoni adakinguye, bararambirwa. Nuko bendaurufunguzo barakingura, basangaumwami wabo arambaraye hasi ari intumbi.

26 Ariko bagitegereje, Ehudi arahunga anyura muri za nganzo arabakira, ajya i Seyira.

27 Ageze mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu, avuza ikondera. Abisirayeli bamanukanana we, bava mu misozi yabo abarangaje imbere.

28 Arababwira ati “Nimunkurikire, kuko Uwiteka abagabije ababisha banyu b'i Mowabu.”Nuko bamanukanana we, bakinga ibyambu bya Yorodani hateganye n'i Mowabu, ntibakundiraumuntu wese kwambuka.

29 Muri iryo rwana bica abantu inzovu imwe b'Abamowabu, abakomeye bose b'intwari nta muntu n'umwe warokotse.

30 Nuko uwo munsi Abamowabu baneshwa n'Abisirayeli, igihugu gihabwa ihumureimyaka mirongo inani.

31 Ehudi akurikirwa na Shamugarimwene Anati, yica Abafilisitiya magana atandatu abicisha igihosho, na we akiza Abisirayeli.

4

1 Nuko Ehudi amaze gupfa, Abisirayeli bongera gukoraibyangwa n'Uwiteka.

2 Ni cyo cyatumye Uwiteka abatanga mu maboko ya Yabiniumwami w'i Kanāni watwaraga i Hasori, kandiumugabaw'ingabo ze yari Sisera, yari atuye i Harosheti aho abanyamahanga benshi bari batuye.

3 Abisirayeli batakambira Uwiteka, kuko Yabini yari afite amagare y'ibyuma maganaurwenda, nuko amara imyaka makumyabiri agirira Abisirayeli nabi cyane.

4 Icyo giheumucamanza w'Abisirayeli yari Deboraumuhanuzikazi, muka Lapidoti.

5 Yari atuye munsi y'igiti cy'umukindo wa Debora, hagati y'i Rama n'i Beteli mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu. Abisirayeli bose bajyaga bamusanga ngo abacire imanza.

6 Nuko atumiraBaraki mwene Abinowamu i Kedeshi y'i Nafutali, aramubwira ati “Uwiteka Imana y'Abisirayeli yagutegetse ngo ‘Gendaukoranyirize i Tabora abantu inzovu imwe, abo mu Banafutalin'abo mu Bazebuluni.

7 Nanjye nzagushangisha Siseraumugabaw'ingabo za Yabini ku mugeziKishoni n'amagare ye n'ingabo ze, nzamukugabiza.’”

8 Baraki aramusubizaati “Nuko nitujyana nzagenda, ariko nutagenda nanjye sinzagenda.”

9 Aramusubizaati “Niukurituzajyana, ariko rero nta cyubahirouzabona muri iryo tabarouzatabara, kuko Uwiteka agiye gutanga Sisera ngo aneshwe n'umugore.”Debora aherako ahagurukanana Baraki, bajya i Kedeshi.

10 BukeyeBaraki akoranyiriza Abazebulunin'Abanafutalii Kedeshi, bateranya abantu inzovu imwe bajyana na we, na Debora na we barajyana.

11 Ariko Heberi w'Umukeniyari yitandukanije n'Abakeni. Ni bo bene Hobabu sebukwe wa Mose, yari ashinze ihema rye munsi y'igiti cy'umwela i Sananimu, hateganye n'i Kedeshi.

12 Nuko Sisera amenya yuko Baraki mwene Abinowamu azamutse, agiye ku musoziw'i Tabora.

13 Maze Sisera ateranya amagare ye yose y'ibyuma maganaurwenda n'ingabo zose zari kumwe na we, bava i Harosheti h'abanyamahanga bajya ku mugeziKishoni.

14 Debora abwira Baraki ati “Haguruka, kuko uyu munsi ari wo Uwiteka akugabijeho Sisera. Mbese Uwiteka si weukugiyeimbere?”
Nuko Baraki aramanuka n'ingabo ze uko ari inzovu imwe, bava ku musoziw'i Tabora abarangaje imbere.

15 Uwiteka atatanyiriza imbere ya Baraki Sisera n'amagare ye yose, n'ingabo ze zose abaneshesha inkota. Sisera ahubukamu igare rye, arahunga agenza ibirenge.

16 Baraki aherako akurikira ayo magare n'ingabo ze abageza i Harosheti h'abanyamahanga, ingabo za Sisera zose zishirira ku nkota, ntiharokokaumuntu n'umwe.

17 Ariko Sisera arahunga, agenza ibirenge agera ku ihema rya Yayeli muka Heberi w'Umukeni, kuko Yabiniumwami w'i Hasori n'umuryango wa Heberi Umukenibari bafitanye amahoro.

18 Yayeli arasohoka asanganira Sisera aramubwira ati “Gana hano mutware, winjire iwanjye ntutinye.”Nuko arahindukirayinjira mu ihema rye, amworosauburengiti.

19 Sisera aramubwira ati “Ndakwinginze mpautuzitwo kunywa, kuko nguyeumwuma.”Yayeli apfundura icyansi cy'amata, arayamuhereza, aranywa, maze aramworosa.

20 Sisera aramubwira ati “Wihagararire mu muryango w'ihema, nihagiraumuntu uza akakubazaati ‘Mbese hariumuntuugezeaha?’Umusubizeuti ‘Reka da.’”

21 Yayeli muka Heberi yendaurubambo rw'ihema n'inyundo, aza yomboka amukubitaurubambo muri nyiramivumbi rutunguka hasi, kuko yari mu iroro ryinshi arushyecyane, nuko araca.

22 Ariko Baraki yari agikurikiranye Sisera, Yayeli arasohoka aramusanganira aramubwira ati “Ngwino nkwereke uwoushaka.”Binjirana iwe, asanga Sisera agaramye yapfuye,urubambo rukimuraramyemo.

23 Uwo munsi Uwiteka acogoza Yabiniumwami w'i Kanāni imbere y'Abisirayeli.

24 Nuko Abisirayeli bariyongeranya bagira amaboko, banesha Yabiniumwami w'i Kanāni kugezaubwo bamurimbuye rwose.

5

1 Uwo munsi Debora na Baraki mwene Abinowamu bararirimba bati

2 “Abagaba barangaje imbere y'Abisirayeli,
Kandi abantu bitanze babikunze,
Nimubishimire Uwiteka.

3 Nimwumve mwa bami mwe,
Mutegeamatwi namwe batware.
Ngiye kuririmbira Uwiteka,
Ndaririmba ishimwe ry'Uwiteka Imana ya Isirayeli.

4 Uwiteka ubwo wavaga i Seyiri,
Ugaturukamu gihugu cya Edomu,
Isi yahinzeumushitsi, ijuru rirareta,
N'ibicu bitonyanga amazi.

5 “Imisozi itengagurikira imbere y'Uwiteka,
Na Sinayi na yo, imbere y'Uwiteka Imana ya Isirayeli.

6 “Mu gihe cya Shamugarimwene Anati,
No mu gihe cya Yayeli,
Ibihogere byarimoubusa,
Abagenzi bagendaga basesera mu tuyiratw'uruboko.

7 Abatware b'Abisirayeli bari baracitse intege,
Kugezaubwo njyewe Debora nahagurutse,
Mpagurukandiumubyeyi w'Abisirayeli.

8 Bishakira imana nshya,
Intambara ziherako zugariza amarembo yabo.
Nta ngabo habe n'icumu byari bikiboneka,
Mu ngabo inzovu enye z'Abisirayeli.

9 Umutimawanjye wishimire abatware b'Abisirayeli,
Wishimire n'abantu bitanze babikunze,
Nimuhimbaze Uwiteka!

10 Mwa bahetswe n'indogobe z'imyeru, mwe,
Namwe abicariye ibisuna byiza cyane,
Namwe abagenzi uko mugenda mu nzira, nimuririmbe.

11 Kure y'induru z'abarasana, aho bavoma amazi,
Abe ari ho bazajya bavugiraibyo gukiranuka by'Uwiteka,
N'ibyo gukiranuka ko ku ngoma ye muri Isirayeli.
Nuko abantu b'Uwiteka bamanukanaamahoro mu marembo.

12 Kanguka, kanguka Debora!
Kanguka, kanguka himba indirimbo!
HagurukaBaraki mwene Abinowamu,
Ujyane abanyagano abari bakujyanye uri imbohe.

13 Abasigaye mu banyacyubahiro,
N'abo muri rubanda baramanuka,
Uwiteka amanurwa no kuntabara abakomeye.

14 Abefurayimu bari bashinze imizi muri Amaleki baraza,
Bakurikirwa n'ingabo z'Ababenyamini hagati muri bo,
Mu ba Makiri habonekamo abagaba,
Kandi mu Bazebulunihavamo abajyana inkoni y'umutware w'ingabo.

15 Abatware b'intebe ba Isakari bari kumwe na Debora,
Abandi ba Isakari bakurikira Baraki,
Birukiramu gikombe bamusibaniraho,
Ku migezi ya Rubenibahagira inama zikomeye.

16 Icyakwicaje mu mikumbi y'intama,
Gupfa kumva imyirongi y'abungeri ni iki?
Ku migezi ya Rubenini ho bibūranyirije cyane,

17 N'Abanyagaleyadi bigumiyehakurya ya Yorodani.
Ni iki cyatumye Abadani basigara mu mato?
Abashēri na bo biyicariye mu mwaro,
Bigumiramu bigobe by'inyanja.

18 Abazebulunini abantu bahaze amagara yabo,
Ntibatinye gupfa.
N'Abanafutalini uko,
bitanze mu rugamba rubahanamiye.

19 “Abami baraza bararwana,
Abami b'i Kanāni barwanira i Tānaki ku migezi y'i Megido,
Ariko nta kintu cy'urwunguko babonye.

20 Ijuru riratabara,
Inyenyeri mu ngendo zazo zirwana na Sisera.

21 UmugeziKishoniurabatembana rwose,
Wa mugeziwa kera witwa Kishoni.
Wa bugingo bwanjye we, wasiribanze abakomeye!

22 Nuko amafarashi atabaguza yambuka,
Asimbukanaimbaraga, ahama.

23 ‘NimuvumeMerozi’, ni ko marayika w'Uwiteka yavuze.
‘Muvumeabaturagebaho cyane,
Kuko batatabaye Uwiteka,
Ntibatabaranye n'Uwiteka kurwanya abakomeye.’

24 “Yayeli ahabweumugisha kurusha abandi bagore,
Yayeli uwo ni we muka Heberi w'Umukeni,
Kurutaabandi bagore baba mu mahema.

25 Yamusabye amazi amuha amata,
Amuzanira ikivugutomu njome ya gipfura.

26 Aramburaukubokoasingiraurubambo,
Arambura n'ukw'iburyo asingira inyundo y'abakozi,
ArukubitaSisera arushimangira mu mutwe,
Rutobora muri nyiramivumbi.

27 Aripfunya yikubitahasi agaramye,
Nuko amugwa ku birenge,
Aho yaguye ni ho yapfiriye.

28 “Nyina wa Sisera ahanga amaso mu idirishya,
Ahanga amaso mu idirishya arira,
Ati ‘Ni iki cyatumye igare rye ritinda kuza?
Inziga z'amagare ye zitindishijwe n'iki?’

29 Abanyabwenge bo mu baja be b'icyubahiro baramusubiza,
Nk'uko na we yibwiraga,

30 Bati ‘Ahari babonye iminyago ni yo bakigabana,
Umugabowese aragabanaumukobwa cyangwa abakobwa babiri.
Sisera aragabanaumunyago w'imyenda y'amabara,
Imyenda y'amabara idaraje,
Idarajwe amabara impande zombi,
Yo kukwambika mu ijosi.’

31 “Uwiteka, ababisha bawe barakarimbuka batyo,
Ariko abagukunda babe nk'izuba rirashe ritangaje.”
Nuko igihugu gihabwa ihumureimyaka mirongo ine.

6

1 Abisirayeli bakora ibyangwa n'Uwiteka, Uwiteka abahāna mu maboko y'Abamidiyani imyaka irindwi.

2 Nuko Abamidiyani banesha Abisirayeli, batera Abisirayeli gushaka aho kwihisha mu bihanamanga byo mu misozi no mu mavumo no mu bihome.

3 Kandi Abisirayeli barangizaga kubiba, Abamidiyani bakazamukanan'Abamaleki n'ab'iburasirazuba bakabatera,

4 bakagandikayo bagasiribanga imyaka yaboukageza i Gaza, ntibabasigire na ruminja naho yaba intama cyangwa inka cyangwa indogobe mu Bisirayeli.

5 Bazamukanaga n'amatungo yabo n'amahema yabo basa n'amarumbo y'inzige,ubwabo n'ingamiya zabo ntibyagiragaumubare, bazanwaga no kurimbura icyo gihugu.

6 Nuko Abisirayeli bariheba cyane ku bw'Abamidiyani, baherako batakambira Uwiteka.

7 Icyo gihe Abisirayeli batakambiye Uwiteka ku bw'Abamidiyani,

8 Uwiteka abatumahoumuhanuzi arababwira ati “Uwiteka Imana y'Abisirayeli ivuze iti ‘Nabakuye muri Egiputa no mu nzu y'uburetwa,

9 nuko mbakiza amaboko y'Abanyegiputa n'amaboko y'ababarenganyaga bose mbirukanaimbere yanyu, mbaha igihugu cyabo.

10 Ndababwira nti: Ndi Uwiteka Imana yanyu, mwe kubahaimana z'Abamori bene iki gihugu murimo, ariko mwanga kunyumvira.’”

11 Nuko marayika w'Uwiteka araza yicara munsi y'igiti cy'umwela, cyari muri Ofura kwa Yowasi w'Umwabiyezeri. Umuhungu we Gideyoni yasekuragaingano mu muvurebengeramo vino, ngo azihishe Abamidiyani.

12 Marayika w'Uwiteka aramubonekera aramubwira ati “Uwiteka ari kumwe nawe wa munyambaraga we,ugiran'ubutwari.”

13 Gideyoni aramusubizaati “Mutware, niba Uwiteka ari kumwe natwe ni iki gituma ibyo byose bitubaho? N'imirimo ye yose itangaza iri he, iyo ba sogokuruzabatubwiye ngo ‘Uwiteka ni we wadukuyemuri Egiputa?’Ariko noneho Uwiteka yaradutaye, yatugabije Abamidiyani.”

14 Nuko Uwiteka aramwitegereza aramubwira ati “Genda uko izo mbaraga zawe zingana,ukizeAbisirayeli amaboko y'Abamidiyani. Si jyeugutumye?”

15 Gideyoni aramusubizaati “Ariko Uwiteka, Abisirayeli nabakirisha iki? Iwacu ko turi aboroheje mu muryango wa Manase, nkaba ndiumuhererezi mu nzu ya data yose.”

16 Uwiteka aramubwira ati “Niukurinzabana nawe, kandiuzanesha Abamidiyani nk'uneshaumuntu umwe.”

17 Gideyoni aramusubizaati “Niba mpiriwe mu maso yawe, nyereka ikimenyetso kimpamiriza ko ari wowe tuvuganye.”

18 Gideyoni arongera aravuga ati “Ndakwinginze ntuve aha, kugezaaho ndi bugarukirenkuzaniye ituro nkarishyira imbere yawe.”
Marayika aramusubizaati “Ndaguma aha kugezaaho uri bugarukire.”

19 Gideyoni ajya iwe abagaumwana w'ihene, akora n'udutsima tudasembuye twa efa y'ifu. Inyama azishyira mu cyibo,umufawazo awusukamu rwabya, abimusangisha munsi y'igiti cy'umwela aramuhereza.

20 Maze marayika w'Imana aramubwira ati “Enda iyi nyama n'utwo dutsimaubishyire hejuru y'iki gitare,usukehon'umufawazo.”Nuko abigenza atyo.

21 Nyuma marayika w'Uwiteka atunga ipfundo ry'inkoni yari yitwaje, arikoza ku nyama n'utwo dutsima. Uwo mwanyaumurirouva mu gitare,utwika izo nyama n'utwo dutsima. Nuko marayika w'Uwiteka aramubura, ntiyongera kuboneka imbere ye.

22 Maze Gideyoni amenye ko ari marayika w'Uwiteka aravuga ati “Ni ishyano Mwami Imana, kuko mbonye mu maso ha marayika w'Uwiteka, turebanye.”

23 Nuko Uwiteka aramubwira ati “Humura, witinya ntupfa.”

24 Gideyoni aherako yubakira Uwiteka igicaniro aho ngaho akita Yehovashalomu, kiracyari ku musoziOfura w'Abiyezeri na bugingo n'ubu.

25 Nuko ijoro ry'uwo munsi Uwiteka aramubwira ati “Enda impfizi ya so ntoya, wende n'indi ya kabiri imaze imyaka irindwi, mazeusandaze igicaniro so yubakiye Bāli,utemeAshera iri hafi yacyo,

26 maze wubakire Uwiteka Imana yawe igicaniro ku kanunga kubatsweho igihomeubyitondeye, kandi wende impfizi ya kabiriuyitambeho igitambo cyoswa,ucyosheshe inkwi za Ashera uri buteme.”

27 Nuko Gideyoni ajyana abagabo icumi bo mu bagaragu be, abigenza nk'uko Uwiteka yamutegetse. Ariko yabikoze nijoro ntiyatinyutse kubikora ku manywa, kuko yatinyaga abo mu muryango wa se n'abatuye muri uwo mudugudu.

28 Bukeyebwaho abo muri uwo mudugudubabyutse mu gitondo kare, basanga igicaniro cya Bāli gisandaye na Ashera yari hafi yacyo yaguye, n'impfizi ya kabiri yatambwe hejuru y'igicaniro cyubatswe muri iryo joro.

29 Barabazanya bati “Ni nde wakoze ibi?”Barabibaririza bamenya ko ari Gideyoni mwene Yowasi wabikoze.

30 Nuko abo muri uwo mudugudubabwira Yowasi bati “Sohoraumuhungu wawe apfe kuko yasandaje igicaniro cya Bāli, agatema Ashera yari hafi yacyo.”

31 Yowasi asubizaabamuhagurukiyebose ati “Murashaka kuburanira Bāli, cyangwa murashaka kumukiza?”Ati “Ushaka kumuburanira bamwice hakiri kare. Niba ari imana niyiburanire kuko basandaje igicaniro cyayo.”

32 Ni cyo cyatumye uwo munsi Yowasi yita Gideyoni Yerubāli avuga ati “Bāli nimurege”kuko yasandaje igicaniro cyayo.

33 Abamidiyani bose n'Abamaleki n'ab'iburasirazuba bateranira hamwe, barambuka bagandika mu kibaya cy'i Yezerēli.

34 Imana iha Gideyoni ku mwuka wayo aherako avuza ikondera, Ababiyezeri bateranyirizwa aho ari.

35 Atuma impuruzamu gihugu cya Manase cyose na bo bateranira aho ari, atuma izindi mu Bashēri no mu Bazebulunino mu Banafutali, barazamuka ngo bahure.

36 Gideyoni abwira Imana ati “Nibauzakirisha Abisirayeliukubokokwanjye nk'uko wavuze,

37 dore ngiye kurambikaubwoya bw'intama ku mbuga. Ninsanga ikime gitonze ku bwoya gusa ahandi hose habukikije humye, nzamenyeraho yukoushaka gukirisha Abisirayeliukubokokwanjye nk'uko wavuze.”

38 Nuko biba bityo. Gideyoni azindutse mu gitondo kare asanga bwanese, arabukamura avanamo amazi y'ikime yuzuraimbehe.

39 Gideyoni arongera abwira Imana ati “Ntundakarire mvuge rimwe gusa: ndakwinginze nongere ngeragereshe ubu bwoya. Nonehoubutakabwose buneteshwe n'ikime, arikoubwoya abe ari bwo busigara bwumye.”

40 Nuko Imana ibigenza ityo muri iryo joroubwoya bwonyine burakakara,ubutakabwose buratota.

7

1 Yerubāli ari we Gideyoni n'abantu bose bari kumwe na we, bazinduka mu gitondo kare bajya kugandika ku isōko ya Harodi, kandi ingando z'Abamidiyani zari ikasikazi yaho mu kibaya giteganye n'umusoziMore.

2 Nuko Uwiteka abwira Gideyoni ati “Abantu muri kumwe bakabije kuba benshi, ni cyo gituma ntemera gutanga Abamidiyani mu maboko yanyu kugirango Abisirayeli batanyirariraho bati ‘Amaboko yacu ni yo yadukijije.’

3 None genda ujye imbere y'ingabourangurureuti ‘Utinya wese muri mwe agahindaumushyitsi, nave ku musoziGaleyadi atahe.’”Nuko abantu inzovu ebyiri n'ibihumbi bibiri barataha, hasigara inzovu imwe.

4 Uwiteka aherako abwira Gideyoni ati “Abantu baracyakabije kuba benshi. Manukanana bo mujye ku mugezimbakugeragerezeyo. Nuko uwo ndi bukubwire ko ari we mujyana abe ari we mujyana, kandi uwo ndi bukubwire nti ‘Ntimujyane’, ntagende.”

5 Nuko amanukanan'abo bantu bajya ku mugezi. Uwiteka abwira Gideyoni ati “Umuntu wese uri bujabagize amaziururimink'imbwaumushyire ukwe, kandi uri bunyweapfukamyeumushyire ukwe.”

6 Umubarew'abanywesheje amashyi uba magana atatu, ariko abandi bose banyoye bapfukamye.

7 Uwiteka abwira Gideyoni ati “Abantu magana atatu banywesheje amashyi ni bo nzabakirisha, kuko nkugabije Abamidiyani. Nuko abandi bose nibasubireiwabo.”

8 Abo magana atatu benda impamba za bagenzi babo n'amakondera, maze Gideyoni yohereza Abisirayeli bandi bose mu mahema yabo, ariko we asigarana n'abo magana atatu. Kandiurugerero rw'Abamidiyani rwari hepfo ye mu kibaya.

9 Ijoro ry'uwo munsi Uwiteka aramubwira ati “Haguruka,umanuke ujye mu rugerero rwabo kuko mbakugabije.

10 Kandi nibautinya kumanuka, jyana n'umugaragu wawe Pura muri urwo rugerero,

11 mwumve ibyo bavugauherekougireimbaraga. Nuko manuka ujye mu rugerero.”Amanukanan'umugaragu we Pura bagera mu ngabo za mbere zari zirinzeurugerero.

12 Abamidiyani n'Abamaleki n'ab'iburasirazuba, bari bararaye mu kibaya basa n'irumbo ry'inzige, n'ingamiya zabo zitabarika bingana n'umusenyi wo mu kibaya cy'inyanja.

13 Nuko Gideyoni agezeyo yumvaumuntu arotorera mugenzi we ati “Umva ye, narose inzozi mbona irobe rya sayiri ritembagara mu rugerero rw'Abamidiyani ryikubitaku ihema, iryo hema riherako rigwa rigaramye.”

14 Mugenzi we aramusubizaati “Nta kindi, iyo ni inkota ya Gideyoni mwene Yowasiumugabowo mu Bisirayeli. Imana yamugabije Abamidiyani n'ingabo zabo zose.”

15 Nuko Gideyoni yumvise izo nzozi n'uko zisobanuwe ashima Imana, asubiramu ngando z'Abisirayeli arababwira ati “Nimuhagurukekuko ingabo z'Abamidiyani Uwiteka yazitugabije.”

16 Nuko abo bagabo uko ari magana atatu abagabanyamo imitwe itatu,umuntu wese amuha ikondera n'ikibindi kirimoubusa, bashyiramourumuri.

17 Arababwira ati “Mundebereho, uko ngira namwe abe ari ko mugira. Ningera ku ngabo za mbere munyitegererezeho, ibyo mubonangira abe ari ko mugiranamwe.

18 Nuko nimvuza ikondera n'abo turi kumwe, namwe muhereko muvuzeamakondera mu mpande zose z'urugerero, muvugemuti ‘Ku bw'Uwiteka na Gideyoni.’”

19 Nuko Gideyoni n'abantu ijana bari kumwe bagera mu ngabo za mbere mu kavamashyiga, bari bagejeje igihe abarinzi bahinda abandi, baherako bavuza amakondera, bamenagura ibibindi bari bafite mu ntoki.

20 Nuko iyo mitwe itatu ivugiriza icyarimwe amakondera, bamenagura ibibindi, bazunguza imuri n'ukubokokw'imoso bafashe amakondera mu kubokokw'iburyo, bayavuza barangururabati “Inkota y'Uwiteka na Gideyoni.”

21 Umuntu wese ahagarara aho ageze bakubyeurugerero rw'Abamidiyani, ingabo zabo zose zicikamo igikuba, ziravurungana zirahunga.

22 Nuko abo bantu magana atatu bakomeza kuvuzaamakondera. Uwiteka atera Abamidiyani gusubiranamo bicanya inkota, nuko ingabo zisigaye zirahunga zigera i Betishita ku nzira ijya i Zerera, no mu rugabano rwa Abeli Mehola hateganye n'i Tabati.

23 Abisirayeli bo mu Bunafutalin'abo mu Bwasheri n'abo mu Bumanase bose, bateranira hamwe bakurikira Abamidiyani.

24 Kandi Gideyoni atuma impuruzamu gihugu cyose cy'imisozi ya Efurayimu kubabwira ngo bamanuke batere Abamidiyani, babatangirire ku ruzi Yorodani kugezai Betibara. Nuko Abefurayimu bose baraterana, babategera ku ruzi Yorodani kugezai Betibara.

25 Bafata abatware babiri b'Abamidiyani, Orebu na Zēbu. Orebu bamwicira ku gitare cya Orebu, Zēbu bamwicira mu rwengero rwa vino rwa Zēbu, bakurikira Abamidiyani, maze bazanira Gideyoni igihanga cya Orebu n'icya Zēbu hakurya ya Yorodani.

8

1 Abefurayimu baramubazabati “Ni iki cyatumyeutaduhuruzaugiyekurwana n'Abamidiyani? Waduketse iki?”Baramutonganya cyane.

2 Na we arababaza ati “Nakoze iki gihwanye n'ibyanyu? Mbese impumbano z'imizabibu y'Abefurayimu ntizirushaumwengo wose w'Ababiyezeri kuryoha?

3 Kandi abatware b'i Midiyani Orebu na Zēbu, Uwiteka yarababagabije. Mbese mbarushije iki mu byo mwakoze?”Amaze kuvugaatyo,umujinya bari bamufitiyeuracogora.

4 Nuko Gideyoni ageze kuri Yorodani, yambukanan'ingabo ze magana atatu zari kumwe na we baguye isari, ariko rero bakomeza gukurikirana Abamidiyani.

5 Ageze i Sukotiabwira abaho ati “Ndabinginze mumfunguririre abantu twazanye kuko baguye isari, kandi turacyakurikiranye abami b'i Midiyani, Zeba na Salumuna.”

6 Abatware b'i Sukotibaramusubizabati “Mbese Zeba na Salumunaubwourabafite tukabona gufunguriraingabo zawe?”

7 Gideyoni aravuga ati “Uwiteka namara kungabiza Zeba na Salumuna, nzaza ntanyagurishe imibiri yanyu amahwa yo mu ishyamba n'imifatangwe.”

8 Maze Gideyoni avayo ajya i Penuweli, n'abaho ababwira bene ibyo, na bo bamusubizank'uko ab'i Sukotibamushubije.

9 Nuko abwira ab'i Penuweliati “Ningaruka amahoro, nzamenagura uyu munara.”

10 Kandi Zeba na Salumunabari i Karikori n'ingabo zabo zacitse ku icumu zo mu ngabo zose z'ab'iburasirazuba, bose bari abantu nk'inzovu imwe n'ibihumbi bitanu, kuko abaguye ku rugamba bose bitwaje inkota bari agahumbi n'inzovu ebyiri.

11 Maze Gideyoni azamukanamu nzira ijya mu banyamahema iburasirazuba bw'i Noba n'i Yogibeha, anesha izo ngabo kuko zari zīraye.

12 Nuko Zeba na Salumunabarahunga ariko arabakurikirana, afata abo bami b'i Midiyani Zeba na Salumuna, atatanya ingabo zabo zose.

13 Gideyoni mwene Yowasi agarukiraku musoziw'i Heresi aratabaruka.

14 Ahura n'umusorewo mu b'i Sukoti, aramufataamubazaiby'iwabo, na we amwandikira amazina y'abatware b'i Sukotin'ibisonga byaho, bose baba mirongo irindwi na barindwi.

15 Ageze mu b'i Sukotiarababwira ati “NimurebeZeba na Salumunamwari mukincaumuganingo ‘Mbese Zeba na Salumunaubwourabafite tukabona gufunguriraabantu bawe barushye?’”

16 Nuko ajyana abatware bo muri uwo mudugudu, aca amahwa yo mu ishyamba n'imifatangwe, abizitagurisha ab'i Sukoti.

17 Maze asenya wa munaraw'i Penuweli, yica abantu bo muri uwo mudugudu.

18 Aherako abaza Zeba na Salumunaati “Mbese abantu mwiciye i Tabora basaga bate?”
Baramusubizabati “Basaga nawe. Umuntu wese muri bo yasaga n'umwana w'umwami.”

19 Arababwira ati “Bari abavandimwe, ndetse ni bene mama. Mbarahiye Uwitekauhoraho, iyaba mwarabakijije sinajyaga kubica.”

20 Nuko abwira imfura ye Yeteri ati “Hagurukaubice.”Ariko uwo musoreatinya gukurainkota ye kuko yari akiri muto.

21 Nuko Zeba na Salumunabaravuga bati “Hagurukautwiyicireubwawe, kuko ukoumuntu ari, ari ko imbaraga ze zingana.”Gideyoni aherako arahagurukayica Zeba na Salumuna, yambura ingamiya zabo ibirezi byari ku majosi yazo.

22 Maze Abisirayeli babwira Gideyoni bati “Nonehoudutegeke woweubwawe,uzaturageumwana wawe n'umwuzukurukuko wadukijije Abamidiyani.”

23 Gideyoni arabasubizaati “Sinemeye kubategeka, n'umuhungu wanjye ntabwo azabategeka, ahubwo Uwiteka ni weuzabategeka.”

24 Maze arababwira ati “Hariho icyo mbasaba:umuntu wese muri mwe ampe impeta zo ku matwi z'iminyago mwazanye.”(Abamidiyani bambaraga impeta z'izahabu ku matwi yabo, kuko bari Abishimayeli).

25 Baramusubizabati “Turaziguheraineza.”Nuko basasaumwenda bazirundaho,umuntu wese azanye impeta zo ku matwi z'iminyago.

26 Kandi kuremera ku izo mpeta z'izahabu yabasabye kwari shekeli igihumbi na magana arindwi z'izahabu,udashyizeho ibirezi n'imishunzi n'imyambaro y'imihengeri abami b'i Midiyani bambaraga, kandiudashyizeho imisibo yo ku majosi y'ingamiya zabo.

27 Maze Gideyoni abikoreshaumwambaro witwa efodi, awushyira mu muduguduwe witwa Ofura. Nuko Abisirayeli bose bakajya baza kuwuramya bakawurarikira,uberaGideyoniumutegon'abo mu nzu ye.

28 Hanyuma Abamidiyani bacogozwa n'Abisirayeli, ntibongera kubyutsaumutwe. Mu gihe cya Gideyoni igihugu gihabwa ihumure, kimara imyaka mirongo ine.

29 Yerubāli mwene Yowasi arataha, aguma iwe.

30 Gideyoni uwo abyara abahungu mirongo irindwi, kuko yari afite abagore benshi.

31 Kandi yari afite inshoreke i Shekemu, na yo ayibyarahoumwana w'umuhungu amwita Abimeleki.

32 Maze Gideyoni mwene Yowasi apfa ageze mu za bukuru, bamuhamba mu mva ya se Yowasi kuri Ofura ha bene Abiyezeri.

33 Nuko Gideyoni amaze gupfa, uwo mwanya Abisirayeli bahindukirira Bāli barabaramya barabararikira, kandi Bāliberiti bayigira imana yabo.

34 Ntibaba bacyibuka Uwiteka Imana yabo, yabakijije amaboko y'ababisha babo babagotaga bose.

35 Kandi ntibagirira neza inzu ya Yerubāli ari we Gideyoni, nk'uko yagiriraga neza Abisirayeli.

9

1 Abimeleki mwene Yerubāli ajya i Shekemu kwa ba nyirarume, avuganana bo n'abo mu rugo rwa sekuruubyara nyina arababwira ati

2 “Ndabinginze mumbarize ab'i Shekemu bose muti ‘Icyabamerera neza ni uko mwatwarwa n'abahungu ba Yerubāli bose uko ari mirongo irindwi, cyangwa ni uko mwatwarwa n'umwe?’Kandi mwibuke ko ndi amaraso yanyu, kandi ndiuburabwanyu.”

3 Ba nyirarume bamuvugiraayo magambo yose imbere y'ab'i Shekemu bose, ab'i Shekemu bumva bemeye gukurikira Abimeleki baravuga bati “Koko ni mwishywa wacu.”

4 Nuko bamuha ibice by'ifeza mirongo irindwi bakuye mu ndaro ya Bāliberiti, Abimeleki abiguriraabantu b'inguguzibakubagana, baramukurikira.

5 Ajya kwa se kuri Ofura asanga bene se bateraniyeyo, ari bo bene Yerubāli. Bose uko ari mirongo irindwi abicira ku gitare, ariko Yotamuumuhererezi wa Yerubāli ararokoka, kuko yari yihishe.

6 Nuko abagabo bose b'i Shekemu bateranira hamwe n'ab'inzu ya Milo bose, barahagurukabimikira Abimeleki i Shekemu munsi y'igiti cy'umwela, cyari cyateweho.

7 Rubanda babibwira Yotamu, aragenda ahagarara mu mpinga y'umusoziw'i Gerizimu, arabakomēra n'ijwi rirenga aravuga ati “Yemwe ab'i Shekemu mwe, nimunyumve Imana na yo ibumve.

8 Kera ibiti byari bigiye kwiyimikamoumwami ngo abitegeke, byinginga igiti cy'umwelayo biti ‘Ujyeudutegeka.’

9 Arikoumwelayourabibaza uti ‘Mbese narekeshwa amavuta yanjye akoreshwa ibyo kūbaha Imana n'abantu, no kujya mpungabanira hirya no hino hejuru y'ibiti?’

10 Maze ibiti byingingaumutinibiti ‘Ngwinoudutegeke.’

11 Arikoumutiniurabibaza uti ‘Mbese narekeshwauburyohe bwanjye n'imbuto zanjye nziza, no kujya mpungabanira hirya no hino hejuru y'ibiti?’

12 Maze ibiti byingingaumuzabibu biti ‘Ngwinoudutegeke.’

13 Umuzabibuurabibaza uti ‘Mbese narekeshwa vino yanjye inezeza Imana n'abantu, no kujya mpungabanira hirya no hino hejuru y'ibiti?’

14 Ibiti byose biherako byingingaumufatangwe biti ‘Ngwinoudutegeke.’

15 Umufatangweusubizaibiti uti ‘Ubwo mushaka kunyimika ngo mbeumwami wanyu nyakuri, muze mwiringire igicucu cyanjye. Niba bitari iby'ukuri,umurirouzavamu mufatangweumareho imyerezi y'i Lebanoni.’”

16 Yotamu yongera kubabaza ati “Mbese mwakoze iby'ukuri, mwakiranutse ko mwimitse Abimeleki? Mwagiriye neza Yerubāli n'abo mu nzu ye, mwamukoreye nk'uko yari akwiriye gukorerwa?

17 Data yabarwaniraga ahaze amagara ye, akabakiza amaboko y'Abamidiyani.

18 None mwahagurukiyeinzu ya data, abahungu be mirongo irindwi mwabiciye ku gitare, mwimika Abimelekiumwana w'umujawe kugirango abeumwami w'ab'i Shekemu, kuko ari mwene wanyu.

19 Niba ubu mukoreye Yerubāli n'ab'inzu ye iby'ukurin'ibyo gukiranuka, nuko nimunezererwe Abimeleki, na we abanezererwe.

20 Ariko niba atari ko biri,umurirouve kwa Abimelekiurimbure ab'i Shekemu n'ab'inzu ya Milo, kandiumurirouve mu b'i Shekemu no mu b'inzu ya Milo,urimbure Abimeleki.”

21 Nuko Yotamu arirukanka arahunga, ajya i Bēri agumayokuko yatinyaga Abimeleki mwene se.

22 Abimeleki amara imyaka itatu ari we mutegeka w'Abisirayeli.

23 Nuko Imana itegekaumwukauyobya kujya ateranya Abimeleki n'ab'i Shekemu. Ab'i Shekemu baherako bagambanira Abimeleki,

24 kugirangourugomobagiriye bene Yerubāli mirongo irindwi n'amaraso yabo bijye kuri Abimeleki mwene se we wabishe, no ku b'i Shekemu bamutijeamaboko kwica bene se.

25 Nuko ab'i Shekemu bashyiraho abantu bo kumwubikirira mu mpinga z'imisozi, kandi bahamburiraabagenzi benshi banyura muri iyo nzira, maze babiregera Abimeleki.

26 Nuko Gāli mwene Ebedi azana na bene se bajya i Shekemu, ab'i Shekemu baherako baramwiringira.

27 Bukeyebajya mu mirima basarura inzabibu zabo barazivunga, barishīma cyane, binjira mu ngoro y'ikigirwamana cyabo, bararya baranywa, baherako bavuma Abimeleki.

28 Nuko Gāli mwene Ebedi aravuga ati “Abimeleki ni nde, kandi Shekemu ni nde, icyatuma tumukorera? Si we mwene Yerubāli, na Zebuli si weumutwarira? Nuko nimukorere Hamori se wa Shekemu, ariko ni iki gituma dukorera Abimeleki?

29 Icyampa akaba ari jyeubategeka, nakurahoAbimeleki! Nabwira Abimeleki nti ‘Ongeza ingabo zaweusohoke.’”

30 Zebuliumutware w'umuduguduyumvise amagambo ya Gāli mwene Ebedi, ararakara cyane.

31 Atuma intumwa kwa Abimeleki rwihishwa ati “Gāli mwene Ebedi na bene se baje i Shekemu, kandi barakugandishirizaumusozi.

32 None hagurukanan'abantu muri kumwe, muze nijoro mwubikirire mu mirima.

33 Ariko ejo mu gitondo kare izuba rirashe, muzahagurukemusakizeumudugudu. Nuko Gāli n'abo bari kumwe nibaza kukurwanya,uzabone kubagirira ukoushoboye.”

34 Nuko Abimeleki ahagurukanan'ingabo ze zose zari kumwe na we, bagenda nijoro bubikirira i Shekemu bigabanijemo imitwe ine.

35 Maze Gāli mwene Ebedi arasohoka ahagarara imbere y'irembo ry'umudugudu. Abimeleki n'abo bari kumwe bahagurukamu gico.

36 Nuko Gāli ababonye abwira Zebuli ati “Dore bariya bantu bamanuka mu mpinga z'imisozi!”
Zebuli aramusubizaati “Ubonye ibicucu by'imisoziukagira ngo ni abantu.”

37 Ariko Gāli yongera kuvugaati “Dore hariho abantu baturutse mu mabanga, kandiumutwe umweuturutse mu nzira yo ku mwela w'abapfumu.”

38 Zebuli aherako aramubwira ati “Kwa kwirarira kwawe kuri he? Kuko wavuze uti ‘Abimeleki ni nde, bigatuma tumukorera?’Bariya si ba bantu wasuzuguraga? None ngaho sohokaurwane na bo.”

39 Nuko Gāli arangaza imbere y'ingabo z'i Shekemu, ajya kurwana na Abimeleki.

40 Abimeleki aramwirukanaaramuhunga, hakomereka benshi inzira yose kugezano ku irembo mu muharuro.

41 Abimeleki aguma kuri Aruma, maze Zebuli yirukanaGāli na bene se kugirango batongera guturai Shekemu.

42 Nuko bukeyebwaho abantu bajya mu mirima, Abimeleki arabibwirwa.

43 Aherako ajyana ingabo ze, azicamo imitwe itatu bubikirira mu mirima, nuko arungurutse abona abantu bava mu ngo, babahagurukiramo barabica.

44 Maze Abimeleki n'abo muri ya mitwe bari kumwe baravudukabahagarara ku irembo ry'umudugudu. Nuko imitwe ibiri yo muri iyo mitwe iturumbukiraku bantu bose bagiye mu misozi, barabica.

45 Maze Abimeleki yiriza uwo munsi arwanyaumusozi, yica bene wo arawuhindūra, maze asenyaumuduguduawunyanyagizamoumunyu.

46 Nuko abantu bose bo mu munaraw'i Shekemu bumvise ibyo, banyegera mu nzu yo hasi munsi y'indaro ya Eliberiti.

47 Babwira Abimeleki yuko abantu bose bo mu munaraw'i Shekemu bateranye.

48 Nuko Abimeleki azamukanaumusoziSalumonin'abantu bari kumwe bose, maze Abimeleki yenda intorezo atema ishami ry'igiti, arariterura ariterera ku rutugu, abwira abari kumwe na we ati “Nimutebuke, uko mubonankoze abe ari ko mukoranamwe.”

49 Nukoumuntu wese muri bo atema ishami ry'igiti bakurikira Abimeleki, bayarunda kuri ya nzu bayibatwikiramo. Nuko abantu bo mu munaraw'i Shekemu bapfuye, abagabo n'abagoreumubarewabo bari nk'igihumbi.

50 Abimeleki aherako ajya i Tebesa agandikayo, arahatsinda.

51 Ariko muri uwo muduguduharimoumunaraukomeye. Ni ho abantu bose b'uwo mudugudubahungiye, abagabo n'abagore, barikingirana, burirahejuru y'uwo munara.

52 Abimeleki ajya kuri uwo munaraarawusakiza, yegeraurugirwawo ngo arutwike.

53 Nukoumugorewo muri bo atera Abimeleki ingasire mu gahanga, arakamena.

54 Uwo mwanya Abimeleki ahamagaraumusoreumutwaje intwaro ati “Kura inkota yaweunyice, hatagirauvugayuko nishwe n'umugore.”Uwo musorearamusogota arapfa.

55 Abantu ba Isirayeli babonye yuko Abimeleki apfuye barataha,umuntu wese ajya iwe.

56 Uko ni ko Imana yituye Abimeleki inabi yagiriye se, ubwo yicaga bene se mirongo irindwi,

57 kandi inabi yose y'ab'i Shekemu Imana irayibitura, kandiumuvumowa Yotamu mwene Yerubāliubageraho.

10

1 Hanyuma ya Abimeleki, Tola mwene Puwa mwene Dodo wo mu muryango wa Isakari ahagurukagukizaAbisirayeli. Yari atuye i Shamiri mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu.

2 Amara imyaka makumyabiri n'itatu ariumucamanza mu Bisirayeli, aherako arapfa bamuhamba i Shamiri.

3 Hanyuma ye hahagurukaYayiri w'Umunyagaleyadi, amara imyaka makumyabiri n'ibiri ariumucamanza w'Abisirayeli.

4 Kandi yari afite abahungu mirongo itatu bagendera ku byana by'indogobe mirongo itatu, kandi batwaraga imidugudumirongo itatu iri mu gihugu cya Galeyadi, yitwaga Havotiyayiri, n'ubu ni ko icyitwa.

5 Nuko Yayiri arapfa bamuhamba i Kamoni.

6 Ariko Abisirayeli bongera gukoraibyangwa n'Uwiteka, bakorera Bāli na Ashitaroti, n'imana z'i Siriya n'imana z'i Sidoni n'imana z'i Mowabu, n'imana z'Abamori n'imana z'Abafilisitiya, bimūra Uwiteka ntibongera kumukorera.

7 Uwiteka ni ko kurakarira Abisirayeliuburakari bwaka nk'umuriro, abahāna mu maboko y'Abafilisitiya no mu y'Abamoni.

8 Muri uwo mwaka baburabuza Abisirayeli barabahata, bamara imyaka cumi n'umunanibagirira nabi Abisirayeli bose bo hakurya ya Yorodani mu gihugu cy'Abamori i Galeyadi.

9 Hanyuma Abamoni bambuka Yorodani kurwanya Abayuda n'Ababenyamini n'ab'inzu ya Efurayimu. Nuko Abisirayeli bariheba cyane.

10 Abisirayeli baherako batakambira Uwiteka baravuga bati “Twagucumuyehokuko twakwimūye uri Imana yacu, tugakorera za Bāli.”

11 Uwiteka abaza Abisirayeli ati “Si jye wabakijije Abanyegiputa n'Abamori, n'Abamoni n'Abafilisitiya?

12 Kandi Abasidoni n'Abamaleki n'Abanyamawoni babahataga, muntakambiye mbakiza amaboko yabo.

13 Ariko ubwo mwanyimūye mugakorera izindi mana, sinzongera kubakizaukundi.

14 Nimugende mutakambire imana mwitoranirije, abe ari zo zibarengera mu gihe cy'ubwihebe byanyu.”

15 Abisirayeli batakira Uwiteka bati “Twaracumuyekoko, nonehoutwigirire ukoushaka, ariko turakwingizeutwikirize kuri iki gihe gusa.”

16 Baherako bakura ibigirwamana by'abanyamahanga hagati muri bo bakorera Uwiteka, Uwiteka na we agira ishavu ry'imibabaro y'Abisirayeli.

17 Abamoni baraterana bagandika i Galeyadi, Abisirayeli na bo baraterana, bagandika i Misipa.

18 Nuko abatware b'i Galeyadi barabazanya bati “Mbeseumugabomuri mweuzabanza kurwana n'Abamoni ni nde? Uwo ari we wese azahabwaubutware mu Banyagaleyadi.”

11

1 Nuko Yefuta w'Umugileyadi yariumunyambaraga w'intwari, kandi yariumwana wa maraya, kandi Gileyadi ni we bamubyaranye.

2 Arikoumugorewa Gileyadi amubyarira abahungu. Abo bamaze gukurabirukanaYefuta, baramwerurirabati “Nta mugabaneufitemu bya data, kuko uriumwana w'undi mugore.”

3 Nuko Yefuta ahunga bene se, ahungira mu gihugu cy'i Tobu aturayo, maze Yefuta ateranya abantu b'inguguzibakajya batera abandi.

4 Hahise iminsi Abamoni barwanya Abisirayeli.

5 Nuko Abamoni bakibarwanya, abakuru b'i Galeyadi batuma kuri Yefuta ngo acikuke ave mu gihugu cy'i Tobu.

6 Baramubwira bati “Ngwino ubeumugabawacu tuboneuko turwana n'Abamoni.”

7 Yefuta abwira abakuru b'i Galeyadi ati “Mbese si mwe mwanyanze mukanyirukanamu bya data? Ni iki gituma muza kunshaka ubu, kuko mubabaye?”

8 Nuko abakuru b'i Galeyadi basubizaYefuta bati “Igitumye tuguhindukiriye ubu, niukugirango tujyane tubonekurwana n'Abamoni.Nitumaragutsindauzabaumutware wacu,utware abatuye i Galeyadi bose.”

9 Yefuta arababaza ati “Nimunsubizaiwacu kurwana n'Abamoni Uwiteka akabangabiza, nzabaumutware wanyu koko?”

10 Baramusubizabati “Uwiteka abeumuhamya hagati yacu, nitudasohoza ibyouvuze.”

11 Yefuta aherako ajyana na ba bakuru b'i Galeyadi, nuko abantu bamugiraumugabawabo n'umutware. I Misipa ni ho Yefuta yavugiyeibyo yavuze byose imbere y'Uwiteka.

12 Nuko Yefuta atuma intumwa ku mwami w'Abamoni kumubazaati “Turapfa iki gitumauteraigihugu cyanjye?”

13 Umwami w'Abamoni asubizaintumwa za Yefuta ati “Impamvu ni uko Abisirayeli bamaze kuva muri Egiputa, banyaze igihugu cyanjyeuhereye kuri Arunoniukageza i Yaboki n'i Yorodani. Noneho wemere kunsubizaibyo bihugu ku neza.”

14 Yefuta yongera gutumaintumwa ku mwami w'Abamoni.

15 Ziramubwira ziti “Yefuta yavuze ngo Abisirayeli kunyaga ntibanyaze igihugu cy'i Mowabu cyangwa igihugu cy'Abamoni.

16 Ariko Abisirayeli bamaze kuva muri Egiputa, banyuragamu butayubagera ku Nyanja Itukura, maze bagera i Kadeshi.

17 Abisirayeli baherako batuma intumwa ku mwami wa Edomu bati ‘Turakwinginzeutwemerere tunyure mu gihugu cyawe.’Arikoumwami wa Edomu ntiyabakundira. Uko ni ko kandi batumye ku mwami w'i Mowabu, na we ntiyabakundira. Nuko Abisirayeli baguma i Kadeshi.

18 Hanyuma banyura mu butayubakikiye igihugu cya Edomu n'icy'i Mowabu, banyura mu ruhande rw'iburasirazuba rw'i Mowabu, bagandika hakurya ya Arunoni, ntibarengaurugabano rw'i Mowabu kuko Arunoniyariurugabano rwaho.

19 Nuko Abisirayeli batuma intumwa kuri Sihoniumwami w'Abamori,umwami w'i Heshiboni. Baramubwira bati ‘Turakwinginzeutwemerere tunyure mu gihugu cyawe tujye mu cyacu.’

20 Ariko Sihoni ntiyiringira Abisirayeli ngo banyure mu rugabano rwe, maze Sihoni ateranya ingabo ze zose agandika i Yahasi, arwanya Abisirayeli.

21 Uwiteka Imana y'Abisirayeli ibagabiza Sihoni n'ingabo ze zose, barabanesha. Nuko Abisirayeli bahindūra igihugu cyose cy'Abamori bene icyo gihugu.

22 Bahindūraurugabano rwose rw'Abamori,uhereye kuri Arunoniukageza i Yaboki, kandiuhereye mu butayuukageza kuri Yorodani.

23 Nuko ubwo Uwiteka Imana y'Abisirayeli yirukanye Abamori imbere y'abantu bayo ba Isirayeli ikabaha igihugu, mbese ni wowe wakitunyaga?

24 Igihugu imana yawe Kemoshi yaguha, ntiwagihindūra? Natwe ni uko, abo Uwiteka Imana yacu yirukanye imbere yacu, twabahindūye.

25 Mbeseuraruta Balaki mwene Sipori,umwami w'i Mowabu? Hari ubwo yigeze kujya impaka n'Abisirayeli? Hari ubwo yarwanye na bo?

26 Abisirayeli ko bamaze imyaka magana atatu batuye i Heshiboni no mu birorero byaho, no muri Aroweri n'ibirorero byaho, no mu miduguduyose iri ku nkengero ya Arunoni. Ni iki cyababujijekubigarura muri iyo myaka yose?

27 Noneho si jyeugucumuyeho, ahubwo ni woweungiriye nabi,urantera kundwanya. Uwitekaumucamanza abeumucamanza uyu munsi hagati y'Abisirayeli n'Abamoni.”

28 Arikoumwami w'Abamoni ntiyita ku magambo Yefuta yamutumyeho.

29 Umwuka w'Uwiteka aza kuri Yefuta, anyura i Galeyadi n'i Manase ajya i Misipa y'i Galeyadi, avayo afata mu Bamoni.

30 Nuko Yefuta ahiga Uwitekaumuhigoati “Nungabiza Abamoni,

31 ngatabaruka amahoro mvuye kubatsinda, ikizabanza gusohoka imbere y'umuryango w'inzu yanjye kunsanganira, kizaba icy'Uwiteka. Nanjye nzagitangaho igitambo cyoswa.”

32 Nuko Yefuta arambuka atera Abamoni arwana na bo, Uwiteka arabamugabiza.

33 Arabatikizauhereye kuri Aroweriukageza i Miniti, imiduguduyari makumyabiriukageza Abelikeramimu, yica benshi cyane. Uko ni ko Abamoni bacogojwe imbere y'Abisirayeli.

34 Nuko Yefuta aratabaruka ajya iwe i Misipa, yenda kugeraiwe,umukobwa we asohokanautuntu dusa n'ishakwe abyina, ajya kumusanganira. Kandi uwo mwana we yari ikinege, nta muhungu cyangwaumukobwa yari afite wundiutariwe.

35 Amubonye ashishimura imyenda ye aravuga ati “Ye baba we, mwana wanjye! Koumbabaje cyane, ko uri mu bampagaritseumutimakuko nahigiye imbere y'Uwiteka, none simbasha kwivuguruza!”

36 Aramubwira ati “Data, ubwo wahigiye imbere y'Uwiteka mpigura nk'uko wahize, kuko Uwiteka yaguhojeababisha bawe b'Abamoni.”

37 Nyuma uwo mukobwa abwira se ati “Unyemerere icyo ngusaba: ubeundetse amezi abiri ngende manukanemu misozi na bagenzi banjye, ndirireubukumibwanjye.”

38 Se aramusubizaati “Genda.”Aramusezerera ngo amare amezi abiri. Ajyana na bagenzi be, aririraubukumibwe mu misozi.

39 Nuko amezi abiri ashize agaruka kwa se, na we amuhigura Uwiteka nk'uko yari yahize, kandi yari atararongorwa.
Bihera ubwo bibaumugenzo mu Bisirayeli ukoumwakautashye,

40 inkumi z'Abisirayeli zikajya kwibuka uwo mukobwa wa Yefuta w'Umugileyadi, iminsi ine mu mwaka.

12

1 Abefurayimu baraterana bajya ikasikazi bazimuza Yefuta bati “Ni iki cyatumye ujya kurwana n'Abamoni ntudutabaze? Tuzagutwikira mu nzu.”

2 Yefuta arabasubizaati “Jye n'abantu banjye twari tugihigirana cyane n'Abamoni, ndabatabaza ntimwankiza amaboko yabo.

3 Maze mbonye ko mutakinkijije mperako mpara amagara yanjye, ndambuka ntera Abamoni, Uwiteka arabangabiza. None ni iki gitumye muntera kundwanya?”

4 Nuko Yefuta ateranya ingabo zose z'i Galeyadi, barwana n'Abefurayimu. Abanyagaleyadi barabica, kuko babacyuriyengo “Mwa Banyagaleyadi mwe, muri abacitse mwavuye mu muryango wa Efurayimu no mu wa Manase.”

5 Abanyagaleyadi baherako bategera Abefurayimu mu byambu bya Yorodani, maze impunzi yose ya Efurayimu yahagera ikabasaba ngo yambuke, bakayibaza bati “Uri Umwefurayimu?”Yabasubizaati “Oya”,

6 bakayibwira bati “Ngaho vuga ‘Shiboleti.’”Na yo ikavuga iti “Siboleti”kuko idashobora kurishyitsa neza, bagaherako bakayifata, bakayīcira muri ibyo byambu bya Yorodani. Icyo gihe hapfa Abefurayimu inzovu enye n'ibihumbi bibiri.

7 Nuko Yefuta amara imyaka itandatu ariumucamanza w'Abisirayeli. Maze Yefuta Umugileyadi arapfa, bamuhamba mu muduguduumwe w'i Galeyadi.

8 Nuko akurikirwa na Ibusaniw'i Betelehemu, abaumucamanza wa Isirayeli.

9 Yari afite abahungu mirongo itatu n'abakobwa mirongo itatu yashyingiye mu kindi gihugu, kandi atumirira abahungu be abakobwa mirongo itatu arababashyingira. Ibusaniamara imyaka irindwi ariumucamanza wa Isirayeli.

10 Nuko Ibusaniarapfa bamuhamba i Betelehemu.

11 Akurikirwa na Eloni w'Umuzebuluniabaumucamanza wa Isirayeli, amara imyaka icumi abacira imanza.

12 Nuko Eloni w'Umuzebuluniarapfa, bamuhamba kuri Ayaloni mu gihugu cya Zebuluni.

13 Akurikirwa na Abudonimwene Hileli w'Umunyapiratoni, abaumucamanza wa Isirayeli.

14 Kandi yari afite abahungu mirongo ine n'abuzukurumirongo itatu bagendera ku byana by'indogobe mirongo irindwi, amara imyaka munaniariumucamanza wa Isirayeli.

15 Nuko Abudonimwene Hileli w'Umunyapiratoni arapfa, bamuhamba i Piratoni mu gihugu cya Efurayimu. Ni cyo gihugu cy'imisozi miremire y'Abamaleki.

13

1 Maze Abisirayeli bongera gukoraibyangwa n'Uwiteka. Uwiteka abahāna mu maboko y'Abafilisitiya imyaka mirongo ine.

2 Nuko hariumugabow'i Sora wo mu muryango w'Abadani, witwaga Manowa. Umugorewe yari ingumba itigeze kubyara.

3 Marayika w'Uwiteka yiyereka uwo mugorearamubwira ati “Dore uri ingumba ntiwigeze kubyara, arikouzasama indaubyareumwana w'umuhungu.

4 Nuko ndakwinginze wirinde kunywavino cyangwa igisindisha kandi ntukarye ikintu cyose gihumanya,

5 kukouzasama indaukabyaraumuhungu. Kandi ntihazagireumwogosha kuko uwo mwana azaba Umunaziri ahereye akiva mu nda ya nyina, kandi ni weuzatangira gukizaAbisirayeli amaboko y'Abafilisitiya.”

6 Uwo mugoreaherako araza abwiraumugabowe ati “Umuntu w'Imana yaje aho nari ndi, kandi mu maso he hasaga n'aha marayika w'Imana hateyeubwoba, ariko sinamubajije aho yaturutse na we ntiyambwiye izina rye.

7 Ariko arambwira ati ‘Doreuzasama indaubyareumuhungu.’Kandi ati ‘Uhereye none ntukanywe vino cyangwa igisindisha, ntukarye ikintu cyose gihumanya kuko uwo mwana azaba Umunaziri, ahereye akiva mu nda ya nyinaukageza aho azapfira.’”

8 Nuko Manowa yinginga Uwiteka ati “Nyagasani, ndakwinginze ngo uwo muntu w'Imana wadutumyeho yongere agaruke muri twe, atwigishe uko tuzagenza uwo mwanauzavuka.”

9 Nuko Imana yemerera Manowa, marayika w'Imana agaruka kuri uwo mugoreamusanga aho yari yicaye mu murima, ariko Manowaumugabowe ntiyari ahari.

10 Nukoumugoreahuta yiruka, ajya kubwiraumugabowe ati “Wa mugabowazaga ejo bundi yongeye kunyiyereka.”

11 Manowa arahagurukaakurikiraumugorewe, asanga uwo mugaboaramubazaati “Mbese ni wowe wavuganaga n'uyu mugore?”
Na we ati “Ni jyewe.”

12 Manowa ati “Ibyo wavuze nibisohora, mbese azaba ari muntu ki, cyangwa azakora iki?”

13 Marayika w'Uwiteka abwira Manowa ati “Ibyo nabwiye uyu mugorebyose abyirinde.

14 Ntakarye ikintu cyose kivuye ku muzabibu, ntakanywe vino cyangwa igisindisha, habe no kurya ikintu cyose gihumanya. Nuko yitondere ibyo namubwiye byose.”

15 Manowa abwira marayika w'Uwiteka ati “Udukundire ubeukiriaha, tukubagireumwana w'ihene.”

16 Marayika w'Uwiteka abwira Manowa ati “Naho nakwemerera sinarya ibyokurya byawe, ariko nibaushaka gutunganya igitambo cyoswa,ukwiriye kugitambira Uwiteka.”Ariko ubwo Manowa yari ataramenya ko ari marayika w'Uwiteka.

17 Nuko Manowa abaza marayika w'Uwiteka ati “Witwa nde, kugirango ibyo wavuze nibisohora tuzagukurireubwatsi?”

18 Marayika w'Uwiteka aramubwira ati “Urambariza iki izina ryanjye, ko ari izina ritangaza?”

19 Nuko Manowa yendaumwana w'ihene n'igitambo cy'amafu y'impeke, abitambira Uwiteka hejuru y'igitare. Marayika aherako akora igitangaza, Manowa n'umugorewe babireba.

20 Nuko ibirimi by'umurirobiva mu gicaniro bitumbagira mu ijuru, marayika w'Uwiteka azamuka mu birimi by'umurirow'igicaniro Manowa n'umugorewe babireba, baherako bagwa hasi bubamye.

21 Ariko nta bundi marayika w'Uwiteka yongeye kwiyereka Manowa cyangwaumugorewe. Ubwo Manowa amenya ko ari marayika w'Uwiteka.

22 Maze Manowa abwiraumugorewe ati “Niukuriturapfa kuko turebye Imana.”

23 Umugorewe aramubwira ati “Iyaba Uwiteka yashatse kutwica, ntaba yemeye igitambo cyacu cyoswa cyangwa icy'amafu y'impeke, ntaba yatweretse ibyo byose kandi ntaba yatubwiye nk'ibyo muri iki gihe.”

24 Nuko hanyuma y'ibyo,umugoreabyaraumuhungu amwita Samusoni. Umwana arakura, Uwiteka amuhaumugisha.

25 Mazeumwuka w'Uwiteka atangira kumukoreshereza i Mahanedani, hagati y'i Sora na Eshitawoli.

14

1 Nuko Samusoniaramanuka ajya i Timuna, abonaumukobwa wo mu bakobwa b'Abafilisitiya.

2 Maze arazamuka abwira se na nyina ati “Nabengutseumukobwa i Timuna wo mu bakobwa b'Abafilisitiya, none mumunsabire.”

3 Nuko se na nyina baramubazabati “Mbese nta mugeniuri mu bakobwa ba bene wanyu, cyangwa mu bwoko bwacu bwose, byatuma ujya gushakaumugenimu Bafilisitiya batakebwe?”
Samusoniabwira se ati “Nsabira uwo kuko ari we nkunda cyane.”

4 Ariko se na nyina ntibari bazi ko byaturutse ku Uwiteka, kuko yashakaga impamvu ku Bafilisitiya. Icyo gihe Abafilisitiya bari barahindūye Abisirayeli.

5 Hanyuma y'ibyo Samusoniamanukanana se na nyina bajya i Timuna, bageze mu mizabibu yaho, ahura n'umugunzu w'intare,uramutontomera.

6 Mazeumwuka w'Uwiteka amuzahocyane, arayitanyaguza nk'uwatanyaguzaumwana w'ihene, kandi nta ntwaro yari afite mu ntoki, ariko ntiyabwira se na nyina ibyo yakoze.

7 Nuko Samusoniarimanukiraaganira n'uwo mukobwa, aramushima cyane.

8 Bukeyeasubirayo kumuzana, akebereza ha handi kuroraya ntumbi y'intare yatanyaguzaga, asangamo irumbo ry'inzuki n'ubukibwazo.

9 Arabuhakura agenda aburya agera kuri se na nyina, arabubahana bo baraburya, ariko ntiyababwira ko yabukuyemu ntumbi y'intare.

10 Hanyuma se aramanuka asanga uwo mukobwa. BukeyeSamusoniacyuzaubukwe, kuko ari ko abasore bagenzaga.

11 Nuko bamubonye, bamuzanira abasangwa mirongo itatu ngo bagumanena we.

12 Nuko Samusoniarababwira ati “Reka mbasākuze igisākuzo, nimushobora kucyica iminsi y'ubukwe uko ari irindwi itarashira, mukakinsobanurira, nzabaha imyambaro y'ibitare mirongo itatu n'imyenda yo gukuranwa mirongo itatu.

13 Ariko nibibananira, ni mwe muzampa imyambaro y'ibitare mirongo itatu n'imyenda yo gukuranwa mirongo itatu.”
Baramubwira bati “Dusākuze twumve igisākuzo cyawe.”

14 Arababwira ati
“Mu muryi havuyemoibyokurya,
Kandi mu munyambaraga havuyemouburyohe.”
Nuko bamara iminsi itatu badashobora kugisobanura.

15 Maze ku munsi wa karindwi babwira muka Samusonibati “Shukashukaumugabowawe adusobanurireicyo gisākuzo tutagutwika, tugatwika n'urugorwa so. Mwaduhamagariye kutugiraabatindi? Si ko biri?”

16 Nuko muka Samusoniamuririra imbere aramubwira ati “Uranyanze, ntunkunze kuko washākuje bene wacu, ntukimbwire.”
Samusoniaramubwira ati “Sinabibwiye data na mama, none mbikubwire?”

17 Arangiza iyo minsi irindwi amuriraimbere, bakiri mu bukwe, maze ku munsi wa karindwi arabimubwira, kuko yari amurembeje, na we abwira bene wabo icyo gisākuzo.

18 Nuko uwo munsi wa karindwi izuba ritararenga, abanyamudugudubaramubwira bati “Ni iki cyarushaubukikuryoha? Kandi ni iki cyarusha intare imbaraga?”Na we arababwira ati
“Iyaba mutahingishije ishashi yanjye,
Ntimuba mwishe igisākuzo cyanjye.”

19 Nukoumwuka w'Uwiteka amuzahocyane, aramanuka ajya kuri Ashikeloni, yicayo abantu mirongo itatu abacuza imyambaro yabo, kandi aha imyenda yo gukuranwa abishe igisākuzo cye. Ararakara cyane, arazamuka ajya kwa se.

20 Ariko muka Samusonibamushyingira mugenzi we wari incuti ye.

15

1 Nuko hahise iminsi, mu isarura ry'ingano Samusoniajya gusuraumugorewe amuzaniyeumwana w'ihene yibwiye ko asangaumugorewe ku murēre, ariko sebukwe ntiyamukundira ko ajyayo.

2 Sebukwe aramubwira ati “Niukurinagize ngo waramwanze rwose, ni cyo cyatumye mushyingira mugenzi wawe. Mbese murumunawe ntamurutaubwiza? Ndakwinginze, abe ari weujyana mu cyimbo cye.”

3 Samusoniarababwira ati “Kuri ubu noneho nta rubanza rw'Abafilisitiya ruzanjyaho, nimbagirira nabi.”

4 Nuko Samusoniaragenda afata ingunzu magana atatu, yenda amafumba y'umuriro, izo ngunzu azifatanya imirizo ayihambiranya n'ifumba y'umuriro.

5 Maze akongeza amafumba, arazikungagiza aziroha mu mirima y'ingano y'Abafilisitiya, inkongi iratwarana hose si mu miba, si mu ngano zidatemye, si mu myelayo, byose birakongoka.

6 Maze Abafilisitiya barabaza bati “Ni nde wakoze ibyo?”Baravuga bati “Ni Samusoniumukwe w'Umutimuna, kuko yatwayeumugorewe akamushyingira mugenzi we.”Abafilisitiya baherako barazamuka batwika uwo mugorena se.

7 Nuko Samusoniarababwira ati “Ubwo mubigenjeje mutyo, niukurinzabahōra kandi mbirangije nzarorera.”

8 Nuko arabatikiza cyane yica benshi, maze aba mu isenga y'igitare cya Etamu.

9 Hanyuma Abafilisitiya barazamuka bagandika i Buyuda, badendeza i Lehi yose.

10 Abayuda baravuga bati “Ni iki kibazanye kudutera?”
Barabasubizabati “Twazanywe no kubohaSamusoni, ngo tumugirenk'uko yatugize.”

11 Nuko Abayuda ibihumbi bitatu baherako baramanuka, basanga Samusonimuri ya senga y'igitare cya Etamu, baramubazabati “Mbese ntuzi ko Abafilisitiya badutwara? Ibyo wadukoreye ni ibiki?”
Arabasubizaati “Nk'uko bankoreye, ni ko nanjye nabakoreye.”

12 Baramubwira bati “Tumanuwe no kukubohango tugutange mu maboko y'Abafilisitiya.”
Samusoniarababwira ati “Nimundahire yukoubwanyu mutaribunsumire.”

13 Baramusubizabati “Oya, ahubwo turakubohatukudadire tubagushyire, ariko niukurintituri bukwice.”Bamubohesha imigozi mishya ibiri, baramuzamukanabamukuyemuri icyo gitare.

14 Ageze i Lehi, Abafilisitiya bamusanganizaurusaku. Mazeumwuka w'Uwiteka amuzahocyane, imigozi yari imudadiye amaboko ihinduka nk'imigwegwe ishiririye, ibimuhambiriye biradohoka bimuva ku maboko.

15 Nuko abona igufwa ry'umusayaw'indogobe, ararisingira aryicisha abantu igihumbi.

16 Nuko Samusoniaravuga ati
“Eregaumusayaw'indogobe, ibirundo n'ibirundo,
Umusayaw'indogobe nywicishije abantu igihumbi.”

17 Nuko amaze kuvugaatyo ajugunyaumusayawari mu ntoki ze, kandi aho hantu hitwa i Ramatilehi.

18 Agwaumwuma cyane atakambira Uwiteka aramubwira ati “Wadukirishijeukubokok'umugaragu wawe, none inyota iranyica ngwe mu maboko y'abatakebwe?”

19 Ariko Imana ifukurairiba i Lehi amazi aradudubiza, nuko amaze kunywaumutimausubiramu nda, arahembuka. Ni cyo cyatumye hahimbwa Enihakore, hari Lehi na bugingo n'ubu.

20 Nuko amara imyaka makumyabiri, mu gihe cy'Abafilisitiya, ariumucamanza w'Abisirayeli.

16

1 Samusoniajya i Gaza abonayoumugorewa maraya, yinjira iwe.

2 Ab'i Gaza babwirwa ngo “Samusoniageze hano.”Baramugota, bamwubikirira ku irembo ry'umudugudubakesha ijoro, bahacecekeye ijoro ryose bibwira bati “Nibucya turamwica.”

3 Samusoniariryamira ageza mu gicuku. Muri icyo gicuku arahagurukaafata inzugi z'irembo ry'umudugudun'ibikingi by'irembo byombi, arabishinguza byose hamwe n'igihindizo cyazo abiterera ku bitugu, abizamukanaimpinga y'umusoziuteganye n'i Heburoni.

4 Hanyuma y'ibyo, abengukaumugorewo mu gikombe cya Soreka witwaga Delila.

5 Abatware b'Abafilisitiya basanga uwo mugorebaramubwira bati “Umuhendeubwenge,umenye aho imbaraga ze nyinshi ziva, tumenyeuburyo twamushobora tukamubohatukamucogoza,umuntu wese muri twe azaguha ibice by'ifeza igihumbi n'ijana.”

6 Nuko Delila abaza Samusoniati “Ndakwinginze, mbwira aho imbaraga zawe nyinshi ziva n'icyakubohaugashoboka?”

7 Samusoniaramusubizaati “Bambohesha isuri mbisi ndwi zitaruma, nacogora nkamera nk'abandi.”

8 Hanyuma abatware b'Abafilisitiya bazanira uwo mugoreisuri mbisi zitaruma, arazimubohesha.

9 Kandiumugoreyari afite abantu amwubikije mu mwinjiro. Nuko aramubwira ati “Wapfa Samusoni, Abafilisitiya baragusumiye.”Samusoniacagagura izo suri, nk'ukoutugozitw'imigwegwe ducikaiyo tugezemu muriro. Nuko imbaraga ze ntizamenyekana.

10 Delila abwira Samusoniati “Dore wampemukiye, kandi wambeshye. None ndakwinginzeumbwire icyabasha kukuboha.”

11 Aramubwira ati “Bambohesha imigozi mishya itigeze gukoreshwa, nacogora nkamera nk'abandi.”

12 Nuko Delila yenda imigozi mishya, arayimubohesha aramubwira ati “Wapfa Samusoni, Abafilisitiya baragusumiye.”Kandi abamwubikiye bari mu mwinjiro, maze arayicagagura nk'urudodoimuva ku maboko.

13 Delila abwira Samusoniati “Ni kuryauracyampemukirakandiuracyambeshya, mbwira icyabasha kukuboha.”
Aramusubizaati “Wasobekeranya imigabane irindwi y'umusatsi wo ku mutwe wanjye mouruyonga, byashoboka.”

14 Nuko awutsibishaurubambo aramubwira ati “Wapfa Samusoni, Abafilisitiya baragusumiye.”Arakanguka ashikuza urwo rubambo rw'inkingi, hamwe n'uruyonga rusobekeranijemo.

15 Delila aramubwira ati “Wakagize ngourankunda kandi tudahujeumutima? Umpemukiyegatatuutambwira aho imbaraga zawe nyinshi ziva.”

16 Ariko kuko yamushimikiriye iyo minsi yose akamubazaamuhata, amurembeje nk'uwenda gupfa,

17 nuko amubwira ibyari mu mutimawe byose, aramubwira ati “Nta cyuma cyogosha cyigeze kunyura ku mutwe, kuko nabaye Umunaziri w'Imanauhereye nkiva mu nda ya mama. Nakogoshwa, imbaraga zanjye zanshiramo, ngacogora nkamera nk'abandi.”

18 Nuko Delila abonye ko amubwiye ibyari mu mutimawe byose, atuma ku batware b'Abafilisitiya ngo “Nimuzamuke iyi nkubwe gusa, kuko yambwiye ibyari mu mutimawe byose.”Nuko abatware b'Abafilisitiya bamusanga aho ari, bazanye za feza.

19 Aherako amusinzirira ku bibero, maze ahamagazaumuntu kumwogosha imigabane irindwi y'umusatsi, aherako amushinyagurira, imbaraga ze zimuvamo.

20 Maze aramubwira ati “Wapfa Samusoni, Abafilisitiya baragusumiye.”Arakanguka yibwira ko yisohokera nk'ubundi akikunkumura, ariko yari atazi ko Uwiteka yamuretse.

21 Abafilisitiya baherako baramufatabamunogoramo amaso, bamumanukanai Gaza bamubohesha iminyururuy'imiringa, bamugiraumusyi mu nzu y'imbohe.

22 Ariko nubwo bari bamwogoshe,umusatsi wo ku mutwe we wongera kumera.

23 Hanyuma abatware b'Abafilisitiya bateranira gutambira imana yabo Dagoni ibitambo byinshi no kwishima, bakavuga bati “Imana yacu yadushobojeumwanzi wacu Samusoni.”

24 Nuko abantu bamubonye bashima ikigirwamana cyabo baravuga bati “Imana yacu idushobojeumwanzi wacu,uwariumurimbuzi w'igihugu cyacu, wishe benshi muri twe.”

25 Nuko bakinezerewe mu mutimabaravuga bati “Nimuhamagaze Samusoniabe atuganirira.”Nuko batumiraSamusonibamukuramu nzu y'imbohe, bamuhagarika imbere yabo hagati y'inkingi, arabaganirira.

26 Maze Samusoniabwiraumuhungu wariumurandase ati “Reka mfate inkingi ziteze iyi nzu nzegamire.”

27 Ariko iyo nzu yari yuzuyeabagabo n'abagore, n'abatware b'Abafilisitiya bose bari bahari, kandi hejuru y'inzu hari abagabo n'abagore nk'ibihumbi bitatu, bose batumbiriye Samusoniabaganirira.

28 Nuko Samusoniatakambira Uwiteka aravuga ati “Uwiteka Mana, ndakwinginze nyibuka. Ndakwinginze mpa imbaraga aka kanya gusa Mana, kugirango mporere amaso yanjye yombi Abafilisitiya.”

29 Samusoniaherako afata inkingi zombi zo hagati ziteze inzu arazegamira,ukubokokw'iburyo gufataimwe, n'ukw'imoso gufataiyindi.

30 Samusoniaravuga ati “Mpfane n'Abafilisitiya!”Aritugatuga n'imbaraga ze zose arazishikuza, inzu iridukiraabo batware n'abantu bari barimo bose. Nuko abo Samusoniyiciye mu ipfa rye bari benshi, barutagaabo yishe mu minsi yose yo kubahokwe.

31 Nuko bene se n'abo mu rugo rwa se bose baramanuka bajyanaumurambo we, barawuzamukanabawuhamba hagati y'i Sora na Eshitawoli, mu gituro aho se Manowa yahambwe. Samusoniyari amaze imyaka makumyabiri ariumucamanza w'Abisirayeli.

17

1 Harihoumugabowo mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu witwaga Mika.

2 Yabwiye nyina ati “Bya bice by'ifeza igihumbi n'ijana wibwe bigatumauvumanankumvauvumana, ndabifite ni jye wabyibye.”
Nyina aravuga ati “Umwana wanjye nahirwe ku Uwiteka.”

3 Nuko asubizanyina bya bice by'ifeza igihumbi n'ijana, nyina aravuga ati “Niukuriizi feza mfite mu ntoki nzereje Uwiteka, kugirangoumuhungu wanjye azikoreshemo igishushanyo kibajwe n'igishushanyo cy'ibyuma biyagijwe, noneho ndazigushubije.”

4 Amaze gusubizanyina izo feza, nyina yenda ibice by'ifeza magana abiri abishyiraumucuzi, azikoramo igishushanyo kibajwe n'igishushanyo cy'ibyuma biyagijwe, nuko biba mu nzu ya Mika.

5 Kandi uwo mugaboMika yari afite inzu yitaga iy'imana, aremesha efodi na terafimu, yereza umwe wo mu bahungu be, ngo abeumutambyi we.

6 Muri iyo minsi Abisirayeli nta mwami bari bafite,umuntu wese yakoraga icyo ashatse.

7 I Betelehemu y'i Buyudahabagayoumusorew'Umulewiwo mu muryango wa Yuda.

8 Bukeyeava muri uwo muduguduw'i Betelehemu y'i Buyuda, ajya gushaka aho yasuhukiraajya mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu. Nuko akigenda arasukirakwa Mika.

9 Mika aramubazaati “Uraturukahe?”
Aramusubizaati “Ndi Umulewiw'i Betelehemu y'i Buyuda, kandi ndagenda nshaka aho nasuhukira.”

10 Mika aramubwira ati “Ihamirahoumbere data n'umutambyi, nanjye nzajya nguha ibice by'ifeza cumi mu mwaka n'imyambaro n'ibyokurya.”Nuko uwo musorew'Umulewiajya mu rugo

11 yemera kubanana Mika, amuberank'umwana we.

12 BukeyeMika yeza uwo Mulewiahindukaumutambyi we, akaba mu rugo rwe.

13 Nuko Mika aherako aravuga ati “None menye ko Uwiteka azangirira neza, kuko mfite Umulewihoumutambyi.”

18

1 Muri iyo minsi Abisirayeli nta mwami bari bafite, kandi icyo giheumuryango w'Abadani wishakiraga gakondo yo guturamo, kuko ari bo bari batarayihabwa mu miryango y'Abisirayeli.

2 Abadani batuma abantu b'intwari batanu bo mu muryango wabo, bava i Sora na Eshitawoli bajya gutataigihugu kucyitegereza. Barababwira bati “Nimugende mwitegereze igihugu uko kimeze.”Baragenda, bageze mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu kwa Mika, bararayo.

3 Nuko ubwo bari hafi yo kwa Mika bamenya ijwi rya wa musorew'Umulewi, barahindukirabaramubazabati “Ni nde wakuzanye hano? Urahakora iki? Uhafite iki?”

4 Arabasubizaati “Nimwumve uko Mika yangiriye, yansezeranije ibihembo mbaumutambyi we.”

5 Baherako baramubwira bati “Turakwinginzeusobanuze Imana ko tuzahirwa mu rugendo rwacu turimo.”

6 Uwo mutambyi arabasubizaati “Nimugende amahoro. Urwo rugendo mugenda ruzaragirwa n'Uwiteka.”

7 Abo bagabo batanu baragenda bagera i Layishi, bitegereza abantu baho babona bituriyeamahoro, nk'uko ingeso z'Abasidoni zari ziri, bari abanyetuza n'abanyamahoro. Muri icyo gihugu nta wabagiriraga nabi kuko batatwarwaga, bari kure y'Abasidoni ntibīfatanyaga n'abandi.

8 Nuko abo batasi bagarutse muri bene wabo i Sora na Eshitawoli, bene wabo barabaza bati “Muzanye nkuru ki?”

9 Barababwira bati “Nimuhaguruketubatere, kuko tumazekurebaigihugu, kandi dusanze ari cyiza cyane. Mbese muracyicajwe n'iki? Mwe kugiraubutebwo kujya guhindūra igihugu.

10 Nimugenda, muzasanga abantu biraye, igihugu ni kigari, Imana yakibagabije, kandi ni igihugu kidakennye ibyo mu isi byose.”

11 Abo bagabo magana atandatu bo mu muryango wa Dani bava i Sora na Eshitawoli bitwaje intwaro zo kurwanisha.

12 Barazamuka bagandika i Kiriyatiyeyarimu y'i Buyuda. Ni cyo cyatumye aho hantu hari inyuma y'i Kiriyatiyeyarimu, bahita Mahanedani na bugingo n'ubu.

13 Bava aho ngaho, bajya mu gihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu, bagera no kwa Mika.

14 Nuko abo bagabo batanu bari baragiye gutataigihugu cy'i Layishi, baterura amagambo babwira bene wabo bati “Muzi ko muri uru rugo harimo efodi na terafimu n'igishushanyo kibajwe n'ikiyagijwe? Nuko noneho nimutekereze icyo mukwiriye gukora.”

15 Bakeberezaho bagera ku nzu y'uwo musorew'Umulewimu rugo rwa Mika, bamubazauko ameze.

16 Kandi abo bagabo magana atandatu bo muri bene Dani bari bahagaze ku irembo mu muharuro, bitwaje intwaro zo kurwanisha.

17 Nuko ba bagabo batanu bari bagiye gutataigihugu baraza binjira mu rugo, basahura igishushanyo kibajwe na efodi na terafimu n'igishushanyo kiyagijwe, kandiumutambyi yari ahagaze ku irembo mu muharuro, hamwe n'abo bagabo magana atandatu bitwaje intwaro zo kurwanisha.

18 Binjira mu rugo rwa Mika. Bagisahura igishushanyo kibajwe na efodi na terafimu n'igishushanyo kiyagijwe,umutambyi arababaza ati “Muragira ibiki?”

19 Baramusubizabati “Cecekaupfukeumunwa tujyane,utubereumubyeyi n'umutambyi. Mbese ikikubereye icyiza ni ikihe? Niukubaumutambyi w'urugorw'umuntu umwe, cyangwa kubaumutambyi w'umuryango n'ubwoko bwa Isirayeli?”

20 Nukoumutambyi yishima mu mutimawe, ajyana efodi na terafimu n'igishushanyo kibajwe, agenda hagati y'abo bantu bamushagaye.

21 Nuko barahindukirabaragenda, bīmiriza abana bato imbere, n'amatungo n'ibintu.

22 Bicumyeho akarere bavuye kwa Mika, abantu bo mu ngo zegeranye n'urwa Mika baraterana, baraza basesekara kuri bene Dani

23 barabakabukana. Abadani barakebuka babaza Mika bati “Ubaye iki gitumyeuzanaigitero kingana gityo?”

24 Arabasubizaati “Ni uko mwanyaze imana zanjye niremeye n'umutambyi wanjye, mukabijyana. Hari icyo nsigaranye? None murambaza ngo ‘Mbaye iki?’”

25 Abadani baramusubizabati “Ntiwongere kuvugamuri twe, hatagira abanyaburakari babasumira, bakakwicana n'abo mu rugo rwawe.”

26 Nuko Abadani barigendera. Mika abonye ko bamurushije amaboko arahindukiraasubiraiwe.

27 Nuko Abadani bajyana ibyo Mika yaremye n'umutambyi yari afite, bagera i Layishi mu bantu b'abanyetuza bari amahoro, babīcisha inkota, batwika n'umuduguduwabo.

28 Kandi nta murengezi wabonetse ngo awutabare, kuko wari kure y'i Sidoni kandi nta muntu n'umwe bari bafatanije, hari mu kibaya gihereranye n'i Betirehobu. Nuko Abadani bubakayoumudugudubawuturamo.

29 Bawuhimba i Dani bawitiriye sekuruzaDani wabyawe na Isirayeli, ariko ubwa mbere uwo muduguduwitwaga Layishi.

30 Nuko Abadani bishingira icyo gishushanyo kibajwe, kandi Yonatani mwene Gerushomuumuhungu wa Mose we n'abahungu be, bari abatambyi b'umuryango wa Dani kugezaigihe igihugu cyanyagiwe.

31 Nuko bashinga icyo gishushanyo kibajwe Mika yaremye, gihamaho kumaraigihe cyose inzu y'Imana yabereye i Shilo.

19

1 Muri iyo minsi nta mwami Abisirayeli bari bafite. Nuko hariho Umulewiwasuhukiyemu gihugu cyo hirya y'imisozi miremire ya Efurayimu, ashakaumugorei Betelehemu y'i Buyuda.

2 Bukeyeumugorewe aramuhararuka akajya asambana, arahukanaajya kwa se i Betelehemu y'i Buyuda, amarayo amezi ane.

3 Bukeyeumugabowe arahaguruka, aramukurikira ari kumwe n'umugaragu we n'indogobe ebyiri, amubwira ineza kugirango amucyure. Nukoumugoreamujyana mu nzu ya se. Sebukwe amubonye amusanganira yishima.

4 Nuko sebukwe, se w'uwo mukobwa aramusibya, amarana na we iminsi itatu, bararya baranywa bararayo.

5 Ariko ku munsi wa kane bazinduka mu gitondo kare, nuko uwo mugaboarahagurukango agende. Se w'umukobwa abwiraumukwe we ati “Enda agatsimausegureumutima, mubonekugenda.”

6 Nuko baricara baranywa barasangira, se w'umukobwa abwiraumukwe we ati “Ndakwinginze rara hano iri joro,unezerwe.”

7 Uwo mugaboarahagurukango agende, ariko sebukwe aramwinginga ngo yongere kurara.

8 Ku munsi wa gatatu azinduka mu gitondo kare ngo agende. Se w'umukobwa aravuga ati “Ndakwinginze tuza, twiriranwe tugezeko bwira.”Nuko barasangira.

9 Umunsiukuze, uwo mugaboahagurukanan'umugorewe n'umugaragu we ngo bagende. Sebukwe, se w'umukobwa aramubwira ati “Dore burije, ndabinginze murarehano ijoro riraguye. Rara hanounezerwe, maze mu gitondo cya kareuzatahe.”

10 Ariko uwo mugabontiyemera kurara, arahagurukaarigaba agera ahateganye n'i Yebusi (ari yo Yerusalemu). Yari afite indogobe ebyiri ziriho amatandiko,umugorewe na we bari kumwe.

11 Bagera i Yebusiumunsiukuze, nukoumugaragu abwira shebuja ati “Ndakwinginze ngwino dukebereze aha, tujye gucumbika muri uyu muduguduw'Abayebusi.”

12 Ariko shebuja aramubwira ati “Ntituri bukebereze mu muduguduw'abanyamahangautariuw'Abisirayeli, ahubwo twambuke dufatei Gibeya.”

13 Maze abwiraumugaragu we ati “Ngwino twegereumuduguduumwe muri iyo, turarei Gibeya cyangwa i Rama.”

14 Nuko barakomeza baragenda, izuba ribarengeraho bageze bugufibw'i Gibeya y'Ababenyamini.

15 Bakebereza aho, bajya gucumbika i Gibeya. Agezeyo yicara mu nzira y'igihogere cy'umudugudu, kuko ari nta wemeye kubacumbikira.

16 Nuko muri uwo mugoroba hazaumusazauvuyemu murimaaho yakoraga, yariumunyagihugu cy'imisozi miremire ya Efurayimu wasuhukiyei Gibeya, ariko bene uwo mudugudubari Ababenyamini.

17 Yuburaamaso ye abonaumugenzi mu nzira y'igihogere cy'umudugudu, uwo musazaaramubazaati “Urava heukajya he?”

18 Aramusubizaati “Turavai Betelehemu y'i Buyuda, tukajya mu gihugu cyo hirya y'imisozi miremire ya Efurayimu. Ni yo naturutse njya i Betelehemu y'i Buyuda, none ndajya mu nzu y'Uwiteka kandi nta muntu wanyakiriye ngo anjyane iwe.

19 Ariko dufiteinganagano n'ibyokurya by'indogobe zacu, kandi harihoumutsima na vino byo kumpazanya n'umujawawe n'umuhungu uri hamwe n'abagaragu bawe, nta cyo dukennye.”

20 Uwo musazaaravuga ati “Shyitsaumutimamu nda, kandi ibyoukennye byose abe ari jye bibazwa, ariko mwe kuraramu nzira.”

21 Nuko abashyira mu rugo rwe, agaburiraindogobe z'uwo mugabo, boga ibirenge maze bararya baranywa.

22 Nuko bakinezerewe haza abanyamudugudub'ibigoryi bagota inzu impande zose, bakomanga ku rugi bavuganan'uwo musazanyir'urugobati “Sohora uwo mugabowinjiye mu wawe, kugirango tumumenye.”

23 Uwo mugabonyir'urugoarasohoka arababwira ati “Reka bene data ndabinginze, mwe gukoraicyaha gisa gityo! Ubwo uyu mugaboyinjiye mu nzu yanjye, mwe kugiraubupfu bungana butyo.

24 Dore nguyuumukobwa wanjye w'inkumi n'umugorew'uyu mugabo, abo ni bo nsohora namwe mubonone, mubagire uko mushaka, ariko uyu mugabomwe kumugirira iby'isoni nke bene ibyo.”

25 Ariko abo bagabo banga kumwumvira. Nuko uwo mushyitsi afataumugorewe aramubazanira, baramumenya, baramwonona bakesha ijoro,umusekeutambitse baramurekura.

26 Nuko mu museke, uwo mugorearagaruka agwa ku muryango w'inzu y'uwo musaza, aho shebuja yari acumbitse, burinda bucya.

27 Nuko shebuja abyuka mu gitondo akinguraurugirw'inzu, arasohoka ngo agende. Nuko asanga uwo mugoreacuzeumurambo ku muryango, intoki ze ziri mu irebe ry'umuryango.

28 Aramubwira ati “Hagurukatugende”, ariko ntiyakoma. Aherako aramuterura amushyira ku ndogobe ye. Nuko uwo mugaboaherako arataha.

29 Ageze iwe ashyira intumbi y'umugorewe mu nzu, yenda icyuma, amucagagura ingingo zose mo ibice cumi na bibiri, abyohereza mu bihugu bya Isirayeli byose.

30 Nuko ababibonye bose baravuga bati “Ibintu bimeze bitya ntabwo byigeze gukorwa cyangwa kuboneka,uhereyeumunsi Abisirayeli baviriye muri Egiputa kugezaubu. Nuko nimubitekereze mubigire inama, mubivuge.”

20

1 Maze Abisirayeli bose bava mu miduguduyabo, barema iteraniro. Nuko iteraniro ryabo riteranira icyarimwe i Misipa imbere y'Uwiteka bavuye mu gihugu cyose,uhereye i Daniukageza i Bērisheba, hamwe n'abo mu gihugu cy'i Galeyadi.

2 Maze abatware b'abantu bose b'imiryango y'Abisirayeli yose biyerekanira mu iteraniro ry'ubwoko bw'Imana, abagabouduhumbi tune bigenza bitwaje inkota.

3 (Kandi Ababenyamini bari bumvise ko Abisirayeli bazamutse, bagiye i Misipa.)
Nuko Abisirayeli barabaza bati “Tubwire uko icyo cyaha cyakozwe.”

4 Umulewi,umugabow'uwo mugorebishe arabasubizaati “Nari ngeze i Gibeya y'Ababenyamini, ncumbikayo ndi kumwe n'umugorewanjye.

5 Maze nijoro ab'i Gibeya barantera, bagota inzu narimo, bashakaga kunyicaubwanjye, kandiumugorewanjye baramwonona arapfa.

6 Ndamuzanamucagaguramoibice, mperako mbyohereza mu gihugu cyose cya gakondo y'Abisirayeli, kuko bakoze icyaha cy'ubusambanyi kandi kizira mu Isirayeli.

7 Mwa Bisirayeli mwese mwe, nimwuzuzeinama muvugeicyo muzakora.”

8 Abantu bose baherako bahagurukiraicyarimwe baravuga bati “Nta muntu n'umwe muri tweuzinjira mu ihema rye cyangwauzataha mu rugo rwe,

9 ahubwo tuzagirira ab'i Gibeya, tuhatere ukoubufindo butweretse.

10 Kandi tuzatoranya abagabo cumi mu bantu ijana tubakuye mu miryango yose y'Abisirayeli, kandi dutoreijana mu bantu igihumbi, n'igihumbi mu bantu inzovu bo kwikorera amahamba y'ingabo, kugirango nibagera i Gibeya y'Ababenyamini, babīture inabi y'ubupfu bakoze mu Isirayeli bwose.”

11 Nuko Abisirayeli bose bateranira kurwanya uwo mudugudubahujeumutima, baba nk'umuntu umwe.

12 Maze imiryango y'Abisirayeli ituma abantu mu muryango w'Ababenyamini hose, barabaza bati “Icyo cyaha cyabonetse muri mwe ni icy'iki?

13 Noneho nimuduheabo bagabo b'ibigoryi bari i Gibeya, tubicedukureicyaha muri Isirayeli.”Ariko Ababenyamini banga kumvira Abisirayeli bene wabo.

14 Nuko Ababenyamini bavuye mu midugudu, yabo biteraniriza i Gibeya ngo bajye kurwana n'Abisirayeli.

15 Maze uwo munsi babara Ababenyamini bavuye mu miduguduyabo, abagabo bitwaje inkota inzovu ebyiri n'ibihumbi bitandatu,udashyizeho abaturageb'i Gibeya, abagabo magana arindwi batoranijwe.

16 Kandi muri abo bantu bose harimo abagabo batoranijwe magana arindwi batwarira imoso,umuntu wese muri bo yashoboraga kurekuraumuhumetso, ntabe yahusha n'agasatsi atagahamije.

17 Abisirayeli babazwe bari abagabo bitwaje inkota inzovu enye Ababenyamini batarimo, abo bose bari ingabo.

18 Nuko Abisirayeli barahagurukabajya i Beteli, bagisha Imana inama barabaza bati “Ni ndeuzatubanziriza kurwana n'Ababenyamini?”
Uwiteka arabasubizaati “Abayuda ni bo bazabanzayo.”

19 Maze Abisirayeli bibatura mu gitondo, bagandika hafi y'i Gibeya.

20 Nuko Abisirayeli batera Ababenyamini, birema ingamba i Gibeya ngo babarwanye.

21 Maze uwo munsi Ababenyamini bava i Gibeya, batikiza Abisirayeli bahasiga imirambo inzovu ebyiri n'ibihumbi bibiri.

22 Ariko abantu ba Isirayeli bisubiramo, bongera kwirema ingamba aho bari baziremeye ubwa mbere.

23 Abisirayeli barazamuka baririra imbere y'Uwiteka kugezanimugoroba, babaza Uwiteka bati “Twongere kurwana n'Ababenyamini bene wacu?”
Uwiteka arabasubizaati “Nimwongere mubatere.”

24 Maze ku munsi wa kabiri Abisirayeli bongera kwegera Ababenyamini.

25 Nuko uwo munsi Ababenyamini barabatera, bongera koreza abantu bahasiga imirambo inzovu imwe n'ibihumbi munani, abo bose bari ingabo zitwaje inkota.

26 Nuko ingabo z'Abisirayeli zose n'abantu bose barazamuka bajya i Beteli, bicara imbere y'Uwiteka barira, biyirizaubusauwo munsi bageza nimugoroba. Kandi batambira imbere y'Uwiteka ibitambo byoswa n'ibitambo by'ishimwe yuko bari amahoro.

27 Maze Abisirayeli bagisha Uwiteka inama. (Kandi muri iyo minsi isanduku y'isezerano ry'Uwiteka yari ihari,

28 na Finehasi mwene Eleyazari mwene Aroni ni we wahagararaga imbere yayo.) Maze Abisirayeli babaza Uwiteka baravuga bati “Twongere kujya kurwana n'Ababenyamini bene wacu kandi, cyangwa se turekere aho?”
Uwiteka aravuga ati “Mubatere kuko ejo nzababagabiza mukabanesha.”

29 Nuko Abisirayeli bashyira abantu mu bico impande zose z'i Gibeya.

30 Nuko ku munsi wa gatatu Abisirayeli batera Ababenyamini, birema ingamba i Gibeya nk'ubwa mbere.

31 Ababenyamini babonye Abisirayeli barabasanganira, barabashukashuka ngo bave ku mudugudu, batangira gutsinda abantu babīca nk'ubwa mbere, babīcira mu mirima no mu nzira y'igihogere ijya i Beteli no mu nzira y'i Gibeya, mu Bisirayeli hapfa abantu nka mirongo itatu.

32 Ababenyamini baravuga bati “Turabanesheje nk'ubwa mbere!”
Ariko Abisirayeli baravuga bati “Twiruke tubashukashuke bave ku mudugudubajye mu nzira z'ibihogere.”

33 Nuko Abisirayeli bose bava aho bari bari, birema ingamba i Bālitamari, ariko Abisirayeli bari mu bico babyuka aho bari bari i Māregeba.

34 Nuko haza abantu inzovu imwe batoranijwe mu Bisirayeli bose, batera i Gibeya baravungaguranacyane, ariko Ababenyamini bari batazi ko ibyago bibari bugufi.

35 Uwiteka atsinda Ababenyamini imbere y'Abisirayeli, maze uwo munsi Abisirayeli boreza Ababenyamini inzovu ebyiri n'ibihumbi bitanu n'ijana, kandi abo bose bari ingabo zitwaje inkota.

36 Nuko Ababenyamini bakeka ko Abisirayeli baneshejwe, kuko Abisirayeli bashukashukagaAbabenyamini, basubirainyuma kuko bari biringiye abo bari bashyize mu bico bugufibw'i Gibeya.

37 Nuko abaciye igico bahuta gusakiza i Gibeya, bajya imbere barimbuzaumuduguduwose inkota.

38 Abisirayeli bose bari basezeranye ikimenyetso n'abaciye igico, yuko bazacana ikome,umwotsiugatumbagira mu mudugudunk'igicu.

39 Nuko Abisirayeli biyegura mu ntambara, maze Ababenyamini batangira kubakubitainkota, bica mu Bisirayeli abantu nka mirongo itatu, kuko bibwiraga ko babanesheje nko muri ya ntambara ya mbere.

40 Arikoumwotsiutangiye gutumbagira mu mudugudunk'igicu, Ababenyamini barakebuka babonaumuduguduwoseugurumana,umwotsiutumbagira mu kirere.

41 Nuko Abisirayeli barabahindukirana Ababenyamini barumirwa, kuko babonye ibyago bibagezeho.

42 Nuko baha Abisirayeli ibitugu, baromboreza inzira yose ijya mu butayu, ariko ingabo zibarya isataburenge, kandi izivuye mu muduguduziboreka hagati muri iyo nzira.

43 Maze bagota Ababenyamini barabirukana, babaribatira aho bashakaga kuruhukira, babageza ahateganye n'i Gibeya iburasirazuba.

44 Hapfa Ababenyamini inzovu imwe n'ibihumbi munani, abo bose bari abantu b'intwari.

45 Muri ba bandi bahaye Abisirayeli ibitugu, bagahungira mu nzira ijya mu butayukugirango bagere ku gitare cya Rimoni, babīcamo abantu ibihumbi bitanu babatsotsobera mu nzira z'ibihogere, bakomeza kubarya isataburenge babageza i Gidomu, bicirayo abandi ibihumbi bibiri.

46 Nuko abapfuye uwo munsi bose bo mu Babenyamini, bari abantu bitwaje inkota inzovu ebyiri n'ibihumbi bitanu, abo bose bari intwari.

47 Mu bari bahungiye mu butayu, abantu magana atandatu bagera ku gitare cya Rimoni bamarayo amezi ane.

48 Abisirayeli bahindūrana mu Babenyamini, bicisha inkota abo mu mudugudubose n'amatungo, batsemba n'ibintu byabo kandi imidugudubasangaga barayitwika yose.

21

1 Kandi Abisirayeli bari bararahiriye i Misipa bati “Nta muntu n'umwe muri tweuzashyingira Umubenyaminiumukobwa we.”

2 Nuko abantu bose basubirai Beteli, bicara imbere y'Imana bageza nimugoroba barira batera hejuru cyane,

3 barabaza bati “Uwiteka Mana y'Abisirayeli, ni iki gituma tuburaumuryango umwe mu Bisirayeli?”

4 Nuko bukeyebwaho bazinduka kare, bahubakaigicaniro batamba ibitambo byoswa, n'ibitambo by'ishimwe yuko bari amahoro.

5 Abisirayeli barabaza bati “Mu miryango yose y'Abisirayeliutajemu iteraniro ry'Uwiteka ni nde?”Kuko bari barahiye indahiro ikomeye ku muntu weseutazaza gusenga Uwiteka i Misipa bati “Niukuriazicwa.”

6 Nuko Abisirayeli baricuza ku bw'Ababenyamini bene wabo baravuga bati “Uyu munsi harihoumuryangouciwemuri Isirayeli.

7 Tubigenze dute ngo dushakire abacitse ku icumu abagore, kandi ko twarahiye imbere y'Uwiteka ko tutazabashyingira abakobwa bacu?”

8 Nuko barabaza bati “Mu miryango y'Abisirayeliutazamutse gusenga Uwiteka i Misipa niuwuhe?”Babona ko nta muntu wavuye i Yabeshi y'i Galeyadi, ngo aze mu ngando aho bateraniye,

9 kuko ubwo abantu bari bamaze kubarwa, nta wo mu baturageb'i Yabeshi y'i Galeyadi wariuhari.

10 Nuko iteraniro ritumayoabantu inzovu imwe n'ibihumbi bibiri barusha abandi kuba intwari, barabategeka bati “Nimugende mwicishe inkota abaturageb'i Yabeshi y'i Galeyadi, mubicane n'abagore n'abana babo.

11 Uko abe ari ko muzabigenza rwose,umugabowese n'umugorewese waryamanye n'umugabomuzabarimbure.”

12 Nuko muri abo baturageb'i Yabeshi y'i Galeyadi, babonayo abakobwa b'inkumi magana ane batararyamana n'abagabo, babazana mu ngando z'i Shilo mu gihugu cy'i Kanāni.

13 Nuko iteraniro ryose rituma ku Babenyamini bari ku gitare cya Rimoni, babaha ihumure.

14 Ubwo ngubwo Ababenyamini baragaruka, Abisirayeli babashyingira abo bakobwa bakijije mu bagore b'i Yabeshi y'i Galeyadi, ariko ntibabakwira.

15 Nuko abantu baricuza ku bw'Ababenyamini, kuko Uwiteka yari yaciye icyuho mu miryango y'Abisirayeli.

16 Nuko abakuru b'iteraniro barabaza bati “Tuzabigenza dute ngo dushakire abasigaye, ko abagore barimbutse mu Babenyamini?”

17 Baravuga bati “Hakwiriye kubahogakondo y'Ababenyamini bacitse ku icumu, kugirango hatagiraumuryangouzimanganywa mu Bisirayeli.

18 Ariko ntitubasha kubashyingira abakobwa bacu, kuko twarahiye tuti ‘Havumweuzashyingira Umubenyamini.’”

19 Maze baravuga bati “Ukoumwakautashye, harihoumunsi mukuruw'Uwiteka i Shilo iri ikasikazi y'i Beteli, mu ruhande rw'iburasirazuba rw'inzira iva i Beteli ikajya i Shekemu, ikusi y'i Lebona.”

20 Nuko bategeka Ababenyamini barababwira bati “Nimugende mwubikirire mu mizabibu.

21 Nuko nimubonaabakobwa b'i Shilo basohotse kujya kubyina mu birori byabo, muzahereko muve mu mizabibu,umuntu wese afateumukobwa mu b'i Shilo abeumugorewe, muhereko musubiremuri gakondo ya Benyamini.

22 Nuko ba se cyangwa bene wabo nibaza kuturegera tuzababwira tuti ‘Mubaduhereubuntu kukoumuntu wese tutamuboneyeumugoremuri ya ntambara. Ubwo mutababahaye ntimurihourubanza.’”

23 Nuko Ababenyamini babigenza uko bohejwe, binyagira abageni mu babyinnyi nk'ukoumubarewabo wari uri barabajyana. Baragenda basubiramuri gakondo yabo, bongera kubakaimidugudubayibamo.

24 Nuko Abisirayeli baherako bavayo,umuntu wese ajya mu muryango w'iwabo no mu nzu ye, bose bavayo basubiramuri gakondo zabo.

25 Ariko icyo gihe Abisirayeli nta mwami bari bafite, kandiumuntu wese yitegekaga uko ashatse.