1 ائسرايئل پادشاهي، داوودون اوغلو سوليمانين مثللري:
2 حئکمت و تربئيهني بئلمک اوچون، آنلاقلي سؤزلري باشا دوشمک اوچون،
3 صالحلئک، عدالت و ائنصاف بارهده عاغيلّي تربئيهني آلماق اوچون،
4 جاهئل آداملارا شوعور، جاوان اوغلانا معرئفت و دوشونجه ورمک اوچون؛
5 قوي حئکمتلي آدام قولاق آسيب علمي آرتيرسين و فهئم آدام تدبئر قازانسين.
6 اوندان اؤتري کي، مثللر و کئنايهلري، حئکمتلي آداملارين سؤزلر و تاپماجالاريني آنلاسين.
7 ربدن قورخماق معرئفتئن باشلانيشيدير، آمّا سفهلر حئکمت و تربئيهني حقئر گؤرَرلر.
8 اوغلوم، آتانين وردئيي تربئيهني اشئت، آنانين اؤيرتدئکلرئني بوراخما.
9 چونکي سنئن باشينا گؤزل بئر چلنگ کئمي، بوينونا بويونباغي کئمي اولار.
10 اوغلوم، اگر گوناهکارلار سني آزديرماق ائستهسهلر، راضي اولما.
11 اگر دسهلر: "بئزئمله گل، قوي قان تؤکمک اوچون گئزلهنک، ناحاق يره گوناهسيز ائنسان اوچون کمئنده گؤزلهيک.
12 گل اونلاري اؤلولر دئياري کئمي دئري-دئري اوداق، دئبسئز قبئره دوشنلر کئمي تامامن اوداق.
13 جوربهجور قئيمتلي شيلر تاپاريق، قارت مالي ائله اِولرئمئزي دولدوراريق.
14 بئزئمله آياق اول، قوي کئسهمئز بئر اولسون."
15 اوغلوم، اونلار گدن يوللاري گتمه، آياغيني اونلارين يولوندان اوزاق ساخلا.
16 چونکي اونلارين آياقلاري پئسلئک اوچون قاچير، قان تؤکمهيه تلهسئرلر.
17 دوغرودان دا، بئر قوشون گؤزو قاباغيندا تور سرمک فايداسيزدير.
18 لاکئن اونلار اؤز قانلاريني تؤکمک اوچون گئزلهنئرلر، اؤز جانلاري اوچون کمئنده گؤزلهيئرلر.
19 حاقسيز قازانجا طاماح ادن هر کسئن يوللاري بلهدئر؛ طاماحي اونون جانيني آلار.
20 حئکمت باييردا اوجا سسله چاغيرير، سسئني ميدانلاردا اوجالدير.
21 سسلي-کويلو کوچهلرئن باشيندا چيغيرير، شهرئن دروازالاريندا بله ديئر:
22 "نه واختا کئمي سئز جاهئل آداملار، اؤز جهالتئنئزي سوهجکسئنئز؟ نه واختاجاق رئشخند ادنلر اؤز رئشخندلرئندن حظّ ادهجکلر؟ آخماقلار دا معرئفتدن نئفرت ادهجکلر؟
23 اگر منئم مذمّتئمدن دوزَلسَيدئنئز؛ روحومو اوستونوزه تؤکردئم، سؤزلرئمي ده سئزه بئلدئرَردئم.
24 چونکي سئزي چاغيرديم، سئز مني ردّ اتدئنئز، الئمي اوزاتديم، هچ کس دئقّت ورمهدي.
25 منئم بوتون نصئحتلرئمي هچ سايدينيز، مذمّتلرئمي قبول اتمهدئنئز.
26 بونا گؤره ده، بلا اوستونوزه گلنده من ده سئزه گولهجيم، دهشت سئزي بوروينده، من ده سئزي رئشخند ادهجيم.
27 دهشت سئزه طوفان کئمي هوجوم ادنده، بلا سئزه فيرلانان يل کئمي گلنده، دارليق و زحمت اوستونوزه دوشنده،
28 اونلار مني چاغيراجاقلار، لاکئن من جاواب ورمهيهجيم. مني جهدله آختاراجاقلار، لاکئن تاپا بئلمهيهجکلر.
29 چونکي اونلار معرئفتدن نئفرت اتدئلر، ربّدن قورخماغي سچمهدئلر.
30 منئم نصئحتلرئمي ائستهمهيئب، بوتون مذمّتلرئمي اله سالديلار.
31 اونون اوچون ده، اؤز يولونون ثمرهسئندن يئيهجکلر، اؤز مشورتلرئندن دوياجاقلار.
32 چونکي جاهئل آداملارين اؤزباشيناليقلاري اونلاري اؤلدورهجک، آخماق آداملارين لاقيدلئيي اونلاري يوخ ادهجک؛
33 آمّا منه قولاق آسان هرکس امئن-آمانليقدا ياشاياجاق، پئسلئيئن دهشتئندن قورخوماييب راحات قالاجاقدير."
1 اوغلوم، اگر منئم سؤزلرئمي قبول ادهسن، اگر وردئيئم امرلري اورهيئنده ساخلاياسان،
2 اله کي، حئکمته قولاق آسيب، اورهيئني فراست الئنه ورهسن.
3 هم ده اگر آنلاق اوچون باغيريب، فراست اوچون سسئني اوجالداسان.
4 اگر اونو گوموش کئمي، گئزلهدئلمئش بئر خزئنه کئمي آختاراسان؛
5 او زامان ربدن قورخماغي آنلايارسان و تاريني تانييارسان.
6 چونکي حئکمتي رب ورئر، معرئفت و فراست اونون آغزيندان گلئر.
7 صالح ائنسانلار اوچون شوعور ساخلايير، دوغرولوقلا گزنلر اوچون سئپردئر.
8 عدالت يولونو قورويور، مؤمئنلرئنئن يولونو حئفظ ادئر.
9 او زامان صالحلئک و عدالتي، ائنصاف و هر ياخشي يولو آنلايارسان.
10 چونکي حئکمت اورهيئنه گئرر، جانين معرئفتدن خوشلانار،
11 دوشونجه سني حئفظ ادر، فراست سني قورويار.
12 اله کي، سني پئس آدامين يولوندان، ترسه دانيشان آدامين الئندن قورتارار.
13 او آداملاردان کي، دوز يوللاري بوراخيب، قارانليق يوللاريندا گزئرلر.
14 او آداملاردان کي، پئس ائشلردن سوئنئرلر، پئس آدامين ترسه سؤزلرئندن کف ادئرلر.
15 او آداملاردان کي، يوللاري اَيريدئر، يوللاري دولاشيقدير.
16 اله کي، سني عئفّتسئز آرواددان، اونون آلداتان يومشاق سؤزلرئندن قورتارار.
17 او آرواددان کي، جاوانليغيندا گدن اَري بوراخير، تارينين عهدئني ياددان چيخاردير.
18 چونکي اونون اِوي اؤلومه، اونون يوللاري اؤلولره گدئر.
19 يانينا گدنلردن هچ بئري دؤنه بئلمز، حيات طرئقلرئنه ده آرتيق چاتا بئلمز.
20 بلجه، ياخشي آداملارين يولوندا گزرسن، صالحلرئن طرئقلرئني توتارسان.
21 چونکي صالح ائنسانلار يرده ساکئن اولاجاقلار، کامئل ائنسانلار اوندا قالاجاقلار.
22 لاکئن پئس آداملار ير اوزوندن کسئلهجک، خائنلرئن ده کؤکو قوپاريلاجاق.
1 اوغلوم، تعلئمئمي ياددان چيخارتما، قوي اورهيئن سنه وردئيئم امرلره عمل اتسئن؛
2 اونلار سنئن عؤمرونو اوزادار، حياتينا ائللر ورر، آرامليق ورر.
3 قويما مهرئبانليق و وفا سني بوراخسين؛ اونلاري بوينونا باغلا، اونلاري اورهيئنئن لؤوحهسئنه ياز.
4 بلجه تاري و ائنسان گؤزونده لوطف و اعتئبار قازانارسان.
5 بوتون اورهيئنله ربّه توکّول ات و اؤز آنلاغينا دايانما.
6 بوتون يوللاريندا اونو تاني؛ او، سنئن يوللاريني دوز ادر.
7 اؤز گؤزونده حئکمتلي اولما؛ ربدن قورخ، پئسلئکدن دؤن.
8 بو سنئن بدنئنه شفا، سوموکلرئنه ائلئک اولار.
9 مال-دؤولتئنله، بوتون محصوللارينين نوباري ائله ربّه عئزّت ور.
10 بلجه آنبارلارين نعمتله دولار، شراب چَنلَرئن تزه شرابلا دولوب داشار.
11 اوغلوم، ربّئن تربئيهسئني حقئر گؤرمه. اونون تأدئبئندن نئفرت اتمه.
12 آتا سودئيي اوغولو نجه توبئخ ادر، رب ده سودئيئني اله توبئخ ادر.
13 خوش او آدامين حالينا کي، حئکمتي تاپير، فراستي قازانير.
14 چونکي او قازانج، گوموش قازانجيندان، قيزيل گلئرئندن داها ياخشيدير.
15 حئکمت ياقوتلاردان داها دَيَرلئدئر، جانين ائستهدئيي هچ بئر شي اونا برابر گلمز.
16 اونون صاغ اَلئنده اوزون عؤمور، سول الئنده ثروت و شرف وار،
17 اونون يوللاري، گؤزللئک يوللاري، بوتون طرئقلري امئن-آمانليقدير.
18 حئکمت، اونو توتانلارا حيات آغاجيدير، اونا باغلانان بوتون آداملار نه بختوردئرلر!
19 رب حئکمت وسئلهسي ائله يرئن بونؤرهسئني قويدو، فراست واسئطهسي ائله گؤيلري برقرار اتدي.
20 معرئفتئنئن واسئطهسي ائله درئنلر ياريلدي، بولودلار شح داميزديرديلار.
21 اوغلوم، قويما بونلار گؤزوندن آيريلسين، شوعور و دوشونجهني برک توت.
22 اونلار جانينا حيات اولار، بوينونا زئنت اولار.
23 او زامان، يولوندا امئن-آمانليقلا گدرسن، آياقلارين بودرهمز.
24 ياتان زامان دهشته دوشمزسن، بلي، ياتارسان، شئرئن يوخو تاپارسان.
25 قفئلدن گلن دهشت، شر آداملارا گلن طوفان سني قورخوتماز.
26 چونکي توکّول اتديئن ربدئر، او، سنئن آياقلاريني تلهلردن حئفظ ادر.
27 اگر الئندن بئر ياخشيليق گلئر، اونو، اونا مؤحتاج اولان آداملاردان کسمه.
28 ائمکانين وارسا، قونشونا دمه؛ "گت، سورا گل، صاباح سنه ورهرم."
29 يانيندا ساکئت ياشايان قونشون اوچون، شر قورما.
30 سنه پئسلئک اتمهين بئر آداملا سببسئز داعوالاشما.
31 ظالئم آداما حسد آپارما، او گدن يوللارين هچ بئرئني سچمه.
32 چونکي يولدان آزان آدام ربّه مکروهدور، آمّا رب عملي-صالحلرله دوست اولار.
33 ربّئن لعنتي شر آدامين اِوئندهدئر، لاکئن صالح ائنسانلارين اوئنه برکت ورئر.
34 او، رئشخند ادنلره رئشخند ادهجک، آمّا مظلوم ائنسانلارا لوطف گؤرسدهجکدئر.
35 حئکمتليلرئن مئراثي شرف اولاجاق، لاکئن آخماقلارين پايي خجالتدئر.
1 اي اوغوللار، آتا وردئيي تربئيهني اشئدئن. دئقّت ادئن کي، معرئفت آنلاغيني آلاسينيز.
2 چونکي سئزه علم اؤيرهدئرم؛ تعلئمئمي بوراخمايين.
3 آتامين اوئنده اوشاق اولاندا، آنامين گؤزونده عزئز اولاندا، بئري-بئردانه اولاندا،
4 آتام منه تعلئم ورئب ددي: "قوي اورهيئن سؤزلرئمي برک توتسون. وردئيئم امرلري يرئنه يتئر کي، عؤمرون اوزون اولسون.
5 حئکمت قازان، آنلاق قازان! سنه ددئيئم سؤزلري نه ياددان چيخارت، نه ده اونلاردان دؤن!
6 حئکمتي بوراخما، او، سني حئفظ ادر. اونو سو، سني ساخلار.
7 حئکمتئن باشلانيشي بودور؛ حئکمتي قازان، بوتون قازانديقلاريندا فهم قازان.
8 حئکمته دَيَر ور؛ سني اوجالدار. اگر اونو قوجاقلاياسان، سني شرفه چاتديرار.
9 سنئن باشينا فيض چلنگي قويار، عئزّت تاجيني سنه وِرَر."
10 اشئت، اوغلوم، سؤزلرئمي قبول ات، عؤمرونون ائللري چوخالار.
11 من سنه حئکمت يولوندا تعلئم ورمئشم. سني دوز يوللاردا هئدايت اتمئشم.
12 گزنده يولونو بئر شي کسمز، قاچان زامان دا سوروشمزسن.
13 وردئيئم تربئيهني برک توت، اونو بوراخما. اونو ساخلا، چونکي سنئن حياتيندير.
14 پئس آداملارين يولونا گئرمه، شر آدامين يولوندا دا گتمه.
15 اوندان اوزاق قال، اوندا سفره چيخما. اوندان دؤن، کچئب-گت.
16 چونکي شر آداملار پئسلئک اتمسهلر، ياتا بئلمزلر. کئمسهني ييخماسالار، يوخولاري آپارماز.
17 چونکي شرارت چؤرهيئني ييئرلر، قدّارليق شرابيني ائچئرلر.
18 آمّا صالح آدامين يولو، سحر ائشيغي کئميدئر کي، گون اورتا واختينا گده-گده داها چوخ ائشيقلانير.
19 شر آداملارين يولو ظولمتدئر. بئلمئرلر کي، اونلاري بودرهدن نهدئر.
20 اوغلوم، سؤزلرئمه دئقّت ات، ددئکلرئمه قولاق آس.
21 قويما اونلار گؤزونون قاباغيندان آيريلسين. اونلاري اورهيئنئن ائچئنده ساخلا.
22 چونکي اونلاري تاپانلار، حيات و جانصاغليغي تاپار.
23 هر شيدن چوخ، بوتون جهدله اؤز اورهيئني حئفظ ات، چونکي حيات چشمهسي اودور.
24 اَيري دانيشان آغيزي اؤزوندن آت، آزميش دوداقلاري اؤزوندن اوزاقلاشدير.
25 قوي گؤزلرئن ائرهلئيه باخسين، کئرپئکلرئن دوپّهدوز قاباغينا دئکئلسئن.
26 آياغيني قويدوغون طرئقي ياخشي آراشدير، بوتون يوللارين برقرار اولار.
27 نه صاغا دؤن، نه سولا. آياغيني پئسلئکدن چک.
1 اوغلوم، حئکمتئمه دئقّت ات. فراستئمه قولاق آس،
2 اوندا دوشونجهني حئفظ ادرسن، دوداقلارين معرئفتي ساخلار.
3 چونکي عئفّتسئز آروادين دوداقلاري بال داميزديرير، دئلي شئرئن، ياغدان يومشاقدير؛
4 آمّا عاقئبتي يووشان اوتو کئمي آجيدير، ائکي آغيزلي قيلينج کئمي ائتئدئر.
5 اونون آياقلاري اؤلومه اِنئر، قدملري اؤلولر دئيارينا آپارير.
6 حيات طرئقئني آراشديرمير، يوللاري دولاشيقدير، اوزو ده بئلمئر.
7 ائندي، اي اوغوللار، منه قولاق آسين، آغيزيمدان چيخان سؤزلردن دؤنمهيئن.
8 بله آرواددان اوزاق اول. اونون اِوئنئن قاپيسينا ياخينلاشما.
9 يوخسا شرفئني اؤزگهلره، عؤمور ائللرئني قدّار آداما وررسن.
10 يادلار سنئن ماليندان وارلي اولارلار، قازانجين اؤزگهنئن اِوئنه گدر.
11 عؤمرونون آخيري چاتاندا، جانيندا طاقت قالماياندا،
12 ناله ادئب دئيرسن: نجه تربئيهدن نئفرت اتدئم! نجه اورهيئم تأدئبي اله سالدي!
13 نه موعلّئملرئمئن سسئني اشئتدئم، نه ده مني اؤيرهدنلرئن سؤزلرئنه قولاق آسديم.
14 خالق آراسيندا، جاماعات گؤزونده آز قالدي کي، کامئل موصئبته دوچار اولوم.
15 اؤز سو آنباريندان، ائچمهلي اولان سويو، اؤز قويوندان ائچ.
16 نئيه سنئن بولاقلارين کوچهلره، سو آرخلارين ميدانلارا آخسين؟
17 قوي اونلار آنجاق سنئن اولسون، يادلارا پايلاما!
18 قوي سنئن چشمهن برکتلي اولسون، جاوانليغينين آروادي ائله خوشبخت ياشا.
19 او سوئملي ماراليندير، گؤزل جيرانيندير، قوي همئشه اونون دؤشلري سني دويورسون، همئشه اونون سوگئسي ائله مست اول.
20 اوغلوم، نئيه عئفّتسئز آروادين مستي اولاسان؟ نئيه ياد بئر آروادي قوينونا آلاسان؟
21 چونکي ائنسانين يوللاري ربّئن گؤزونون قاباغيندادير، رب اونون بوتون طرئقلرئني محک وورور.
22 پئس آدامي اله اؤز پئسلئيي توتار، گوناهينين کمندئنه توتولار.
23 تربئيهسئزلئيي اوزوندن اؤلر، سفهلئيئنئن چوخلوغوندان آزار.
1 اوغلوم، اگر قونشون اوچون ضامئن اولوبسان، اگر ياد بئر آدام اوچون اَل ورئبسن،
2 اگر اؤز آغزينين سؤزلري ائله تلهيه دوشوبسن، اگر آغزيندان چيخان سؤزلرله توتولوبسان،
3 اوندا، اوغلوم، بونو ات و اؤزونو قورتار، چونکي قونشونون الئنه دوشوبسن: گت، اؤزونو آلچالت، قونشونا يالوار.
4 گؤزلرئنه يوخو گئرمهسئن کئرپئکلرئن يوخودان قاماشماسين.
5 اؤزونو اووچو الئندن جيران کئمي، قوشباز الئندن قوش کئمي قورتار.
6 قاريشقانين يانينا گت، اي تنبل! اونون يوللارينا دئقّت ات، حئکمت آل.
7 باشي اوسته نه ارباب وار، نه ناظئر، نه ده حؤکمدار.
8 آمّا گئنه ده اؤز چؤرهيئنئن احتئياطيني يايدا گؤرور، بئچئن واختي يئيهجيئني ييغير.
9 نه واختا کئمي ياتاجاقسان، اي تنبل؟ نه واخت يوخوندان اوياناجاقسان؟
10 بئر آز يات، بئر آز يوخولا، بئر آز الي الاوسته قويوب اوزان،
11 گؤر يوخسوللوق نجه حرامي کئمي، احتئياج نجه سئلاحلانميش بئر آدام کئمي سنه هوجوم چکر.
12 ياراماز آدام، شر آدام، اَيري دانيشان بئر آغيزلا گزر.
13 گؤزلري ائله گؤز وورار، آياقلاري ائله ائشاره ادر، بارماقلاري ائله گؤرسهدر.
14 ترسهلئک اونون اورهيئندهدئر، دائم شر قورار، داعوا سالار.
15 اونا گؤره ده، بلا قفئلدن باشينا گلر، بئردن سينار، اونا علاج اولماز.
16 ربّئن زَهلهسي آلتي شيدن گدئر، بلي، يدّي شي وار کي، جاني اونلاردان ائکراه ادئر:
17 تکبّورله باخان گؤزلر، يالان دانيشان دئل، ناحاق قاني تؤکن اللر،
18 قَرَضله دوشونن اورک، پئس ائشلر دالينجا قاچان آياقلار،
19 آغزيندان آنجاق يالان چيخان يالانچي شاهئد، قارداشلار آراسينا نئفاق سالان آدام.
20 اوغلوم، آتانين امرئنه عمل ات، آنانين وردئيي تعلئمي بوراخما.
21 اونلاري دائم اورهيئنئن باشينا باغلا؛ اونلاري بوينونا تاخ.
22 گزدئيئن زامان، اونلار سنه يول گؤرسهدر، ياتان زامان سني حئفظ ادر، اويانان زامان سنئنله دانيشار.
23 چونکي بو امر چيراقدير، بو تعلئم ائشيقدير، ائنساني ائصلاح ادن مذمّتلر حيات يولودور کي،
24 سني پئس آرواددان، زئناکار آروادين يومشاق دئلئندن ساخلار.
25 قويما اورهيئن اونون گؤزللئيئنه چکئلسئن؛ قويما سني کئرپئکلري ائله ياخالاسين.
26 چونکي زانئيه بئر آرواد، آخيردا سني گئرده بئر چؤرهيه بله مؤحتاج سالار، اَرلي بئر آرواد ائنسانين قئيمتلي جاني دالينجادير.
27 مگر اولار کي، کئشي اودو قوينوندا گؤتورسون و پالتاري يانماسين؟!
28 مگر اولار کي، بئر کئشي کؤز کؤمور اوستونده گزسئن، آمّا آياقلاري قوورولماسين؟
29 قونشوسونون آروادي ائله ياخينليق ادن آدامين دا حالي بلهدئر؛ او آروادا توخونان کئشي جزاسيز قالماز.
30 قارنيني دويورماق اوچون آج اوغرو اگر اوغورلاسا، کئمسه اونو قيناماز.
31 لاکئن توتولسا، يدّيقات عوض ورمليدئر؛ بوتون اِو-اشئيئني ورمليدئر.
32 اَرلي بئر آروادلا زئنا ادن کئشي عاغيلسيزدير. بونو ادن آدام، اؤزونو محو ادئر.
33 يارالانيب خجالت آلتيندا اَرئيَر بو روسوايچيليق هچ واخت سئلئنمز.
34 چونکي قيرت اَري قضبلندئرر، اونون اوچون ده، ائنتئقام گونونده يومشالماز.
35 هچ بئر عوض قبول اتمز، روشوتئني نه قدر آرتيراسان، راضي اولماز.
1 اوغلوم، سؤزلرئمي ساخلا، وردئيئم امرلري يانيندا آنبار ات.
2 امرلرئمي ساخلا کي، ياشاياسان. سنه وردئيئم تعلئمي گؤزونون توخومو کئمي ساخلا.
3 اونلاري بارماغينا تاخ، اونلاري اورهيئنئن لؤوحهسئنه ياز.
4 حئکمته ده: "سن منئم باجيمسان."" آنلاغي اؤزونه لاپ ياخين قوحوم کئمي نظرده توت کي،
5 سني عئفّتسئز آرواددان، يومشاق سؤزلري ائله آلداتان زئناکار آرواددان حئفظ اتسئن.
6 اوئمئن پَنجرهسئندن، چرچئوهنئن ائچئندن باخديم.
7 ساده آداملار آراسيندا، جاوانلار آراسيندا، عاغيلسيز بئر اوغلان گؤردوم؛
8 کوچهدن، او آروادين اِوئنئن تئنئندن کچئب، اونون اِوئنئن يولوندان گدئردي؛
9 آلا قارانليقدا، گون باتاندا، گجه دوشنده، هاوا قارالاندا،
10 اورادا بئر آرواد، حئيلهلي اورکله، زانئيه پالتاريندا اونونلا گؤروشمهيه گلدي.
11 او هاي-کويچودور، بيحيادير، اونون آياقلاري اوده قالماز.
12 گاه اشئکده، گاه دا ميدانلاردا، هر تئنئن باشيندا کمئن چکر.
13 بلجه او اوغلاني توتوب اؤپدو؛ حياسيز اوزله اونا ددي:
14 "باريش قوربانلاريمي کسمهيه بورجلو ائدئم، بو گون نذئرلرئمي يرئنه يتئرمئشم.
15 اونون اوچون ده، سنئنله گؤروشمهيه چيخديم. سني چوخ آختارديم و تاپميشام.
16 ياتاغيما مئصئر کتانيندان توخونان الوان اوز چکمئشم.
17 يورغان-دوشهيئمي مورله، عؤد آغاجي و دارچينلا عطئرلهمئشم.
18 گل، سحره کئمي دويونجا عشق ادک، قوي سوگئدن کف آپاراق.
19 چونکي اَرئم اوده ديئل، اوزون بئر سفره گدئب.
20 پول کئسهسئني گؤتوروب، آيين بدئرلنمئش واختي اِوه گلهجک."
21 چوخلو يومشاق سؤزلري ائله اونو توولادي، شئرئن دئله توتوب يولدان چيخارتدي.
22 اوغلان بئردن اونون دالينجا گتدي؛ کسئلمهيه گدن بئر اؤکوز کئمي، کمنده سالينان بئر مارال کئمي کي،
23 بئر اوخ جئيهرئني دشسئن، تله طرفئنه تلهسن بئر قوش کئمي، بئلمئردي کي، بو اوخ اونون جانيني آلاجاق.
24 اونا گؤره ده، اوغوللاريم، ائندي منه قولاق آسين. آغزيمدان چيخان سؤزلره دئقّت ادئن.
25 قويما اورهيئن او آروادين يوللارينا دؤنسون. اونون يولونا دؤنمه.
26 چونکي او چوخ کئشئلري هلاکا آپاريب، اونون الئنده اؤلن آداملارين سايي چوخدور.
27 اونون اِوي اؤلولر دئيارينين يولودور. اؤلوم اوتاقلارينا اِنئر.
1 مگر حئکمت چاغيرمير؟ مگر فراست سسئني اوجالتمير؟
2 يولون قيراغيندا اولان اوجا يرلرده، طرئقلرئن بئرلشدئيي يرده دورور.
3 دروازالارين يانيندا، شهرئن قاباغيندا، قاپيلارين گئرئش يرئنده سسلهنئر:
4 "سئزي چاغيريرام، اي ائنسانلار، سَسئم ائنسان اوغوللاريني خئطاب ادئر.
5 سئز، اي سادهلر، شوعور آلين؛ سئز، اي آخماقلار، عاغيل اؤيرهنئن.
6 قولاق آسين، چونکي اعلا شيلردن دانيشارام، دوداقلاريمدان دوز شيلر چيخار.
7 آغزيم حقئقتي دئير؛ دوداقلاريم شردن ائيرهنئر.
8 آغزيمدان آنجاق صالحلئک سؤزلري چيخير، سؤزلرئم مکرلي ديئل، ترسه ديئل.
9 آنلاقلي اولانا اونلارين هاميسي آيديندير، معرئفت تاپانلارا دوزدور.
10 گوموش يوخ، تربئيهمي قبول ادئن، سچمه قيزيلدان آرتيق معرئفتي آلين.
11 چونکي حئکمت ياقوتلاردان ياخشيدير، جانين ائستهدئيي هچ بئر شي اونا تاي ديئل.
12 من، حئکمتم، شوعورلا مسکن سالميشام، معرئفتي، دوشونجهني تاپميشام.
13 ربدن قورخماق، پئسلئکدن نئفرت اتمکدئر؛ قوروردان، تکبّوردن، پئس يولدان، ترسه دانيشان آغيزدان من نئفرت ادئرم.
14 نصئحت و شوعور منئمدئر؛ آنلاق منم، قووّتئم وار.
15 منئم واسئطمله پادشاهلار حؤکمرانليق ادئرلر، حؤکمدارلار عدالتله امر ادئرلر.
16 منئم واسئطمله ريئسلر و آغالار، بوتون صالح حاکئملر حؤکم ادئرلر.
17 مني سونلري سوئرم، مني جهدله آختارانلار مني تاپير.
18 ثروت و عئزّت، داوام گتئرن مال-دؤولت و صالحلئک منئم يانيمدادير؛
19 منئم ثمرم قيزيلدان، بلي، خالئص قيزيلدان، محصولوم دا سچمه گوموشدن ياخشيدير.
20 صالحلئک طرئقئنده، عدالت يوللارينين اورتاسيندا گزئرم کي،
21 مني سونلره وارليليق باغيشلاييم، اونلارين خزئنهلرئني دولدوروم.
22 رب يولونون باشلانيشيندا، قدئم ائشلرئنئن اوّلئنده مني ياراتدي.
23 ازلدن، او باشلانيشدان، دونيانين اوّلئندن قاباق من برقرار اولموشام.
24 درئنلر يوخ ائکن، سويو بول اولان چشمهلر حله يوخ ائکن، من دوغولدوم؛
25 داغلارين قورولوشوندان قاباق، تپهلردن قاباق من دوغولدوم.
26 او زامان کي، يري، يا چؤللري، يا دا دونيانين ائلک تورپاغيني ياراتماميشدي.
27 گؤيلري برقرار ادن زامان اورادا ائدئم، او زامان کي، درئنلئک اوزونه بئر دائره چکدي.
28 او زامان کي، بولودلاري يوخاريدا قوردو، او زامان کي، درئنلئيئن چشمهلرئني باغلادي.
29 او زامان کي، دهنزه حدّ تعيئن اتدي، اله کي، سولار اونون امرئندن کچمهسئنلر. او زامان کي، يرئن بونؤورهلرئني نئشانلاندي.
30 او زامان اونون يانيندا معمار ائدئم، هر گون اونون شادليغي ائدئم. همئشه اونون حوضوروندا سوئنئردئم؛
31 بوتون دونياسيندا سوئنئردئم، شادليغيم ائنسان اوغوللاري ائله ائدي.
32 اونا گؤره ده، اوغوللاريم، ائندي منه قولاق آسين، چونکي منئم يوللاريمي توتانلار بختوردئرلر.
33 وردئيئم تربئيهني اشئدئن و حئکمت آلين، اونو ردّ اتمهيئن.
34 خوش او آدامين حالينا کي، منه قولاق آسير، منئم دروازالاريمدا هر گون اوياق دورور، قاپيلاريمين سوتونلاري يانيندا گؤزلهيئر.
35 چونکي مني تاپان حياتي تاپير، ربّئن ريضاسيني قازانير؛
36 لاکئن مني الدن ورن آدام، اؤز جانيني کورلايير؛ بوتون مندن نئفرت ادنلر اؤلومو سوئرلر."
1 حئکمت اؤز اوئني تئکئب، يدّي سوتونونو يونوب.
2 اَتئني کسئب، شرابيني حاضيرلاييب، سوفرهسئني ده ساليبدير.
3 کنئزلرئني گؤندهرئب، شهرئن اوجا يرلرئندن چاغيتديرير:
4 "ساده اولان هر کس، قوي بورايا دؤنسون."" آغيلسيز اولانا دا ديئر:
5 "گل چؤرهيئمدن يه، حاضيرلاديغيم شرابدان ائچ.
6 سادهلئيئني بوراخ و ياشا، آنلاق يولوندا گت.
7 رئشخند ادن آدامي تأدئب ادن، اؤزونو روسوايچيليغا سالار، شر آدامي دانلايان اؤزونه خجالت گتئرر.
8 رئشخند ادن آدامي دانلاما، يوخسا سندن نئفرت ادر. حئکمتلي آدامي دانلا، سني سور.
9 حئکمتلي آداما نصئحت ور، داها حئکمت آلاجاقدير. صالح بئر آداما اؤيرت، علمي داها آرتاجاق.
10 ربدن قورخماق حئکمتئن باشلانيشيدير، موقدّس اولاني تانيماق آنلاقدير.
11 چونکي گونلرئن منئم واسئطمله چوخالاجاق، و عؤمرونه ائللر آرتاجاق.
12 اگر حئکمت آلاسان، اؤزون اوچون آلارسان. اگر رئشخند ادهسن، ضررئني آنجاق اؤزون چکرسن."
13 آخماق آرواد هاي-کويلودور، جاهئلدئر، هچ شي بئلمز.
14 اِوئنئن قاپيسي يانيندا اوتورار، کتئل اوسته شهرئن اوجا يرلرئنده اَيلهشر کي،
15 يولدان کچنلري، طرئقلري دوز اولانلاري چاغيرسين:
16 "ساده اولان هر کس، قوي بورايا دؤنسون."" عاغيلسيز اولانا دا ديئر:
17 "اوغورلانميش سو شئرئندئر، گئزلي ييئلن چؤرهيئن آيري بئر لذّتي وار."
18 لاکئن بئلمز کي، اورادا اؤلولر وار، قوناقلاري اؤلولر دئيارينين دئبئندهدئر.
1 سوليمانين مثللري: حئکمتلي اوغول آتاسيني سوئندئرر، لاکئن آخماق اوغول آناسينا درددئر.
2 شر يوللا ييغيلان خزئنهنئن فايداسي يوخدور، لاکئن صالحلئک ائنساني اؤلومدن قورتارار.
3 رب صالح ائنساني آج قويماز، آمّا پئس آداملارين آرزولاريني ردّ ادر.
4 تنبل الله ائشلهين يوخسول اولار، آمّا چاليشقان آدامين الي اونا ثروت قازانار.
5 عاغيلّي اوغول يايدا بئچئني ييغار، بئچئن واختي ياتان اوغول خجالت گتئرر.
6 صالح ائنسانين باشيندان برکت ياغار، شر آدامين دئلي زوراکيليغي اؤرتوب گئزلهدر.
7 صالح ائنساندان قالان يادئگار برکتدئر، لاکئن شر آدامين آدي چورويهجک.
8 اورهيي حئکمتلي اولان آدام امرلري قبول ادر، آمّا سفه-سفه دانيشان آدام ييخيلار.
9 کاماللا گزن آدام امئن-آمانليقدا گزر، لاکئن يوللاريندا اَيري اولان آدام اوزه چيخار.
10 گؤز ووران آدام باشينا بلا آچار، سفه-سفه دانيشان آدام ييخيلار.
11 صالح ائنسانين آغزي حيات بولاغيدير، آمّا شر آدامين دئلي زوراکيليغي اؤرتوب گئزلهدر.
12 نئفرت داعوالار قالديرار، لاکئن محبّت بوتون خاطالاري اؤرتر.
13 فهئم آدامين دوداقلاريندا حئکمت تاپيلار، آمّا دينک عاغيلسيز آدامين کورهيي اوچوندور.
14 حئکمتلي آداملار معرئفت ييغار، لاکئن سفهئن آغزي اونو ييخيلماغا ياخينلاشديرار.
15 مال-دؤولت وارلي آدامين قالالي شهريدئر، آمّا يوخسوللوق کاسيب آدامي ييخار.
16 صالح آدامين پاداشي حياتدير، لاکئن شر آدامين قازانجي گوناهدير.
17 تربئيهني قبول ادن آدام حيات طرئقئندهدئر، آمّا تأدئبي بوراخان آدام يولونو آزار.
18 نئفرتي گئزلهدن آدامين يالانچي دوداقلاري وار، بؤهتاني يايان آدام آخماقدير.
19 سؤزلرئن چوخلوغوندا خاطا اسکئک اولماز، دئلئنئن قاباغيني آلان آدام عاغيلّيدير.
20 صالح آدامين دئلي سچمه گوموشدور؛ شر آدامين اورهيئنئن دَيَري آزدير.
21 صالح ائنسانين دوداقلاري چوخ آداملاري دويورار، آمّا سفهلر عاغيلسيزليقدان اؤلرلر.
22 ربّئن برکتي ائنسانا ثروت گتئرر، اونونلا قوصّه آرتيرماز.
23 شر ائش گؤرمک آخماق آداما کفدئر، فراستلي اولان آدامين حئکمتي وار.
24 شر آدامين قورخدوغو اونون اؤز باشينا گلر، آمّا صالح آدام مورادينا چاتار.
25 فيرلانان يل اسئب گلنده، شر آدامي سوپوروب آپارار، لاکئن صالح آدامين ابدي بونؤورهسي وار.
26 سئرکه دئشلره، توستو گؤزلره نجهدئر، تنبل آدام دا اونو گؤندهرنلر اوچون الهدئر.
27 ربدن قورخماق عؤمور اوزادار، آمّا شر آداملارين عؤمور ائللري آزالار.
28 صالح ائنسانلارين گؤزلهدئيي شادليقدير، لاکئن شر آدامين اومئدي آرادان گدر.
29 کامئل ائنسانين پناهي ربّئن يولودور، آمّا شر قوران ائنسانلارين باشينا هلاکت گلر.
30 صالح آدام اصلا ترپنمز، لاکئن شر آداملار اؤلکهده قالمازلار.
31 صالح ائنسانين آغزي حئکمتله چئچکلهنَر، آمّا ترسه دانيشان دئل کسئلَر.
32 صالح آدامين دوداقلاري راضي سالماغي باجارار، لاکئن شر آدامين آغزيندان ترسه سؤزلر چيخار.
1 آلداتان ترهزي ربّه مکروهدور، آمّا دوز چکي داشيندان او، خوشلانار.
2 تکبّور گلئنجه شرفسئزلئک ده گلئر، لاکئن حئکمت تواضؤعکارين يانيندادير.
3 دوز آداملارين کامئللئيي اولارا يول گؤرسهدر، آمّا خائن آداملارين اَيرئلئکلري اونلاري هلاک ادر.
4 قضب گونونده مال-دؤولتئن فايداسي يوخدور، لاکئن صالحلئک ائنساني اؤلومدن قورتارار.
5 کامئل آدامين صالحلئيي اونون يولونو دوز ادر، آمّا پئس آدامين اؤز پئسلئيي اونو ييخار.
6 دوز آداملارين صالحلئيي اونلاري قورتارار، لاکئن خائنلر اؤز هوسلرئنئن واسئطهسي ائله توتولارلار.
7 شر آدام اؤلنده، اومئدي آرادان گدر، ظالئم آدامين گؤزلهدئيي ده محو اولار.
8 صالح آدام دارليقدان خئلاص اولار، اونون يرئنه شر آدام دوشر.
9 دئنسئز آدام آغزي ائله قونشوسونو محو ادر، آمّا معرئفت وسئلهسي ائله صالح آدام خئلاص اولار.
10 دونيا صالح آداملارين مورادينا گدنده، شهر شاد اولار، شر آداملار هلاک اولاندا شادليق هارايي چکئلر.
11 دوز آداملارين برکتي ائله شهر عئزّتلهنر، آمّا شر آدامين آغزي اونو وئران قويار.
12 عاغيلسيز آدام قونشوسونو حقئر گؤرر، آمّا فراستلي آدام دئنج دايانار.
13 خبرچي آدام سئرّلري آچيب يايار، لاکئن اعتئبارلي آدام سؤزو گئزلي ساخلار.
14 دوز مصلحت ورئلمهين خالق ييخيلار، لاکئن نصئحت ورنلرئن چوخلوغو خئلاص گتئرر.
15 ياد آداما ضامئن اولان بلايا دوشر، آمّا ضامئنلئکدن زهلهسي گدن آدام دئنج ياشايار.
16 مهرئبان آرواد شرفدن، ظالئم آداملار دا ثروتدن ياپيشار.
17 صادئق آدام اؤزونه ياخشيليق ادئر، آمّا قدّار آدام اؤزونه ضرر وورور.
18 شر آدام حئيله ائله پاداش قازانار، لاکئن صالحلئک توخومو اکن، حقئقتن، اونون عوضئني آلار.
19 صالحلئکده داوام ادن آدام حياتا، پئسلئک دالينجا گدن آدام دا اؤز اؤلومونه گدر.
20 اورکلري اَيري اولان آداملار ربّه مکروهدورلار، آمّا يوللاريندا کامئل اولان ائنسانلار اونو خوشلانديرارلار.
21 دوغرودان دا پئس آدام جزاسيز قالماز، لاکئن صالح ائنسانين نسلي خئلاص اولار.
22 آغيلي اولمايان گؤزل آرواد، بورنونا قيزيل حالقا تاخيلميش دونگوزا بنزر.
23 صالحلرئن آرزوسو آنجاق ياخشيليق، آمّا شر آداملارين پايي قضبدئر.
24 آدام وار کي، پايلاييب آرتيق تاپار، آدام دا وار کي، حاقّيندان چوخ ساخلار، لاکئن احتئياجا دوشر.
25 الي-آچيق آدامين جاني کؤکهلر، سو ورهنه، سو ورئلر.
26 بوغداني آنباردا گئزلهدنه جاماعات لعنت ادر، آمّا اونو ساتانين باشينا برکت ياغار.
27 ياخشيليق دالينجا جهدله گزن آدام ائلتئفات آختارير، آمّا پئسلئک دالينجا گزن آدامين باشينا پئسلئک گلر.
28 ثروتئنه توکّول ادن آدام ييخيلار، لاکئن صالح آداملار ياشيل يارپاق کئمي گؤيَرَرلر.
29 اؤز اِوئني زحمته سالان آدام، يلي مئراث آلار، سفه آدام اورهيي حئکمتلئيه قول اولار.
30 صالح آدامين مئيوهسي حيات آغاجيدير، جانلاري قازانان آدام دا حئکمتلئدئر.
31 اگر صالح آدام ير اوزونده عوض آلير، بس نه قدر آرتيق شر و گوناهکار آدام!
1 تربئيهني سِوَن معرئفت سِوَر، آمّا تأدئبدن نئفرت ادن عاغيلسيزدير.
2 ياخشي آدام ربّئن ريضاسيني قازانار، آمّا شر قوران آدامي، او، محکوم ادر.
3 ائنسان شرارتله برقرار اولماز، لاکئن صالح آداملارين کؤکو يرئندن ترپهدئلمز.
4 فضئلتلي آرواد ارئنئن تاجيدير، آمّا خجالت گتئرن آرواد اونون سوموکلرئنئن چورويو کئميدئر.
5 صالح آداملارين فئکئرلري عدالتدئر، شر آداملارين مشورتلري حئيلهدئر.
6 شر آداملارين سؤزلري اؤلوم اوچون کمئن قورار، آمّا دوز ائنسانلارين آغيزي اونلاري خئلاص ادر.
7 شر آداملار ييخيليب يوخ اولارلار، لاکئن صالح آداملارين اِوي برقرار قالار.
8 ائنسان عاغيلّي سؤزلرئنه گؤره تعرئفلهنر، آمّا اورهيي اَيري اولان آدام حقارت چکر.
9 شؤهرتسئز، لاکئن قول صاحئبي اولان آدام، اؤزونو بؤيودن، لاکئن چؤرهيه مؤحتاج آدامدان ياخشيدير.
10 صالح آدام حيوانلارينين احتئياجيني بئلئر، لاکئن شر آدامين مرحمتئنده ده قدّارليق وار.
11 تورپاغيندا چاليشيب اونو بِجَرن آدام چؤرکله دويار، آمّا بوش شيلرئن دالينجا گدن آدام عاغيلسيزدير.
12 شر آدام پئسلرئن شئکارينا حسرت چکر، لاکئن صالح آداملارين کؤکو ثمره ورر.
13 پئس آدام دوداقلارينين خاطاسي ائله تلهيه دوشر، آمّا صالح آدام دارليقدان سالامات چيخار.
14 ائنسان آغزينين مئيوهسي ائله ياخشيليقدان دويار، اللرئنئن نه اتدئکلري اونون اؤزونه قاييدار.
15 سفه آدامين يولو اؤز گؤزونده دوز گؤرونور، لاکئن نصئحته قولاق آسان حئکمتلئدئر.
16 سفه آدامين قضبي آنَن بلّي اولار، آمّا شوعورلو آدام شرفسئزلئيئن اوستونو اؤرتر.
17 صداقتله دانيشان آدام عدالتي اورتايا چيخاردار، آمّا يالانچي شاهئد حئيلهني.
18 فئکئرسئز دانيشان وار کي، سؤزلري قيلينج کئمي يارالايار، لاکئن حئکمتلي آدامين دئلي شفا ورر.
19 حقئقتي دئين دوداق همئشهلئک برقرار قالار، آمّا يالان دانيشان دئل آنجاق بئر آن اوچوندور.
20 شر قورانلارين اورکلرئنده حئيله وار، نصئحت ورئب صولحه چاغيران شادليق تاپار.
21 صالح آدام هچ بلايا دوشمز، آمّا شر آداملار پئسلئکله دولارلار.
22 يالان دانيشان دوداقلار ربّه مکروهدور، آمّا وفالي رفتار ادنلردن او، خوشلانار.
23 شوعورلو آدام معرئفتئن اوستونو اؤرتر، لاکئن آخماق آدامين اورهيي سفهلئيي جار چکر.
24 چاليشقان آدامين اَلي آغاليق ادر، آمّا تنبل آدام قوللوغا ورئلر.
25 اورکده اولان نئگرانچيليق ائنسانين بلئني اَيَر، لاکئن ياخشي سؤز اونو سوئندئرر.
26 صالح آدام قونشوسونا يول گؤرسهدر، آمّا پئسلرئن يوللاري اؤزلرئني آزديرار.
27 تنبلئن الئنه شئکار دوشسه ده، اونو پئشئرمز، چاليشقانليق ائنسانين ديرلي ماليدير.
28 صالحلئک طرئقئنده حيات وار، او يوللا گتمکده اؤلوم يوخدور.
1 حئکمتلي اوغول آتاسينين وردئيي تربئيهيه قولاق آسار، آمّا رئشخند ادن مذمّتي اشئتمز.
2 ائنسان آغزينين مئيوهسي ائله ياخشيليق يئير، لاکئن خائن آدامين جاني قدّارليقدان دويار.
3 دئلئنئن قاباغيني توتان جانيني حئفظ ادر، آمّا آغزيني گِن آچانين باشينا هلاکت گلر.
4 تنبل آرزولاديغينا چاتماز، لاکئن چاليشقان آدامين جاني کؤکهلر.
5 صالح آدام يالان سؤزدن نئفرت ادر، آمّا شر آدام خجالت و روسوايچيليق گتئرر.
6 يولو کامئل اولاني، صالحلئک حئفظ ادر، لاکئن گوناهکاري شر ييخار.
7 آدام وار کي، بئر شيي يوخ ائکن، اؤزونو وارلي گؤرسهدئر، آدام دا وار کي، چوخ مال-دؤولتي وار ائکن، اؤزونو يوخسول گؤرسهدئر.
8 آدامين جانينين قانباهاسي اونون ثروتئدئر. آمّا يوخسول آدام هچ مذمّتي اشئتمز
9 صالح آداملارين ائشيغي سِوئندئرر، لاکئن شر آداملارين چيراغي سؤنر.
10 تکبّوردن آنجاق داعوا چيخار، آمّا حئکمت نصئحت آلان آداملادير.
11 کلکله قازانميش مال-دؤولت آرادان گدر لاکئن زحمتله قازانان آدام مال-دؤولتئنه آرتيرار.
12 يوبانان اومئد اورهيي ناخوشلادار، آمّا يرئنه يتئشن آرزو حيات آغاجيدير.
13 نصئحته حقارتله باخان، اؤزونو هلاک ادر، آمّا امره حؤرمت گؤرسدن عوضئني آلار.
14 حئکمتلي آدامين تعلئمي حيات بولاغيدير، آدامي اؤلوم تلهلرئندن دؤندهرر.
15 شوعورلو آدام لوطف قازانار، خائنئن يولو چتئندئر.
16 شوعورلو آدام بوتون ائشئني معرئفتله گؤرر، آمّا آخماق اؤز سفهلئيئني هامييا گؤرسهدر.
17 پئس قاصئد بلايا دوشر، لاکئن اعتئبارلي اِلچي شفا ورر.
18 تربئيهني ردّ ادن، يوخسوللاشيب شرفدن دوشر، آمّا تأدئبه قولاق آسان عئزّت تاپار.
19 يرئنه يتئشن آرزو جانا شئرئن گلر، لاکئن پئسلئکدن دؤنمک آخماقلارا مکروهدور.
20 حئکمتلي آداملارلا گزن، حئکمتلي اولار، آمّا آخماقلارلا آياق اولان بدبختلئيه دوشر.
21 گوناهکار آداملاري پئسلئک قووار، آمّا صالح آداملارا ياخشي بئر عوض ورئلر.
22 ياخشي بئر آدام نوهلرئنه ده مئراث قويار، لاکئن گوناهکارين ييغديغي ثروت صالحه قالار.
23 يوخسوللارين اَکئني بول محصول ورسه ده، عدالت اولمايان يرده بادا گدر.
24 اوغلوندان کؤتهيي اسئرگهين سانکي اوندان نئفرت ادر، اوغلونو سون اونا دئقّتله تربئيه ورر.
25 صالح آدامين جاني دويونجاق يئير، آمّا شر آداملارين قارني آج قالار.
1 حئکمتلي آرواد اِوئني تئکر، آمّا سفه آرواد اونو اؤز اللري ائله ييخار.
2 دوز يولدا گزن، ربدن قورخار، لاکئن يوللاريندان آزان، اونا خور باخار.
3 سفهئن آغزيندا تکبّور دَيَنَکي وار، آمّا حئکمتلي آداملارين دوداقلاري اونلاري حئفظ ادر.
4 اؤکوز اولمايان يرده آخور تمئز اولار، لاکئن محصولون بوللوغو اؤکوزون قووّتئندن گلئر.
5 حقئقي شاهئد يالان دمز، يالانچي شاهئدئن آغزيندان چيخان هر شي يالاندير.
6 رئشخند ادن حئکمت آختارار و اونو تاپماز، لاکئن فهئم آداما معرئفت تاپماق آساندير.
7 آخماق آدامين قاباغيندان چيخ گت، چونکي اوندا معرئفت دوداقلاري تاپمازسان.
8 شوعورلو آدام حئکمتي ائله اؤز يولونو آنلايار، لاکئن آخماق سفهلئيي ائله اؤز-اؤزونو آلدادار.
9 سفهلر گوناها رئشخند ادرلر، آمّا ائلتئفات دوز آداملار آراسيندادير.
10 اورک اؤز دردئني بئلر، اونون شادليغينا ياد بئر آدام شرئک اولماز.
11 شر آداملارين اِوي يره ييخيلار، لاکئن دوز آداملارين يوردو چئچک آچار.
12 يول وار کي، آدامين قاباغيندا دوز گؤرونور، آمّا آخيري اؤلومدور.
13 گولرکن بله، اورک قملي اولا بئلر، شادليق بئتئنجه قوصّه گئنه گؤرونه بئلر.
14 اورهيئنده آزان اؤز يوللاري ائله دويار، لاکئن ياخشي آدام عمللرئنئن عوضئني آلار.
15 جاهئل آدام هر سؤزه ائنانار، آمّا شوعورلو آدام قدملرئنه دئقّت ادر.
16 حئکمتلي آدام قورخار و پئسلئکدن دؤنر، آخماق آدام احتئياطسيز اولار و اؤزونه بل باغلار.
17 حؤوصلهسئز سفه-سفه ائش گؤرر، حئيلهگر آدامدان هامي نئفرت ادر.
18 جاهئل آداملارين مئراثي سفهلئکدئر، آمّا شوعورلو آدامين باشينا معرئفت تاجي قويولار.
19 پئس آداملار ياخشي آداملارين قاباغيندا، شر آداملار صالح آدامين قاپيسيندا تعظئم ادرلر.
20 يوخسول آدامدان قونشوسو دا نئفرت ادر، لاکئن وارلي آدامي سِوَن چوخدور.
21 قونشوسونو تحقئر ادن، گوناه ادئر، خوش او آدامين حالينا کي، مظلوملارا سخاوت گؤرسهدئر.
22 مگر شر قوران آداملار آزميرلار؟ لاکئن صالحلئک و وفا ياخشيليق دوشوننلرئندئر.
23 هر زحمتده بئر فايدا وار، آمّا بوش سؤزلر ائنساني احتئياجا سالار.
24 حئکمتلي آداملارين تاجي اونلارين ثروتئدئر، لاکئن آخماقلارين سفهلئيي آنجاق سفهلئکدئر.
25 حقئقي شاهئد جانلاري قورتارار، آمّا يالانلار دئين حئيله ائشلهدر.
26 ربدن قورخان تام آرخاييندير، اؤولادلارينين بئر پناهي اولاجاق.
27 ربدن قورخماق حيات بولاغيدير، آدامي اؤلوم تلهلرئندن دؤندهرَر.
28 پادشاهين شؤوکتي خالقين چوخلوغوندادير، لاکئن مئلّتئن اولماماسينا گؤره، حؤکمدار يره ييخيلار.
29 گج قضبلنن آدامين بؤيوک فراستي وار، آمّا حؤوصلهسئز آدام سفهلئک قالديرار.
30 راحات اورک بدنئن حياتيدير، لاکئن حسد سوموکلري چورودَر.
31 کاسيبا ظولم ادن آدام، اونو ياراداني حقئر گؤرر، آمّا اونا حؤرمت ادن، مؤحتاج آداما سخاوت گؤرسهدر.
32 شر آدام اؤز پئسلئيي اوزوندن قووولار، صالح آدامين اؤلومونده بله، پناهي وار.
33 حئکمت فهئم اورکده اؤزونه راحات يووا قورار، آمّا آخماق آداملارين قلبئنده اولانلار آشکارا چيخار.
34 بئر مئلّتي صالحلئک اوجالدار، لاکئن گوناه هر خالق اوچون بيآبيرچيليقدير.
35 پادشاه عاغيلّي قولدان خوشلانار، لاکئن قضبي خجالت گتئرنه دوشر.
1 يومشاق جاواب قضبي ياتيردار، آمّا کَدَرلندئرن سؤز حئدّتي آرتيق آلوولانديرار.
2 حئکمتلي آداملارين دئللري معرئفتي تعرئفلهير، آخماقلارين آغزي سفهلئک آخيدار.
3 ربّئن گؤزلري هر يردهدئر، پئسلري و ياخشيلاري نظره سالار.
4 شفا ورن دئل حيات آغاجيدير، آمّا اَيري دئل اورک قيرار.
5 سفه آدام آتاسينين تربئيهسئني اله سالار، تأدئبي قبول ادن شوعورلودور.
6 صالح آدامين اِوئنده بؤيوک بئر خزئنه وار، آمّا شر آدامين گلئرئنده عذاب وار.
7 حئکمتليلرئن دوداقلاري معرئفت يايار، لاکئن آخماق آدامين اورهيي بله اده بئلمز.
8 شر آداملارين قورباني ربّه مکروهدور، آمّا دوز آداملارين دوعاسيندان خوشلانار.
9 شر آدامين يولو ربّه مکروهدور، لاکئن صالحلئک دالينجا گدهني سِوَر.
10 شئدّتلي تنبه دوز يولو بوراخان اوچوندور، تأدئبدن نئفرت ادهنه اؤلوم گلر.
11 اؤلولر دئياري و هلاکت ربّه آشکاردير، بس نه قدر چوخ ائنسان اوغوللارينين اورهيي!
12 رئشخند ادن اونو دانلاياني سِومز، حئکمتليلرئن يانينا دا گتمز.
13 شاد اورک اوزو خوش گؤروندورَر، آمّا اورهيئن کدري ائنسانين روحونو سينديرار.
14 فهئم آدامين اورهيي معرئفت آختارار، آخماقلارين آغيزلاري سفهلئکله بسلهنَر.
15 مظلوم آدامين بوتون گونلري پئسدئر، آمّا اورهيئن خوشلوغو داواملي ضئيافتدئر.
16 ربّئن قورخوسو ائله قازانيلان آز شي، زحمتله ييغيلان بؤيوک خزئنهدن ياخشيدير.
17 محبّت اولان يرده بئر آز سبزي، نئفرت اولان يرئن بسلَنمئش اؤکوزوندن ياخشيدير.
18 قضبلي آدام داعوا قالديرار، لاکئن صبئرلي ديئشمهني ياتيردار.
19 تنبل آدامين طرئقي تئکانلي چپر کئميدئر، آمّا دوز آدامين يولو گنئش جادّهدئر.
20 حئکمتلي اوغول آتاسيني سوئندئرر، لاکئن آخماق آدام آناسينا خور باخار.
21 عاغيلسيز آداما سفهلئک شادليقدير، آمّا آنلاغي اولان آدام دوز يولدا گزر.
22 مصلحتلتسئز نئيّت بوشا چيخار، مصلحت ورنلرئن چوخلوغوندان ائش باش توتار.
23 ائنسانين شادليغي آغزينين جاوابيندان گلر، واختيندا ديئلن سؤز نه ياخشيدير!
24 عاغيلّي آدام اوچون حيات طرئقي اوزو-يوخاري طرفدئر کي، او، آشاغيداکي اؤلولر دئياريندان دؤنسون.
25 رب تکبّورلو آدامين اِوئني ييخار، دول آروادين سرحدئني برقرار ادر.
26 پئس آداملارين فئکئرلري ربّه مکروهدور، آمّا خوش سؤزلر خالئصدئر.
27 طاماحکار آدام اؤز اوئني زحمته سالار، روشوتدن نئفرت ادهنئن عؤمرو اوزون اولار.
28 صالح آدامين اورهيي جاواب ورمکدن قاباق دوشونر، آمّا شر آدامين آغزيندان پئسلئک تؤکولر.
29 رب پئس آدامدان اوزاقدير، لاکئن صالح آداملارين دوعالاريني اشئدر.
30 گؤزلرئن آيدينليغي اورهيي سوئندئرر، خوش بئر خبر سوموکلره پئی وِرَر.
31 حياتين تأدئبلرئني اشئدن، حئکمتليلر آراسيندا ساکئن اولار.
32 تربئيهني ردّ ادن آدام اؤز جانيني حقئر گؤرر، لاکئن تأدئبه قولاق آسان فهم قازانار.
33 ربدن قورخماق حئکمتئن تربئيهسيدئر؛ حلئملئک شرفدن اوّل گلر.
1 اورهيئن ترتئباتي ائنسانينکيدير، آمّا دئلئن جاوابي ربدندئر.
2 ائنسانين بوتون يوللاري اؤز نظرئنده طاهئردئر، لاکئن روحلاري تفتئش ادن ربدئر.
3 ائشلرئني ربّه بوراخ، فئکئرلرئن برقرار اولار.
4 رب هر شيي مقصدئنه مووافئق ياراديب، بلي، حتّا شر آداملاري بلا گونو اوچون.
5 اورهيئنده مغرور اولان آدام ربّه مکروهدور؛ دوغرودان دا جزاسيز قالماز.
6 صالحلئک و وفا ائله فسادين اوستو اؤرتولر، ربدن قورخماقلا آدام پئسلئکدن دؤنر.
7 آدامين يوللاري ربّئن خوشونا گلسه، دوشمنلرئني ده اونونلا باريشديرار.
8 صالحلئکله قازانيلان آز شي، حاقسيز يوللا اولان بول گلئردن ياخشيدير.
9 ائنسان اورهيئنده اؤزو اوچون يول قورار، لاکئن رب قدملرئني هئدايت ادر.
10 ائلاهي قرار پادشاهين دوداقلاريندادير؛ حؤکم اتمکده اونون آغزي گرک سهو اتمهسئن.
11 دوغرو ترهزي و چکي ربّئندئر؛ او، تورباداکي هر چکي داشيني موعيّن ادر.
12 شرارت اتمک پادشاهلارا مکروهدور، چونکي بئر تخت صالحلئکله برقرار اولار.
13 صالح دوداقلاردان پادشاهلار خوشلانارلار، اونلار دوز دانيشانلاري سِوَرلر.
14 پادشاهين قضبي اؤلوم الچئسئدئر، آمّا حئکمتلي آدام اونون اوستونو اؤرتر.
15 پادشاهين اوزونون نوروندا حيات وار، راضيليغي ياز ياغيشي گتئرن بولودا اوخشار.
16 حئکمت قازانماق قيزيلدان نه قدر ياخشيدير! بلي، آنلاق قازانماق گوموشدن داها افضلدئر.
17 دوز آداملارين جادّهسي پئسلئکدن دؤنمکدئر؛ يولونو ساخلايان آدام جانيني حئفظ ادر.
18 هلاکتدن قاباق تکبّور گدر، ييخيلماقدان قاباق دا مغرور اورک.
19 مظلوم بئر آداملا باشي آشاغي اولماق، تکبّورلو آداملارلا قارت ماليني پايلاشماقدان ياخشيدير.
20 سؤزه دئقّت ادن ياخشيليق تاپار، ربّه توکّول ادن نه بختوردئر!
21 اورهيي حئکمتلي اولان دا فهئم چاغيريلار، دوداقلارين شئرئنلئيي علمي آرتيرار.
22 عاغيل، صاحئبئنه حيات بولاغيدير، لاکئن سفهلرئن تربئيهسي سفهلئکدئر.
23 حئکمتلي آدامين اورهيي اونون آغزيني آغيلّي ادر، دوداقلاري اوستونه علم آرتيرار.
24 خوش سؤزلر شان بالي کئميدئر، جانا شئرئندئر، سوموکلره شفا.
25 يول وار کي، آدامين قاباغيندا دوز گؤرونور، آمّا آخيري اؤلومدور.
26 زحمتکش آدام اؤزو اوچون زحمت چکر، چونکي آج آغزي اونو مجبور ادر.
27 ياراماز آدام پئسلئک قازار، دوداقلاريندا اله بئل کي، يانديران اود وار.
28 اَيري آدام داعوا سالار، سؤز گزدئرن آدام دا ياخين دوستلاري بئربئرئندن آييرار.
29 زور دئين آدام اؤز قونشوسونو آلدادار، اونو ياخشي اولمايان بئر يولا چکر.
30 نئيّتي حئيلهلي اولان گؤز وورار؛ دوداق بوزَر، شر قورار.
31 آغارميش ساچلار شرف تاجيدير، صالحلئک يولونون قازانجيدير.
32 گج قضبلنمک ائگئد اولماقدان ياخشيدير، نفسئنه حاکئم اولماق دا بئر شهري آلماقدان ياخشيدير.
33 پوشک اَتَکده آتيلار، آمّا اونون هر حؤکمو ربدن گلر.
1 باريشلا بئر تئکه قورو چؤرک، ديئشمه ائله ضئيافت دولو اِودن داها ياخشيدير.
2 عاغيلّي نؤکر آدباتيران اوغولون آغاسي اولار، قارداشلار آراسيندا مئراث پايي آلار.
3 پوتا گوموش اوچوندور و کوره قيزيل اوچون، لاکئن اورکلره محک ووران ربدئر.
4 پئسلئک ادن شر دوداقلارا دئقّت ورر، يالانچي آدام فئتنه سالان دئله قولاق آسار.
5 يوخسول آداملاري رئشخند ادن، اونو يارادانا خور باخار، اؤزگهنئن بلاسينا سِوئنن آدام جزاسيز قالماز.
6 نوهلر ياشليلارين تاجيدير، اوغوللارين عئّزتي آتالاريدير.
7 فضئلتلي سؤز عاغيلسيز آداما ياراشماز، نه قدر آرتيق يالان دانيشان دوداقلار بئر آغايا!
8 روشوت اونو ورهنئن گؤزونده قئيمتلي بئر داشدير، نه طرفه دؤنسه، ائش باش توتار.
9 خاطانين اوستونو اؤرتن آدام محبّت آختارير، آمّا سؤز گزدئرن، ياخين دوستلاري بئربئرئندن آييرير.
10 آنلاغي اولان آداما بئر ائراد، آخماغا وورولان يوز دَيَنَک ضربهسئنئن آغريسيندان داها آرتيقدير.
11 پئس آدام آنجاق عوصيان آختارار، اونون ضئدّئنه قدّار قاصئد گؤندهرئلر.
12 بالالاريني ائتئرمئش بئر آيييا راست گلمک، سفاهته باتميش آخماقلا راستلاشماقدان ياخشيدير.
13 کئم ياخشيليق عوضئنه پئسلئک اتسه، پئسلئک اونون اِوئندن آيريلماز.
14 داعوانين باشلانيشي سويون بندئندن آچيلماسينا بنزر، داعوا باشلانماميش موناقئشهني ترک ات.
15 شر آدامي گوناهسيز چيخارتماق، صالح آدامي محکوم اتمک، هر ائکئسي ده ربّه مکروهدور.
16 نه اوچون آخماق آدامين الئنده، حئکمتي ساتين آلماق اوچون مال وار؟! اونون کي، بونا عاغيلي يوخدور.
17 بئر دوست همئشه سِوَر، قارداش دارليق اوچون آنادان اولوب.
18 عاغيلسيز، آيري بئر آداملا البئر اولار، قونشوسونا ضامئن دورار.
19 خاطاکارليغي سون داعواني سِوَر، قاپيسيني اوجالدان هلاک آختارار.
20 اَيري اورکلي خيئر گؤرمز، ترسه دانيشان دئل ده بلايا دوشر.
21 آخماغين آتاسي قوصّهيه آتا اولور، عاغيلسيزين آتاسينين شادليغي ائتر.
22 شاد اورک ياخشي بئر درماندير، لاکئن سينيق بئر روح سوموکلري قورودار.
23 شر آدام قولتوغونون آلتيندان روشوت آلار کي، عدالتئن يوللاريني پوزسون.
24 حئکمت، آنلايان آدامين نظرئندهدئر، آخماغين گؤزلري دونيانين او تاييني آختارار.
25 آخماق اوغول آتاسينا قوصّه، اونو دوغان آناسينا آجيليقدير.
26 صالح بئر آدامي تنبه اتمک ياخشي ديئل، نجئبزادهلري ده دوزلوکلري اوچون دؤيمک ياخشي ديئل.
27 معرئفتي اولان آز دانيشار، فراستلي آدامين دا آرام روحو وار.
28 حتّا سفه بئر آدام دا ساکئت قالسا، حئکمتلي حساب ادئلر، آغزيني يومسا، فهئم گؤرونر.
1 اؤزونو هاميدان آييران، اؤز ائستهيئني آختارار؛ هر شوعورلو يولا ضئدّ دورار.
2 آخماق آدام فراستدن خوشلانماز، اورهيئني اورتايا تؤکمکدن خوشلانار.
3 شر آدام گلئنجه، حقارت ده گلر؛ خجالتله ده روسوايچيليق گلر.
4 آدامين آغزينين سؤزلري درئن سولاردير؛ حئکمتئن بولاغي آخان چايدير.
5 محکمهده صالحي حاقسيز چيخارتماق اوچون، پئس آداما طرفدارليق اتمک ياخشي ديئل.
6 آخماغين دئلي موناقئشهيه گئرئشر، آغزي دؤيولمهيي دعوت ادر.
7 آخماق آدامين آغزي اونو ييخار، دوداقلاري جانينا تلهدئر.
8 قيبتچي آدامين سؤزلري شئرئن تئکهلر کئمیدئر کی،، قارنين لاپ درئن يرلرئنه اِنَر.
9 ائشئنده لنگئين آدام، محو ادن آداما قارداشدير.
10 ربّئن آدي قووّتلي بئر قالادير. صالح آدام اونا قاچيب اورادا پناه توتار.
11 وارلي آدامين مال-دؤولتي اونون قالالي شهرئدئر، اؤز گومانيندا اونا پناه دوواريدير.
12 اورهيئن تکّبورو اَجلدن اوّل گلر، عئزّتدن ده قاباق حلئملئک.
13 اشئتمهدن قاباق جاواب ورمک ائنسان اوچون سفهلئک و بيآبيرچيليقدير.
14 آدامين روحو ناخوشلوغا دؤزَر، لاکئن سينيق بئر روحا کئم تاب گتئره بئلر؟
15 فهئم اورک معرئفت قازانار، حئکمتلي آداملارين قولاغي معرئفت آختارار.
16 ائنسانين هدئيهسي اونا ير آچار، اونو بؤيوک آداملارين حوضورونا گتئرر.
17 ائدّئعاسيني اوّل دئين حاقلي گؤرونر، او زاماناجاق کي، قونشوسو گلر و اونون پاخيريني آچار.
18 پوشک آتماق داعوالاري ياتيردار، ساواشانلاري بئربئرئندن آييرار.
19 ائنجئمئش بئر قارداشين اورهيئني اله گتئرمک، قالالي بئر شهردن داها چتئندئر، بله داعوالار قاپيسي، چفتهلي قالا کئميدئر.
20 آدامين قارني آغزينين ميوهسئندن دويار، دوداقلارينين محصولوندان توخ اولار.
21 اؤلوم و حيات دئلئن الئندهدئر، اونو سِوَنلر اونون باريندان يئيرلر.
22 اؤزونه آرواد تاپان ياخشي بئر شي تاپار، ربّئن ريضاسيني قازانار.
23 يوخسول آدام يالوارا-يالوارا دانيشار، لاکئن وارلي آدام برک جاواب ورر.
24 دوستلاري چوخ اولان آدام بلايا دوشر، آمّا دوست وار کي، قارداشدان دا داها ياخيندير.
1 کاماللا گزن يوخسول، اَيري دانيشان آخماقدان ياخشيدير.
2 معرئفتسئزلئک ائنسان اوچون ياخشي ديئل، آياقلاري ائله تلهسن آدام دا يولوندان چيخار.
3 ائنسانين سفهلئيي اونون يولونو آلت-اوست ادر، اورهيي ربّه قيزار.
4 مال-دؤولت دوستلاري آرتيرار، لاکئن کاسيب آدامين دوستو اونو بوراخار.
5 يالانچي شاهئد جزاسيز قالماز، يالانلار دئين آدام خئلاص اولماز.
6 سخاوتلي آدامين ائلتئفاطيني قازانماغا چوخ آدام چاليشار، هدئيّهلر باغيشلايان آداما هر کس دوست اولار.
7 يوخسول آداملارين بوتون قارداشلاري اوندان نئفرت ادر؛ گؤر دوستلاري اوندان نه قدر چوخ اوزاقلاشار! يالوارا-يالوارا داللارينجا گتسه ده، ياخينينا گلمزلر.
8 معرئفت قازانان اؤز جانيني سِوَر؛ فراست ساخلايان ياخشيليق تاپار.
9 يالانچي شاهئد جزاسيز قالماز، يالان دئين آدام دا هلاک اولار.
10 آخماغا دبدبدهلي ياشاماق ياراشماز، قولون ريئسلره آغاليق اتمهسي نه قدر آز ياراشاجاق!
11 ائنسانين عاغيلي اونون حئدّتئني گِجئکدئرَر، اؤزگهنئن خاطاسيني نظره آلماماق اونا شرف گتئرر.
12 پادشاهين قضبي شئر نعرهسئنه بنزر، لاکئن ريضاسي اوت اوستونه دوشن شحه بنزر.
13 آخماق اوغول، آتاسينا بلا اولار، آروادين ديئشمهلري دايانمادان دامان سو دامّاسي کئميدئر.
14 اِو و مال-دؤولت آتالار مئراثيدير، آمّا عاغيلّي آرواد ربدندئر.
15 تنبللئک ائنسانا درئن يوخو گتئرر، آوارا آدام آجليق چکر.
16 امري يرئنه يتئرن جانيني حئفظ ادر، لاکئن يوللارينين قيدئنه قالمايان آدام اؤلر.
17 کاسيبا سخاوتلي اولان آدام ربّه بورج ورئر، رب اونا عوضئني ورهجکدئر.
18 اومئد وار ائکن اوغلونا تربئيه ور، اؤلومونه باعئث اولما.
19 قضبده ائفراط ادن آدام تنبه اولار؛ اونو قورتاراسان بله، گئنه ده داوام ادر.
20 نصئحته قولاق آس، تربئيهني قبول ات، بونون نتئجهسئنده حئکمتلي اولارسان.
21 آدامين اورهيئنده چوخ فئکئرلر اولار، لاکئن برقرار دوران ربّئن نئيّتيدئر.
22 ائنسانين زئنتي اونون شفقتيدئر، يوخسول اولماق دا يالانچي اولماقدان ياخشيدير.
23 ربدن قورخماق ائنساني حياتا آپارار، او، توخ ياتار؛ پئسلئک اونا ياخين گلمز.
24 تنبل آدام الئني قابا باتيرار، لاکئن اونو آغزينا گري گتئرمهيي بله ائستهمز.
25 رئشخند ادن آدامي دؤي، جاهئل آدام شوعورلو اولار، فهئم آدامي دانلا، معرئفتي قازانار.
26 آتاسيني سويان و آناسيني قووان آدام، خجالت و روسوايچيليق گتئرن اوغولدور.
27 اگر معرئفت سؤزلرئندن آزماغي ائستهيئرسن، اوغلوم، تربئيهني اشئتمهيي بوراخ.
28 دَيَرسئز شاهئد عدالته رئشخند ادر، شر آداملارين آغزي شر تيخار.
29 رئشخند ادنلر اوچون موحاکئمه، آخماقلارين کورهيي اوچون کؤتک حاضيرلانار.
1 شراب رئشخند ادندئر، کفلندئرن ائچکي هاي-کويلودور، اونونلا مست اولان هچ کس حئکمت آلماز.
2 پادشاهدان گلن دهشت آصلان نعرهسئنه بنزر؛ اونو قيزديران اؤز جانيني ائتئرر.
3 ديئشمهدن گري چکئلمک ائنسانا عئزّتدئر، هر سفه داعوا باشلايا بئلر.
4 تنبل آدام پاييز واختي جوت سورمز؛ اونا گؤره ده بئچئن واختي آختاريب بئر شي تاپماز.
5 ائنسانين نئيّتلري درئن سولارا اوخشار، فراستلي آدام اونو چکئب چيخاردار.
6 ائنسانلارين چوخو اؤزلرئنئن صالح اولدوقلاريني جار چکر، آمّا امئن آدامي کئم تاپا بئلر؟
7 صالح آدام اؤز کاماليندا ياشايار، اوغوللاري اؤزوندن سورا نه بختوردئرلر!
8 حؤکم تختئنده اوتوران پادشاه، بوتون پئسلئيي گؤزلري ائله آييرار.
9 کئم دئيه بئلر: "اورهيئمي تمئزلهمئشم، گوناهيمدان سئلئنمئشم؟""
10 فرقلي چکي داشلاري و فرقلي اؤلچولر، ائکئسي ده ربّه مکروهدور.
11 بئر اوغلان عمللري ائله، اتدئيي ائشلرئن تمئز و صالح اولماغي ائله اؤزونو تانيدار.
12 اشئدن قولاق و گؤرن گؤز، ائکئسئني ده رب ياراديب.
13 يوخونو سِومه، يوخسا يوخسول اولارسان؛ گؤزلرئني آچ، چؤرکله دويارسان.
14 ساتين آلان "دَيَري يوخدور" دئير، آمّا آليب گدندن سونرا، اؤزونه فخر ادر.
15 قيزيل وار، ياقوت دا چوخ وار، آمّا معرئفتلي دوداقلار دَيَرلي جواهئردئر.
16 ياد آروادا ضامئن اولاندان دا گِری آل، اونو قرئبلر اوچون گئروو ساخلا.
17 کلکله اله گلن چورک شئرئن اولار، لاکئن سورا آدامين آغزي قوملا دولار.
18 هر فئکئر مشورتله برقرار اولار، موحارئبهني تدبئرله ات.
19 سؤز گزدئرن سئرّلري آچيب يايار، اونا گؤره ده، هرزه دانيشان آداملا آشناليق اتمه.
20 آتاسيني، يا دا آناسيني لعنت ادن آدامين چيراغي قارانليق واختي سؤنهجکدئر.
21 واختيندان اوّل اله گلن مئراث، آخيريندا برکتلي اولماز.
22 دمه: «پئسلئيئن عوضئني ورهجيم»، ربّي گؤزله و او، سني خئلاص ادر.
23 فرقلي چکي داشلاري ربّه مکروهدور، آلداتان ترهزي ياخشي ديئل.
24 کئشئنئن قدملري ربدندئر، بس نجه بئر آدام اؤز يولونو آنلايا بئلر؟
25 ائنسانا تلهدئر کي، بئر شيي تعجئلله وقف اتسئن، سورا اتدئيي نذئرلري دوشونسون.
26 حئکمتلي بئر پادشاه شر آداملاري سووورار، ديئرمان داشيني اونلارين اوستوندن چکر.
27 ائنسانين روحو ربّئن چيراغيدير، قارنين لاپ درئن يرلرئني تفتئش ادر.
28 صالحلئک و وفا پادشاهي حئفظ ادر، تختئني صالحلئکله ساخلار.
29 جاوان آداملارين عئزّتي اونلارين قووّتلريدئر، قوجا آداملارين زئنتي اونلارين آغارميش ساچلاريدير.
30 يارالايان ووروشلار پئسلئيي تمئزلهير، ضربهلر قارنين لاپ درئن يرلرئنه اِنَر.
1 پادشاهين اورهيي ربّئن الئندهدئر، سو آرخلاري کئمي اونو ائستهدئيي طرفه دؤندهرَر.
2 ائنسانين هر يولو اؤز نظرئنده دوغرو گؤرونر، لاکئن اورکلري تفتئش ادن ربدئر.
3 صالحلئک و عدالتي يرئنه يتئرمک، ربّه، قورباندان داها افضلدئر.
4 مغرور بئر باخيش، تکبّورلو بئر اورک، شر آداملارين ائشيغي و گوناهيدير.
5 چاليشقان آدامين فئکئرلري فايدا ورر، تلهسن هر آدام احتئياجا دوشر.
6 يالان دانيشان دئلله خزئنه ييغماق هاوايا قالخان بوخاردير کي، اؤلوم آختارانلار اونون دالينا دوشورلر.
7 شر آداملارين قدّارليغي اونلاري سئلئب آپاراجاق، چونکي عدالتي يرئنه يتئرمکدن بويون قاچيرديرلار.
8 خاطايا باتميش آدامين يولو دولاشيقدير، آمّا تمئز آدامين ائشي صالحدئر.
9 دامين کونجونده اوتورماق، داعواچي بئر آروادلا بؤيوک بئر اِوده ساکئن اولماقدان داها ياخشيدير.
10 پئس آدامين جاني پئسلئيي آرزولايار؛ قونشوسو اونون گؤزونده مرحمت تاپماز.
11 رئشخند ادن تنبه اولاندا، جاهئل آدام حئکمت آلار، لاکئن حئکمتلي آداما عاغيل اؤيرهدنده، معرئفت قازانار.
12 صالح ائنسان شر آدامين اِوئنه دئقّت ورر، پئس آداملار پئسلئيه ييخيلارلار.
13 قولاغيني کاسيب آدامين فريادينا باغلايان آدام، اؤزو ده باغيراندا جاواب آلماز.
14 گئزلي ورئلن هدئيه حئدّتي، قولتوقدان ورئلن روشوت قضبي ياتيردار.
15 عدالتي يرئنه يتئرمک صالح آدام اوچون شادليقدير، آمّا شر قورانلارين باشينا هلاکت گلر.
16 عاغيل يولوندان آزان آدام، اؤلولر جاماعاتيندا ساکئن اولاجاق.
17 کف سِوَن آدام احتئياجا دوشر؛ شراب و ياغلي يمهيي سِوَن، هچ واخت ثروت قازانماز.
18 پئس آدام صالح آدامين فئدئيهسي، خائن آدام دا دوز آدامين عوضي اولار.
19 چوللرده ياشاماق، داعواچي و قيزميش بئر آروادلا بئر يرده ياشاماقدان داها ياخشيدير.
20 حئکمتلينئن اوئنده خزئنه و زيتون ياغي وار، لاکئن آخماق نهيي وارسا، يِيئب-قورتارار.
21 صالحلئک و صداقت دالينجا گدن، حيات، صالحلئک و عئزّت تاپار.
22 حئکمتلي بئر آدام ائگئدلرئن شهري اوستونه چيخار، شهرئن اعتئماد اتدئيي قالاسيني يره ييخار.
23 آغزيني، دئلئني قورويان آدام جانيني دارليقلاردان قورويار.
24 مغرور و تکبّورلو آدام؛ اونون آدي "رئشخند ادن" دئر. او لاپ چوخ تکبّورله رفتار ادر.
25 تنبلئن آرزوسو اونو اؤلدورَر، چونکي اللري ائشلهمک ائستهمز.
26 او، بوتون گون طاماحلا آرزولايار، آمّا صالح آدام ورر و اسئرگهمز.
27 پئس آداملارين قورباني مکروهدور؛ گؤر پئس نئيّتله تقدئم اتسه، نه قدر آرتيق!
28 يالانچي شاهئد هلاک اولار، لاکئن قولاق آسان آدام دائم دانيشاجاق.
29 شر آدام، اوزونو حياسيز گؤرسهدر، لاکئن صالح آدام يولونا دئقّت ادر.
30 ربّئن ضئدّئنه نه حئکمت وار، نه فراست وار، نه ده مصلحت.
31 آت دؤيوش گونو اوچون حاضيرلانار، آمّا خئلاص ربدهدئر.
1 ائنسانلار آراسيندا ياخشي بئر آد آچماق، بؤيوک ثروتدن و ائلتئفات سِومَک، گوموش و قيزيلدان داها ياخشيدير.
2 وارلي و يوخسول بوندا بئردئرلر؛ هاميلاريني يارادان ربدئر.
3 شوعورلو آدام شري قاباقجادان گؤرر و اؤزونو گئزلهدر، لاکئن جاهئل آداملار ائرهلي گدئب جزالانار.
4 تواضؤعکارليغين و ربدن قورخماغين نتئجهسي وارليليق، شرف و حياتدير.
5 اَيري اولان آدامين يولوندا تئکانلار و تلهلر وار؛ جانيني قورويان اونلاردان اوزاق قالار.
6 اوغلانا گدهجيي يولا گؤره تعلئم ور، حتّا قوجالاندا دا اوندان دؤنمز.
7 وارلي آدام يوخسول آداملارا آغاليق ادر، بورجلو آدام دا بورج ورهنئن قولودور.
8 حاقسيزليق اکن شر بئچر، قضبئنئن دَيهنَيي محو ادئلر.
9 گؤزو دويموش آدام برکت تاپار، چونکي چؤرهيئندن کاسيب آداما ورر.
10 رئشخند ادن آدامي قوو، داعوا دا قورتارار. بلي، موباحئثه و خجالتئن ده آرخاسي کسئلر.
11 اورک تمئزلئيئني سِوَن، دوداقلاريندا فيض اولان، پادشاهين دوستو اولار.
12 ربّئن گؤزلري معرئفتي حئفظ ادر، آمّا خائن آدامين سؤزلرئني بوشا چيخاردار.
13 تنبل آدام دئير: "اشئکده شئر گزئر، کوچهلره چيخسام، مني پارچالار."
14 عئفّتسئز آروادين آغزي درئن چالادير؛ رب کئمه قضبلنسه، اورايا دوشر.
15 سفهلئک اوغلانين اورهيئنده باغليدير، آمّا تنبه آغاجي اونو اوندان اوزاقلاشديرار.
16 وارلي اولماق اوچون کاسيبا ظولم ادئب وارلييا ورن آدام دا احتئياجا دوشر.
17 قولاق آس و حئکمتلي آداملارين سؤزلرئني اشئت، اورهيئني منئم معرئفتئمه ور.
18 چونکي اونلاري اؤز ائچئنده ساخلاياسان، ياخشي اولار؛ اونلارين هاميسيني دئلئنه سال.
19 بو گون سنه خبر وردئم کي، توکّولون ربّه اولسون.
20 مگر سنه مشورتلر و معرئفتئن اوتوز سؤزونو يازماميشام کي،
21 حقئقت سؤزلرئنئن دوغرولوغونو بئلهسن، سني گؤندهرَنلره حقئقتله جاواب ورهسن؟!
22 کاسيب آدامي کاسيب اولدوغو اوچون سويما، دروازادا اولان مظلوما دا ظولم اتمه.
23 چونکي اونلارين داعواسيني رب ادر، اونلاري سويانلارين جانيني رب سويار.
24 تِز قضبلَنَن آداملا يولداش اولما، حئدّتلي آداملا گلئش-گدئش اتمه.
25 مبادا اونون طرئقلرئنه بلد اولاسان، و جانيني تلهيه سالاسان.
26 ال ورنلردن، بورجلارا ضامئن اولانلاردان اولما؛
27 گئرو عوضئني ورمهيه بئر شيئن اولماسا، آلتيندان ياتاغيني آپارارلار!
28 آتالاريندان قالان قدئم سَرحد داشينين يرئني ديئشمه.
29 ائشئنده ماهئر اولان آدامي گؤرورسن؟ تانيلمايان آداملارين قاباغيندا يوخ، پادشاهلار قاباغيندا دوراجاق.
1 بئر حؤکمدارلا يمک يمهيه اوتوردوغون زامان، قاباغيندا اولانا ياخشي دئقّت ات.
2 اگر ائشتاهالي بئر آدامسان، بوغازينا بيچاق قوي.
3 اونون دادلي يمکلرئنه هوسلنمه، چونکي آلداتان خورکدئر.
4 ثروت قازانماق اوچون اؤزونو يورما؛ بو فئکئردن دوش!
5 گؤزونو ثروته دئکهسن، يوخ اولار، اؤزونه قانادلار دوزهلدئب، قارتال کئمي گؤيلره اوچار.
6 خسئس آدامين خؤرهيئني يمه؛ اونون دادلي يمکلرئنه ده هوسلنمه؛
7 چونکي اورهيئنده هر شيئن حسابيني ادر. سنه دئير: "يه، ائچ"، لاکئن اورهيي دئلي ائله بئر ديئل.
8 يدئيئن تئکهني قوساجاقسان، ددئيئن شئرئن سؤزلر بادا گدهجک.
9 آخماق آدامين قولاغينا بئر شي دمه، چونکي سؤزلرئنده اولان عاغيلا حقارتله باخاجاق.
10 قدئمکي سرحد داشينين يرئني ديئشمه، يتئملرئن زمئلرئنه ده گئرمه؛
11 چونکي اونلارين قيّومو قودرتلئدئر؛ سنئنله اولان موناقئشهيه، او، باخار.
12 اورهيئني تربئيهيه، قولاقلاريني معرئفت سؤزلرئنه ور.
13 تربئيهني اوشاقدان کسمه، چونکي تربئيه آغاجي اونو اؤلدورمز.
14 سن اونو آغاجلا وور کي، جانيني اؤلولر دئياريندان قورتاريرسان.
15 اوغلوم، اگر اورهيئن حئکمت آلسا، منئم ده اورهيئم سوئنر.
16 دوداقلارين دوز دئين زامان، بلي، ائچئم ده شادلاناجاق.
17 اورهيئن گوناهکارلارا حسد آپارماسين، آنجاق ربّئن قورخوسوندا ياشا.
18 مادام کي، آخير-عاقئبت وار، اومئدئن کسئلمهيهجک.
19 اشئت اوغلوم و حئکمت آل؛ يولدا اورهيئني دوز ات.
20 شرابلا کفلي اولانلارلا، يا دا ات قارينپاسي اولانلارلا قاتيشما؛
21 چونکي کفلئلر و قارينپالار يوخسوللوغا دوشرلر، باش گئجَلمهسي آدامي جيرجينديرا گيئندئرر.
22 سني ووجودا گتئرن آتانا قولاق آس، آنانا قوجا اولدوغو زامان خور باخما.
23 حقئقتي آل و اونو ساتما؛ حئکمتي، تربئيهني، و آنلاغي دا آل.
24 صالح آدامين آتاسي کف ادهجک، حئکمتلي اوشاغي اولان دا سوئنهجکدئر.
25 قوي آتان و آنان سوئنسئن، قوي سني بو دونيايا دوغان کف اتسئن.
26 اوغلوم، اورهيئني منه ور، قوي گؤزلرئن يوللاريما باخسين.
27 چونکي عئفّتسئز بئر آرواد درئن بئر چالادير، توولايان آرواد دا دار قويودور.
28 قولدور کئمي کمئن قورار، ائنسانلار آراسيندا خائنلري آرتيرار.
29 کئمدئر ياسلي؟ کئمدئر دردلي؟ داعوالار کئمئن وار؟ شئکايت کئمئن وار؟ سببسئز يارالار کئمئن وار؟ قيزارميش گؤزلر کئمئن وار؟
30 شرابدان اؤتري اوزون مودّت اوتورانلارين، قاريشديريلميش شرابين دالينجا آختارانلارين،
31 شرابين قيرميزي اولماسينا، قدحده پاريلداماسينا، يومشاق آشاغي آخماسينا باخما.
32 آخيردا ائلان کئمي سانجار، افعي کئمي زهرلهير.
33 گؤزلرئن قرئبه شيلر گؤرر، اورهيئن ترسه شيلر دانيشار.
34 بلي، آچيق دهنزده ياتان کئمي اولارسان، حتّا گمي دئرهيئنئن باشيندا ياتان کئمي اولارسان. دئيرسن:
35 "مني دؤيدولر، لاکئن آغري چکمهدئم؛ مني ووردولار، لاکئن آنلاماديم. نه زامان اوياناجاغام کي، شرابي گئنه آختاريم؟!""
1 پئس آداملارا حسد آپارما، اونلارا قوشولماق ائستَمه.
2 چونکي اونلارين اورکلري ظولم دوشونر، دئللري قدّارليقدان دانيشار.
3 اِو حئکمتله تئکئلر، فراستله برقرار اولار؛
4 اوتاقلاري معرئفتله، جوربهجور دَيَرلي و خوش شيلرله دولار.
5 حئکمتلي کئشي قودرتلئدئر، بلي، معرئفت صاحئبي قووّتئني آرتيرار؛
6 چونکي مشورتله موحارئبه ادرسن، مشورت ورنلرئن چوخلوغوندا سالاماتليق وار.
7 سفه اوچون حئکمت اَلچاتمازدير، دروازادا آغزيني آچماز.
8 شر قوران، فئتنهکار آدلانار.
9 سفهئن پئس ائشي گوناه ساييلار، رئشخند ادن، آداملار يانيندا مکروهدور.
10 دارليق گونونده اگر طاقتدن دوشهسن، سنئن قووّتئن نه آزدير!
11 اؤلومه آپاريلانلاري قورتار، اؤلدورولمهيه ييخيلانلاري قيريلماقدان مانع اول.
12 اگر "بونو بئلمئردئک" دئيهسن، اورکلري تفتئش ادن، مگر بونو گؤرمز؟ سنئن جانيني ساخلايان مگر بونو بئلمز؟ مگر ائنسانا عملئنه گؤره جزا ورمز؟
13 اوغلوم، بال يه، چونکي ياخشيدير، شاني بالينين شئرئن دادي داماغيندا قالار؛
14 بئل کي، حئکمت ده سنئن جانينا بله اولار، اگر اونو تاپيبسان، سنئن اوچون آخير-عاقئبتي وار، اومئدئن کسئلمهيهجکدئر.
15 اي شر آدام، صالح آدامين مسکني اوچون گئزلنمه؛ اونون او-آوادانيني سويما،
16 چونکي صالح آدام يدّي دفه ييخيلسا بله، گئنه قالخار. لاکئن شر آدامي شر ييخاجاق.
17 دوشمنئن ييخيلان زامان سوئنمه، اونون ييخيلماسينا گؤره اورهيئن کف اتمهسئن.
18 يوخسا ربّ اونو گؤرر و اوندان خوشلانماز، قضبئني اونون اوستوندن گؤتورر.
19 پئسلئک ادنلردن اؤتري قضبلنمه، شر آداملارا حسد آپارما؛
20 چونکي پئس آداما آخير-عاقئبت اولماياجاق؛ شر آداملارين چيراغي سؤنهجک.
21 اوغلوم، ربدن و پادشاهدان قورخ؛ خيانتکارلارلا گلئش-گدئش اتمه؛
22 چونکي اونلارين بلاسي قفئلدن گلر، هر ائکئسئنئن ورهجيي جزاني کئم بئلئر؟!
23 بولار دا حئکمتلئنئن سؤزلريدئر: موحاکئمهده طرفدارليق اتمک ياخشي ديئل.
24 شر آداما "سن صالح آدامسان" دئينه، خالقلار لعنت ادرلر و مئلّتلر اوندان ائيرهنرلر.
25 آمّا اونو دانلايانلاردان خوشلانارلار، اونلارين اوستونه ياخشيليق برکتي گلر.
26 دوغرو بئر جاواب ورن آدام، دوداقلاري اؤپن کئميدئر.
27 اوّلجه اشئکدهکي ائشئني حاضيرلا، زمي سال، سورا اوئني تئک.
28 سببسئز قونشونون ضئدّئنه شاهئدلئک اتمه، دوداقلارينلا توولاما.
29 دمه: "منه اتدئتئني من ده اونا ادهجيم، اونون عمللرئنئن عوضئني ورهجيم."
30 تنبل آدامين زمئسئندن و عاغيلسيز آدامين اوزوم باغيندان کچدئم؛
31 باخ، هر يانيني تئکان باسميش، آلاق اوتلا دولموشدو؛ داش-دوواري ييخيلميشدي.
32 من اونو گؤرن واخت، اونا دئقّتله باخديم؛ اونا باخديم و عئبرت آلديم:
33 بئر آز يات، بئر آز يوخولا، ائستئراحت اوچون بئر آز اَلي، اَل اوسته قوي؛
34 او زامان يوخسوللوق سنه اوغرو کئمي، احتئياج سنه سئلاحلي آدام کئمي هوجوم ادهجک.
1 بولار دا سوليمانين مثللريدئر کي، يهودا پادشاهي خئزقيانين آداملاري بئر يره ييغيب يازديلار:
2 بئر ائشي گئزلتمک تارينين عئزّتئدئر، لاکئن ائشي آراشديرماق پادشاهلارين عئزّتئدئر.
3 نجه گؤيو اوجاليغيندا، يري ده درئنلئيئنده، اله ده پادشاهلارين اورهيئني آراشديرماق اولماز.
4 گوموشدن چوروفو آيير، زرگره بئر قاب چيخار.
5 شرور آدامي پادشاهين يانيندان آيير، اونون تختي صالحلئکده برقرار اولار.
6 پادشاهين حوضوروندا اؤزونو اوجالتما، بؤيوک آداملارين يرئنده ده دورما:
7 چونکي "بويور يوخاري" دعوتئني آلماق، بئر اصئلزاده حوضوروندا آشاغي اندئرئلمَکدن داها ياخشيدير.
8 عجله ائله داعوايا آتيلما، سورا قونشون سني اوتانديرسا، نه ادرسن؟
9 داعواني قونشونلا اؤزون حل ات اؤزگه بئر آدامين سئرّئني آچما.
10 مبادا هر اِشئدن سنه خور باخسين، و اعتئبارين آرادان گتسئن.
11 يرئنده ديئلمئش سؤز، گوموش اويمالار ائچئنده قيزيل آلمالار کئميدئر.
12 سؤزه باخان قولاغا حئکمتلي دانلاق، قيزيل حالقاسي، خالئص قيزيل کوپّهسي کئميدئر.
13 بئچئن واختيندا قار کئمي سرئنلئک نجهدئر، اعتئبارلي الچي ده اونو گؤندهرنلر اوچون بلهدئر، چونکي او، آغالارينين جانيني تزهلهيئر.
14 ورمهدئيي بخشئشلرئندن فخر ادن آدام، ياغيشسيز بولودا و کولَيه بنزهيئر.
15 اوزون صبئرله بئر حؤکمداري دا قانديرماق اولار، شئرئن دئل سوموکلري بله، سينديرار.
16 بال تاپسان، اوندان احتئياجين قدر يه، اگر آجگؤزلوکله يئيهسن، قوسارسان.
17 قوشونون اوئنه آز-آز گت، يوخسا بِزَر، سندن نئفرت ادر.
18 قونشوسونون ضئدّئنه يالانچي شاهئدلئک ادن، توپّوز، قيلينج و ائتي اوخا بَنزهيئر.
19 دار گونده خائن آداما اعتئماد اتمک، چوروموش دئشه، بورولموش بئر آياغا بنزهيئر.
20 اورهيي قم دولو آداما نغمهلر اوخويان، سويوق گونده پالتاريني چيخاردان کئميدئر، شورا اوستونه تؤکولموش سئرکه کئميدئر.
21 اگر دوشمنئن آجدير، اونا چؤرک ور يسئن؛ اگر سوسوزدور، سو ور ائچسئن؛
22 بله اتمکله سانکي باشينا کؤز کؤمور تؤکورسن، بونون عوضئني ربدن آلارسان.
23 شئمال يلي ياغيش دوغورار، قيبت ادن دئل ده قضبلي اوز!
24 دامين کونجونده اوتورماق، داعواچي بئر آروادلا بؤيوک بئر اِوده ساکئن اولماقدان داها ياخشيدير.
25 سوسوز جانا سويوق سو نجهدئر، اوزاق مملکتدن گلن خوش خبر ده بلهدئر.
26 پئس آدامين قاباغيندا صالح آدامين باش ايمهسي، بولانديريلميش چشمه و نجئسلنمئش قويو کئميدئر.
27 چوخ بال يمک ياخشي ديئل؛ اله ده اؤز عئزّتئني آختارماق، آداما عئزّت ديئل.
28 نفسئنه حاکئم اولمايان بئر آدام، داغيلميش، حاصارسيز بئر شهر کئميدئر.
1 نجه ياي واختيندا قار ياراشماز، بئچئن واختيندا دا ياغيش، آخماق بئر آداما دا عئزّت اله ياراشماز.
2 سرچه نجه اوچوب کؤچر، قارانقوش نجه اوچوب گدر، سببسئز لعنت ده الهدئر، يرئنه يتئشمز.
3 آتا قامچي، اِششَيه جئلوو، آخماق آداملارين دالينا دا آغاج.
4 آخماق آداما سفهلئيئنه گؤره جاواب ورمه، يوخسا سن ده اونون کئمي اولارسان.
5 آخماق آداما سفهلئيئنه گؤره جاواب ور، يوخسا اؤز گؤزونده اؤزونو حئکمتلي سايار.
6 آخماق بئر آدامين الي ائله خبر گؤندهرن، اؤز آياقلاريني کسن و اؤز ضررئني ائچن کئميدئر.
7 آخسايان بئر آدامين آياغي نجه لاخلار، مثل ده آخماق آداملارين آغزيندا الهدئر.
8 داشي ساپاندا قويان آدام نجهدئر، آخماغا حؤرمت ادن آدام دا الهدئر.
9 کفلي بئر آدامين الئنه باتميش بئر تئکان نجهدئر، مثل ده آخماق آداملارين آغزيندا الهدئر.
10 هدفسئز اوخ آتان آدام نجه هاميني يارالايار، آخماق آدامي، يولدان کچن هر کسي ائشه آلان دا الهدئر.
11 ائت اؤز قوسدوغونا نجه دؤنر، آخماق آدام دا تکرار سفهلئک ادر.
12 اؤز گؤزونده حئکمتلي اولان بئر آدامي گؤروبسن؟ آخماق بئر آداما اوندان آرتيق اومئد باغلاماق اولار.
13 تنبل آدام دئير: "يولدا آصلان وار! کوچهلرده شئر گزئر!""
14 قاپي اؤز داباني اوسته نجه دؤنر، تنبل آدام دا ياتاغيندا اله دؤنر.
15 تنبل آدام الئني قابا باتيرار؛ لاکئن اونو آغزينا گري گتئرمهيه اَرئنر.
16 تنبل اؤز گؤزونده، عاغيلّيجا جاواب ورن يدّي نفردن داها حئکمتلئدئر.
17 اؤزونه مربوط اولمايان داعوايا قاريشان، اله بئل کوچهدهکي ائتي قولاقلاريندان توتور.
18 اود، اوخ، و اؤلوم گتئرن دلي آدام نجهدئر،
19 قونشوسونو آلداتيب، "ظارافات ادئردئم" دئين آدام دا الهدئر.
20 اودون اولمايان يرده اود سؤنر؛ قيبتچي اولمايان يرده ده داعوا ياتار.
21 کؤز اوچون کؤمور و اود اوچون اودون نجهدئر، داعواني آلوولانديرماق اوچون داعواچي آدام دا الهدئر.
22 قيبتچي آدامين سؤزلري شئرئن تئکهلر کئميدئر کي، قارنين لاپ درئن يرلرئنه انر.
23 جئلالانميش صاخسي بئر قاب نجهدئر، هوسلي دوداقلارلا شر دولو بئر اورک ده الهدئر.
24 دوشمن نئفرتي دوداقلاري ائله گئزلهدر، حئيلهني اؤز ائچئنده ساخلايار.
25 مهرئبان دانيشان زامان اونا ائنانما، چونکي اورهيئنده يدّي جور مکروه شي وار:
26 گرچي نئفرتي مکرله اؤرتولوب، لاکئن شرارتي جاماعاتين قاباغيندا آشکارا چيخاجاق.
27 چوخور قازان آدام اؤزو اونا دوشر، داش دا اونو يووارلايانين اوستونه قاييدار.
28 يالانچي دئل يارالاديغي آداملاردان نئفرت ادر، آلداتان آغيز دا وئرانليغا سبب اولار.
1 صاباحکي گون اوچون فخر اتمه، چونکي گونون نه دوغاجاغيني بئلمئرسن.
2 اؤز آغزين يوخ، قوي ياد بئري سني تعرئفلهسئن؛ اؤز دوداقلارين يوخ، قرئب بئر آدام.
3 داش آغيردير، قوم دا يوک، آمّا سفه آدامين قضبي ائکئسئندن ده آغيردير.
4 قضب قدّاردير و حئدّت سل، لاکئن حسدئن قاباغيندا کئم دورا بئلر؟!
5 آچيقجا دانلاماق اؤرتولو محبّتدن داها ياخشيدير.
6 دوست ووران يارالار وفاني گؤرسهدر، آمّا دوشمنئن اؤپوشلری آلداتاندير.
7 توخ جان پتک باليندان چکئنر، لاکئن آج جانا هر آجي شي شئرئندئر.
8 يوواسيندان آزان قوش نجهدئر، يرئندن آوارا اولان آدام دا الهدئر.
9 ياغ و عطئر نجه اورهيي سوئندئرر، بئر دوستون شئرئنلئيي ده جانيندان گلن نصئحتدن گلر.
10 دوستونو و آتانين دوستونو بوراخما، بلا گونونده ده قارداشينين اوئنه گتمه؛ چونکي ياخين قونشو اوزاق قارداشدان ياخشيدير.
11 اوغلوم، حئکمت آل، اورهيئمي سوئندئر، اله کي، مني روسواي ادن آداما جاواب ورئم.
12 شوعورلو آدام شري قاباقجادان گؤرر و اؤزونو گئزلهدر، لاکئن جاهئل آداملار ائرهلي گدئب جزالانارلار.
13 ياد اوچون ضامئن اولان آدامين پالتاريني آل، ياد آروادا ضامئن اولاندان دا گري آل.
14 سحر ارکن قالخيب، اوجا سسله قونشوسونا سالام دئين آدامين سالاملاماسي لعنت ساييلار.
15 ياغيشلي گونده دايانمادان دامان دامجيلار، و داعواچي بئر آرواد بئربئرئنه نه اوخشاييرلار!
16 اونو توتماق يلي توتماق کئميدئر، ياغي اوووجدا توتماق کئميدئر.
17 دمئر دمئري نجه ائتئلَر، آدام دا دوستونون اوزونه اله جلا ورر.
18 انجئر آغاجي ساخلايان اونون مئيوهسئني يئير؛ آغاسينين قيدئنه قالان دا عئزّتلهنر.
19 سو اوزو نجه اوزو گؤرسهدر، ائنسانين اورهيي ده آدامي اله گؤرسهدر.
20 اؤلولر دئياري و هلاکت يري دويماديغي کئمي، ائنسانين دا گؤزو اله دويماز.
21 پوتا گوموش اوچون، کوره قيزيل اوچوندور، آدام دا اؤزگه آداملارين تعرئفي ائله دَيَرلهنر.
22 سفه آدامي بوغدا ائله هَونگه تؤکوب توخماقلا دؤيهسن ده، سفهلئيي گئنه اوندان چيخماز.
23 قويون-کچئنئن حاليني بئلمهيه جهد ات، سورونه يتئش،
24 چونکي وار-دؤولت همئشهلئک ديئل، تاج دا نسئلبهنسئل قالماز.
25 قورو اوت ييغيلان واخت، تزه اوت دا گؤرونن واخت، داغلارين اوتو توپلانان واخت،
26 قوزولارين سنئن پالتاريني گتئرر، کچئلرئن ده بئر اوتلاق قئيمتئني؛
27 کچئلرئن سودو سنئن يئيهجيئن اوچون، سنئن اِو آداملارينين خؤرهيي اوچون، و کنئزلرئنئن کچئنهجيي اوچون کئفايتدئر.
1 شر آدام قووالايان يوخ ائکن قاچار، آمّا صالح آدام آصلان کئمي جسور دايانار.
2 اؤلکه ده عوصيان اولان واخت، اونون ريئسلري چوخ اولار، لاکئن آنلايان و بئلن آدام اونو برقرار ادر.
3 کاسيب آداملارا ظولم ادن يوخسول کئشي، سل کئمي آخان ياغيش کئميدئر کي، چؤرک قويماز.
4 تعلئمي بوراخانلار شر آدامي تعرئفلهيرلر، آمّا اونو ساخلايانلار اونلارا ضئدّ دورارلار.
5 پئس آداملار عدالتي آنلامازلار، لاکئن ربّي آختارانلار هر شيي آنلايارلار.
6 کامئللئکده ياشايان يوخسول، يوللاريندا اَيري اولان وارليدان داها ياخشيدير.
7 تعلئمه عمل ادن هر کس آنلاقلي اوغولدور، آمّا قارينقولولارلا آياق اولان آدام آتاسيني اوتانديرار.
8 مال-دؤولتئني موعامئله و سلمخورلوقلا آرتيران آدام، اونو کاسيبلارا يازيغي گلن اوچون بوراخار.
9 قولاغيني تعلئمي اشئتمکدن دؤندهرن آدامين دوعاسي دا مکروهدور.
10 کئم صالح آداملاري پئس يولا آزديرسا، قازديغي چوخورا اؤزو دوشر؛ لاکئن کامئللر ياخشي مئراث آلارلار.
11 وارلي آدام اؤز نظرئنده حئکمتلئدئر، آمّا آنلايان کاسيب اونو آراشديرار.
12 صالح آداملار شاد اولاندا بؤيوک عئزّت اولار، لاکئن شر آداملار حاکئم اولاندا خالق اؤزونو گئزلهدر.
13 خاطالارينين اوستونو اؤرتن آدام مووفّق اولماز، اونلاري اعتئراف ادئب، اونلاردان ال چکن آدام مرحمت تاپار.
14 خوش او آدامين حالينا کي، همئشه ربدن قورخور؛ لاکئن اورهيئني برک ادن آدام بلايا دوشر.
15 کاسيب خالقين اوستونه پئس حاکئم، نرئلدهين آصلان و جومان آيي کئميدئر.
16 فراستسئز آغا بؤيوک بئر ظالئم اولار، آمّا طاماحدان نئفرت ادن عؤمرونو اوزادار.
17 بئر کئمسهنئن قاني بوينوندا اولان آدام قبئره قاچار، اونا هچ کس کؤمک اتمهسئن.
18 کامئل آدام نئجات تاپار، لاکئن يوللاري اَيري اولان آدام بئردن ييخيلار.
19 تورپاغيندا ائشلهين آدام چؤرکله دويار، لاکئن بوش شيلرئن دالينجا گدن آدام يوخسوللوقلا دويار.
20 اعتئبارلي آدامين برکتلري چوخدور، آمّا ثروت قازانماغا تلهسن آدام جزاسيز قالماز.
21 طرفدارليق اتمک ياخشي ديئل، چونکي بئر آدام بئر تئکه چؤرک اوچون خاطا ادر.
22 خسئس آدام مال-دؤولت دالينجا قاچار، و بئلمز کي، احتئياج اوستونه گلئر.
23 بئر آدامي دانلايان آخيردا، يوموشاق دئلله آلداتان آدامدان داها چوخ لوطف قازانار.
24 آتاسيني، يا دا آناسيني سويوب "خاطا ديئل" دئين آدام، محو ادنله شرئکدئر.
25 اورهيئنده تکبّورلو اولان داعوا قالديرار، آمّا ربّه توکّول ادن آدام بول دويار.
26 اؤز عاغلينا اعتئماد ادن، آخماغين بئريدئر، لاکئن حئکمتله ياشايان آدام قورتولار.
27 يوخسولا ورن آدام مؤحتاج قالماز، لاکئن اوندان گؤز چوئرن آداما چوخ لعنت اولار.
28 شر آداملار قالخاندا، خالق اؤزونو گئزلهدر، اونلار هلاک اولاندا، صالح آداملار آرتار.
1 دفهلرله نصئحت اشئدئب، لاکئن بوينونو يوغون ادن آدام بئردن بئره يوخ اولاجاق و اونا چاره اولماز.
2 صالح آداملار آرتاندا خالق سوئنر، لاکئن شر آدامين آغاليغيندا خالق آه چکر.
3 حئکمتي سِوَن آدام آتاسيني سوئندئرر، آمّا عئفّتسئز آروادلارلا آياق اولان آدام ماليني تلف ادر.
4 پادشاه عدالتله اؤلکهني برقرار ادر، آمّا روشوتخور آدام اونو ييخار.
5 قونشوسونا حئيله ائله يومشاق دانيشان آدام، اؤز آياقلاري اوچون تور سرر.
6 پئس آدامين خاطاکارليغي اؤزونه تلهدئر، آمّا صالح آدام نغمه اوخويوب سِوئنر.
7 صالح آدام کاسيب آداملارين حاقلارينين قيدئنه قالار، لاکئن شر آدامين بله بئر معرئفتي يوخدور.
8 رئشخند ادن آداملار بئر شهري بادا وررلر، آمّا حئکمتلي آداملار قضبي ياتيردارلار.
9 حئکمتلي آدام سفه آدامي موحاکئمهيه ورسه، سفه ائستر قيزسين، ائستر گولسون، اورادا آرتيق دئنج قالماز.
10 قان تؤکن آداملار کامئل ائنساندان نئفرت ادرلر، و صالح آداملارين جانيني آلماغا چاليشارلار.
11 آخماق آدام بوتون حئسّلرئني اورتايا تؤکر، آمّا حئکمتلي آدام صبئرلي دايانار.
12 يالان سؤزه دئقّت ورن آغانين بوتون نؤکرلري شر اولار.
13 يوخسول آدام و ظالئم آدام بئر شيده بئردئرلر؛ ربدئر کي، اونلارين ائکئسئنئن ده گؤزلرئنه نور ورئر.
14 کاسيب آداملارا حقئقتله حؤکم ادن پادشاهين تختي همئشهلئک برقرار قالار.
15 آغاج و تأدئب حئکمت گتئرر، آمّا اؤز باشينا بوراخيلان اوغلان آناسينا خجالت گتئرر.
16 شر آداملار چوخالاندا خاطا چوخالار، لاکئن صالح آداملار اونلارين ييخيلديغيني گؤرر.
17 اوغلونا تربئيه ور، سنئن جانينا کف اولار، بلي، سنئن جانينا لذّت ورر.
18 وحي اولمايان يرده خالق آرادان گدر، آمّا خوش او آدامين حالينا کي، تعلئمه عمل ادر.
19 قول سؤزلرله تربئيه آلماز، چونکي باشا دوشسه بله، جاواب اولماز.
20 سؤزلرئنده تلهسن بئر آدامي گؤروبسن؟ آخماغا اوندان داها چوخ اومئد وار.
21 کئم قولونو اوشاقليغيندان نازلي بؤيوتسه، آخيردا اونو درده سالار.
22 قضبلي آدام داعوا قالديرار، قيزقين آدام دا خاطادا قرق اولار.
23 ائنسانين تکبّورو اونو آلچالدار، لاکئن باشي آشاغي آدام عئزّت تاپار.
24 اوغرو ائله پايلاشان آدام اؤز جانيندان نئفرت ادر؛ حقئقتي دمهيه آند ائچدئرئلسه ده، بئر شي دمز.
25 ائنسان قورخوسو تله گتئرر، آمّا ربّه توکّول ادن امئن-آمانليقدا اولار.
26 آغانين ريضاسيني آختاران چوخدور، لاکئن ائنسان اوچون عدالت ربدن گلئر.
27 ائنصافسيز آدام صالح آداملارا مکروهدور، يولوندا صالح اولان آدام دا شر آداما مکروهدور.
1 ياقِه اوغلو آگورون سؤزلري، اونون کلامي. بو آدام بله ددي: يورولموشام، اي تاري، يورولموش و تؤکنمئشم.
2 چونکي هر کسدن داها چوخ عاغيلسيزام، ائنسان آنلاغي منده يوخدور.
3 نه حئکمت اؤيرهندئم، نه ده موقدّس اولانين معرئفتي منده وار.
4 گؤيلره کئم چيخيب و انئب؟ يلي کئم اوووجونا ييغيب؟ سولاري کئم پالتارا بوکوب؟ يرئن بوتون نهايتلرئني کئم قوروب؟ آدي نهدئر؟ اوغلونون آدي نهدئر؟ اگر بئلئرسن؟
5 تارينين هر سؤزو خالئصدئر. اونا پناه آپاران آداملارا، او، سئپردئر.
6 اونون سؤزلرئنه علاوه اتمه، يوخسا سني تأدئب ادر و يالانچي چيخارسان.
7 سندن ائکي شي ائستهدئم: من اؤلمهدن اونلاري مندن اسئرگمه.
8 بوش و يالان سؤزلري مندن اوزاقلاشدير؛ منه نه يوخسوللوق ور، نه ده ثروت. آنجاق منه لازيم اولان چؤرهيي ور؛
9 مبادا دويوب سني ائنکار ادئم، و ديئم: "رب کئمدئر؟!"" يا دا يوخسول اولوب اوغورلوق ادئم، و تاريمين آديني باتيريم.
10 بئر قولا آغاسينين يانيندا بؤهتان آتما، مبادا لعنتلنهسن و سن تقصئرکار تاپيلاسان.
11 اله آدام وار کي، آتاسينا لعنت ادر، و آناسينا خيئر-دوعا اتمز.
12 اله آدام وار کي، اؤز نظرئنده تمئزدئر، لاکئن گئنه ده نجئسلئيئندن يويولماييب.
13 آدام وار کي، گؤزلري نه تکبّورلودور! کئرپئکلري نجه يوخاري قالخيب!
14 آدام وار کي، ير اوزوندن مظلوملاري، ائنسانلار آراسيندان مؤحتاجلاري اودماق اوچون دئشلري قيلينج کئميدئر، و چنهلري بيچاق کئمي.
15 سولويون ائکي قيزي وار کي، باغيريرلار: "ور، ور."" اوچ شي وار کي، دويماز، دؤرد شي ده وار کي، "بسدئر" دمز.
16 اؤلولر دئياري، سونسوز بطن، سودان دويمايان تورپاق، و "بسدئر" دمهين اود.
17 آتاسيني رئشخند ادن، و آناسينا ائطاعت اتمهيه حقارتله باخانين گؤزونو، وادئنئن قارغالاري اويار، و کرکس بالالاري اونو يئيَر.
18 منئم اوچون آغليمدان کنار اوچ شي وار، بلي، دؤرد شي کي، اونلاري آنلاميرام:
19 هاوادا قارتالين طرزي، قايا اوستونده ائلانين طرزي، دهنزئن اورتاسيندا گمئنئن طرزي، و قيزلا اولان کئشئنئن طرزي.
20 زئناکار بئر آروادين يولو بودور: يئير و آغزيني سئلئب دئير: "نه پئسلئک اتمئشم؟!""
21 اوچ شيدن ير تئترهير، بلي، دؤرد شيئن آلتيندا تاب گتئره بئلمز:
22 پادشاهليق ادن قولدان، يمکدن دويان آغيلسيز آدامدان،
23 اَره گدن سوئلمز آرواددان، و خانيمينين يرئنه اوتوران کنئزدن.
24 دؤرد شي وار کي، ير اوزونده کئچئکدئر، آمّا چوخ دا حئکمتلي:
25 قاريشقالار، قووّتلي اولمايان خالقلار، لاکئن يئيهجکلرئني يايدا حاضيرلايارلار،
26 قايا دووشانلاري قووّتسئز بئر عئدّهدئرلر، لاکئن اِولرئني قايا ائچئنده تئکرلر.
27 چيئرتگهلرئن پادشاهلاري اولماز، لاکئن هاميلاري دسته-دسته قاباغا گدرلر.
28 کرتنکله الله بله توتولار، آمّا پادشاهلار سارايلاريندا تاپيلار.
29 اوچ شي وار کي، يرئشي ياخشيدير، بلي، دؤرد شي وار کي، گدئشي گؤزلدئر:
30 شئر کي، حيوانلار آراسيندا قودرتلئدئر، و هچ بئرئسئنئن قاباغيندان گري دؤنمز.
31 طمطراقلا گدن خوروز، هم ده تَکه، و قوشونونون قاباغيندا چيخان پادشاه.
32 اگر تربئيهسئزلئک ادئب اؤزونو اوجالديبسان، يا دا حئيله ائشلهدئبسن، الئني آغزينا قوي.
33 چونکي نجه سودو سيخاندا قايماق بورنو سيخاندا قان چيخار، قضبي سيخاندا دا داعوا.
1 لِمواِل پادشاهين سؤزلري، آناسينين اونا اؤيرهتدئيي کلام:
2 نه ديئم، اوغلوم؟ نه ديئم، بطنئمئن اوغلو؟ نه ديئم، نذئر اتدئيئم اوغلوم؟
3 قووّتئني آروادلارا؛ يوللاريني بو پادشاهلاري يوخ ادنلره ورمه.
4 پادشاهلارا ياراشماز، اي لِمواِل؛ پادشاهلارا شراب ائچمک ياراشماز، حؤکمدارلارا دا کفلندئرن ائچکئلري سومک ياراشماز؛
5 مبادا شراب ائچئب شرئعتي ياددان چيخارتسينلار، بوتون ذلئلرئن حاقلاريني ترسه اتسئنلر.
6 کفلندئرن ائچکئني هلاکا گِدهنه، شرابي دا آجي اورکلئيه ور.
7 قوي ائچئب يوخسوللوغونو ياددان چيخارتسين، و مشقّتئني آرتيق خاطيرلاماسين.
8 آغزيني دئلسئز اوچون، بوتون مؤحتاجلارين حاقلاري اوچون آچ.
9 آغزيني آچ و ائنصافلا حؤکم ات، فاغيرلارلا مؤحتاجلارين حاقلاريني ور.
10 فضئلتلي آروادي کئم تاپا بئلر؟ چونکي اونون دَيَري ياقوتلاردان چوخ آرتيقدير.
11 اَرئنئن اورهيي اوندان آرخاييندير؛ اونا گؤره ده قازانجي اسکئک اولماز.
12 بوتون عؤمور بويو ارئنه پئسلئک يوخ، ياخشيليق ادر.
13 يون آختارار، کتان آختارار، اللري ائله چاليشقانليقلا ائشلهير.
14 تئجارت گمئلري کئميدئر؛ ارزاغيني اوزاق يرلردن گتئرر.
15 حله گجه ائکن يوخودان قالخار، اؤز عايئلهسي اوچون يمک حاضيرلايار. کنئزلرئنه ده بئر پاي ورر.
16 زمي نظردن کچئردئب ساتين آلار، الئنئن باريندان اوزوم باغي اکر.
17 بلئني قووّتله باغلار، قوللارينين قودرتئني آرتيرار.
18 تئجارتئنئن ياخشي اولدوغونو دادار، گجه واختيندا اونون چيراغي سؤنمز.
19 اللرئني جهرهيه قويار، جهرهنئن ائيئني اللري ائله برک توتار.
20 مظلوملارا اليآچيقدير، بلي، الئني مؤحتاج آداملارين کؤمهيئنه اوزادار.
21 اِوئنئن خالقي اوچون قارين ياغماغيندان قورخماز، چونکي هاميلاري ائکئقات گيئنئبدئر.
22 ياتاغينا بزکلي پارچالار دوزهلدر؛ پالتاري خالئص کتان و ارغواندير.
23 اَري، شهرئن دروازالاري يانيندا تانينميشدير، مملکتئن آغساقّاللاري ائله اوتورار.
24 کتان پالتار دوزهلدئب ساتار، تاجئرلره قاييشلار ورر.
25 اونون پالتاري قووّت و عئزّتدئر؛ گلهجک اوچون سوئنر.
26 آغزيني حئکمتله آچار، دئلي اوستونده صالحلئک تعلئمي وار.
27 اِوي خالقينين گدئشئنه موواظئبدئر، تنبللئک چؤرهيئني يمز.
28 اؤولادلاري قالخيب اونا بختور دئيرلر؛ اري ده اونو تعرئفلهير:
29 "باجاريقلي قيزلار چوخدور، لاکئن سن اونلارين هاميسيندان اعلاسان."
30 لطافت آلداتان، گؤيچکلئک باطئلدئر، لاکئن ربدن قورخان آرواد تعرئفه لايئقدئر.
31 اللرئنئن ثمرهسئني اونا ور، قوي شهر داروازالاريندا ائشلري اونا تعرئف گتئرسئن.